Simplicii Commentarius in Enchiridion Epicteti, ex libris veteribus emendatus. Cum versione Hieronymi Wolphii, et Cl. Salmasii Animadversionibus, et notis quibus philosophia stoica passim explicatur, & illustratur. Quae accesserunt, sequens pagina in

611쪽

23 7 CL. SAL MASI Ibantur, ita &-λογους Aristoteles υν γενομους in primo de Anima, quos alibi passim ἐξωτερiicit . KL αλη δεε etiς inquit, o Mδο-s orta ψ ψυχῆς, i ας priων τ λεγ-- ων, λογους θ ω περ clavi ους δελοκῆα, et eis πῖς - κοινω γνο- - λογοις. Opinionem eam de anima quam ibi recenset, etsi plausibilis multi

videatur, sub examen tamen dc censuram venire etiam in dissertati nibus communibus ait. Ubi σω κοινω -ομυους λογους appellat,

Mix εξωτui κου . Nam & in illis popularibus conventibus Mauditionibus saepe de animae natura dilterebat philosephus, quatenus ad mores etiam pertinet, eius naturam scire. Themistius in paraphrasi se a posuit: u mὰ κοινοὶ ra ις ἰδίοις. De uiolenihil in textu Aristotelis. Sed οῦλοι sunt, οἱ ακροαδικοὶ, qui famili rum & auditorum peculiarium proprii, & sic opponuntur πὰ οινοῖς. De Exotericis, & Acroaticis sive Esotericis Aristotelis,qua libris qua differtationibus, verissima sunt quae proposuimus, & a vero Andronico profecta. Quibus de consentit Plutarchus, qui Ethicos& Politicos libros ἐξωτευκῶν nomine censet appellatos. Necabit longius Philoponiis, qui vulgo tantum, non etiam discipulis scriptos adnotat. Nos ex Andronico docuimus, non se s libros &consmcntarios εξωτεηι ς suisse appellatos, sed etiam ipsas differtationes

in Lyceo ab ambulante fieri solitas, ipsasque adeo disciplinas quas ad populi usum ibi differebat. Quae artes Aristoteli sim retra dictae, quia Exotericis hominibus, id est, philosophiae extorribus,& ingerenda republica versatis tradebantur, non philosophis, ut ἐθι,οὶ &mλι κὴ, atque etiam earum artium commentarii ac differtationes, e ac , & εξο ροιοὶ λογοι appellati. Falsum . igitur quod Ammonius voluit, solos 2 3 λογκους tractatus εξωτερικους fuisse dictos. Nec verius aut melius Cicero , qui in v. de Finibus ἐξωτερ κου e libros argumenti eiusdem, hoc nomine a comment riis distinguit,quod hi limatiores essent: De summo autem bono, quia duo genera librorum siunt, unum populariter scriptum, quod ον appetilabant, alterum limatius,quod in commentariis reliquerunt, non semper idem facere videntur. Quid voluerit, nescit. Libros a commentariis videtur distinguere, H συγ μμάτων. Et tamen duo genera librorum de eadem re scripta ab Aristotele ostendit. Quod p pulariter scriptum foret, id appellatum: quod limatius, diversam ab Quomodo igitur id vocatumὶ An ἀκροαδών3Ita

612쪽

Ita quidem placet plerisque. Sed est falsissimum. Nee possum tamen

concoquere quod ait Cicero, ex duobus generibus libroru populariter illud fuisse scriptu quod appellaretur, cum 'uae in commentariis reliquillent, limatiora essent. Nam & quae scripta fuisse docet populariter, & Exoterica appellat συγ μιμι si quoq; fuerint,

ut pote in commentarios relata, prorsum oportet. Quid enim aliud commentarius quam συ ρομμα, & res conscripta videor hari

