Simplicii Commentarius in Enchiridion Epicteti, ex libris veteribus emendatus. Cum versione Hieronymi Wolphii, et Cl. Salmasii Animadversionibus, et notis quibus philosophia stoica passim explicatur, & illustratur. Quae accesserunt, sequens pagina in

521쪽

tem,sed parere rationi idoneam , ideoque proximam ei sedem in corpore sortito accepisse, quod est λὶμ .ETertiam prorsus ratione vacuam, mi Mnhμ κών. Nam & alio loco in eodem Timaeo cupiadinem veneriae rei ex toto indomabilem rationi, & immorigerabi

quae impotentia libidinum, ubi loci earum non potiuntur suo tempore eius rei cuius maxime sunt appetentes , in furias ignemque ruunt, & in morbos etiam incidunt impatibiles, mirabilesque. de causa hanc, quae cupidines dc appetitus habet, animae portionem relegatam esse longius a sede rationis,id est,capite, insernas abdominis ledes tenere dicit Apuleius. Alcinous : το ' ἐπιθυW1το- ,δι τὸ

in Mi δ οραφαλον τοπους, circa abdomen, ct loca umbilico vicina.

Illam igitur partem quae in summo locata est, quaeque tota ration lis, immo ratio ipsa, dispesci vult quasi limite quodam,& canali, sive isthmo angusto ab ea quae pro dimidio tantum rationalis habetur Collum est quo pars animae rationalis quae in capite sedem habet, separatiir ac disterminatur ab inferiore, cui locus in corde assim tur, & rationem eo nomine participat, quod ei auscultat. Hanc rursus partem quae pro dimidio rationalis est, ab ea quae ex toto est i

rationalis , dividi dissepimenxo illo transverso , quod Graeci η φωγμα appellant,& φω-.Etenim illam supra praecordia esse sitam, hanc infra, circa abdominis infernas partes , & umbilicum. Aliter

522쪽

IN EMc τε Tu M ET SIMPLICI u M. I haec itaque Plato quam Aristoteles, qui partem animae irrationabilem cum in duas iterum subdividat, in rationi parentem, & non parentem, mi ἐ-r θες- ra ιι ειθες, . eam quae rationi oblecundat,

duplicem statuit, ἁ- ἐmθυρ 1τικὶ ,s τ λι-dia . Quae rationem non audit, eam τω γρερ - , &τω ο ξ τι - , dc τω γενητικω μερει consta. re dicit. Experiamur ecquid conciliari possit Plato cum Aristote-le. Hoc saltem ex hoc conatu comperiemus, qua in re maxime diversi sint, si excutiamus quid εαθυwimitiῖ nomine ille intellexerit. Patebit certe mentem eius ex verbis curiosius rimanti, non aliud ἐπιθυμorro designasse quam quod illis tribus Aristoteles comprehendit facultatibus, alente, crescente, ac gignente. Quae tres, constituunt animae partem prorsus rationis expertem. Eae sunt φυm-cti cupiditates, non .raim, quae rationi non obediunt. Ita Pictonem intellexisse cum M' ἐπιθυμητινών animae μέρ ex toto ratione v care dixit, verba quibus id explicavit, fidem fecerint. Tad ,iin

m. Plane expressit cibi ac potionis cupiditatem,& aliorum quorum indiget homo propter corporis sui naturam . Id ipsum exprimere debuit Apuleius, cum opinionem Platonis circa haec exponere satageret. Qui tamen cupidinem simpliciter, atque appetitum nominavit. Atqui alii sint appetitus animi , alii corporis. Haec υmam ἐπιθυμία vocantur, illae Ves invitis nobis illae concitantur , istae ex iudicio oriuntur, & in nostra sunt potestate. Nec ratio potest evincere , ut homo natus non afficiatur desiderio cibi, potus, & somni, & coitus. Plato mτων de κτων ἐσri θυμαν ex-ἱresse nominavit, & reliqua duo subintellexit, cum addidit, kojωινδει- σωρματρο εχει φυm.. Ita enim scribendum apud Platonem, non ut est in editis, α Οαν. In his igitur quibus humana desideria necessitas naturalis aastrinxit, ἡ με- ιυν suum , quod rationi non obtemperat, Plato inclusit. Similiter & Pythagoreorum versuum auctor, ἐm θυμι , his tribus complexus est, ventris& quae infra ventrem sunt, cupiditate, & somni necessitate: -- κριτῶν η εἰθιθο τωνδεμ οὐ πρωπι , κ, υπνου, λαγνειης M, Rara λελῆ.& ventris nomine,& Veneris, quam λαγνειαν nuncupat, eto' ἰm θυα τι- sigmficavit. Per λφιον vero quidquid perturbationum ex ea T. 1 animae

