장음표시 사용
141쪽
In Lib. I. de Gener.ec Corrupi.
a. Argu. Et secundum principale argumentum P contra Auer. si in materia unius ele inenti sunt simul quatuor elementorum sormae : peto,uel immediate informant materiam uel noli: si non, eigo iam una recipitur per aliam , quod eli impossibile , cum non sint ordinate essentialiter , sed materia sit in potentia immediate, & po-
temta ad omnes eas : si autem immediate omnes sunt in materia: ergo ita se habent inter se, ut una non contrahat aliam, nec determinet; sequitur igitur, quod quaelibet multiplicat esse se bitan tiale diuersum, desie absolute sunt plura, & unuper accidens. ψ Et nota, tuod nisi una forma substantialis exiliens cum altera in cadem materia compositione faciat eum ipsa ipiumq; determinet e tune multiplicat esse subitantiale r& oppositum est figmentum. N hae rationis vi usus eli S. Tho. supe
Tertium argumentum est , sequitur, quod Ermae etiam persectae substantiales praeter elementorum sormas susciperent magis, minus, quod negat Averroes, probatu r sequela : nam alia miscentur , quae persecta sunt. ut uinum , & alia multa, quae in theriaca, Se electuariis sunt , quorum mixtio propriissima cli: Oporteret ergo,horum sormas suscipere magis S minus mixtio fit hoe pacto. nam Araii. gnaliter de omni loquutus est mixtione . . Quartum eli S. Tho. super textum. 84. sequitur quod inter contradictoria esset medium: lequela probatur,quin accidens est,non subi ianua: si igitur eli medium, inter subitantiam , & accidens, ellat latet subitantiam,& non substantiam. Praeterea arguit S.Tho.Si est quintum argumentum. Quae diuersi sunt generis non habent medium' at subliantia,& a ridens sunt genera diuersissima, non erῖο medium habent. 3 ii ei ε Ad haec duo argumenta respondent solutio Averroiliae, quod sorma elementi non diAu mi' citur media per participationem, sed per smilitudinem, sicut limia est medium inter brutum,& hominem. At illa responsio eli nulla, quia re ue- δ' x talis forma non haberet cum accide ii di substantia conuenientiam, nisi secundum suam naturam esset media inter Ipsa. Praeterea, quia ipse Averro es, 3. csti. t. com. 67. dicit esse mediam inter substantiam , & accidens, sicut rubedo est inter albedinem,& nigredinem : non igitur de medio secundum similitudinem loquitur. Est autem sextum argumentum, quo s. mihi persuadeo maxime impugnari illam sententiam. Aduerte igitur, quod non potest saluari mixtio hac via:sint enim quatuor portluculae elementorum quatuor, in quarum qualibet dicit esse quatuor elementorum formas, sumo illam quae erat ignis. in hae enim tres aliae debent produci,tune aer producet suam non calefaciendo, sed humectando : aer enim non calefacit ignem:aqua producet aquaesormam in frigidando; terra ergo quom O do produceret non exsiccando, quia ignis siccus eli,& potius perdet ex sua siccitate, quam acquirat: non instigi dando , quia iam per in frigidationem aqua producitur. Quod si des per frigiditatem produci terram,& aquam,quid absurdius,quam per unam frigiditatem receptam in igne, duas produci formas; nam non sunt duae frigiditates in igne, sed una: idem fiat argumentum de kngulis elementis, & nota argumentum, quia firmissimum est. Septimum argumentum: sequeretur polle formam ignis conseruari sine calore ultra medium & dari ignem frigidum: quod patet in mixtis natura Digidis, immo uero si pollet sie in mixto reperita ignis frigidus S conseruari: quid uetat quominus & seorsum certe immediate autem introductionem formae mixti illius stigidi erit ignis iam frigidus, di nondum
erit forma mixti producta. Confirmaturriequeretur quod formae semper aliquorum elementorum prod cerentur cum qualitate sua remissa cura medium illorum, videlicet quorum minores qualitates manent in mixto,haec auteomnia sunt valde absurda:atque ideo h cAuer. opinio eli omnino a ratione aliena. Quarta conclusio . Formae clement 4.Conci rum non manent in esse persecto : haec conuaeli contra Avicen .cuius opinio licet salsa, probabilior tamen iudicatur a S. Thoma , quam opinio Averrois: & ego ita credo, tamen conclusio Probatur primo . Formae
142쪽
Formae elementorum manent persectae in mixto, ergo & substantia perfecta, eigo specie persecte differunt, ergo continuati non possunt: quae enim specie differunt, continuari nequeunt, ut dicit Aristoteles s .Physic. tex. 39. quod si non continuantur, non est mixtio: non enim erit mixtum uere unum.
