장음표시 사용
491쪽
ns C L. S A L M A s r rhomo, cupiat in eluatque, se colligat ab utroque' & rursus in id quod refugit, relabatur , iterumque se inde recipiat. Quae conversionum mutationumque ex ratione in asscinis, ex affectibus in rationem momentanea celeritas, satis argumento est, in eodem loco haerere rationis Sc affectuum spiritus, & indidem nasci, qui in eadem vicinia surgentes, prout maiore aut minore copia ac vi sese extollunt, ita alter alteri praevalet. Modo alii cedunt & subsidunt ab aliis oppressi, modo contra qui victi suerant, maiore vi resurgentes victores suos opprimunt. Certe illud Stoicorum Jogma, quod nullam in anima humana δἰ in Olm admittit, quam alii philosoplai constituunt qui animam ex rationali & irrationali constare asserunt, magis consent neum videtur doctrinς Apostoli,qui quoad assectus pravos & peccata quibus homo natura sua obnoxius est , non iluas in anima partes agnoscit, sed unam, quae cum corpore hominem componit torui Carnem dc spiritum vocat. Et caro quidem infirma est, spiritus fomtis. Sed ex contagione carnis infirmae, trahitur & spiritus in eamdem imbecillitatem, qua resistere non potest carnis cupiditatibus. Nam ut in biga equorum currum trahentium , si unus ex his cadat, equus alter, quamvis sortior eo qui cecidit, non potest tamen solus trahere, & impeditur casu alterius, atque haerere cogitur. Hinc pugna illa spiritus adversus carnem, dc carnis adversus spiritum, de qua Apostolus in Epist. ad Galatas cap. v. η-πνCρ--
τρωτα πιιῆ . Quibus prorsus consimilia Stoici dicunt docentque. Hanc quidem etiam pugnam contentionemque partis animae rationalis cum irrationali & contra, Platonici agnoscunt, sed aliter quam Stoici. Animam enim cum anima rixari & altercari illi volunt, rationis expertem cum ratione praedita. - Hi vero in una e demq; animae suostantia illud certamen rationis & appetituum rati ni adversantium fieri pertendunt. Galenus lib. v. De dogmate Hippocratis de Platonis: η Δογγ ξν ήμων ἐφ' εκα ν των ἴ--
492쪽
niones animae solius sint, an utriusque. Ex illa πλοκ & pugna colligebat Aristoteles, animam non elle simplicem, sed diversis dc contrariis constare facultatibus. De quo inferius. Ab ea concertatione cupiditatum cum ratiocinatione, colligit cum Platonicis, duplicem elle animae facultatem, non duplicem tamen substantiam, quae invicem discordent semper, rationalem & ratione vacuam. Stoici autem in hoc affectuum certamine & rationis,quod in eadem animael, arte & substantia intervenire aium, appetitus illos vocant irrationa- es, quia rationi non obtemperant, non sine ψνοια tamen & κε con tra rationem sese efferre eos, tradunt. Quod de Paulus Apostolus docet multis locis, cum θελη, αS quae sunt cupiditates de appetitiones αλογοι, etiam ex 2Dνο α procedere dicit, ut in Epistola ad Ephesios cap. l I. Eν Oli S ημῶς αἰνεςραφημ, mri u π δ λυμίως τῆς
tantum, hoc est, partis ratione carentis, sed etiam 2Dνοἱοα opera esse vult omnes eiusmodi cupiditates, quas ex sola animae parte quae censetur rationis expers produci Platonici perhibent. Idem αδλογισαἰς vocat in Epist. ad Romanos cap. i. de gentibus loquens: ἐμα-
ήiae. Et paulo post eidem καρα cui illos Navos tribuit, etiam cupiditates impuras dat Aio teq -ρεδωκεν - οῦς ο λος
τα - των ὀν ἐαυτεις. Quod Stoicum dogma sapit, qui in corde si ἡγ- μονικον, &--, constituunt. Inde apud patres saepe leges λογισμοῦς κενοδοξ ομ, de λογη χοῦς φιλαργυρ M. Quae non rationes sunt, sed opinationes,&, ut vulgo loquuntur, discursus mentis rationi contrarii, & pravis affectibus indulgentes. Hinc Dominus apud Matthaeum dicit cap. x V: E κ μ ὐ μηλας ον-s 2Θλογαροι πον οἰ, φονοχεῖ , mρνεια , κλοπα , .gλμαμώαι, βλα αφημία . Idem Paulus invii. ad Romanos, ubi certamen illud carnis & spiritus suse explicat, . νουν vocat, quod in Epistola ad Galatas πνεύμα, his verbis: βλίπω θ
493쪽
& quae in cadem Epistola habentur, non enim quod Polo bonum, hocsacio, sed quod nolo malum, hoc ago, & caetera in eamdem sententiam, quae plura ibi legere cst, prorsus cum illis faciunt testimoniis poetarum, quibus suam opinionem confirmare satagunt Stoicae disciplinae auctores , ut illud est Euripidis:
