장음표시 사용
81쪽
Lib. I. de Gener . oc Corrupi. Arist.
uniam est,quod manet idein secundum se totum, ut cinium, ang luxnd uero proprie quod manet idem tecundum praecipuam sui partem , ut homo , cuius materia non manet, sed sola anima : large uero, quod qua uis quoad omnes partes non mancat, tamen manet secundum figuram, si litum, ut fluuiu , & si e manent reliqua animalia poli multum tempus, quoru in materia tot ta, S sorii a recellit.
Reiicitur Mihi displicet illa sententia, quia iam
n xcio μ' profecto nullo modo esset idem numero, Nota que ted specie. Quare dico,quod partes sper
a. a partes maricae semper manent in toto uitae tepo-
maneant re, quamuis decremetum pallae sint, Se si ea μῆ ς forma etiani in illis manet eadem: Se haec Ti. ' est sententia Averr. Alex. Philop. Albem. Cum igitur ipsum iandali. entum idem
maneat, toto tempore uuae, quamui, fluxus sit in reliquis partibus, usu en, tamen,
diei potin idem numero, & in hoc dissertu luens ab igne,qui non sic manet.
Q V AE S T I O X. An quod augetur eius quaelibet
VNum ex bis, quae ad aligmentatio in
nem necessario sunt obseruada, erat, ut ostenderet, quomodo eius,quod augetur, quaelibet pars augeatur, propterea in praesenti disputatur. Eil autem argumentsi primum in oppo RTU sit una, eum augmentum sit per aditentum alicuius extrinseci corporis: si uiuetis quet libet pars augetur,uel datur eorporis penetratio,& hoc eit impossibile, uel datur, odiuidatur umen , ut partes cibi ingredianis tur in singulas paries, non .n. uidetur alius modus, sed hoc etiam est impos Iibile,quiae oportet diuidi totum in Omnem suam pari rem, si debet augeri secundum quamlibet, hoc autem non potest esse. Praeterea, quia tune in augmento inter ueniret dolor, qui causatur cx diuisione continui, attamen nullus dolor ibi interii enit. a. Secundo, sunt parte, aliquando in uiuentibus aridae, ut patet de multis, qui
contractionem patiuntur membrorum,
di non augentur secundum illas partes,bene tamen secundit alias, ergo no qu libet pars augetur in uiuente, dum augetur. Tertio,si quaelibet pars augetur, saltem 3 minima deberet augeri alia minima , &tune in sinsuli, augmentis totum in duplo maius fieret, quod est aperte contra
experientiam. Quarto, sequitur,quod secundum om-nem dimensionem augeretur,& tune esset
animal tam latum, quam longum,& pro fundum, quod est salsum. Quinto, quia dici posset, quod non est 1.
totum corpus uiuentis continuum, quia .
habet poros, per quos cibus applicatur partibus. Eii argumentum contra illos Poro . Isti sunt repleti corpore aliquo, alijs esset uacuum, ergo non possunt aliud in se extrinlecum recipere,quin detur penetratio
Sexto, si isti pori recipiunt in se nutri- ε.
mentum , ergo conuerto nutrimento in uiuens, non dilatabitur uiuens, nec Occupabit maiorem locum, sed potius replebitur : & prae terea iam' non recipiet aliud, cum non maneant pori. Quod si dicas, Postquam cili secta cibi illius conuersio, fiunt noui pori, & tunc dilatatur caro, vel neruus, iam prosecto non sit augmentum simul cum nutritione,& conuersone cibi, quod eli contra Arist.
Septimo, cum illi pori stant ex illo, ο ν.
superesi, ex diminutione, uidetur, quodno sit maior, quam excrementum ipsium, relictum ex diminutione et si ergo nutri-mentum no cli maius,quam deperditum, ergo non fiet augmentatio. Octavo,quia est porus in medio carnis. s. nec uidetur, quomodo cibus possit transire, cum anteriores sim prius iam repleti,
quia quaeque pars sibi attrahit. Hae e sunt
argumenta contra pariem astumatiuam.
Sunt in hoc duo modi dicendi : alter est Auetrois,comm. 33. qui ex illimat, quod i Sentelia libet minimum naturale corporis habere A eu. suum potum minimum , ita ut inter minima mediet porus, Si in hoc sanguis receptus nutrit , & auget quodque minimum per iuxtapositionem , quia conuertitur in
ipsius subitantiam : & sic eius, quod augetur, quaelibet pars sensibilis, Se minima
Illa opinio non mihi place; , quia ab L Aueti. que
82쪽
que ratione multiplicat poros te minima, partes distinguit, quod gratis dieitur , tino contra rationem, quia tunc esset corpus tam prorsum quam sol id utri , ruod non est credibile. Praeterea ta pomum esset unum, quam alterum, quod non apparet; & ulterius, quia non eii ratio, qua probetur, illas particulas et seminimas.