Secundo sequitur, quod forma mixti esset accidens, quod salsum est: sequela probatur, quia aduenit enti perfecto,&actu r superuenit enim igni, & alijsiam in substantia persectis. Tertio adhuc non persectam sacit mixtionem , quia si pars mixti est elementi
pars habens quatuor qualitatum temperiem : sequitur, quod unum elementum posset esse inixtum, quia potest per actionem suam,& repastionem a contrario habere quatuor qualitates res actas: poterit ergo ibi esse mixti forma,quod nullus concedet, mixtum esse. Averroes ponit argumentum contra Avicennam 8.esli,com. 67. quo vult probare,quod si forma elementi potest integra manens remissionem pati in suis qualitatibus, quod posset esse prorsus absque tota qualitate: argumentum est hoc : sit
v. g. ignis, si ignis potest esse absque hoe
gradu caloris, eum omnes sint eiusdem rationis, non erit maior ratio, quare possit
esse absque hoc , quam absque illo, ergo poterit esse absque omnibus simul. Hoc argumentsi iudicio meo est absq; ullo robore,& sophisti eum est. Quidquid nonnulli dicant, sunt enim instantiae manifestissimae. Piimo non ualet , materia
potest esse absque hae serma , & absque illa, & illa, ergo absque omni collecti uerargumentatio uana est.
Praeterea corpus unsi potest esse absq;hoe,& illo loco,ergo absque omni. Preterea mixtum potest esse absq; hoe, uel illo colore, ergo absq; omni, vanet sunt huiusmodi eollectiones, quas imitatur A verr. Demum responderi facile potest, quod
eum ad eertum termin si remissionis peruenerit sub minori conseruari forma ele. menti non poterit: quia requirit ut minimum talem gradum, sicut & reliquae omnes formae requirunt quandam certi gradus dispositionem, ut conteruentur.
Aliqui pro ipso respondent, quod debent intelligi, supposito,quod talis passio
sit propria eleinento: tunc enim qua ratione unus gradus separabilis est, eadem ratione & alii. Sed haee defensio nulla est: nam esse in loco, etiam est passio corporis, & habere formam materiae, & color ac dispositio mixti: nulla igitur est argumentatio. Quinta conclusio. Nil ex substantia elementorum manet, nisi sola materia. Haec conclusio nota est ex praecedentibus : si enim aliud ex substantia maneret, esset forma : at ollensum est,quod talis nee se- eundum esse periectum , nee secundum esse remissum manet, sola igitur materia ex substantia manet: an tamen aliud ma. neat praeter substantiam, disputabitur iaquae itione sequenti. Interim tamen ad argumenta respondere oportet, & primo ad loca Aristo t. in oppositum adducta, quorum nullus con . cludit: sunt enim multa testimonia apparentia. Ad primum igitur relpondetur, quod dupliciter elementa corrumpi pol lunt: uno modo, cum alterum in alterum mutatur, ut ignis in aquam mutatus corrumpi dicitur: altero modo, cum non in alterum, sed potius ambo in tertium quoddam mutantur, quod non quidem contrarium , sed potius uirtute, & ualore ambo contineat: & hoc pacto absolute non dicuntur in mixto corrumpi elementa, cum uirtute maneant, di praeterea secundum suas qualitates. Dico igitur,quod fir illo teles dicit, non corrumpi milcibilia modo priori: at corrumpuntur modo posteriori.
Ad id autem , quod dieitur ipsa esse separabilia , dico primo secundum Philop. quod sensus est , non quod a mixto separentur, sed quod talia lunt ex se,ut quantum est ex te, non repugnet ipsa separari. Dico etiam, quod separabilia sunt, eo quod ex mixto possunt Elementa generari rursus, sicut ex elementis generatum est mixtum, quae uidelicet erant in uirtute in forma mixti,& fiunt in actu proprio: erant inquam in actu alieno, & sunt in actu proprio : erant in actu tormae mixti eminenter , & sunt in actu specisco proprio, & hoe dicitur separata, ut quae erant
143쪽
In Lib. I. de Genrat. 8c Corrupi.
Ad a. Ad 3.1.5olutio a Solutio In actu alieno liba solutio
simul in uirtute eoniuncta sani seorsum
Ad secundum tellimonium dico, quod vini gutta non dicitur mixta cum aqua, non solum quia corrumpitur uini serma, sed quia ita corrumpitur , ut mutetur in aquam: di hoc ipsa littera dicit: habetur enim,quia soluitur forma uim,& mutatur
Ad tertium . Scotus intelligit desinitionem illam , quod eil unio miscibilium
alteratorum , i. prius alteratorum . Alii dicunt, alteratorum , i. cori uptorum , &sorsan quod vocavit alterationem corruptionem illam posteriorem , qua aliquid Cet,nd in Ha deliruitur, ut maneat in tertio, sic Py0PH enini aliquo modo manet, ob id alteratum dicitur. At melius dico , quod mixtionem sumit Aristoteles coniungendo totum motum, s. pastionem , ac actioncm mutuam, secundum quam se clementa refrangunt: ac ob id dicit, alterata elementa, quia dum mixtio eli,elementa alterata sunt mixtio ne uete pet secta, & finita mixtum manet: in hoc autem elementa deliructa sunt: aliud eii igitur ei se elementa in mixtione,
Ad quartum dico, quod elementa V
cantur materia alterationis, non compOstionis: quod si componunt id secundum
materias, & qualitates est, non secundum sormas proprias.
Ad quintum dico , quod non est parratio illarum materietum : elementorumeni in compositio est secundum qualitates, & materias : similaria ergo ex diuer-s, materiis elementorum, & qualitatibus conflantur: hoe patet 2. de partib. cap. I. ubi dicit, esemctorum materiam esse propter similares partes, non autem dixit ipsa elementa.