523쪽

1 8 C L. S A L M' Ars I ranimae parte quam θυμκlia/ appellant, suscitatur. At Paraphrastes Arabs quem edidit doctissimus dc clarissimus noster Elichmannus, haec perperam miscuit, & λ μιν 'pro ira accepit , somnumque in sua versione, post θυμὸν posuit. Tum isa, ct somnus.'Hoc praecepto Pythagoras declarat non solum eam animae partem quae iras creat , sub imperium rationis ire posse, sed etiam illam quae cupidines quasi proprias habet. Et sane cum utrique modum ratio imperare possit, & parere tam haec quam illa vis animae,

an non recte dicatur, utramque eatenus rationalcm esse quatenus rationi obtemperat' Sic melius Aristoteles,quam Plato dixerit ἀυ Θυ- ροκων' &τ δωλμηJικην, quadantenus rationis esse participes,quoniam pareant rationi. Uaramq; ορεκπικοῦ nomine appellavit. Quae ορDJκη etiaest e biwααις, ex qua πάθη oriuntur, sedc JLθυροα. Et proinde το --, etiκόν animae idem cum ορεῶκαῖ. At m Θρεο ν dc - ακον, vim illam animae, cuius ossicium est corpori alimentum de augmentu subministrare,distinguit iam ζορεκπικῶ idem philosophus, prorsusque vult esse irrationalem. Has enim quinq; animς partes inPhysicis, ut ante docui,

planum est. . Utrumque enim in plantis, de commune id illis cum animalibus. Cui parti animae prorsus irrationali adiungitur etiam

' ίμνητικον, α π' σφυγμικον, inter eas quae nesciunt obedire rationi

Plato aliud sequutus est. Nam vim illam animae vegetantis quae in alendo & augendo corpore consistit, quaeque plantis & animalibus communis est, eamdem cum 'εκτα sive επιθυμῆra, facit, quam de Stoici aliique philosophi ιτυακῆν, & φυτικο appellant. Cuius sententiae haec ratio illi fiuile videtur, quod vis illa, qua nascitur, alitur decrescit corpus, non sit sine cupiditate. Cibo dc potu corpus nutritur, nec sumitur sine appetitu. Eaque appetitio alimenti naturalis etiam in plantis est. Facultas porro illa qua corpus gignitur, & si tur ac crescit, rationi ideo non paret, quia nesciente & non sentiente ipso animali munere suo fungitur. Eamdem cite hanc ψυτικωῖα Θρεεκ Mν cum εα θυιν1 mrai penes Platonem, ex Galeno

iam stipra ostendimus. Sed & ipsium Galeni locum ex lib. vi. de decretis Hippocratis de Platonis , totum subiicere, quo magis debac eius opinione liqueat , melim erit.: καπι o. το

524쪽

cum alente & gignente , putare, & hanc opinionem Platoni quoque imputare. Qua de re mox viderimus. Ergo & animae facultas in qua appetitus consistunt, eadem est sum illa ex qua & passiones, quod παλυκον appellant. Nemesius cap. xv. de animae altera partitione: MFiξῆm I Q αλως εἰς situ αμεις, ἡ ει hi, is μερο ἁμευ ' φυ ἁν, o 6 , ici maeθητικὼ καλῶ s, ' - - αἰ τι- κον, is εἰς το λογικον. Ea ipsa est divisio quam habet Boethius commentario in Victorini Porphyrium : Triplex omnino anima Pu in Pegetando corporibus deprebenitur. Vuarum una quidem vitam cprpora βb-

minitar, ut nasiendo crescat, alendoque subsistat: alia verosentiendi iudicium praeber, tertia vi mentis ct ratione pubnixa est. At si 'ut Nemesius posuit, idem cum Θ ρε sinis, certe & λευκον, quod etiam ααλτικον est , idem simul cum eo futurum. Non tamen id verumst neque secundum Aristotelem, neque secundum Platonem. Cum enim duae sint -τικῆ species, M' θυμικον de m' ἐπιθυwrmκον , haec pars quae adpetit&concupistit, eadem Platoni cum ea quae alit corpus, sed aliam esse vult illam quae iras in animo concitat. Aristoteli vero neutrum πιλῖκον, quod cupienis , & irascendi vi constat, idem cum alente & gignente virtute. Sic nullo modo procedit quod ait