Altera opinio est Marsilii. l. r3. dc Alber. l. I x. qui dili inguunt in corpore partes porosas,3c non porosas else, ut dictumeli dicunt tamen . quod omnes h π augentur : tamen non eodem modo, sed porO- se per intus lusceptionem, quia in te re. cipiunt cibum, non porosae uero per iuxta positionem ad latera. Illa lententia mihi non placet in hoe, P dicit,partes purosas augeri: nam pori
non contentur parici nolita corporis, cum
non sint aliud , quam concauitates plene subitantia non uiuente. Et dato,quod eis ni partes .no dic utut augeri, qua non manent cadem , imo postquam repletae sunt, alii noui fiunt pori ,
quod autem augetur,debet idem manere. Propterea dico, esse poros in corpore nostro.& uiuerit innumeros, & esse par tes solidas, non minimas, sed paruae quantitatis, aliquas maiores , aliquas minores,aliquas aequales, quia non omnes ideomnino habent temperamentum ; similiter poros esse inter se aequales , Sc hi non dicuntur augeri, sed deseruire augmentation ι, quatenus alimentum continent, quo solidae augetur . Vt autem hoe declaretur, Aduerte primo, quod horu pororu est eaula duplex , una ciliciens, altera finali, elliciens est calor naturalis interiores corporis partes rc bluens, Si consumen , ex quarum re lutione, dc consumptione stips ut vacuitates iterne i qualibet parte plens vapore resolutivo vel excremeto. Finis horum duplex est, alter, ut sint viae,per laas excrementa resoluta eiiciantur foras, ne interius manentia corruptionis partium sint eaula: alter finis et ut per eosdem alimentum trahatur ad singulas has partes. Eit enim duplex via alimenti: altera
est v ea ae, per quas stinguis set tur ad I
numeras corporis partes: sunt enim ramisi catae vens in multos ramos: quorum alii ad alias eorporis partes vergunt e tamen quia non debuit ita uena multiplicari , ut quaeque particula haberet tuam. Provida natura secit poros, ut per hos partieulae paruulae nutrimentum sibi traherent exugentes sanguinein a uenis, quae sanguinem ipsum per suos poros emittunt, sicut exit sudor per carnem exterius
no quod sanguis ex se egrediatur, sed i a
virtute Partium exugatur. Hsc igitur sunt causae pororum, qui nunquam sunt uacui, sed modo languine,modo excremento mo do vapore , modo his Omnibus repletus et t. Adverte secundo,quod quaelibet pars a. Not. alimentum sibi iuxta positum alterat, Scco mi ercit, di non augetur sicut aqua , euia qua ab extrinlcco accedit, quae uocatur
additio quantitati ua, ted ipsa pars cibum sibi similem facie. Si liba dieitur augeri per iuxta positione in , non solum quantitatiuam, ted etiam generatiuam, dc aurerativam. Tamen nota diligenter,quod dum con Nota a. uertit cibum in poro exiitcntem , simul resoluit vaporem, qui ex concoctione re sultat,& ille vapor nouum iaciens porum propellit umentis partes versus locum exteriorem, Sc sic dilatator ,& locum maiorem occupat.
Unde simul sit porus , Sc dilatatio par- Nota. tium , & cibi alteratio, de conuersio : Scsie quaelibet pars augetur per hane pro- pullionem, ut dixit Philop. tex. 39 8c ma uent alii, Sc alii noui pori: Sc ne iterum ex illimes, quod alii pori fiunt,facta c5uersone , sed simul cum ipta . Vide igitur, quomodo quaelibet Pars crescat. Adverte tertio, quod est differetia inter Nora 3.
spermaticas partes Sc nutrimentales, i Permaticae enim recipiunt augmentum de finitum a natura, Sc certo tempore, nec si decret cant, iterum reparantur : at aliae partes quocunque tempore augentur . Scdiminutae crescunt iterum, ut patet 1 carne quae in infirmitate deperditur , α iterum restauratur: at non sic partes spermaticae decrescunt in infirmitata. Et attende,quod qua uis partium aug- Nota. meatum sit lecunduar omnem di mea sonen a
83쪽
Lib. I de Gener . oc Corrup. Arist.
sionem, hoe tamen est proportionaliter: I lxis erum spermaticae partes secundum ongitudinem augemur propter naturameatoris sursum tendentis. Nee semper est augmentum secundum omnem simul dimensionem,quia fiat carnem,& partes alias, secundum unam, non secundum alia crestere dimensionem: ex quibus omni b. patet,quo modo quod augetur,eius quaelibet pars augeatur. Ad 3. Ad primum argumentum .Respond. Pnec datur penetratio, nec diuisio sit,sed pporos, quos diximus, communicatur aliis
mentum solidis partibus. Ad a. Ad secundum admittimus esse illas partes absq; augmento, quod prouenit, uel ex debilitate caloris naturalis,uel ex opilatione pororum , vel quia aliunde impeditur,quo ininus ei plene alimentum comunicetur: hoc tamen non est contra dicta ,
quia solum intendit Aristo. docere,quod
cum aliquid totum augetur, tunc partes augentur: at cuius una pars non augetur, iam totum non augetur, sed totum extra
illam partem. Ad 3. Ad tertium negamus secundum minimam partem esse augmentum: non enim, quod augetur, eli pars minima, ut dixi. mus: S quamuis admitteremus, quod esset minima , &sanguis etiam esset mini
nius , tamen cum in carnem conuertitur,
est minus minimo, minimum enim sanguinis conuersum non adaequat mininia carnis,uel ossis, quia animalis pars concretioreli,di quia pars cibi semper resoluitur, unde non fit augmentum in duplo. Ad Ad quartum patet solutio, non enim tantum est augmentum, S aequale secundum qua inque dimenti Oncin, ut diximus. Ad s. Ad quiniis dico, P corpus,quo replentur pori caedit cibo, vel quia alia ex parte,& per alio purum recedit, uel si est obstaculu per parte eiusde pori, sicut fit de aere,cum aqua infunditur naui per os ipsum. Ado. Ad sextu ui,solutio nota eii ex secundo fundamento, cum primum enim pori cibo repleti sunt, uirtus uiuentis simul incipit conuertere,& alterare, nouosq; poros facere, di exinde dilatatur caro, uel os, uel aliud : & ita cellat argiri omni ex parte.
