Simplicii Commentarius in Enchiridion Epicteti, ex libris veteribus emendatus. Cum versione Hieronymi Wolphii, et Cl. Salmasii Animadversionibus, et notis quibus philosophia stoica passim explicatur, & illustratur. Quae accesserunt, sequens pagina in

531쪽

11s CL. S A L M A s I Inon possiimus sine examine probare. Scaliger Iulius, ut medicus,

summo medicinae auctori adstipulatur, tradi tque, Platonem tres anumas totidem certis locis dispositas credidisse. Ut longe rem secus habere vincamus, ad veteres auctores primum provocemus, quorum nemo in sententia Platonis referenda tres illum animas posivisse, cum tres animae partes dixisset, existimavit. Ciceto in Tusculana prima: Eius doctor Pl. to triplicem finxit animam, cuius principatum, id est,r tionem, in capite sicut in arce possit: s duas partes separare voluit, iram ct c piditatem, quas locis suis disiclusit: iram in pectore, cupiditatem subter praecomdia locant. Cum rationem docet esse animae principatum, non ex ea ratione quae principalis animae pars est unam animam facit, si1 stantia separatam ab aliis partibus, ut locis. Nam si rationalis anima alia ellet substantia, aliamque a ceteris animabus, ira,& cupiditate animam constitueret , non animae principatum habere dici posset, sed in reliquas animas. Unam ergo oportet animam esse cuius ratio

principatus dicatur, ut principalis eius pars. Plutarchus de placitis philosophorum lib. I v. capite cui titulum fecit μερων χῆς, de animae partibus , ubi plurium refert sapientum lententias qui animam in varias partes sciderii it , & Platonem inter eos numerat. Nec tamen partes, hoc est, μέρη, pro sebstantiis se accipere ostendit in illis recensendis opinionibus. Nec sane potuit. αγρος, inquit,s

τόδε Δογον' θ το- πη οἰieto β άλομπαν εις π το Μωκον,-το Dρωκον. Haec Galeno iugulum petunt, patetque ex his, frustra illum sibi de Platone blanditi, quasi tres animas pro una uno in corpore condiderit. Saltem haud ita visum esse Plutarcho, nec sophis illius aevi, hinc clarum est. Si animam h manam Plato tanniatim in duo divisit, rationalem de irrationale, non tres, sed duas animas inde essinxerit, etiam si quis det mo apud illum de sebstantiis esse accipienda. Hoc plerique veterum se inunt, Platonem non trifariam, sed bifariam animam divisisse. Tertullianus in libro de Anima: Dividitur autem in partes nunc in duas a Platone, nunc in tres a Zenone. Item paulo post: G ct illud ad fidem pertinens, quod Plato bifariam partitur animam, per rationale, ct irrationale . Ne in hac quidem bipertita divisione animae,partes pro sebstantiis accipi docet oportere, multo minus haec significatio valeat in trifertita, ubi una pars subdividitur iterum in geminas. Qualis enim illa esset anima quae

532쪽

quae rursus in duas animas stibstantiis separatas secaretur 3 Plato ipse

in Timaeo animam duplicem tantum facit. parte una immortali in qua ratio, constantem ; altera mortali, bipertito rursus dividenda in iram & cupiditatem. m Ποιναρον, & m' λητον appellat. Ne sic

quidem illa duo duas constituunt animas, sed unam. Tertullianus in eodem de Anima libro: Pertinet ad satum fidei mplicem animam determinare secundum Platonem, id es, uniformem duntaxat obstantiae nomine . Ergo & duplicem animam iuxta Tertullianum ita Plato agnovit, ut uniformem duntaxat nomine substantiae intellexerit., puleius in libro de habitudine doctrinae Platonis, non aliter eum est interpretatus , qui partes & portiones animae appellat in quas animam divisit Aristonides . Tripartitam animum idem dicit. Primam eius rationabilem esse partem : atiam excandassentiam , vel irritabilitatem e tertiam appetitus : eamdem cupiditatem possumus nunc pare. Sed tunc animanti sanitatem adesse, vir que, is pulcritudinem, cum ratio totum regit, parent que inferiores duapartes concordantesque inter se