Ad sextum , nota est responsio legenti textum, ibi enim contra Empedoclem agit, qui elementa non solum integra in subitantiis, sed etiam in qualitatibus posuit: negauit autem esse ab anima augmentum: contra quem arguit Arist. quod dissoluerentur clementa , n. si ibi anima
Et per hoe etiam ad septimum respondetur : ibidem enim etiam contra Em. Ad . Ad s. Ad 6. Ad Dpedo lem agit, & vltra hoc argumentum non procedit n. si ex uirtutibus elementorum , hae enim sunt sensibiles, & de hiaquaeritur, cum maneant intra sensum, cur non sentiuntur : & ipse textus expliacat uelut per corruptionem uirtutes esse sensibiles. Ad octauum respondetur, quod dispu- Ad a. tatio illa tota est cotra Platonem,& Anaxagoram,& Empedoclem, qui integra clementa in re ponebant: unde isti textus non habent, nul apparentiam. Eodem modo respondetur ad nonum: Ad ν. loquitur ibi contra Democritum, qui figuras naturaliter, di inseparabiliter in atomis ponebat. Ad secundum argumentum Scoti, & Ad sed mGregorii , volunt solum in definitione Plinc. elementi claudi materiam primam circa corpora naturalia : haec enim eli proprie,
dc uete elementum. Sc hoc ego confirmo,
quia ipse Arist. ibidem secundum alior uindicta ponit, haec quatuor elementa esse eleuacta, ut notum erit legenti: non enim secundum ipsum propriam habent elementi rationem, ob id saepe uocata elementa nominat. Alii dicunt, quod sat est, quod in uirtute maneant, sed melior
eli prior solutio. Ad tertiuin dico, quod qualitates hae Ad tertia
in sumo tant passiones clementorum, iis, Princ. ut nulli bi sit qualitas haru ulla in summo gradu, ubi non sit elementi forma,at extraium nrum. etiam aliis subiectis ineste pota
sunt, quae eandem cum elementis materiam habent.
Secundo dicitur, se etiam si uioleriter ad tempus posset esse iii summo in aliquom isto: a non naturaliter nisi in solo elemento est in summo, & ideo passio pii γ sica uocatur clementi eatenus.
Ad quartum dico , quod si mixti sub- Ad quat-
stantia sola consideretur, non est magis xv PMnc. composita , quam elementi, unica enim forma substantiali, & materia pellicitur: at si consideretur quoad uirtutes, S dispositiones, compositior multo est : continet enim in se uirtutes omnium clementoru, de alias ex his procedentes. Quod si dicas, tam compositum esset obiectio tunc ele ruentum , si solum haberet quatuor qualitates restactas , ut accidit m
144쪽
uno elemento repasse. Respondeo quod non est eadem ratio, tunc enim elementum non esset in sua dispositione naturali , se eundum quam duas habet una litates: at mixtum in sua naturali dispositione multas continet qualitates. Praeterea si subtilius consideram ii s Et ipsa forma substantialis mixti, & ipsa subis stantia mixti eli mixta in uirtute, se eminenter continens in se ipsa forma, substantias Se uirtutes elementorum eminenter, B: ideo ex sua natura uult illas qualitates Omnes elementorum remissas: immo easessicit,& conseruat in se, δἰ sicit in alio cliagit: quia haec omnia proueniunt a principio illo intrinseco substantiali , eminenter omnia continente in se, ipsius sormae mixti, sicut trigonus continetur in te
Ad quintum dico , st materia quidem
ordine receptionis ita immediate respicit formas elementorum , sicut mixtoru , R e contra : at ordine productionis, primo respicit clementorum formas, quialia essiciunt mixtum : Re sic stat optime, quod elementa sint causae per semiotorum, Et non ob id formae ipsorum sint immediate in materia, Se P ipsas sorniae mixtorum . v. g. serina cadaueris non recipi tur in materia,nisi praecedente forma animalis: non tamen sinul est in materia cum ipsa , ita de mixti, dc clementorum formis.
Ad sextum facilis est solutio : dicitur
enim elementum dominari secundum suam uirtutem magis in mixto manentem, non tamen secundum sermam propriam, sed in uirtute, di secundum sorma alienam.
Nec concludit, quod de lapide dicitur: multitudo enim materiae, terraeque uirtutis magnam intensionem apparere facit.
Ad septimum dico, quod clemeta mixti resolutione de nouo producuntur,ut a- Iibi dicemus,& ex parte iam diximus. Ad octauum responsio facilis est , non sat enim est materia , aliter lapidibus nutriremur,quae tam e mixta sunt, sed quaedam proportio, de assinitas, qualem diximus in materia de nutritione, quae in pu-
ro elemento non est. Ex his igitur patet huius quaestionis determinatio.
en elimenta maneant tu mixto se cundum suas qualitates. ΡOil quam ostendimus elementorum
sermas non manere in mixto, sed solas ipsorum materias quantum ad eorum sabstantias: nune superest de virtutibus Sequalitatibus disserere, quomodo maneant
in mixto, Sc an maneant. Adverte autem, P conueniunt omnes
opiniones in hoc,quod est quaedam dispositio qualitativa necessaria ad mixti sormam ipsiq; proxima,& propria, quam vocant temperiem , seu complexionem , ut enim in elementis est certa dispositio ad formam in materia, ita etiam ad mixtum. At dissicultas est, an talis complexio sit forma composita , nempe quatuor qualitates ad temperiem redacti,an unica simplex virtute , εἰ eminentia continens alia quatuor, ab ipsis tamen distincta, quidam enim eam simplicem fatentur, quidam copositam: sunt enim quatuor sententiae.