Quod ita Ovidius Latine expressit: video meliora proboque Deteriora sequor. Inde hominum genus patres dividunt in m κιμους Sc πνς 'D-ς, hos secundum spiritum sapientes, illos secundum carnem. Opera carnis Apostolus in ea ad Galatas recenset, adulterium, scortationem, immundi ciem, luxuriam . invidiam, homicidium, ebrietatem, comessationem, Sc his similia: fructum vero spiritus, fidem, mansuet; dinem, temperantiam, lenitatem, pacem, de his assinia. Stoici similia ter suo sapienti, quem θεωρουρον appellant Platonici, χθε - &ί- τα cibis tribuunt, qui intemperantiam omnium esse perturbati num de vitiorum matrem ciscunt. Quidam & ιυχocia,quasi medium genus inter ιαρκικους de φαμαῖκους inserunt, ut ante explicavimus. Sed nihil opus. Non enim σαρξ nisi animata ea opera quae ipsi attribuuntur, potest producere. Ergo ψυχικοι iidem sunt cum qui secundum sensuum appetitus vivunt. Quos quinque sensus totidem animae partes constituunt iidem Stoici, quamvis non diversas animae substantias admittant praeter rationalem. Animam enim definiunt elle m/ίμα Ἀριφυ πν, &ι-εόες παντὶ τω σωρι I, spiritum homini consitum, de per totum corpus uno tenore diffusium, qui initium accipit a corde, cuius partes ad varia corporis organa pertinentes ea instruunt imbuuntque propria virtute ac movent. Quod ad oculos ex ea pertingit,visum ellicit. Quod id nares, od ratum. Quod in totum corpus aequaliter diffunditur, tactum, &sic de caeteris- Nec enim physicas Stoicorum rationes exponere de expendere est animus, niti quytenus ad mores quoque pertinent. Olympiodorus in Iobum o υκὰ de eosdem facit, ad cap.
ν WPρ α γῆν s , si το ανθρωπ' ου-- Tm g μα' . Quae verba Pauli sunt ex i. ad Corinthios cap. it. Ubi additur
494쪽
additur ab Apostolo, - ἔ mg ματρο Olympiodorus autem,
qui ψυχοων ibi accipit pro homine naturales appetitus sequente, dirus fragi in intellexit de eo qui sola duce natura, recte per rationem constituta, corporis cupiditares non sequitur, cum tamen verius sit,
αν ωπιν ab Apostolo designari qui sela nain rati animi luce imbutus est, cui opponit τ-s piritalem illum qui a Dei
spiritu regeneratus est. Ideo vocat τα ἔ-μου , ut distin- fuat ab illo οπίμιτ quo naturaliter homo donatus est. Sed deis accuratius erit tractandum ad ipsas Pauli Epistolas, si Deus vitam produxerit, ad ea, quae paravimus, peragenda. Paulum fuisse tecta Pharisaeum, ex ipso scimus. Pharis eos autem cum Stoicis, quoad opinionem de moribus, in plurimis convenisse, Iosephus testatur Maxime illud Stoicum, quod in Ao 2ώνοιο statuit, de peccata passionesque animi haud sine M3νοta fieri censet, hoc est, κOri. Hieronymus Stoicam disciplinam 1imillimam dicit Christianae religioni. Duos certe illi gradus hominum tantum agnoscunt, insipientum & sapientiam : dc horum quidem secundum naturam, id est, rationem virtutemque viventium , illorum praeter naturam. Unam quippe animam homini, λοὶ iam de νοεων, admittunt, ut supra diximus, cuius ex praescripto & ordinatione qui vitam instituunt, solos.cile sapientes, reliquos omnes, stultos, malos de insipientes. Te tullianus animales, hoc est, ιυχικους,eosdem cum carnalibus facit, &distinguit , spiritalibus , quales suos fuisse vult Montanistas, quasi
spiritum Dei reciperent soli, eiulque charismata agnoscererit. Verum de his adhuc infra pluribus. Ut finiamus tandem hanc diste lationem, quod in principio eius proposuimus, id alibi etiam insequentibus examinatius exequuturi stimus. Quomodo nimirum hoc conciliari possit, τας γκα tiis εις in nostra uile potestaLe, in etiari. autem συγκα θέσεις a Chrysippo definiri, quae tamen ita βιας, melle confitetur, ut animum invitum ad id quod nolit impellant. Ratio nes ex ipso alio loco huius Enchiridii explicabimus. Hoc interim hic adponemus, vigeri id similitudine equitis & equi optimo poste illustrari, donec validiora argumenta proferamus. In stabulo equum, continet quamdiu vult eques. In ipsius quippe potestate situm.