Ad 1. Ad septimum dico, quod pori ex excrementis,& ex uaporibus resolutis sunt, να- de maiores sunt, quam partes diminutae,& plus cipi capientes, quam sit deperditu, imo quam conuerti pollint: nee isti sunt
omni tempore aequaleb, siunt. n. in iuuenibus maiores, in senibus uero minores.
Ad octausi dico, quod cibus prius trahi Ad s.
tur a partibus si perioribus, quam sistat in inferioribus: partes enim interiores ab exterioribus sumum,liae vero ab aliis,donec perueniatur ad uenas ipsas . Et sic patet determinatio quaestionis huius.
QVAESTIO XI. - en augmentatio sit motus continuus. Augmentationem motu ad quatita
tem superius esse determina ulmu , allii in nuc , an continuus sit examinare oportet.
Et videtur primo, quod sit continuus, si augmentatio non citet continua,esset in instanti, at elle non potest in instanti,quia tunc augeri, & auctum et se, essent simul, nec prius res diceretur augeri,quam P esset aucta, quod eli contra Arist. 6. Physic. tex. . ubi dicit, prius esse moueri, quam
Secundo augmentatio est circa quan- titatem, sicut localis motus circa spatium, ita ut sicut hie per spatium, ita ille per terminum sit diuitibilis, ut dicitur 6. Physic. tex. q 9. at localis,quia diuisibilis ell, continuus, eigo & augmentatio. Tertio , motus a contrario in contra- 3
rium est in tempo te, motus autem qui tempore fit, continuus , & successius est, debet enim ad diuisionem temporis diuidi: est ergo augmentatio successiva, &
Quarto, ita fit augmentatio, sicut ex- tensio caloris per unum cotinuum, uel exiensio ignis, sed calor, uel ignis continuo potest diffundi per lignit,ergo ipsa augmetatio potest successiva elle di continua.. Quinto et Augmentatio est uelox, uel f
tarda,ergo continua,ut notum est.
Sexto: Alteratio potest esse continua, ut superius est probatu ,ergo & augmentatio. Haec sunt argumenta pio una parte. At ex altera parte etiam argumenta 3- gum. non desunt. PL. ueg.
84쪽
Primo ex Arii l. 8. Physse.tex. 23. ubi negat,augmen lationem esse continuam , ut illic est cxpositum. a. Secundo. Augmentatio non habet unusubiectum: ergo non est continua . Probatur antecedem. nam aliud eli os, quod augetur,aliud caro, aliud neruus,nec conti- . nua sunt inter se. 3- Tertio: Augmentatio praesupponit generationem: at generatio cli inflantanea ergo & augmentatio: nam simul fit utra
Quarto. Si augmentatio et Iet successiua,& continua, tunc non daretur primum esse, quia in motu non datur primum esse. At hoe uidetur salsum nam cum augmentum lit lecundum aliquam actu partem, uidetur, quod debeat dari prima.
, Quinto, quia si est eo tinua, per aliquod tempus ergo in quolibet instanti factumeli maius uiuens. at sunt infinita inllantia: ergo erit umens in fine temporis illius infinitum actu: quod eli impossibile imanet igitur dubia res. Nota t. At ut hoc determinemus, oportet, cer-Not a. ta ab incertis secernere. Ttipliciter psit intelligi, motum ellis continuum. Primo, ut continuus dicatur, perpetuus, quo modo Arist. 8. Physico. uocat, circularem solum
esse polle continuum , id est, perpetuum: , nec de hoc disputamus modo. Secundo dicitur continuum augmentum, ita, ut duret continuo per totum tepus,quo augmentum fit, ut per viginti annos primos absque interpollatione homo augeatur vel aliud animal, per tempus sui crementi determinatum . di de hoc non eli tanta dissicultas,quia talis continuitas non inuenitur, quia non semper calor turalis eli in conuersione maioris substantiae ob frequentia impedimenta. Tertio potest ausmentum dici eonti. nuum pro aliquo salte in tempore ita, ut cum fit augmentum quantumcunque se paruum,illud fiat continue in aliquo breui saltem tempore: Sc de hoe eli duplex
opinio. r. pin. Altera Marsilii q. I . Alber. Saxo.q.i . Marc& Se landunt. 8. Physic. quaest. 7.qui sustinet siko de augmentum ella continuum de successi-1-d uum, sicut eli motus localis per aliquod malium : & ratione, huius opinionis non
sunt sortiores, quam sint propositae in
principio :quam sententiam ut indubitatam sustinent aliqui moderni. Altera et opposita sententia Auerro. 8. δ Auer. Physico .comm. 2 3. Se 3. Physico .eominet. α Alber. 8.ae Alberti Magni. 3. Phy. super textum a 3. Se Sancti Thomae ibidem r qui docent augmentun non esse cotinuum .sed quod est interpoliatus motus uariis instantibus, ita, ut hoc tempore fiat dispositio , & alteratio cibi, & in fine fiat eonuersio in instanti , & sie augmentum : pollea fiat in tempore dispontio cibi, & alio instanti
conuet si O & totum augmentum sit congregatum ex his omnibus augmentis par ticularibus. Averroes addit, quod illae partes quae in singulis augmentis acquiruntur, lunt minimae, Se ita sit augmentum Iecundum multa minima multis diuersis instantibus copulata. Quid autem mihi videatur hae in re- snsa Au- dicendum, aperiam sequentibus conelua ct Ps.sionibus. 1. ConcI. Prima: Augmentum non est continuu,& successivum, ita, ut quando aliquid eliauctum secundum aliquam quantitatem in aliquo tempore, in medietate fiat secudum dimidium,& in alia mediatate tem poris secundum aliud dimidium , & sic proportionaliter: non inquam sic, sed in tempore aliquo fit dispositio.& alteratio cibi in fine autem alterationis conuersio , & simul augmentatio. Haec conclusio profecto sat est proba- Ptimo auta automate Averrois, Alberti & sancti ctoritate. Thomae, qui collati.& oppositi Modernis, ni agnae rationis vim habent. At praeter hoc videtur primo expressa doctrina At istotel. 3. Physic. tex. 23. ubi habetur taliseonchilio expressa, di exemplis ipsius Aristo. explanata. Sunt tamen praedicta argumenta duo, 2.roni b.