Prima dicit quod est una simplex hoe
modo, si per mutuam actionem, Si passionem quatuor primae qualitates deuruuntur , vitaq; resultat temperate continens omnes effectus aliaru : hoc tenet. S.Tho.
in praesenti , si tamen haec commetuaria ab ipso edita sunt: de quo aliqui non inmerito dubitarunt: cum ubique alias oI posita teneat sententiam, ut patet in omnibus illis locis in quibus agit de rem nentia elementorum in mixto contra Averr. ubi Diuus Thomas contendit tantum remanere materiam , Sc qualitates elementorum in I. etiam Sent. distin. is.. I. arti c. I. in corpore. δι ad 4. manifeste ocet oppositum, quaerens enim , an ne cessitas moriendi in homine sit solum a peccato, uel etiam a natura,ait etiam a natura, eo quod sicut δὲ alia mixta habet cotrarias qualitates elementorum , ex quibus una prae dominatur , 3c idem 2. Sent. dili in . Is.artie. . ad secundum, ex qua remanentia qualitatum in I. contra gente , cap. 23.ait cetium, Sc elementa uocari cor Pora Nota in
145쪽
In Lib. . de Generat. N Corru p.
pora simplicia , quoniam non conliant ex contrarietate; quare quae mixta uocantur eam continent secundum D. Thom. Sed illat lententia huius illius qualitatis est Scol. 2.Sent. distin. is. unica. & Avicen. I. suffici. cap. Io. & Seni. l. doctr. 3. cap. I. &ibidem Hugo Senen. similiter Alberi. a.
t sitia. Altera sententia est,qubd non manent quatuor illae qualitates, tamen manent duae simplices aliae: una media inter ea lorem,& frigiditatem: altera media inter humiditatem, & siccitatem, & hae duae possunt aliarum effectus temperate sacere: hoe sequitur Conciliator, di ster. i 6. & Al
3. Marsi- Tertia sententia est, st manent quali-ili Fernol tales temperatae eaedem, quae erant in elei ς mentis ablato excessu: unde complexio
est illa temperies, seu composita: ex illis quatuor qualitatibus remissis hoe tenet Marsit. q. 22. & alii multi, & Femelius lib. 3. Physiologiae cap. 3. quamuis ille dicat, qualitates esse in siimmo, & similiter sermas esse actu. . sint. Quarta sententia est aliorum Thomistarum , ex D. Thomae sent. qui non dinferunt ab opinione praecedenti, nisi in hoc, quod dicunt non esse easdem qualitates numero, quae manent in mixto cum
his, quae erant in elementis, quia ad ivsorum corruptionem corrupiantur, sed sunt aliae eaedem specie productae cum sermamixti, sicut etiam dicunt in aliis rebus: dispositiones enim praecedentes formam non manent cum ueniente forma, quia corrupuntur cum subiecto , in quo erant, quod superius quoque declarauimus. Hae
igitur sunt Philosophorum opiniones in
hae parte. Attume Sunt autem argumenta, quibus proba ta ad pro tur , complexione esse unicam simplicemb 'dum qualitate: primo, ita se habent sermae su nEh, σὰ stantiales elementorum ad formam sub-vni ea qua stantialem mixti, sicut ipsorum qualitates litatem. ad mixti qualitatem , & complexionem :1M um. sed formis elementorii correspondet unica simplex substantialis forma, ergo & ipsorum qualitatibus unica simplex mixti
Secundo , si complexio esset temperies qualitatum, sequitur quod conlitteret in indilii sibili: omnis enim proportio in indivisibili consistit, minimo enim mutato,
tota ratio temperamenti mutatur.' at hoc videtur falsum , cito enim res a proprio temperamento recederet, facilique causa dissolueretur,ac corrumperetur, cuius Oppositum experimur ala quando enim res multum calefit, non tamen ob id temperies est mutata.