est, aut emittere eum,aut non emittere. Ubi vero emiterit,&inscenderit, picrumque non quo contendit cum valet ducere, ted fertur
ab illo ac rapitur, qao minimc destinarat. Idque saepius usu venit, si
495쪽
ari, C L. SALMA sis imbecillior sit eques, equive regendi imperitior , aut equus ipse oris durioris, & freni impatiens. Ita cum visiones animo incidunt, nostrum est, iis assensionem praebere, aut non praebere. Sic mγκα--θέοις in nostra sunt potestate. Ubi semel visis allensium quis commodaverit,' se impetus qui ex eo consequitur, quo ad rem serimur quae nobis bona fuerit visa, interdum adeo violentus est ut non queat sufflaminari. Sed de his adhuc in sequentibus pluribus. A λ' πι-αλογοι οραμ, λμος, ὁλθυμία, ουems v p σω- μα ri, i , γαι F σωματων ου s. J Quod hic appetitus irrationales, Simplicius ζωώσωμιατων vocat, Platonicis potius quam Stoicis consentanea loquitur. Primum non haec fuit Stoicorum sententia, άλογο
partem extrinsecus ct alieno motu incitari, non simpliciter, nec absolut e in no-fra contineri potestate. Nam illi absolute has cupiditates de passiones in nostra esse sitas potestate, de ab opinionibus effici, immo ipsasmetes le opiniones, volunt. Quod ζωας σωματων has αλογους, ιν sientiam de cupiditatem, appellat Simplicius, quo sensu sic vocatas velit, incertum est. Aia r θυμοειδῆ dc etlus anima: facultates pro substantiis separatis habet ac diversis ab anima rationali, quasi & illae animae sint sui generis r Alio loco dixit, animam caelitus
delapsam, de mortali corpori coniungendam, ut unum animal cum eo conficeret, produxisse huiusmodi vitas irrationales, αλογους ταουζαι Ps ζωα . Eadem pagina C L x x x I: ἡκλογικὴ ἶ- κατ
ριε m. Tri s lineis ante αλογους γας nominavit. Si sint / αυαμ ις tantum, non sunt έ πω, nec animae species diversis substantia ab anima rationali. Clarius idem sese explicat pag. x x. ubi dicit, animam triplicem habere χέαν, unam ad deteriorem sua ipsius natura partem, quae est corporalis & irrationalis : alteram, qua in semetipsam convertitur : tertiam , qua ad altiora ac meliora ascendere de adspirare conatur. Tosta hanc χε Πν vocat, de Nieti ομιν, ac τυτ ita etiam ζωlta, triplicem habitudinem, cupiditatem ac vitam. ἡ ρο λογικη, inquit, αν ύπων, OF ἐ-vi λεο π1S , τ ita
496쪽
IN Epic TETu M ET SIMPLICIUM.et, κρειτῖον, Nosibia GH Oolia croco letus, ' πι isita OUna ergo eademque anima, eaq; rationalis,tres has habet iacultates: unalia,qua vergit ad corpus, quae irrationalis est: secunda,qua naturae suae rationalis compos est, eiusque proprietatem retinet, nec ad altiora resipiciens, nec ad inferiora deicendens : tertiam , qua cassum affectat,
de ad Deum, ut leti similis evadat, contendit. Secundum hanc ani mae partium divisionem, una comprehendit re, μον, 6 h-wαν, quae duae partes sunt, in quas subdividitur pars animae quae est irrationalis. Certum est igitur, Simplicium animam rationalem tripertito divisisse, non per substantias, sed per facultates, licet eas appellet. Si quis ex huius nominis significatione id pertinacius contendat, refelli potest hoc' uno argumento facile, quod non tres ζωοὶ, haberet anima, si sic acciperetur, sed longe plures. Nam omnes cupiditates, opiniones, sensus, & visiones idem Simia plicius γῶς solet appellare. Sic enim scribit de anima : ἀ