iracundia ct voluptas, nihil appetunt, nihil commovent quod mμt ste esse dis rit Ratio. Ita locus. ille constituendus . De tribus animabus distinctis non esse haec capienda perspicuum est. Quod & alio loco magis manifestum secit cum tres illas mentis esse portiones dixit, ac rationabilem primam dc optimam eius portionem vocavit; cupidinem atque appetitus, postremam. Plutarchus quoque satis deci ravit quo sensu ac τ a Pythagora ac Platone fieri intellexerit, cum statim subiunxit, Stoicos dicere eam ex octo partibus constare, quinque sensibilibus, sexta vocali, septima seminali, &octava principali,ia qua ceterae reguntur & ordinantur per propria organa, haud longe secus quam sunt in polypo cirri. οἱ Στωικοὶ εξ οκτω

cinous in Isagoge dogmatum Platonis, quo in commentario sententias eius omnes per compendium exposuit, diserte triplicem distinctionem illam animae partium a Platone institutam, non de diversis

substantiis, sed facultatibus etae sumendam scripsit his verbis, quae Sc

533쪽

418 CL. SALMAs Irin Graecis quae vir doctus Tyrii Maximi editor correxisse profitetur, hodie legitur: χυμολογους --αυτῆς. Latina versio quam idem se dicit emendasse, pessime sic habet: Triplicem vero esse animam, eiusque partes sciundum proprias potentia , siri usique eas partes iocosique flumlas ex praescripto rationis sortitos esse, vel hinc licet discere. Quid audio 3 aut quae haec est philosophia rationem ipsam, quae pars est animae&ipsa, reliquas duas partes ordinasse , suasque illis sedes assignavis.le.' In locis suis eas dispositas per illum qui animam formavit, &in corpus immisit, ipsa ratio regit ac dirigit quae suinma ac principalis est animae portio, cui caeterae parere debent, sed non eam mei tionem sortitae sunt rationis pertica. Sic igitur vertendum censii

issem, si libri eius editionem uiscepissem procurandam : Quod anima sit tripertita secundum facultates, ct quod recte atque ordine suis locis distri

buta eius partes, hinc liceat discere. Κατα λογον igitur legendum eo loco, non λόγους. Apud Platonem saepe haec loquutio occurrit, Hλογον fieri, quod recte fit atque ordine. Ipse Alcinous cap. x v ii. se loquutus est: ἐργασα- οι γ οἰλοὶ - ωρω ν, ὀνδυ Hrες - σωρ A

αι 'υαν. Noc locum illum intellexit interpres qui ita reddidit: postquam ergo dii fabricarunt hominem, animamque illius tanquam dominam

imposuerunt corpori, partem anima ipsius principem cuius est ratio, collocarunt in capite. Viderit illius versionis corrector, an Graeca, τοί ς - ηγεμονικον si λογν σκεψαλLυ καθίδρυσαν, hunc sensum admittant, pararem eius principem, cuius est ratio. Immo debuit verti, vel corrigi: pantem eius principem recte atque ordine in capite locarunt. Nihil autem verius ea expositione Alcinoi de anima Platonis τριμερεῖ, non secundum substantias ac species tripertitam esse, sed secundum facultates. Non postremus inter Platonis interpretes habendus vetustate & auctoritate Chalcidius. Is in commentario Timaei Platonici partes itilas animae in quas ea Plato divisit,potentias appellat,& vires virtutesque. Verba eius in sequentibus Animadversionibus adducam Sc explicabo. Si tot illis ac tantis auctoribus non creditur, non video quae tanta posthaec auctoritas afferri possit, qua permoveantur duri capitones. Forsitan maiorem apud illos fidem merebitur Porphyrius, aeque bonus Aristotelis ac Platonis interpres , summusque idem philosophus, qui non alio sensu τ a Platone quam ab Aristotele in Ethicis dici censuit, de partes illas facultates esse, non animarum