Tertio sequitur etiam,quod multa e5- .ltaria simul essent & adaequa te in eadem parte subiecti: hoe autem uidetur salsium, non enim contraria se mutuo patiuntur: sequela patet, nam quaelibet pars tempe rata est . Quarto sequitur, quod accidens muta- ret subiectum : si qualitas,quq in elemento erat, postea in mixto maneat. Pro huius resolutione sit prima conelu 3.Con elusio. Esse qualitates quasdam secunda, sim si h ς7ς plices sermas distinctas a primis qualita- oualii 'tibus, ipsarumq; effectus in mixto nulli se, sedas
dubium est , non tamen sunt hae compleis in mixto. xiones . Explico: sunt in mixtis eolores, sapores, & odores, uirtutes quaedam,quq non elementis insunt: ex ipsorum tamen uirtutibus in mixto causantur. At notum
est,quod huiusmodi qualitates sunt distinctae ab illis ele inentalibus quatuor, quas principes uocant. At non sunt tales eo ma Qu*lit plexiones, duo enim insunt complexioni: s: alterum est, quod sit dispositio mixti sor- coplexi ma antecedens, & in materia conseruans: nea, quae huiusmodi ' ualitates potius sequuntur x qm nt imam, ab ipsiq; conseruantur. ζionem Alterum est quod talis complexio em - timum. ciat effectus quatuor primarum qualita- a. tum: at huiusmodi qualitates id non praenant non cnim per se calefacisit, uel stigesaei sit, humectant, uel exsiccant,quae omisnia eomplexio temperate sacere debet. Secunda conclusio. Complexio non est 1 Conetuuna simplex qualitas ab aliis per mutuam ii ono est pugnam,& corruptionem relicta. lm qu 'At conclusio probatur primo auctorita 1: g. a te te: dicit Arist. . Meteor. e. I. quod per pu- stimoniis tresectionem calor soluitur a proprio hu- ptimummido, & tune restat siccitas : si igitur om est. ma illa una simplex qualitas est, quo modo posset unum dissolui ab alio p
Praeterea 2. de anima, tex. 123. & I 2 . a. dicit, tensus cosistere in harmonia qualitatum,
146쪽
tum, quae liditur a vehementi sensibili, di quod plantae non sentiunt,quia ealesunt,& stige fiunt,i. habent has qualitates extra modum debitum: sunt igitur istae sot maliter ibi. Praeterea, a.de partibus e. I.dicit e6p sitionem primam esse ex quatuor qualitatibus,quas ibi enarrat,st ipso uiuenti dicit inesse, & si milia testimonia sunt multa in Aristot. Probatur seeundo in mixtione sunt aliquot qualitates excedetes, ut diximus intextu,ergo non possunt corrumpi, ut producatur alia: nam non est ullum corrum inpens talium qualitatum , non enim sunt formae elementorum, quia non sunt contrariae illis, nee mixti forma, quia antecedunt hae , nee aliae debiliores qualitates: manent igitur qualitates.
Quod si diras, eorrumpi cum subiectis
elementis: hoe non valet primo quia Auicenna non sie respondere poterit, qui ponit ibi manere formas. Praeterea licet corrumpantur, non ob id qualitates corrumpuutur, ut probauimus alibi. Probatur tertio: quia si qualitates'illae
corrumpuntur, & serniae, tune nullum es.set producens talem qualitate: ergo nue peto,cum producitur illa qualitas, a quo producitur, cum serma mixti nona qualitatibus, si non sunt, cum illa ellanam quod non est, non producit immediate, non et a formis elementorum , quia ut ollendimus, non sunt tunc, cum illa qualitas est sormae mixti, quod si sunt, ut dicit Auie. non poterunt etiam producere, quia ipsae non agunt, nisi per suas qualitates, uide igitur, quomodo non sit agens proximum
illius uirtutis, manent ergo qualitates lysae,& considera argumentum hoc. Probatur quarto,temperamentum animalis mutatur secundum aetatem , pueri
enim humidi,& calidi sunt valde, senes sieei, Si frigidi quod si una simplex est qualitas temperamentum, sequitur,quod totudissoluitur, non enim aliter una simplex qualitas mutari poteli in alteram: periretigiuir animal, & mixtum in tali mutatione, quod salsum apparet. Probatur quinto, quia commune dictum est omnium philosophorum, & m dicors conitare cuncta haec ex coatratus,
ob id ipso tempore resolui,& perire: quod
si unita eli simplex qualitas mixti, non ex contrariis uterque eonstaret, nee in seipso principia corruptionis haberet. Probatur sexto ex mutγtione unius mixti in aliud, in quo unum aliud sit temperamentum, ut cum ex animali fit cadauer:
non ut detur , a quo talis qualitas produci possit. Praeterea septimo, quia calor mixti est tangibilis, sicut elementi, intenditur etiaealore elementi, similiter alis quatilitates: sunt ergo eiusdem speciei, & ibi manent.
Tertia conclusio. Complexio est temperies quatuor primarum qualitata: haeceonclusio sequitur clare ex praecedenti,ac Propterea non alia ratione probatur. Nota tamen, quod tales qualitates, ut sub forma mixti sunt, habent firmitatem, S collantiam, non enim facili causa remouentur, imo accedente aliqua qualitate extrinseca vi formae expellitur, ad pri ilianumq; se tempera metum reducit forma. Habent etiam hae qualitates operationes alias adhue tanquam mixti formae instrumenta, quas in elementis non attingebat, ut alibi ollendetur. Quarta eo clusio. Tales qualitates sunt eaedem,quae erant in elementis, refractae tamen,& tcperatae: Si hoc est eontra quartam sententiam, quam non impugnamus eo quod satis diximus superius circa hoc, oportet igitur ut argumenta soluamus.
Ad primum nego similitudinem illam:
sat enim est, quod sicut elementorum sormis respondet una forma mixti, ita qualitatibus respondeat illarum temperies: n5 tamen eli opus, quod sit una simplex qualitas,sicut illi elt una forma mixti, quia id non potest esse: nam forma produci potesta mixtione elementorum , & a qualitat bus immediate, at qualitas illa non pol rit, si tale pialitates eorrumpi debeant tdeeli enim proximum agens.
Ad secundum dico, quod physicum te
peramentum non contulit ita in indiuisibili, sicut mathematica proportio, sed albquam latitudinem patitur. Aduerte aute st per excessim unius qualitatis non statim dicitur nouum tem peramentum, nisi sit fixum & formae conueniens. s. 7. a Conet. coplexiolpe istes. prima rum qua
147쪽
In Lib. I. de Gener .ilc Corrupi.