Ad Platonem redeamus. Hic solam animae portionem quae cupida est, ratione plane vacare voluit, cum altera qua iraseimur non sit in totum irrationalis. Quod cum iam ante attigerimus, ne quis quasi

novum dc inauditum miretur, stiat, & huius dogmatis vestigia extare in libro quarto de Republica. Ibi cum de parte animi iracunda diste ruisset, & docuisset,aham esse ab appetente, quaerit deinde an de

σι ν ; Hic dubitat num duo tantum sint animae species sive partes, rationalis & irrationalis, & ea divisione pars animae quae excandesti . accenseri debeat rationali, & una tantum poni irrationalis, quaeri 3 . cupit

525쪽

o C L. SALMA sit cupit & appetit. Hoc etiam vidit Plutarchus, notavitque in libro

de virtute morali, Platonem censere, animam esse compositam duabus partibus, una vi mentis ac rationis praedita, altera prorsas irrationali & passionibus obnoxia, άλονω , κ, Quam passion lem rursus in duas portiones dividi: una quae semper corporalis esset, de nunquam te rationi addiceret, nempe quae concupiscit atque adpetit: altera quae morigeram interim se rationi praeberet, interim minus ei dicto audiens ellet,eam nimirum, quq ad iram movetur:-ρον 3m' - lain, e αλογον, s πολυ πλανες, ατακτον, istὶ ἐπι-ίας παλιν μερ θμ , M'-άe σωματω 'κά-m 'ἐm μῆν, σο' δεες - προσυρέω ον, eri 2 , τῶ λοπισμω παμον vi τοῦ. . Vides σο' ἐ-mDμ- ν Platoni temper vocari σωμάικον, quia nihil ex ratione habeat, sed semper contumax sit, cum altera illa pars interdum sese adplicet rationi, eique vires suppeditet ad refraenandam ac domandam eam quae cupiens est. Inde est quod idem Plato partem illam cupientem comparat belluae multorum capitum, & multiformi, τω λυκε Δω, e mmλω Alibi ἐμμα -ον appellat. At irascentem leoni adsimilat, ut ratioci nantem homini. In irascente robur esse, quo plerumque adiuvatur ratiocinans ad compescendam &in ossicio continendam cupientem portionem animae,quae protius est irrationalis. Vires enim suppeditat rationi adversus concupiscentias parum firmae. Nam in Θυ- μω tobur inesse Pythagorici proprie Volunt. Theages : λωγισμος ὀ Ρτεων πις γνωM , ὀ κυς ων τω μεν, ἐπιθυμια γακροτῆσα τω ἐmθυμητω Ita scribendum. Quae & verti sic d bent : Ratiocinatio obtinet cognitionem, ira obtinet robur, cupiditas rem iucundam ct adpetendam. Sentiis est: in ratione esse cognitionem , in ira robur, in cupiditate rerum quae delectant appetitum. Hine iidem Pythagorici τω sortitudinem assignant, ἁ- άνδεύαν, quam definiunt εξ ν in καν, s itare etiκαν π μνων. Ab illo igitur Θ μω petendum est rationi auxilium si minus viribus valeat in altera ζ arte coercenda quae cupiditate effraeni inflammatur. Ideo placeat Pythagoricae disciplinae peritis, virtutem tria haec habere debere,

λογον, διψαρον S - ρε-. Rationem habet a parte animi rati nati, δας ιιν ab irascibili. Rationem esse, qua iudicat & contemplatur. Δ-ν, qua sustinet & continet. Λογ δ , inquiunt, ω κώνει