quae uidentur mihi essi caelam habere. Alterum est. Suppositis duobus; quota Conci.
primum est,quod cibus ante conuersio. nem dum si alteratio a parte uiuente, puta carne, non est continuus, sed solum contiguus, Se iuxta positus carni:& cum conuertitur una pars sanguinis in carnem, manet discontinuata ab alia parte residua sangiunis, quae Eibus ell. hoc autem nullus negare potest. GAlteiu supposita est, quod datur mini-TOI de Gen.& Cor. H mum
85쪽
mum substantii productae naturalis ita, ut cum caro producitur sit sub certa quanti tate, sub qua primo producitur, quod si datur minimum subitantiae, sequitur, quod debeat dari minimum secundum extensionem in accidentibus disponeatibus ad substantiam . Si enim non daretur minimum, tune posset dii poni pars minori minima, Se in ea introduceretur forma sub. stantiae,quod eli salsum. Ex his duobus argumentori Sumo partem l anguinis iuxta politam carni nutriendae, Sc peto, an huius alteratio sit successiua,ita, ut non detur quaecunque pars,quin prius minori disponatur uel no, ted aliqua certa pars simul disponatur . Si des pri. muin, iam incidis contra secundum suppositum. non enim daretur primum vel mi. nimum in subitantia, sicut ne in ipsis dispositione. Si seeundum dicas , ergo non successive, & continue fit augmentum ulterius ex res duo cibi cum maneat discon-
tinuum per primum suppositum, non potest disponi nisi ad minus secundum minimum, ergo non eli secundum minorem , S minorem proportionaliter partem, &sie dicam de aliis. Nee poteris, dicere, quod est eontinuus solutio. motu i quia in singulis instantibus acquiruntur continue minima. Hoc enim est impossibile, quia minimi conuersonem praecedit alteratio distincta in singulis . Praeterea, quia tunc essent infinita mini. ma aequalia actu , & non communicantia quod fieri non potest, non ergo est conti
a. Milo. Alteratio augmentum est. Diminutio non fit continua, ergo nec augmentatio, Consequentia eli bona, quibus enim rationibus ipsi probant , augmenta ionem esse continuam , eisdem probari potest etiam diminutionem , Atecedens uero probatur, Si diminutio motus est, non ergo datur primum secundum quod di minutio facta ei l . Cum igitur ex diminutione resultet aliqua sub Iiantia,quae sit ex materia separata a uiuente, non dabitur minimum substantiae illius , quod est impossibile igitur non poteil esse motus continuus His igitur mihi videtur probari intentum.
a. Conet. Secunda conclusio. Mihi probabiliusta, quod non fiat secundum mimura augmentatio ista sed quod sit secundum
Ut enim contingit in generatione substantiae fieri non minimam, sed maiorem
uni eo instanti. ita etiam poteli per nutritionem conuerti, de secundum illam erit simul augmentatio. Et ratio,quae me mouet,est, quia n5 est ratio conuincens, qua conmingamur adponendam augmentationem iecundum minima cum possit aeque bene aliter seri ut diximus. Ex quo sequitur unum, quod maxime Nora monotare debes, augmentationem hoc modo heri, recepto nutrι mento in poris,cum nis. virtus viventis incipit alterare,& resoluere, tunc fiunt pori, ut dixi supra , & tune partes ex teduntur, Sc dilatantur. Sed nondum est augmentum, quia adhuc squa est substantia, saeta dilatione uirtutis partes exteriores toto tempore alterationissere tune in fine & cibi conuersio , & alimentum fit pars uiuentis S est malus uiuens,& hoc est augmentum, & noui, loci occupatio versus ipsum,quia ubi erat nutrimentum est iam uiuens. Unde mutatio loci partim praecedit , Nota. partini comitatur, seu consequitur ut notum est unde nisi fierct illa praecedens extensio, ut accidit in sensibus, non esset conuersio cibi augmentum, quamuis diaset ibi uiuens. ubi erat nutrimentum
Ad argumenta respondere postem ii, Λ Ad primum,quod loquitur Aris .illue de
motu lorali, ut ipsius verba indicant, Rquamuis etiam sit sermo de augmento, adhue veritatem habet. Nam augmentum non uocatur illa una mutatio inflanta nea, sed multae simul,quae rem secundum aliquem gradum notabilem quantitatis augent, unde inter media augmenta sunt augeri. Ad secundum dico eum Sancto Tho. Ada.& Auerrue. 8. Physic. quod Aristot. loquitur in genere de motu , non curat, an sit