lari quid Ciceronem fefellerit. λογους, de quibus tam saepe apud Aristotelem fiu mentio, manifeste videtur accepiste pro libris seriptis. Nam multi apud Graecos scripta sua λογων nomine inscripsere. Ut ecce, quos in manibus habemus, Arriani Emκ του λογοι, dissertationes sunt, quas domi habuit inter silos familiares, aut eos qui ipsum inviserent, Epictetus, quas in litteras regessit Amanus. Sed & plerique historiae scriptores Graeci commentarios rerum gestarum quos scripsere, se λογους plures diviserunt,&sic inscripserunt. Ita igitur ἐξωτερικὼς λογους accepit Cicero apud Aristotelem, de scriptis libris & commentationibus . Qui λέγοι quia populariter exponuntur, & explicantur, cum in sermonibus apud auditores disceptantur, haud paulo limatiores exeunt ubi in scriptis eos digerere cum cura auctor aggreditur. Ita scriptas, & in libros relatas has dissertationes, λογους etiam liceat appellare, ut scriptis a se libris plurimi hunc titulum secere. Sic ἀκροάπw, cum proprie dictata eL sent philosophi a scholasticis auditione accepta , eadem quoque a

magistro in commentarios relata idem nomen habebant. Inde libri Ho Μοαmως Aristoteli, de libri μακροα πως, quos hoc titulo citat Laertius, qui hodie Πολι-cta, inscribuntur. Nec est quod argumento hoc utatur aliquis argutulus,quas δ ad ἁκ οα- πικων censum pertineant, quia mλιῖκl- άκρώαν libris de Republica titulum secerit Aristoteles, ut Uisnu oli αΜοαστως illis libris qui de principiis naturalibus tractant, quos pertinere ad ἀκροαὶ κα certum cst. Nam ακροαγνις commune vocabulum dissertationibus Exotericis& Acroaticis. Hinc auditiones Exotericas vertit ex Andronico Agellius, quae Andronico ipsi οασυς ἐξωτερον . Illas vero Exotericas auritiones exercitiumque diceni eodem in loco resteri faciebat, ei que iurenibus fine delectu praebcbat. At Ακροαπικα quatenus ab ἐξ-ωι. ς distincta,

ea sm τ ακροατῶν dicta. Sic, qui se in disciplinam philosopho alicui tradiderant, proprie vocabantur, ut assidui & quotidiani eius es-

613쪽

sent auditores. Cqterum appellatio ad omnes extendebatur quicunque audituri philosophum accedebant, etiam Exotericos,& extraneos eius disciplinae ac doctrinae. Ut ergo οἰκοααις dictae non tantum quae auditione sola accipiuntur, sed etiam quae de litteris consignantur, disputationes dc exercitationes, ita & λογοι. Hoc Ciceroni imposuit. Ubicunque enim apud Aristotelem ἐξωτερ κῶν λο-γων occurrit mentio, cum dicit, se eadem de re u εξωτερ κοῖς λογισdisputare ac disserere solitum , quibus acquiescendum sit, per Exotericos λογους certum est intelligere dissertationes quae k μίγὸπυς στυ ὀντυγχανοντας fiebant, ut loquitur spurius Andronicus. Et recte ille quidem in trialυγχίον τM dixit, non προς Απακροα . Nam de Exotericis sermo est. Et c-υγχίοντες sunt quicunque philosophum audituri accedebant, ut mos erat in Exotericis diatribis. At minus bene Andronici interpres: sed ct viva voce apud amditores no hos nonnulla satis luculenter tradidimus. Politicae disciplinaeacb Exotericas ut diximus exercitationes de auditiones pertinebant, ut de Ethicae. Cum ergo in Ethicis aut Politicis scriptis meminit

Aristoteles λογων, non scripta ulla aut commentarios de

his scientiis compositos designat, sed ipsas quas γμα-

habuit crese in τυγχάνο M. Eas popularius disserendo explicabat. Si in commentarios eadem reserret, ut habemus de Moribus ac de Republica libros eius, tum lima scriptionis iis adhibebat, ac breviore stilo de accuratiore ea constringebat. Quoniam autem