526쪽

plari ut in animae parte intelligentis situm est, ita is Acτειν proprium animae partis irrationalis. Ab ea igitur αμει haec

duo accedunt animae rationali, ut possit -έχ ν, & κροτειν. Unde fit καρποα, dc ἐγκροτει , tolerauria , dc continentia. Illa in labori bus sustinendis versatur, ista in continenda voluptate,ac temperanda. Paulo aliter Theages, de ipse ex Pythagorica disciplina, virtutis tres esse causas & principia, ut Met pus, dixit, λογν, αναρον, &.--αίρε Πν. Et λογον quidem interpretatur, qua dispicimus & diiudicamus res, δω πιν vero quasi robur corporis, qua constantes in iudicatis permanemus ac subsistimus . At sive propositum, quasi manus animς quasdaιn elle, quibus ad res apprehendendas tendimus & consequendas. ἁ γ προαιρεας, οῖον χεῖρες ιυχας πινες, αἷς Ουριῶ . αντλα με, τ πυγμίτων. At Metopus cre=ω ο ν ella scribit ω ργει Α ἀγα m, quo adamat, & amplectitur. Haec ad ha dc ορ-- line dubio pertinet. Atque ut ratio a parte animae rationalis, robur ab irasciolli, ita &-a concupiscibili. Ideo virtutem haec tria necellario habere dicebant debere, λογον A- ών,

- ρερον. Inde id irascibilem & concupiscibilem ad principalem animae partem ita referri, ut irascibilis quasi satelles eius & corporis custos esset habenda, concupiscibilis quasi procuratrix , dispensa

Hi tamen Pythagorei cum animam dividerent in rationalem & irrationalem, sicut Plato, ita & irrationalem subdi videbant in excandescentiam, & concupiscentiam. Illi proprium impetum assignabaot, huic appetitum, hoc est, ορ-lta, s Et lac aliter ορμιω' accipiebant quam Stoici, aut etiam Peripatetici. Metopus de vim

κον. Ita legenda ac supplenda haec verba quae vulgo in desectu. Ubi notandum est, ἀοtUr ων reserri ad partem animae quae irascitur, ἀορεκτικον ad eam quae concupiscit, cui & προαιρετικον assignant. De quo nos insta. Ex his constat, Pythagoreos eta' γ κον pro parte al

tera,

527쪽

is 2 CL. SALMAs Irtera animae irrationali aeque rationis experte iudicasse quam o im .- cum hoc Plato paene solum ratione in totum velit carere , illud alterum interim rationis ad partes se adplicare, interim transsu-gerc,& ab ea resilire. Sed nec cum Aristotele sentit, qui unum

idemque tandem esse putavit m' ἐπιθυμιήIγαν & in Θυρο αν , & partem alteram animae quae rationis est vacua, constituere. Cui utrique tamen hoc dat, ut rationi in loco obsecundent & obediant. Quod Plato impertit τω Θυαι- , , sed adimit τω εmθυμητιναοῦ. Quiare An quia M' ε θυUmκον in iis rebus consistere vult quae a ratione modum capere nequeant, cum prorsus si appetitus naturales sint, ut in cibi, potionis, veneris, ac somni cupiditatibus, Sane ut tolli ex toto non

possint, quia sine his constitutio corporis non subsisteret, ita ad modum quem natura exposcit, aut etiam infra eum, ex immoderato redigi pol se, plane compertum est. Ergo dc ea parte morigena est rationi Portio aliam concupiscens, Nec rhinus quidem quam ipsa Θυμικη, quae ut aliquando audit situm rectorem, ita sepius in tantas exacerbatur surias , ut aurigam facile sua sede excutiat, & in praeceps deiiciat. Et hoc sane est, cui si habenae dentur , longius evagetur, maiorumque malorum causii sit quam quaelibet cupio-tas cui fraenos non imposuerit ratio . Hoc tamen fatendum est, quamvis vehementior ira sit cupiditate, turbidioresq; dc concitatiores habeat motus, eo redigi posIe, ut paene in contrarium convertatur habitum. Irae enim opposita est lenitas, ut etiam Aristoteles in Rhetoricis docet, quae Graecis πρα- . Qui eam habet, nulla in re unquam in iram prorumpit, & nemini irascitur. Sic Stoici illam definiunt, crυς .mῶν -- -Mν, θ ρωὶ φερεοῖ .se elota cin W1δενL At non licet bibendi edendique desiderium ita ratione extinguere, ut sedatum non resu gat, aut semel satiatum non iterum molestum sit. Cum enim hic appetitus natura ad .corpus sestentandum datus sit, ut intra modum per rationem redigatur, non tamen potest penitus crines ac tolli.