. . species

534쪽

species distinctas, clare assirmavit in libro de Anima. Παροι ο Πλα

partitionem animae vulgo obtinuisse dicit apud ignaros. Nec plenam esse divisionem partium animae quae tres tantum ponit, quia non complectitur omnes animae partes quae longe plures sunt. Nam neque imaginativam, nec se ivam, nec intellectualem,nec naturalem sub illa trifaria denumeratione , quae facultates etiam animae sunt, esse comprehensas, τὸ μ φαν -υν, e τὸ momi-, cq τὸ νοερον, pommν ἔ- ω τῆ ταυτη ι ληφθηomes Si haec quattuor facultates tribus illis a Platone & Aristotele constitutis adiunxeris, επλιερης ο/χῆ evadet, non Certe & Soranus ansemam in septem partes diviserat, ut auctor est Tertullianus, sed nescio an easdem. Iamblichus in libro dς Anima, Platonem, & cum reliquis Pythagoreis Archytam, tres similiter partes animae secisse seti-bit, non quod non plures essent, sed quia ea partitio conveniret vi conduceret virtutum constitutioni. Prius dixit, Zenonem in octo partes quae totidem sunt facultates eam tribuisse : Οἰ οὐ si μνων

Zenonis Stoici eo auctore animam in octo partes distribuerint, plures tamen adhuc iacultates eo numero animam habere, ut visiones& assensiones,quae sunt principalis eius partis facultates. Protinus deinde subiicit : Πλατωνα A χυτας, am οἰ λοι ἰ Πυθαγόρειοι δῶ χ -υμπι -φωνον ,-εις λογεσμον , μον i. πιαν, ταυτα μ ειναι Ηωμα προς ν π ετων - αν. Addit, praeter has tres animae partes sive sacultates,ahas etiam in numerum censumque hunc poste procedere, quas nominat, φυMν φαν-τη A , α αμβ ηπι, E , -HIQU/' σωμάτων -οιαν, ' ορο ν -- λων. θων, ένα iniς. Si ad priores tres a Platone & Pythago reis agnitas animae facultates, istae accedant ab Iamblicho enumeratae septem, fient in totum decem. Decem quoque eius partes penes quosdam Stoicorum recenseri tradit Tertullianus in libro de Anima, sed non dicit quos, nec quas. Quam ψυmν vocat Iamblichus, m υ υν nominat Porphyrius, quod Aristotels Θ Ερ ν vocat,animalibusque & plantis commune est. Ideo& φυτυ, quidam appetalarunt.

535쪽

uo C L. fALMA si Ilarunt. Sed Plato nomine ἄλθυμιια hanc sacultatem etiam comprehendit , ut in superiori Animadversione affatim docuimus. Se

quitur apud Iamblichum divisio Aristotelis, quam in Physicis proposuit. Nam inEthicis divisionePlatonis in tres partes secantis sequu

τοmν, νωιν. Nemesius ubi eamdein ex Aristotele partiti nem recenset, M' φυ sν vocat, quae Iamblicho φ- ιζ. Sed quid aliis frustra testimonium denuntiamus, quo probemus, Platonem partes

animae de tribus distinctis si1bstantiis non intellexisse, sed tantumni do de unius totidem facultatibus, cum ipse Aristoteles unus instar omnium possit esse, qui nobis auctor ita sentiendi Cur Galenus. qui testimonio eius utitur ,& auctoritatem tanti facit in illo ipso habro de dogmatibus Platonis, non eum potius sequutus est , cum

tam contrariam Platonis menti opinionem comminisceretur In libro tertio De anima , cap. t x, se ibit Statigirites, non carere rem eam dissicultate, quaenam animae partes, aut quot sint constituendae. Nam quodammodo infinitas eas este videri, nec solas quae a quibusdam definirentur, rationabilem, irascibilem, & concupitabilem , aut ut aliis placeret in duo eam partientibus, rationalem &irrationalem. E'χει γ inquit, χθυς, πως rix πο . ποπον πια ἄπειρος Φαωνετ , ii μονον g τυες λέγουσιν δίιοροζονας, λογς υν, ' , --, κ, ὁ θυρ in υν. ozb λον ἔχον, ωαδ αλογον. Utriusque svisionis auctor haberi potest Plato. Nam ut ait Plutarchus, summa partitione animam in rationalem & ire tionalem secabat. Deinde accuratiorem proponebat , quae tripertitain eam faceret, subdividendo irrationalem εἰς DwἈν δ θυμιήἶ