iste vel ille in Physicis, nisi solum ex epta ponendo uel possumus dicere, quod cladiuisibile augmentum secundum quantitatem, si totum sumas augmentum uiuentis, non enim totum unico absoluitur instanti,nec Oportet, ut proportionaliter dividantur secundum quantitatem . Sat est
86쪽
quod sit diuisibile. Et profecto ista glossa
sui scit, cum habeamus locli in Atili. quo ipse satetur expresse, no fieri augmentum proportionaliter secundum tempus. Ad tertium dico, quod non eil per secta contrarietas in quantitate, ita, ut quaelibet contrarietur cuilibet: sed est contrarietas secundum persectum, vel impei sectu terminum. Et sic debet sumi totum augmen. tum, quod ex imperfecto tendit ad persectum:& hoe tempore perficitur . Ad quartum , nego extensionem ignis per lignum fieri continue, quia semper prius disponitur pars, quam sat ignis: est tam cita, praesertim in charta, sc paleis, ut uideatur continua. Et hoc eli mam se. stum. Ad quintum nota , quod augmentatio sumitur aliquando pro alteratione simul
antecedente augmentationem in quantitate: & se totus ille motus continuus uocatur, Sc uelocior unus altero. Adde etiam
quod augmentatio dicitur ipsa perseuelocior, cum fit frequentior,id est,in uno teporem aequali pluries augetur res . Ad sextum dico, esse aliam rationem in alteratione: haec enim non fit cum productione substantiae . Unde cum aliquod minimum ligni alteratur,potest calor per residuum continue dii fundi, quia non separatur ab antecedente: S: sic non dabitur minus minimo per se: qt in generatione non habet locum,quia quod in generatur, statim discontinuatur ; & oportet in residuo non dari minus minimo , quia tunc esset per se. Tertia conclusio. Puto, probabilem esse oppositam sententiam, polluntq; uolui argumenta omnia sacta,sed non sacile, praeiertim cum sensus & maior probabilitas
nutrito. Superest, ut cum de augmentatione quid esset disputandum suerit; Se qu modo quaelibet pars eius, quod augmtur , augeretur ; & quomodo idem in augmento permaneret, superest, inquam,
vi nunc de tertio da utemus, nempe de illo extrinseco , quo adueniente, si aug
Et est argumentum primum contra id, 3. Argu. quod dicitur lex sa. quod debet esse simile nutrito Videtur talsum. Pars non est nutrimentum rei:at nutrimentum,cum es simile nutrito, est ipsius pars: non ergo elitam nutrimentum.
Secundo, contra id, quod dicitur, nu- a. trimentum est in potentia; videtur, quod quodlibet corpus posset esse nutrimetum uiuentium: quia eli eiusdem materiae, quae est in potentia ad formam quamlibet: at illud falsiim est non enim quolibet, puta lapidibus, uel ferro nutriri pollu
Tertio,contra id, quod dicitur, Nutri-'s. ment una nutrit, ut substantia , auget, ut quantum semper nutrit, non tamen siem per auget . Videtur hoc fieri non posisse, nutrimentum nunquam sit sub liantia uiuens, nisi simul sit quantum , ut notum est ergo non potest nutrire, quin au-
Quarto videtur, quod nutritio non disserat ab augmentatione, non enim vide- 'tur, quis alius motus esse possit. Circa hoc aduerte primo , nutriment si i Nota debere esse proportionatum cum uiuente. Cum enim debeat in uiuenti, subitantiam conuerti, debet esse tale, ut possit sormam talem recipere. Sunt autem duo in quibus ista proportio consiliit. Alterum est, ut sit mixtum , nam uiuen X Gmne .
mixtum est, quia eii dissimilare, ex quo
fit, quod purum elementum non sit nutrimentum viventis , ideo aqua, vel aere non nutrimur : Alteium est, quod tale mixtum sit, ut sit proximum uiuenti, temperam zmo, vel saltem reducibile ad uiuentis temperamentum ab ipso uiuente. Vivens autem In temperie quatuor qualitatum consistit, praesertim tamen in calido, & humido temperatis, quae igitur non possunt reduci ad tale humidum cum calido temperatum, non sunt nutrimentum uiuentium. Triplici
Quod triplaei ex cause prouenire po tamites , ut docet Albe. opuscv. de nutritione. altu eiu capit. I. Primo, cum est intemperatum, non 'irct improportionatum ita humidum, ut
non possit solui, di temperari, nisi a uehe- rcimo.
87쪽
In Lib. I. de Gener . oc Corrupi.