Hinc vulgo dicunt,uentrem aures non habere, hoc est, rationi non obtemperare . Atqui ne ratio quidem hoc velit, ut illi appetitioni non fiat satis, quae statum corporis, in qua praecipuum ac principalem locum tenet, tuetur de conservat. Sed nec ex toto rationi inobedientem esse cupiditatem ipse Plato significat, dum in Timaeo dicit,rationem adiutore Θαμοῦ uti in refraenanda ac. domanda per

528쪽

Ergo& sponte interdum rationi obsequium praestat, & nisi volens obsequatur, vi & ingratiis ad parendum rationi adigitur. Sic &ipsa st λογου κοι reis P , ut & - , etsi non ita ex facili sub leges eius eat, nec sic eas bona fide accipiat, ut facit irascendi facultas. At vis illa qua corpus alitur, augetur, & generat, quam ' ερικLγ, αὐ- smodi e&-ν-Hω' vocat Aristoteles, quamque Plato etiam ἐωθυ--ακῆς nomine comprehendit, rationi penitus immorigerabilis &indomabilis, quippe quae nec sentiente animilli opus situm peragat. Idcirco Aristoteles cum animae irrationale in duas partes divideret, eam partem quae vel ire sponte , vel cogi potest ad obsequium rationis, duabus illis facultatibus complexus est, τῶ γυιεικῶ τω ἐπι- Ceterum alteram illam quae non quit ad parendum com- ,elli,a cupiditatibus seiunxit, & tribus illis nominibus quae supra po-

ibimus, appellavit. Scaliger Iulius contra Cardanum exercitatione ccc vii. Sectione v. ut doceret quomodo τραλογον Philolbphus acceperit , non tam e libris Ethicorum, Quam e tertio de Anima id constare dicit, citatque haec Aristotelis verba: το ρ Θρεειναν λογνἔχον, ἔπι αλογν. Ergo alens facultas neq; rationis expers, neq; ratione , raedita. Non tamen de sente facultate hoc narrat ibi philosophus,ed de sentiente. Et miror Scaligerum cum illa referret memoriae suae nimiam contra rationem ac veritatem fiduciam habuisse. Sie enim scribit Aristoteles lib. I ii. de Anima cap. I x. E et αἰνε

- ώς λογον ἄν ς ραδίως. Ergo & sensus in illa animae parte, quam ita αλογον statuit, ut tamen etiam λογου aliquatenus sit particeps. Plotinus tame ensus inter ἀλόγους ηαυαμευς animae reponit, quas αλογους vocat Simplicius tam hic quam in commentario in iit.

de Anima Aristotelis. At m εἄι ν, ut dem base αν, se I, ιν in ea parte sita sunt animae, teste Aristotele, quae prorsus irrationalis habetur. Eas Plato cum ὁ θυw1mκῆ coniunxit ideo, quia nutriens facultas, osticium suum non potest facere sine cibo ac potu . Nec cibus porro aut potus ab animali sumi sine appetitu praecedente. V Hinc

529쪽

bus tres illas inesse virtutes, Aristoteles, aliique omnes philolophi consentiunt. Posse tamen bas distingui a cupiditate, luce clarius est. Cibos homo appetit naturaliter, Potest tamen hunc appetitum ratione regere, moderari & contin re, de intrae modum naturalem redigere. In ipsius quinimmo est pol state, & in totum abstinere, atque inedia se conscere. Ubi autem quis cibum in stomachum demisit, quod reliquum est, ipso vel invito& non sentiente natura facit, per illam vim rie ειυ , quae tota pertinet ad alimenti dispensationem per totum corpus distribuendi. Inde incrementum, cum in statu crescendi est. idem est & de rebus veneriis. Cupiditas coitus ita naturalis est, ut vel in invitis excitetur. Potest tamen ratione vinci. . Hoc est, quod dicunt ipsam g θυμώ