eo tempore illa conscribebat quo de his quotidie disserentem illum iuvenes audiebant, idcirco letiores suos ad illas auditiones quas in Lyceo habebat remittit , inde affatim accepturos, quae strictim in libris de eodem argumento conscriptis attingeret. Ut hic in Nicomachiis de Animae partium divissione: θ -ἰαυτῆς κώj v mkεξωτερι-ς λογοις ἔνια. Quia de his ait se nonnulla copiose dicere colitum in quotidianis Exotericis Lycei dissertationibus , ideo se e actius hanc rem hic pertractaturum negat. Hinc addit, Ηημονιtam . Et sufficere, inquit, illa ad usum debent, quae in Lycei ambulacris Exotericis disserimus, ut non necesse sit, haec ea de in his libris cum pari apparatu reponere.Si commode locus ille Ciceronis, quem supra adduximus, accipiatur, eam plane confirmat quam de Exote mcis & Acroaticis qua λογοις qua συγ ἡμμαm attulimus distinction&Nam εse ne i ἰ λογοι populariter disserebantur.

614쪽

is Epic TETu M: ET SIMPLICI u M. 239ματα, hoc est, quae de eodem argumento in libris & commentariis perscribere solitus fuerat, limatius erant digesta. Idem fuit & ci

quorum mentio in Epistola Alexandri apud Andronicum, dissert tiones fuere, quibus discipulos suos privatim imbuerat, ad rerum naturalium cognitionem, & remotiores subtilioresque philosophiae a cana pertinentes. Eas a magistro suo libris editis ins ulgatas doluit,& conquestus cst ad eum Alexander. Cum eas auditiones interioris sapientiae discipulis suis ni σματ' traderet, verisimile est, & Ω- miliarius copiosiusque de his verba habuisse : in commentarios regesta, ut vulgarentur, non tam fuse & explicate ea digessisse. Hine Aristo tu es Alexandro respondens, ita se ακροαὶ μους λογους edidisse fatetur, ut viderentur haud secus qua si omnino editi non ellent. Quia solis iis nimirum qui eadem ab ipso audissent in familiaribus dissertationibus, penitusque illa percepta haberent, intellectu faciles ecsent. Cum Ammonius πιλο ara ς solos libros Exotericos suisse putavit, magnopere erravit. Nam si Mαλογους accepit de eo scripti genere quod proprie hoc nomen apud Graecos habuit, in quo duae aut plures personae loquentes introducuntur, inter opera Aristotelis nulli λογι tales reperiuntur: qui in Platonicis scriptis plures recensentur, ut & aliorum philosophorum. Sin autem nomine M simpliciter reir λογους vel λεξεις & dissertationes in Lyceo habitas, & postea scriptis mandatas intelligit, non sola Exoterica hoc

nomine veniunt appellanda, sed etiam ακρο κά. Unde ακοραπικοὶ λογοι, ut ἐξωτερ , dicuntur. Non igitur, ut falso falsus Andronicus in paraphrasi sua dicit, Exoterici λορο per se differunt a comment riis scriptis, τ σορορ ματων, led-π ύ -ευκῶν σνγειε ιμ- των. Sic Acroatici λογι priusquam ab Aristotele in commentarios scriptos relati vulgatique essent,ακροατηρὶ λογι tantum fuere, sicut erant a plutosopho Gre ἔσματ γ pronuntiati, atque edi stertati. Ubi scripto signati ab eo sunt, atque cditi, evasere α Οατικα συγλωμι

m. Accuratius haec scripta erant, quam ακροαδκοὶ λογοι, &κα συγΘημμα , qtiam exquisitius composita. Longe tamen facilitate & dilucid date praestabant scripta Exoterica scriptis Acroaticis, ut vicissim eadem analogia differtationes Exotericae planiores & fusiore ambitu expositae qua Acroaticae.Discrimen eoru maxime faciebat materia in Exotericis ad intelligendum magis expositas