Apparet igitur inde , qua significatione Aristoteles M' αὐ- αερὲς illud, aut διμερὶς animae Platonicum, intelligendum cens ierit, qui partes animae paene infinitas poste numerari dicat. Quin de statim subiicit, secundum ea discrimina quibus cas partes locis disci sas segregant, posse dari & alias animae partes, quae locorum intere pedine magis dispesci invicem mereantur : H Ω Ψας--π

ea separatione partium intelligit qua Plato eas diversis disposuit iscis in corpore, caput rationali assignans, cor irae, iecur cupiditati, quas tres partes sive facultates animae in uno corde collocabat Aristoteles, nec locis eas distinguebat, ut etiam observat Galenus.librui.

536쪽

IN Epic TETu M ET Si MPLIctu M. inde dogmatibus Hippocratis & Platonis : ο PA'O τέλης Ποσει--δε , ἡ πιρη- α ὀνοροι in , qtwαμαις άζ' ειν φοιγι ιιιιις - ας - ρ καρλας Id quam salsum sit,in ea quae praecedit Animadversione docuimus, Aristotelem nimirum non nominare μέρη , sed δω ιεις. Quid enim clarius hoc loco de Anima, ubi mox appellat, quae sunt Q αμεις ὶ Sed fortas se Galenus piataverit aliud esse , aliud sue ν. Non credam hoc illi visum esse. Nam ecce idem libro v. eiusdem tractatus districte negat Aristotelem nominare μύοαι sed sitis λεις eas

si legerat, non meminerat, hos Aristotelis de Anima commentarios, in quorum tertio tam aperte μορμα , χῆς paries animae nuncupat, quae sunt facultates, dum eas quodammodo infinitas esse vult,non numero duum aut trium esse comprehendendas, sicut Plato aliique fecerint 3 Nec tantum hoc ibi non probat, partes sive facultates animae prope infinitas ad numerum redigi definitum, sed illud etiam maximE, quod locis separentur. Enumerat deinde alias partes non comprehensas ea divisione Platonis quae in eumdem censim veni

appellat, & magnam, si res examinetur, dubitandi causam aD serre, an si locis certis dispositae sint certae Animae paries, non aeque dici possit, eas quae in ea partitione minime connumeratae sunt, divisa etiam corporis obtinere loca. Ex eius sane verbis hoc certo colligitur,non tres animas opinione Platonis cilici, sed unam tribus partibus sive secultatibus constantem. Sed quid alios testes solliscitamus, qui mentem nobis Platonis aperiant, cum ipse sitam unus omniu optime possit explicare Z Videamus igitur e uid ex ipso quid senserit, scire queamus. Porphyrius & Iamblichus docent, eam animae tripertitam divisionem a Platone & Aristotele probatam fuisse,

ut constituendis virtutibus numerus constaret, ζαλ- et πίσεως τῶν μετων. Illa virtutum σν-ις principalium, ii lem numero ac nominibus proponitur a Pythagoreis, Platonicis, Aristotelicis, ac plerisque Stoicis. Quattuor eas statuunt , prudentiam , fortitudinem , tem

537쪽

161 C L. S A L M A s I sperantium & iusticiam , ut totidem animae partibus responderent. Atqui,dices,tres illis animae partes sunt, non quattuor. Hoc ipsena. est quod volumus, de quod ad rem maxime pertinet. Prudentiam, Quu ρνηαν, volunt peculiarem principalis animae partis esse vitti tem , hoc est, T Fortudinem, ἀί ανδρεία, , secundae parti, hoc est, τω θυμω, irae, dari Tertiam virtutem quae temperantia est, tertiae animae portioni assignari, quae est cupiditas, ἐα μία. Quid fiat quartae, tui licia r Numquid& quarta pars est animae cui tribu tur ξ Immo , ut partes animae singulae singulas suas sibique proprias obtinent virtutes, iusticia omnium communis est, & totius animae quae unica habetur, propria, cum reliquae tres tribus illis animae s cultatibus viritim divisae & assignatae sint. Aliae virtutes suarum quaeque animae partium persectiones sunt. At iusticia totius animae est πλειο ς. Haec enim praestat, ut partes caeterae inter se sing