Patitur etiam latitudinem extensiua, non enim cum una pars fit non temperata,ob id totius soluitur semper te perte . Ad tertium non negamus, in gradu nosummo contraria simul esse, quod ipsi sa-
teri tenentur: duin enim nondum est mixtio persecta, sed mutua pugna. tunc simul sunt contraria,nee hoe est ullum impossibile. aut improbabile. Ad quartum nota est solutio; nam accidentia immediate subiectamur in materiarat alibi diximu ,: haec autem non mutatur, totum est aliud,& aliud, quod uocant subiectunt denominationis. Ex omnibus his colligo elementa non manere secundum formas proprias : ac propterea non manere actu in mixto, manere autem secundum materias,'& uirtutes temperatas,& loco illarum formarum elementorum succedere formam mixti, uirtutes illas eminenter complectentem , atque ita manere uirtute,& potentia.
OVamuis quaestio haee ordine naturae
primo loco tractanda ellat, tamen ordine doctrinae in uia pendet ex dictarum opinionum diuersitate,& quia communiter post alias disputatur, iudicium commune in hoc sequemur, tum etiam quia
Sensus igitur quaestionis est, An elemeta possint coniungi ita, ut ex eis mixti m fiat. Sunt autem argumenta in oppositsi. Primum, ut elementa ad mixtum conis ueniant, opus eii aliquo mouente,& trahente ipsa ad mixtionem,sunt.n. separata, quaeq; in suis locis, at nullum ur esse talem Ouens, non n. elementa ipsa ex sepiit couenire, quia extra locum non tendunt,ergo mixtio non est possibilis naturaliter. Secundum, dato quod conueniant,adhue non uuletur plaste fieri mixtio, in mixtione producitur noua substantia mixti
dissimcta ab elementis, persectiorq; ipsi ,
at imperfectum n O potest producere persectius, emo non elementa producent mixtuni, uon agi cur mixtio potest esse. Tertio, si mixtum esset, quaelibet ς- sus pars esset mixta, sed hoc videtur esse non polle absque corporum penetratione, lige autem est impossibilis: ergo & mixtio quod debeant esse cum penetratione, probatur: sumo partem unius elementi, quae sutura est pas mixti, si talis est mixta, ergo sunt in ea alis elementorum aliorupartes, ergo datur penetratio.
Quarto mixtio debet fieri per miscibi .lium diuisionem, sed talis fieri non potest,
ergo nee mixtio: minor probatur, uel diuiduntur miscibilia in omnem tua partem, uel non: primum eli impossibile si autem non : ergo in aliquas partes diuisio fit,non in alias, cum uero non sit ratio, quare potius in has, aut in illas diuisio fiat, videtur,quod nulla possit esse diuisio,& sie nee
Quinto, ut mixtio fiat, necessarius est locus aliquis,at non uidetur, quis possit esse: cum enim unus sit, uni elemento erit naturalis, aliis tribus erit uiolentus: erit igitur mixtio uiolenta , quod absurda est. Sexto,clementa, si miscentur, debent esse quatuor: at non uidetur, quod alicubi possint trahi,& esse elementa quatuor, noergo mixtio potest esse: antecedens probatur, quia si duo essent elementa, non esset mixtio , quia uel utium est sortius, Setunc alterius corruptio, vel utrumque est aequale, & neutrum aget: si autem sunt tria, tunc octo erunt symbola, & agent, Sevincent tertium debent ergo esse quatuor elem e cita. Haec sunt argumenta,quae dissicultatem faciunt. Attende autem quod si mixtio futura est , quinque sunt necessaria, mouens, &conivnsens ista elementa ad mixtionem, sunt enim in locis separatis. Praeterea emciens, Sc generans mixtum, modus etiam quo fiat mixtio, locus, in quo fiat, miscibilia,quae misceantur , vel uno horum desciente, non fit mixtio, ob id singula argu menta ex Opposito tendunt contra unum ex istis, primum enim probat deesse ino uent: secundum deesse efficiens : tertium& quartum non esse modum: reliqua duoauserunt locum , & miscibilia . Quamobrem, ut haec omnia soluantur , & elucidentur , haec quinque ordine examinare porteti
148쪽
Prius tamen aduerte,quod sunt duae opiniones notandae in hac parte , quae mixtionem auferreuidentur . Prima est quorundam, quam citat Hugo. Sen. sen. I.doctr. 2. cap. i. Isti dicebant, elementa non esse in mixto vere, sed metaphorice. Quia enim videmus in his, quae mixta dicuntur, similes esse qualitates,quas in Elementis experimur: ob id in talibus elemeta esse dicimus,tamen uere non sunt. Hare opinio diffittitur modo, tanquam aliena & contra communem sententiam omnium, cum non innitatur rationi ulli. Altera opinio aliorum est, qui satentur quidem esse in mixto elementa: dicunt tamen, quod nullum mixtum fit immediate ex elementis , nisi ex alio mixto : sicut materia quidem in compositio est, non
tamen fieri potest aliquid ex ista materia, nisi praecesserit sub alia forma: ita nil seri potest ex elementis puris, nisi sub alia
mixti forma praecelserint. Haec autem opinio non est tenenda:
nam quamuis id stequens sit, ut fiant mixta ex aliis, quid tamen prohibet fieri posse aliquid immediate ex elementis; Si
enim est ille ordo necessarius , ut unum ex alio fiat; eum non sit in infinitum pro-eellus, deuenire oportet ad aliquod, quod immediate ex ipsis pendeat: nulli ergo sit dubium ex elementis posse fieri tertium aliquod. Examinemus ergo, quod erit huiusmodi mouens. Respondet bene Albe trael. 6.