mente eatore, qualis non est in an intali; ut est serrum, argentum, & metalla, quorum temperies dissolui nequit, nisi a calo. te sortissimo ignis: calor autem animalis
Secundo, eum humidum non potest dis lolui, & a sicci intemperie separari, nisi per ipsius humidi consumptionem Iut in lapidibus, &alijs, quorum humi da accedente calore deliruuntur, & adu
Tertio , cum est humidum admodum paruum, ut in pilis ,& ossibus, aelignis siccis : omnia igitur illa ob dictas caulas non sunt nutrimentum ui
Nota tamen, quod eum sint inter ipsa viventia adhuc uaria temperamenta, diuersa quaeque nutrimenta appetunt, prout magis ac magis ipsis proportio-uata sunt e unde sanguinei, quibus humidum aereum uiget cum calido temperato appetunt tales cibos, ut uinum rubeum , album panem. oua mollia, & trementia: cholerici uelo admodum nutrimenta adulta, Si quodque uiuens pro sua temperie : ex quo pater; quale debeat else
Adverte secundo ex hoe, eum nutri mentum debeat praeparari, & disponi ad
Trcs par- viventis temperamentum, natura in a-
ς in sibi nimalibus constituit tres principales par i ' tes , in quibus hoc nutrimentum Pe fi
Altera pars est stomachus, seu ventriculus , in quo fit concoctio , & separantur partes scaeculentae, 6c ineptae nutritioni ;& totum ad intestina mandatur, a quibus iecur, seu hepar sumit totum illud, quod nutritioni est aptum ; relinquit excrementa alia , quae per aluum vena por mittuntur. Est autem quaedam uena ab
ipsi ii, iecori, similia, seu inferiori par te procedeas ampla satis , quae dieitur vena portae, quae statim in duas diuisa post aliquod i pactum aiecore, se illae in alias , & hae in alias innum rabiles ,
quae me feraicae dicuntur, stimunt, de tra, hunt ab ipsis intestinis nutrimentum ad iecur, in quo cibus praeparatur , Nsit iam massa tu bea, erat coui primo Vettit crocei coloris , nondum tamen 1,nguis eli secundum Atalloiciem . bene ta-
men secundum Galenum . Parum refert hoc in praesenti. In iecore, quod est in
parte dextra sub uentriculo, fit coi coctio, in qua secernuntur partes terrestres tan- . .
quam ineptae nutritioni; Si partes calidi iasiviae: S lubtiles, priores, quae melancholicae sunt, mittuntur ad lienem per uenam quandam. Lien autem est ex Op- Llen. posito inserius a parte dextra . Posteriores uero mittuntur in uas quoddam intra iecur, quod dicitur sollici ilum sellis, in Follieula quo resident illae partes cholericae, & bi. Dui holi. Sic nutrimentum praeparatum mittitur ad cor per uenam ita periorem iecoris , quae a corde in superiorem partem iecoris mittitur , ampla nimis, di dicitur uena caua. Humor autem , & massa recepta in corde concoquitur, & fit san guis persectus; & iam est nutrimentum ultimum , quod mandatur per uenas iterum in uniuersas alias uenas, & partes corporis animalis , quibus quaeque pars nullitur. Vnde sanguis ultimum alimentum est, ut dicit Aristoteles secundo de partibus, cap. . Nec ex illi nes, uenas, Scintestina ei se loca principalia concoctionis , & praeparationis alimenti; sed uis ,
per quas desertur, quamuis aliquam inducant alterationem, sed non quae mutet lan , guinem , non Cnim mutatur iam , nisi inparium uiuente in a singulis partibus nulliendis. Has tres purgationes, seu dispositio- Exeplumnes explicat Galenus liber, de iuvamen- uisi dissetis , similitudine bona, puta de uvis. ii num Primo enim calcamur , leparanturque iliae cutes, quae ast imitantur excremento animalis primo facto per aluum , postea mullum reponitur in alio loco , Schunt sc dimenta : Sc suces, quae similantur excrementis in iecore, tandem in uale facit spumas, Se tellat uinum purum. Sic a sanguine egresso a corde extrahitur aquositas per duas uenas , quas emungentes vocant, & in renes tendunt;& illine in uesicam urinae , quς omnia perspicue Anathomici docent & ostendunt.
Sunt igitur uniuersaliter quinque alte Quinque
rationes cibi ante eonii et sionem in sit, aiterati stantiam animalis . Prima eii in ore, quae mallicatio dicitur, & lixe impersecta alteratio est. Secunda eii in uentriculo . Tertia
88쪽
Tertia in iecore. Quarta in corde. Quin .ia in singulis partibus nutriendis. Ex his, puto, duas esse solum conco tiones,& eam quae cit in uentriculo, & eam, quae est in iecore, quia in his mutatur cibi species, non in aliis, sed parum refert hoe nune
discutere. Quinque Fiunt etiam quinque excrementa, prie creme' mum in intellinis, duo in iecore, quar
ς--SR- iuui in corde , ultimum iu alus partibus unde sudores proueniunt, pili, ungues , sputu in , immundities aurium,& nasi, 5e alia multa. vide igitur,quan. tu, sit naturae ordo in disponendo nutri.
, ubi Adue te tertio , quod sunt operatio-
. viri v. nes ,& virtutes quatuor in singulis partes in sin tibus. Prima est , attrahendi cibum adg li. Pax' se , quare attractiva dicitur. Altera reti-ub ' nendi, ne dum conuertitur, retrahatur; qu.e retentiva dicitur. Tertia conuerten.