mam irrationalem iuxta Platonicos. Per ζωας itaque liquidum est, Simplicio non aliud intelligi quam δίαυάμεις ἔζωου, animalis facultates, quas cum vita accipit, in morte dimittit. Tres autem illas animae facultates a Platonicis positas, locisque distinctas , intra cor ipsum, quasi intra praesaepem suam redigebat Chrysippus , & unam ex his animam conficiebet, facultatibus sive stinctionibus, si sorte,
differentem,non tamen partibus; aut si partibus, non certe diversis τ' nec tres animas substantia diversas constituentem. Cum enim ille Porticus magister aliquot locis δἰ αμιν agnoscere& admittere videatur, non tamen ipse a se dissentit, ut nobis persuadere conatur Galenus. Nam quamvis unam animam in coriapore humano ponat, plures tamen eius facultates, immo de par sistetur,&ικτα μερῆ eam plane es le Vult, ita ut quinque sensus toti dem animae partes statuant, non specie disserentes,sed facultate. Platoni vero, si Galeno de eo credimus, ita anima tripertita censetur , ut
unaquaeq; pars speciem animae singularem componat, ab aliis duabus diversam. Ita quot animae in homine, totidem quasi vitae in eo
497쪽
111 C L. S A L M A s I iputandae. Nequis tamen credat, θυμον de ἴλλ μίαν hoc loco Simplicium propterea σωματων appellare . Plantarum vita vel anima solo τω Nnλμη mcta administratur. Nec enim etόλαομδis habent, nec mi λογε ων. Alimentum enim eas appetere naturae propria vi, palam est. Eam animam plantarum Θρεειν , & ψυ melias, de s νε δκta Philosophi appellant, quidam etiam, ut Plato, κως. Vegetatiram vulgo Scholae nominant. Hac eadem vita censentur & quaedam animalia plantis similia quae saxis adhaerent, ut spongiae, quae sine motu sunt. Quamvis & sensu non carere ex eo apparet, quod ad tactum contrahantur. Idem habent & quaedam plantae , ut illa Americana quam Cassim vocant, cuius solia si digia
tuto tetigeris vel bacillo, aut alia re quacunque, repente crispata coim
trahit se. Idem pati & solia arborum plurimarum in America tr dunt. Si quis per silvam ambulet, & vel pileo frondes dependentes attingat , statim sese conglobant, ut ab tactu quasi se retrahant,
tanquam si ostensam ex tactu testentur. At Stoici hanc animam plantarum vegetativam, nominare nolebant, sed φυmν, quasi naturae quamdam proprietatem, quae in his vigeret. οἱ Στωι,αἰ θάδε ψυχLὰ ολως -τ - φυ- ῆιοικῆσαν, ut ait Galenus lib v i. de dogmate Hippocratis & Platonis. Videndum tamen qua ratione vitaverint in plantis nominare, & maluerint φυαν.Quasi plurimum intersit inter φυτ)ύω quυαρον, ut alii vocarunt animam plantarum, & φυαν. Aut quasi in plantis non possit appellari, vel secundum analogiam, vis illa naturalis sive facultas qua nastuntur, crescunt, aluntur, atque etiam propagantur . Nam & ipse Chrysippus cum οκταμερῆ ιυχlta hominis constitueret, unam ex his partem faciebat τον σπερματυων λογον. Cum igitur hic οπερμαῖαος λο-
γγ in plantis reperiatur, unde & -'IQω carum animam Aristot les etiam appellarit, quidni & nomine eam donare potuerint Stoici λ Quod enim φύαν eam appellarunt, non inde essicitur quin &ψυχta vocaverint, & potuerint sic vocare. Nam si ex eo quod animam plantarum φ ύαν appellarunt, sequeretur, non iudicasse eos, O-χlta dici oportere, similiter concludi posset inde, nec anima hominis rationalem illos χης appellatione dignatos, quia & φύαν eam solent nuncupare. Unde & φυ- γ in nomine idem esse dicunt quod ei λόγω, quia natura rationem somini praerogativa quadam persectiore & excellentiore dedit, hoc est, ut ipsi loquuti sunt, πιλ οπι-