cap. 4. & libro 1 o. de animalibus . tract. I.
cap. 8.i inde desumpsit S.Τho. in praesenti loco: quod orbes cςlestes sunt primi motores elementorum ad mixtionem: quod etiam Arist. insinuauit. t. Metheor. cap. 2.
qui de his mixtis, quet in regionibus inserioribus fiunt, uolens tractare, statuit hoe velut principium, Oportere elementa eL se contigui orbibus superioribus, ut inde possent gubernari. Duo autem sunt, quibus praecipue orbes mouere possunt elementa ad mixtionem. Alterum est calor, tuo partes terrae sit btiliores, quae exhalationes dicuntur , sursum elevantur ,& ex aqua similiter vapores, ut nota est . Alterum est frigiditas qua aer & ignis densantur,& descendunt aliquo modo : & sic omnia conueniunt:
aliqua do etia ex radiorum refractione in
partibus quibusdam exhalationis ignis sit. Unde igitur,quo pacto non desit naturale mouens elementa ad mixtionem, ut in unum coniungens locum. De efficienti autem dicamus. Attende aut c,st mixta
sunt in duplici disterentia , quaedam ani
nuta,quida inanimata: De animatis certum est, quod uis sola elementorum non attingit productionem mixti . huius r sed necessaria est vis & calor coelesiis : unde, quae ex putrefactione generantur anima lia , non absque calore ccesessi generantur. Vnde calorem uiuentiu in coeleste vocat Ariit. I. genera. animalium. c. 3.
At de in animati, non ita certum est. Dico tamen, quod secundum Arist. in onanibus opus est virtute coclesti; ob id Sole cum causis particularibus agere omnia, docet: & coelorum motus csse omnium causas. Similiter metalla uirtuti stellarum tribuuntur . & hoc probabilius est, ut sit ista colligatio,& nexus horum interiorum eum superioribus. Dico autem, quod non est omnino improbabile,dicere, quod aliquod mixtum sola elementorum uirtute fieri possit 1 licet enim singula per se in persectiora sint,
coniunctae tamen attingere pollunt productionem alicuius persectioris . De modo autem mixtionis diisserere oportet. Sunt autem iuxta lententias propositas tres modi; & autho res plures. qui quidem conueniunt,quod miscibilia usq; ad minima naturalia dividantur , & singula minima sint iuxta alterius miscibilis singula.& se mutuo alteret, donec una tertia resultet forma ipsius mixti.Tamen disterunt mam Averro es dicit, quod in singulis minimis sunt quatuor elemento ru tormae ct qualitates refractae , eo quod singula minima ab aliis per mutationem recipiunt tres elementorum formas, &alias qualitates.ut dum minimum ignis alteratur ab aliis recipit formas aliorum elem e toru refractas: Sc se quaelibet pars mixti est mixta absque penetratione . Avicena autem admittit alterationem, sed in solis qualitatibus quatuor, donec eo niandantur istae quatuor qualitates ν& fiat una complexio, & insurgat mixti
149쪽
In Lib. I. de Gener . N Corrupi.
elementorum formae. Omnes igitur non motus naturales dici possunt, quatenus ab
ponunt penetrationem in materiis, quia
luxta positae sunt; & forma existens in uno minimo alterat alterum , donec adueniens ipsa mixti forma, una fiat materia edtinua, & resultet quaelibet pars mixta
Idem dicunt alii sed in hoc differunt, stdicunt,qualitates manere in esse refracto. Quod etiam affetit D. Thomas aliis locis
supra citatis. Et hoc etia nos dicimus, hoc uno ablato. Crediderim. n. q, non est talis minimo
ruin diuisio, sed quod diuisio quidem fit, sed no est opus, ut sit usq; ad minima sed
usq; ad paruas partes na licet minima n5 sint, possunt tamen se inuicem alterare: imo credo, st aliquae sunt maiores,aliquae minores: quia subiecta miscibilia non sunt agenti uniuersali fiunt,&in mixti productionem tendunt, ad quod ipsa elementa ordinantur ex natura sita. Superest, ut quin tu examinemus. Atte. de autem, est duplex mixtio . Prima, Si secunda. Prima est, quae immediate ex ipsis fit elementis: secuda, quae ex mixtis fit. Si de prima fiat serino, dico, quod non est opus, quod semper formaliter conueniat omnia elementa; sed sat est,st ipsorsi uirtutes. Fiunt enim in terra mixta,& nullus sortasse ignis est formaliter; est tamen e Ior, qui ipsius est uirtus. Et hoc modo concessit bene Scotus 2.sent.dist. Is .q. unica, P ex uno elemento fit mixtum aliquando; Se hoe est argumentum, quod in mixto non sint elementa formaliter; si e enim in Quae sint
semper uniformia, ut inaequales possint . forma oportebat adesse: at intra aquas diuidi partes,est igitur quaelibet pars mix quo modo id fiet A quo fiat illa divisio mi- ei bilia. De Iom
ta csi in qualibet temperies quatuor qualitatum nrma,& mixti forma sint. Pete ,a quo ista diuisio sat. Dico, quod miscibilia suo motu, quo unum cum altero conuenit,& sua actione se diuidunt. Quare autem magis in has,quam in illas partes diuisio fiat. Aliqui tribuunt inaequalitati, qua non uniformiter recipit eqlestem impressione propter distantiam inaequalem.