di & alterandi, quae dicitur drsestiua . Quarta expellendi superfluum a se, quae expulsiva dicitur , quas omne, docet Aut
cenna 2.sen. doctrina 6. capitu. secundo. unam aliam addit Averro. 2.Colliget. puta discretiua in , qua quod sibi utile est ab inutili,& inepto ad nutritionem secernit: sed forsan haec eadente ii cum digestiua . Per haec omnia potest ad argumenta re
. Ad primum aliqui dicunt, alimentum, quod dicitur simile, esse sanguinem, quia
est ualde similis animali, S uiuenti nutriendo, in qualitatibus . Sed hoc non est recipiendum , nam cum debeat mutari in vivens, cx potentia in actu , profecto potius contrarius dicetur, quia mutatio ex opposito est. Praeterea, quia est contrarius nutriendo aliquando , nam sanguis humidus eii, os uero ualde siccum , non ergo debet dici simile. Melius ergo, ut dicamus, quod idem, eli nutrimentum , ic pars uiuentis ; pars quidem , ut solum unionem dicit, nutri. mentum autem, ut reparat substantiam deperditam, cuna ergo sanguis eli, tunc est nutrimentum dissi inite, donee sat ui
Nola d E N ta tamen ex Aristo t. 3. de partibus, corde. capitu. s. quod cor cit locus, in quo primum languis continetur, ac indela ves-
uersas partes corporis nostri per uenas, &arterias dii funditur. assimilatur cor sontico muni, unde in uniuersum hortum aqua deducitur. Sunt enim duo uentriculi, & recept cula in corde. Unum superius, quod dextrum dicitur , di in hoc fit primum lan gui, nutrimentalis , qui per uenam cauam dii fanditur in colpus . de hoe aluntur partes reliqu* . Ex illo uentriculo dextro transudat aliqua copia singuinis in aliud inserius, quod dicitur letium . hic fit purii simit, sanguis, ex quo generantur spiritus motivi, qui sanguis dicitur arte rialis , & diffunditur per uenam quandam ex ipso procedentem, quae dicitur arteria magna , di hic sanguis diffunditur in pulsus . nam pulsus est arteria cum sanguine illo, de spiritu motiuo , sciet sangui, hic naturali, dici. Atque haec satis de langui ne, Galenu, , quem Medici sequuntur,lan- sui item in Iccoi e generari dicit aqui per uenas diffunditur, & in corde generari spiritus uitales, qui per arterias a corde originem trahentes diffunduntur , ct hule sementiae magis fauet Anathomia, quam Aristoteli, quid autem sit uerius, uiderint Medici.
Ad secundum dico , quod non loqui mur de quacumque potentia, sed solum nutrimentum dicitur in potentia, quod reduci pote ii ad uiuentis temperiem abi plo uiuente, ut dictum est, haec autem re ductio fit medio calore naturali. H..bet autem tres operationes mirabiles calor ille. Prima est, separare partes diuersae rationis. Separat enim excremen ta a partibus ad aut ritionem aptis, S in hoc iit sinulis calori elementari, hic enim separat hetherogenea , ut aurum ab aliis, quibus cum milcetur, secernit. Altera eliviuificare, sicit enim ex sanguine non ut uente uiuens, in quo similatur ealori coelelii, qui uiuificus est. Tertia est assim it re, quia calor in osse sibi sanguine similat, dum iacit os in osse, in neruo ne rusi. in carne carnem , Se sic de aliis. & ab hoc calor animantis dicitur, an tamen specie dime. rat ab elementari alibi discinietur. Ad tertium dico , quod non fit nutritio absque acquisitione alicuius quantitatis , sed non quaecumque acquisitio facit
augmen- vetticulieordis. Nota de arietiis. Ad a. Mota de
89쪽
In Lib. I. de Generat. oc Corrupi.
augmentum , nisi sit maior, quam ea substantia,quae deperdita est. Dices, Quare in
senibus cessat augmentum, non autem nutritio 3 Dico, Propter siccitatem partium ex consumptione humidi naturalis redduntur partes duriores, S quae vix extendi, & propelli positant: ob id cessat augmentum,non tamen nutritio: quia manet
calor naturalis agens. Se hinc est . quod pori stant breuiores multo in senibus, quam in iuuenibus. Ad Ad quartum, vide Albert. Sum. de homine,q. 23. Est difficile scire, qualis muta.
tio sit nutritio,apud eos, qui sermam eandem extendi dicunt in materia cibi: Cli. n. contraposita generationi, ut ipsi dicunt. Generatio est propter formam : materia enim noua acquirit formam. & est motus materiae in formam : at nutritio e contra
Ad secundum ea quae nos diximus, sa-eile eis, hoe soluere. Est enim generatio
quaedam, cum noua forma producatur, si diuis bilis sit. sicut cum una medietate ii -gni accensa, altera accenditur,liuius est generatio: cum uero est forma indivis bilis, est adhuc generatio quaedam , quan ui .n. non sat forma,nec materia : tamen fit totum illud, stylicet cato, os, sicut fit homo non facta anima,nec corpore. Et haec satis de augmentationis materia.
esset, & qualiter ab alteratione separaretur,disseruit: similiter etiam de aug-I lentio mentatione e nune de principijs commu-iequenti nibus generationis corporum particula rium , scilicet de elementis disputare aggreditur. At quia opus erat priu , quam de ipsi diceretur, quaedam alia praemittere, puta tractationem de tactu, de actione, ct passione, & de mixtione; ista nunc explicare incipit. Proponit igitur intentionem suam in principio, dicit lue, Cum sit disputandum de materia,& de uocatis ele mentis, Oportet primum tradere ea, quae nostris temporib. consule tractantur apud
De elementis autem tres quaestiones Tres qo- proponit post discutiendas. Prima est, an D Fi possint,necnc. Altera est,an sint sempiterna, Se ingenerabilia, an non, sed secundum aliquam partem saltem generentur. Tertia est, si generabilia fiam, an mutuo omnia, Scinuicem inter sic, ita, ut unum ex altero,&c contra generetur, vel non sic, sed ex uno reliqua generentur, ut alii uoluerunt:quidam enim ex igne solo , quidam ex solo aere reliqua generabant. Nota literani s cundum Philop. Cum dicitur de materia,ec de uocatis elementis, idem intelligit. exponitur primum, s materia, per secun dii, ne exilii mei ut hic agi de materia prima secundum se. Vlierius, dicit vocata elemeia,quia c5' Nota r.
muniter haec quatuor prima corpora elementa vocam tir , ct tamen non lunt simpliciter eleme inta,cum adhuc ipsa compositionem habeant, nec in mixto secundum formam Omnino maneant: elementum autem secundum totam substantiam debet manere in eo cuius est clementum.