lx concordent, & cum tota omnes, unaquaque agente quod suuna est, nec alienum occupante munus. Imperante nimirum ratione, parentibus imperio caeteris duabus. In quo iusticia consistit, & aequabilitas. Nam ut ait Apuleius de dogmate Platonis , elasimodi adaequabilitatem partibus anima temperatu corpus a nulla perturbatione frangitur. Mioquin invehit aegritudinem atque in valentiam , is sarditatem , cum incompositae ct inaequales inter se erunt : cum tr sientiam ct consilium subegerit , sibique subiecerit cupiditas 1 aut cum dominaim illam reginamque rationem , licet obsequente is placata cupidine , ira stagrantior vicerit. Hinc AR Oirtati definiebat Plato : Aiuγαρον τινα ουιαν , καθ' ην ομολογῶ συμφωνῶ σαμ α ληλαπία με φη ψυχης, ' ε-sον τής - οἰ-ia *TkizαλονI καῖάbo . Non haec propria aut peculiaris virtus est alicuius partis animae, ut caeterae tres, sed totius animae quae ex tribus illis facultati 1 is ceu partibus composita est. Aristoteles in libro de virtutibus, tres has animae totius virtutes peculiares facit, iusticiam, liberalitatem, &magnanimitatem, quam vocat, qua dictitur, non pars eius aliqua de tribus, sed tota. Ibidem de Platoni tria' buit eam tripertitam animae divisionem μερῆς θ λαμβανομ ης Πλατωνα, THἰ λογοκῆ θετη ἐρ ν η φρον-ς, Dμο ει σ

τεια, ολης θ' η τε S ἡ ελἀθερμοτης, 6 ηQuis non videt, si aliae sunt virtutes animae totius , aliae singui

538쪽

IN Epic τε Tu M ET SrMpLic Iu M. Icyrum eius partium , totam illam animam esse unicam substantiam, in varias divisam potestates 3 Plutarchus, cui plus hac in re quam Galeno credo, quia res ipsi pro illo facit, in Platonis quaesimnibus diserte partes illas,in quas animam distribuit Plato, interpre

νη ς έαισι Τ γ. Sed cui potius quam Platoni ipsi de sua

sententia credi debere verisimile sit 3 Is unam ut diximus animam, quae tres habeat facultates, sie agnoscere ubique inculcat. In Timaeo cum de ea loquitur facultate quae quod tibi conveniens est natura iubente adpetit, ut cibi sunt, ac potus, aliaque, mi' ἐλθυ - appellat. Quid hoc aliud quam eam animae partem virtutem ve significat, quae concupiscit 3 De irascente quae & fortitudinis particeps est, non aliter loquitur, M' A, BFριῆ. uita pars anima participat ira ac fortitudine. Unam animam Por haec agnoscere ac ponere, nemo nisi caecus mente non perspicit. Quid si NnθυHibita, aut θυμκL: ιυυlta nominasset, an aliter intellexistet 3 Galeno sic maiorem dedisset, id quod contendit, assirmandi colorem, non tamen, ut in caeteris aperta mens Platonis est, meliorem causam. Nam & ipse Aristoteles qui manifeste plures in anima facultates tantummodo admisit, sic solet eas vocare, ειθυεροῖ κ μ , ψυχIU DUHω , animam concupiscentem , & animam irasce rem . Quibus tamen nominibus certum est ab eo designari partes animae iralcentem & concupiscentem, non substantia sed facultate diversas. Cuius loquutionis rationem in sequentibus Animadversionibus dicemus At longe aliter intellexit Galenus, cum in lib. v r. de Hippocratis & Platonis decretii 3λθοι vos meminit, & cum libro sequenti statim initio ηγμονι Hia nominavit. Nam di-- stinctas animas eas este voluit, invicem substantia ac specie differen- '

τῶν τιθεν mcον, A l, κα της ri 6 Πλατων Sed falsum est, ut diximus, id Platonem esse opinatum, tria esse principia, tres