-ουσίοις esse Φυακην. Nam etiam nolentes ad eam moveri. At

ipse coitus voluntarius, in nostra quippe potestate positus. Ipsa ορεξις Plato plantas huius tertiae animae portionis quam vocavit δ θυρι tara , participes plane facit his veruis in Gamaeo. Sic enim de plantis loquitur : μετεχει γέμ&υ τοῦ o νώτρύπου--ομι φαλῆ πι ἰ 'votas λόγγ,ω ψυλο ι ηις occν ἔ- ' ροσδεν,οώβ γ εως 3-S se ἴυμῶν. Haec est animae mortalis & irrationalis pars altera, quas ex duobus deteriorem in eode Tinago esse docet.Tο λητον , μος vocat, cuius m μυ αμεινον, το 3 χεῖρον esse dicit. Τὸ αμεινον est irascendi vis, m χειρον cupetendi facultas. Nunc explanandu an hae tres animae partes totidem sint separatae substantiae Sc animae species,ut Platone voluille vult Galenus , an vero vires tantum, & facultates. Non parum enim hoc facit ad doctrina morum, scire utrum anima una sit,partibus atq; operati nibus varia, ut Stoici autumant, an specie ac substantia ipsa multiplex. De anima triplici secundum Platonem, an senserat trinam eius esse, non unam substantiam. IN surgRlORE Animadversione docuimus unam si vidum Stoicos animam esse hominis, & substantia uniformem, eamque rationalem, ex qua, de in qua passionum turbidi motus praeter rationem concit ii, & in eadem cum ratione commorantes sede. Contra ea Plat nem & Aristotelem asserere duas esse animae partes, rationalem dc i rationalem, semper sibi ipsas invicem dissentientes, quarum una r tionem, altera affectus cum ratione pugnantes habeat. Irration

530쪽

IM Epicrr Tu M ET SIMPLICI u M. Issiem porro Platoni iterum dividi in duas partes, iram & cupidit tem , sicque animam triplicem existere. Ita & ipsum Aristotelem aliquando sensisse , postea duas illas partes unam esse maluisse.

Nunc quaestio illa excutienda,utrum non tripertitam tantum facultatibus animam Plato voluerit, sed etiam suostantiis divisam,ut locis quoque eas partes disclusit. Nam de Aristotele nullum est dubium quin trigam animae de facultatibus tribus intellexerit, non de se stantiis, quam & bigam pro triga in posterioribus scriptis constituit.

Nam utramque in eadem sede collocavit, nempe in corde, non ut

Plato diversa illis hospitia metatus est. De Platone, an idem senserit quod Aristoteles super animae partibus,controversia movit Galenus, immo &qnantum in se est, diremit. Omnibus enim modis pugnat,

philosophum illum tres animae species substantiis diversas statuere. Sine ullo itaq; ambigendi scrupulo hanc sententiam Platoni adfingit lib. v I de decretis Hippocratis & Platonis. Ο G Πλα--

απλυ-, ἀλογως ειδε1 τε 6-η Plato e tur eas animae partes locis i stesci opinatus, orsubstantiis nimium quantum

disserre , iure ac merito decies, ct partes appellat. Subiungit deinde statim contrariam huic Platonicae, Aristotelis de Posidonii Stoici

opinionem, qui partes tantum animae nominent, non species , quia non substantias in ea diversas esse existiment,sed eiusdem substantinfacultates indidem emanantes , & in corde sitas. o' δὲ E-ειδηελ ή ριρρη ψυχῆς iam ονοράζου ,.quυαμεις θ ειν φασι ροας μίας cine ac Ποα-Ergo secundum Galenum quicunque in plures animam partes diviserit, & nominaverit, de totidem substantiis neccsse eas fuerit intelligi.Quod elle falsissimum vel Stoici mei statim arguent, qui οκταμερῆanimam ita fecerunt, ut tamen certum siς nihil minus in ea partitione quam octo substantias illos designare voluisse. Sed de his paulo post.Nunc verone hoc quidem disputem, an re ipsa tres in una anima substantiae sint, vel tres in uno corpore animae, sed an Platonis haec mens se rit cum α'αρῆ animam statuit. Hoc Galeno interpretamentum

lacet. Non tamen satis est ita illi videri, ut & Platonem sic sensis.

e credamus. Rationes quibus adstruit tres esse humani corporis animas substantia divisas, ut principiis ac locis dissitas, nos nunc illi condonamus,sed eas quibus Platone ad suas partes traducere conatur V a