Nota ulterius,quod prima quaestio posita ab aliis non ponitur pro quaestione:
sed sensus est, an uocata elementa ,siue ue re elementa sint, liue non, an in generabilia, S sempiterna sint,utrumque commode dici potest.
Omnes enim, qui elementa generant,
Conclusionem suam confirmat ex sen- Agete estentia Antiquorum,dicitque,quod tam ii se de mixti, qui elementa generant, id est, dicunt ele tione promenta esse ex aliis generata, ut Anaxag.& i: 'Democr. quam hi, qui non ea dicunt ge liquotu. nerata, sed illa quq ex ipsis componuntur, ut Empedocles. omnes hi de generatione horum siue uno, siue altero modo dicentes, utuntur congregatione,& segregatione: sinu liter loquunt de agere Sc Paci. Congregatio autem quaedam mixtio uidetur: ergo ad disputationem de clementis, oportet de his tradere,prssertim quod de mixtione illa, nihil distincte loquuti sumus hucusque.
90쪽
Sed neque alterari posbile eu, neque segregari.
Agenda Et opinione eorum , qui plura ponunt cve deal principia, probauit agendum de mixti piilioud Ποῦ, - nunc de agere, S pati prolut ex ip-ς ' sorum opinione, sed etiam colu, qui unuprincipium iaciunt,hi enim alterationem admittunt. Dicit ergo, quod nec alterari, nec congregari,uel segregari contingit, nis ponatur actio,vel pallio. Opus enim est, ut sit unum agens, alterum patiens, & ita qui plura elementa ponunt, generationem dicunt, quia ad inuicem agunt,fc pa
Reprelie Hos tamen arguit Arist. quia ad ueram sto antla actionem , & pallionem ponendam praeqv kuiu ter plura principia contraria , oportebat unum commune ponere subictum , aliter autem non contingit vere agere, aut pati . Nam unum contrarium , non Poteliseri alterum contrarium non enim calor fit frigidit .sed ab uno se subiecto expellentes agunt,& patiuntur. Et in hoc laudatur Diogenes, qui tale posuit commune subiectum contrariis, sic enim contin- I x agere,& pati. De hoe diximus libro r. hylic. . Reprehendit tamen ipsum Diogenem ei te de is in uno,quia solum ad actionem, Sc passio-ctu. nem ponebat unum subiectum, in quo errabat. Non enim sat ell, unum habere subiectum, sed quod adinvicem sunt res a. ctivae, Sc passiuae,scilicet, contraria lint, noenim calor aῖit in saporem, quamuis una habeant subiectum.
Sed si de ipso faccre, ct pati.
,l ' . Non solum de mixtione, actione, lipastione, sed etiam de tactu disputandum docet. Quod probat, quia sicut nec mixtio sine actione, uel pastione, ita nee ilia sine tactu esse pol sunt, opus ell ut se tangant, . quae inuicem agere,& pati debent,ergo &de tactu dicere oportet. Inter illa autem omnia primum de tactu proponit dicendum else, quia uniuersalior elli quibus enim inest mixtio, incli tactus. Similiter cliunum agit, alterum patitur principaliter, id est, proprie, est cliam tactus non estauic econtra,nam duo se tangere no pol-
sunt,quin agant, & patiantur, & duo agere,& pati, quin sit mixtio, a tactu ergo in-
Fινὶ igitur ut O aliorum nominum.
tur , quare non a commiani di finitione, multipli sed a diuisione incipit. Dicit igitur, quod ς- ςς ψ sicut alia quam plurima nomina multiplieitet dicuntur , quaedam pure aequi uoce, quaedam per prius,& polletius, & analogice ita etiam In tactu. In quib. Ine: pit autem primam significationem, tactus psecundum quam tactus proprie dicitur,ex prie reperonere dicens, quod tactus proprie in elliis,qui habent positionem, S locum,puta
At pollet quis dubitare. Nam eorpori.'ς δ 'bus mathematicis ineli proprie tactus, notamen sunt in loco . Resp. quod sunt quidem in loco, & eis Iocus debetur, siue sint separata realiter, ut ponebat Pithagoras; sive non,sed si
Vbi nota: quod diximus, quarto libro Physe. quod locus debetur primo rei ob
suam quantitatem , locus autem naturalis ob qualitatem. Vnde si daretur corpus quantum ab aliis separatum; utique deberetur ei locus, ct locum repletet, sed per accidens locus naturalis ei compete rei. Non enim magis sursum,quam deo sum aptum esset esse, modo autem cum non est separatum quantum a quali, re, sed ratione sola , idem eii locus re pro utroque, sed ratione diuersis . Nam locus, ut locus, & ut ambiens, correspondet corpori, ut est quantum,locus uero, ut talis est,id est,ut has , uel illas claudit qualitates, debetur corpori eidem , ut quale est. Ex his concludit Aristoteles. Primo,ta sitctu , illa se tangere quae ultima simul habent. Se determinatas habent quantitates, id eli discontinua linit, & positionem habent, quorum quidem sunt conditiones tres,ut sint corpora, Si discontinua, & simul habent ultima, sic enim eli lib. 6. determinatum , quod se tangunt quorum sunt ultima simul.