539쪽

CL. SALMASI IS Platonis tam acriter contendit, animam in tres diversas species ac substantias esse discreta, alio loco unam animae substantiam vid tur tantummodo agnoscere, quae in varias facultates disparata sit. Sic

enim scribit in tractatu quo vult animi mores temperamentum corporis sequi: ἡ- m 4.υχη- - - ης, μια τις Lm, ' του π όν

tiam eo loco approbat, qui disit,animam esse substantiam in plures facultates divitam, passsimque toto illo libro probare satagit, unicam esse animae substantiam, quae nihil aliud sit quam temperamentum corporis,-T σώματ'. Unica est illa totius corporis, ut unica substantia, quae plures habet facultates. Quod si illae omnes facultates quae paene fiant infinitae, totidem sant substantiae cum propria forma & ab aliis distincta,non sola animae secultas, quae coim cupiscit, Se quae irascitur, erunt substantiae, sed etiam vis sensitiva, imaginativa, opinativa, de loco in locum motiva, de caeterae quas ni mero paene comprehendere non est , distinet e substantia animae erunt dicendae. Sic in una anima cuius substantiam nihil aliud esse vult totam quam corporis in αν, multa millia animarum sui generis ae substantiae sent futurae. Quod est absiardissimum. Platone non

ita sensisse quemadmodum persuadere nobis conatur Galenus,pr ter tot veterum consentientes in eius sententia exponenda opiniones quas supra retulimus, ipse quoque Plato idoneus, & omnibus quidem maior, testis est. In Theaeteto haec eius verba sunt: Δεινον ει πολ- λω τινες ὀνῆρειν ωαπερ - έοις ἰ-οις πιβη ς ἐγκαθ θ ,-wὶ εἰς

apertius est , quam unam ab co proponi serinam ad quam omnes sensus & facultates caeterae quibus pollet, tanquam ad summam reserantur, & in una sitbstantia uniantur, eamque aut quocuamque alio nomine lubeat, appellari 3 Haec eadem Platonis verba ad revincendos yastidianos usurpat Clemens in Stromateo II. quibus placebat,animae rationali substantias quasdam adnexas esse atque ad-

540쪽

haee Basilidis opinio ab ea quae diversas animas in homine statuit, rationalem, & irrationalis aliquot genera. Ad quam refutandam nihil adfert eo loco Clemens nisi ea Platonis quae ex Theaeteto ad

surdior longe hac in parte illis extitit qui tres tantum animas st tuunt divertas. Nam concupiscibilem animam unicam faciunt, ex qua cupiditates omne genus, & appetitus nascantur . At Baslides quotquot essent cupiditatum sormae & genera, totidem ex his spiritus, id est, substantias animarum, constituebat, principalis animae quasi appendices, easque ab animalium similitudine nuncupabat, ut lupi, limiae, leonis, hirci, & similium. Qui edacitatem lupi haberet, animam quoque quamdam lupinam adnexam suae sibi rationali gerere. Atque ita de caeteris. Clemens: M ia mg μά-

λεοντ ,τρο γου, ων - ἰδωμοι- πει φαν ρε δα -ς θυ-wας--ὲ ζαίοις ἐμφερως ἐξήροιοῦν λέγουαν. Et altas rursu stirituum spurias ct diversi generis naturaι , iis adnasci, ut lupi , mnasi, leonis , hirci , quorum proprietates circa animam repraesentatae , cu- iditates animae ad instar eorum animalium assimilatas solerent concitare. Nec tantum animalium formas varias in spiritibus essentialibus quasi animas separatas, rationali adiungi putabant, sed etiam plan

ιοῦντα , άθ.α 6 κινηματα f κοιίλη θλῆσν. Quid his aliud voluit,quam vim animae vegetantis,quae in alentem dividitur, & cr scentem, & serentem vel seminalem, totidem animas separatas constituere ' Sic errorem latius sparsit, quam . Galenus, qui cum tres modo animas flammas distinctas pro totidem praecipuis facultatibus agnosci censeat oportere , hic & earum facultatum partes vatias, totidem animas suostantia dissitas, animae principali, id est, rationali adsitas credidit. Cuius absurditatem cum videret filius eius Isidorus, numerum illum animarum ad duas reduxit. Quae & aliquot philosophorum olim sententia fuit, rationalem & irrationalem ponentium veluti diversas specie ac substantia animas. Et hoc longEX 3 rati