Tribui etiam potest alicui difformitati ipsarum partium , uel in se, uel in ordine ad aliud miscibile.
Circa locum mixtionis, scito aliquando in aere, aliquando in aqua fieri,frequetius fiunt in terra: maior enim terrae portio in his inuenitit r. men dissicultas est; quia videtur uiolentia mixtio. Quod aliqui soluunt, dicentes, quod habe: aliquid violenti, puta motum elementoru extra locum proprium : tamen qua parte mixti productio est, naturalis est: nam etiam illi Si vero fiat mixtio secunda, tune miscibilia mutuo agunt & patiuntur, sed per qualitates primas. Nota tamen multum,quod istae qualitates alias uirtutes & effectus faciunt, eum mixta miscentur, quam cum elementa 3 quia in secunda mixtione sunt instrumenista formet mixti, qui nobilior est,quam sorma elementi; ob id nobiliores faeit effectus: sicut calor ignis, ut ab anima mouetur, nutritioni, principum est: quod notauit Hugo Sen. I. doct. 3. cap. I. Ex his omnibus patet solutio omnium argumentorum, & quaestionis elucidatio. Unum tamen nota, P in mixtione tria sunt,& diuisio miscibilium, parti sit contignatio,& mutua alteratio, & tandem aequisitio sermae mixti, partiumque,ac materiar si continuatio. Mixtio proprie hoc tertium est,quamuis aliquando alterationem etiam in eludat. Atque haec satis delibri prioris huius enarratione.
150쪽
De Generatione, id Corruption ,
x. I. T E N D I T modo Aristot. de elementis sermonem lacere: quamuis enim in libro tertio & quarto de Coelo, etiam de elementis disputauerit: id tamen non eadem cautione factum est, ut dicit Averro. 3 Coeli, comm . . .
Quato ne Elementa enim pollunt bifariam eon agat hie siderari r de ut uniuersi partes, corporaq; de eleme sint plicia ad locum mobilia sunt; ὀt ut ge- nerabilia, corruptibilia, corruptionis, ge- eoelo. nerationi que cauis aliis omnibus sunt. Priori modo ad libros de Coelo lpectant: modo uero posteriore ipsorum est consi. deratio praesens. Epilo ira De ipsorum igitur primo generatione eoru q tractatutus, suam intentionem Arist. prodi R iVRx ponit: ut autem sermonem cum preceden V' tibii, continuet,epilogum eorum, quedi cta sunt, facit, incipiens ab his, que ultimo loco tractauerat. Dictum igitur est de mixtione, tactu, actione, εἰ passione: dictum etiam est de Generatione, 6c Corrupti
ne simplici, i. substantiali : de hae autem
tria dicta sunt, quomodo est, puta per mutationem totius in totum, nullo sensibili manente: praeterea cuius est in enim entis iis potentia : praeterea propter quam causam, scilicet propter materiam. dictumelia est si militer de alteratione: & de haeduo : Alterum,quid est alterari: alterum, in quo differat unumquodque, L quomodo differat a generatione. Corinua- Continuat statim sermonem, ut post io secvdi ista tractentur uocata elementa, i. sat di-,ωζ2' sputatio de elementis, quae communiter
elementa uocari soleat. subdit rationem,
quare de his oporteat considerari: quia, inquit, talia sunt causae generationis, de
eorruptionis omnium aliorum corporum naturalium: in qua ratione explicatur cau-
ratio formalis huius considerationis elementorum, ut diximus in principio. Et nota, quod no solum ista uerba sunt sola. ratio, propter qua tractari debeat de elementis ; sed etiam est principium quoddam tractationis, puta,quod elem et a sint
causa generationis,& corruptionis corporum naturalium.
Horum autem βιHectnm materiam hi quid . Tea. 2.
ELEMENTA principia esse eorporum aliorum sensibilium generationis, Sc corruptionis ostendit ex antiquorum sententia;qui ipsa ponebant. Fuerunt enim quatuor sententiae. Quidam enim unum prin
aut aerem,aut corpus medium distinctum potuiti.
ab utroque i alij duo posuerunt: alii tria: alii quatuor ipse elementa, ut Emped. Hi
autem omnes principia ponebant ipsa elementa, sed diuerso modo Qui enim plura snra an si dicebant, hi ipsorum conglegatione, uel se quorum. paratione res corrumpi,uel generari dicebant: qui uero unum, hi non conpregati ne, uel disgregatione ipsorum,cum unum esset,sed ipsius elementi alteratione, Puta densatione, vel rarefactione dicebat res fieri,aut corrumpi: omnes tamen elemen '. lita principia aliorum generationis Q.& co ruptionis ponebant.
Quod igitur prima principia, O elo i
menta. Tex. 3. COILIGIT eonchisionem ex praece- Elemεta dentibus,st manifestum est elementa vere 'l' 'adici aliorum corporum prima pyinci Pi 3 1a pii masiue per congregatione, ut dicunt ponen ericipia.