498쪽
IN EPI Tr Tu M ET SIMPLI cIu M. I 23 vis. Quod perperam interpres apud Laertium vertit, perfectiore praecepto. Προσωπα est dignitas, maiestas, auctoritas, primatus, principatus, & praerogativa, qualis est in patrono supra clientem. Nam προπα- est patronus. Inde non solum p tronatus vel patrocinium, sed etiam ea auctoritas maiestasque qualem esse in patrono decet. Hinc apud Polybium, αἰξ ωυ ἔκη πυ- ισια, hoc est, agiον Cum tamen natura sit generatim omnium animalium, praecipua cura & patrocinio hominem dignata est,quem ideo sepra caetera animalia πλειοπραπαια, ratione, donavit, quam ceteris negavit. Utraque significatione potest eo loco semi. Nam & magnam creuemem αν homini supra reliquas animantes data ratio attribuit. Iidem porro Stoici brutorum animam,quae proprie καιθ' ορμltis dicunt, etiam φυπιν
nominarunt, adeo ut in illis idem sit si φ ν άξιοι ἔβα ,δc καθ' ορμlia. Quidni igitur de plantarum animam, id est, vocaverintZAn dicendum, male collegisse Galenum, eos i lia, non dare plantis, quia φυαν hoc potius appellent, quam χta 3 Immo haec eorum
ruit sententia, appetitum illum, quo res omnes animatae requirunt quod suae mi αι est conveniens, non dis revisse in plantis & animalibus naturam, nisi quatenus plantae hoc sine motu & sensu Aciunt.
qui unius litterulae desectu vitiosus. Interpres legit, ori Vulgo, Om Mela, pro ii οτι Enimvero ne simus Galeno iniquiores, demus illi, verum esse quod dicit, Stoicos animam plantarum proprie φυο ν vocandam putasse, sed abstinuisse nomine υχD in ca appellanda. inverendum,cur ita censuerint. Ratio in promptu est. Stoicos constat proprietatis verbortim fuisse observantissimos. Si in usu non essent, quibus ad sua exprimenda recte uti possent, nova finxerunt. Φυας nomen generale est, ad plantas, bestias, & homines. Singula ex his suada ac propriam φύαν habent, homines λογον, bestiae ορ iam, plantis quod darent Proprium,ad earum naturam exprimendam, non habuerunt vocabulum. Nomine generis speci liter usi sunt ei rei significandae,& φυσιν vocarunt. Nec discesserunt a communi loquendi more. Nam cpum inde appellata. Qua appellatione ab animalibus distincta, quae Graecis Z . Si plantae ani Q. a malia
499쪽
malia non sunt, nec ani mam habent. Haec est quae iisdem Graecis
Hanc animalium communem tam rationalium quam irrationalium, ideo de plantis Stoici usurpare noluerunt,quia illae proprie loquendo non habent. proprie est spiritus ille qui
reciprocatur pulmonibus, quo veluti refrigeratur animal. Inde , - χη dicta. Unde & 4 υχα Ois Graecis, προς τὸ τυζειν. Respirnionem quippe animalibus datam cste Oediς καται υξιν ἐαφυτου nemo distentit. Inde quae proprie est οἰναmLΠκ. Quυαμν significat. Inde de Latinis an via cx Graeco antiquo οἱνέ- quae idem est quod Unde etiam animus. Sic χολῆ &χολγ idem: ωνη & : muη dc es de similia sexcenta. Animur autem idem quod amnia. Cicero in Tusculanis: Animum autem, alii animam, ut sereno stri declarant nomen. Nam ct agere animam, ct es lare dicimiin, ct animosos, O bene animatos, ct ex an via sententia. Ipsi autem animus ab anima dictus est. Graeci antiquissimi etiam λμον dixerunt , quod idem est illis ac πνς ι . Nam Aeoles vocabant τυμον, ut ς ρ pro similia..Ex quo Latinum fumus. Hinc λμiῆν de vaporare, & vapor. Certe veteribus Graecis ,-
chius, cui de haec omnia quae praecedunt serimus accepta: λεώς, - η πο-ε λόξυ ς, πνευμα. Cum hoc significatu usque ad ultumam Graeciae aetatem permanavit in composita voce λlmθυφαία, quod est animi vel animae deliquium. Pro qua λιππ-ειν quidam dixere. Hinc dc ἐώθυμια, animi tranquillitaου, cui contraria cludis. . Et apud Herodotum, ἐς γ ν Item ὀνθυμεῖ s, cogitare. Ergo λμος,-Wus veteribus. Qui ex posterioribus, irascentiam sic nominarunt, ei locum in corde assignarunt, quam de sedem antinae principalem este voluerunt. Unde dc Dui Platoni ea pars ac portio animae quae sic animalium specialiter propria est, ut vel . est plantarum, quam etiam vocavit Ut vero voce ος quae olim generaliter totam animam significabat, partem eius denominarunt,in qua sedem liabet fortitudo, & ira, quae cos sortitudinis habetur a Platonicis de Peripatetici , ita etiam Latini a pellatione ad eam designandam usi simi. Unde animo , ὀ Μωκῶς,
500쪽
IN EDc TETu M ET SIMPLICI u M. ' Irs& magnanimus, ὀ Ex quo etiam patet, Graecos nomine sic esse usos. Non enim μεγαλο ιυχ di de tota anima dicitur, sed de ea parte in qua sita est fortitudo, Sc generositas. Inde& Graecis idem quoque qui Hesychio exponitur μεγαλο - χ ,-γξ, inquit, ψ ψ υχη. Sed & spiritum Latini sic etiam aliquando usurparunt. Unde magni hiritus mulier,generosi& magni animi, in Historia Augusta. Inde, magnos 2 altos spiritus gerere. Proprie ergo, de ab origine λειος idem quod πιευροι. Unde illud apud Marcum in rita sua, hominem tribus constare partibus,
934 ἀὼ τοάυτο, αλλα- ς ωρος ἐξεμου ιον, παλιν ροφήμον. Haec antiquitas , ventus vel. spiritus refrigerans. Hinc Hebraeis rim Raab, & pro vento refrigerante, & pro anima In Genesi cap. I II. vers. viii. Deus ambulat in paradiso terrestri tauri 'DU , ad ventum diei. Quod Septuaginta reddiderunt, το is λινόν. Quia serotino tempore aura frigidior. Id expressit Theodotion in sua vectasione, cν τω πιευρ ιI προς-ς. Nam Aquila ad verbum ex Hebraico, ἀνέμω ψ Aliter Stoici πυε θυι accipiunt, qui animae sebstantiam πνευμα esse volunt. Spiritus ille per totos artus diffusus, cos regit, & fovet. Is cst, spiritus de quo apud poetam: tim spiritus hos regit artus.Inde etiam animum vocarunt Immo etiam animum, quatenus & ipsum ἡγεμονικον Stoici πνευμα elle definiunt, quibus placet, - ιυUς totius esse πνεύμα. Hinc & omnes animae partes, quas octonas faciebant, totidem este mευμα statuebant. Quinque sensus πιευρ G sunt. Principalis de regia pars animae,quam ηγερανιάω dixere, πινευ μοι. Seminalis , - α. Vocalis, πνευμα. Alii specialiter & ex partibus animae unam secere, quae πνὐμαὶ κή diceretur. Non ca est quae οἰναπις ιη vocatur, sed ea quae cordis palpitationem, de arteriarum pullum esticit. Hanc πνἀρ-Iκον in is vocabant. Quam sic Apuleius ex sententia Platonis explicat, in libro de eius dogmate : Sede regione cordis renarum meatus oriuntur, per pulmonum spiracula rivacitarem transferentes, quam ex cor susceperunt,o rusus ex illo loco diris per membra totum hominem iuvant stiritu. Hinc illae anhelandi vices haustae, reddiraque alterno modo, ne matuta impediantur occursibus. Quibus verbis etiam comprehcndere videtur ρ ανα coiata δ αμιν, quam de a