615쪽

1 o C L. S A A M A s I Isita, & ad captum vulgi magis accommodata, quam quae in Acroaticis pertractabatur. Mirum porro est,quam facile labantur Graeci interpretes Aristotelis recentiores in his exponendis. In hoc eodem . Ethicorum libro Aristoteles ait, se in ἐγκυκλίοις ea de re dixisse plura, utrum virtus honore potior sit in summo bono persequendo,quod appetit Politicus: ' τουτων ἄλις, Deuινωὶ μ 6 msῖς κυκλίοις Q A O A . Quidam haec ἐγκυκλια cum Exotericis eadem volunt esse. Eustratius notat, carmina quaedam ab Aristotele suisse composita de beata vita, quorum idem erat principium ac finis,& propterea ἐγκύκλιοι inscripta. Quod est nugatorium. Non enim dubitandu est quin εγκυκλια sint quae pertinent ad ἐγκυκλιον meιδεέαν. Sic εγκυκλια ωυγημα an quibus quςstiones ad orbem scientiarum omne genus pertinentes disputantur. Ita inscripserat quae hodie extant, in quibus non solum ci viri , qu stiones, sed etiam proponuntur. Sic enim ea citat Agellius. At quae

de una ac certa materia quaerebant, inde nomen habuerunt, ut φυ-mκα crocληματος, ροχανικα, & alia. Interpres pseudonymi Andronici,εγκυκλια vertit, promiscuas dis'utationes. Quod Latinum non est. Saltem dixi flet, miscellaneas. Aliud enim promiscuum, aliud inscellaneum. Lex miscellanea est vel miscella, quae plura & mixta capita de v riis rebus continet. Sic viisicelliones Festo , qui non certa sunt sententiae,

sed variorum mixtorumque iudiciorum. Miscellaneum ergo est Uκπν, ut G vGH οχλ ,ex variis hominum generibus, aetate, sexu, conditione conflata turba. Miscellanea ea turba diceretur, non pro-

inscua. Nam promisicuum est, quod multis passim & indifferenter

communicatur. Sic etiam mi Mimpορον exponunt. Ut promisiue aliqui facere, modo hoc, modo aliud, αφ-ως. At miscellaneum est quod ex variis rebus compositum est. Non si int igitur ἐγκυκλιιι promisi di stulationes, sed mi cellanea quaestiones vel miscessi scripta, quae tria tus habent varios ac quaestiones de omnibus artibus ac dilciplinis liberalibus , quas Graeci ἐγκυκλίους -δέας , & ἐγκυκλια-VO-cant. De scriptis ad varias artes pertinentibus commentariis accipiendas esse, ostendit illud quod dicit, ιχ . At cum loquiatur de disputationibus εξο op ἰς,quae viva voce disseruntur, dicit, ιοῦς λεγετ , vel cliωυνμεθα, ut disserimus, ut disputamis ac definimus vel desiniebamus in dissertationibus Exotericis. An hic vocat ἐγκύκλια problemata quae extant Sic enim sub hoc citat titulo Asel

616쪽

. IN EPICTETu M ET SIMPLICI u M. 2 Ilius, in quibus quaerit etia de virtute,& de honore,& si quae alia pertinentia ad Ethicam ac Politici Non puto tamen, haec ἐγκυμα sc de. signari. Patres omnes disciplinas praeter Theologia, quia pro exoticis eas habent, ut appellant,ita & εγκυ κλια,quia constituunt ἐγκυκλοππιδε in Graecorum. Hesychius: E'γκύκλια,- ἔξω μαυρια .

Verum de his alibi. Hinc ergo liquet, quantum verus Andronicus, fesso dissentiat in Exotericorum Aristotelis ab Acroaticis distinctionibus. Multis aliis argumentis possem probare, non esse Andronicum illius m auctorem. Quis enim credat, tanti nominis Peripateticum otium suum occupaue in Ethicis Aristotelis paraphrasi elucidandis, quo libro nihil est lucidius ' Praeterea hic paraphrastes in tam multis abit a mente Aristotelis, ut Andronici esse genuinum opus soli possint credere qui nihil in litteris his vident. Ut hie de animae divitione, ubi Aristoteles λιγω χω-ta rationalem

ab irrationali esse dicit, ut in circumserentia ra Giλον dc τὸ distinguitur λογω tantum, paraphrastes iste λογω interpretatur τῶ ορισμοῦ. Certe λογγ etiam pro definitione sumitur,&ορου sepe occurrit apud Aristotelis interpretes,sed hic omnino aliud significat, ut ante explicavimus. Idem quippe est quod ὁ νοια, intellectus, cogitatio, mens. Alia infinita sunt quae in illa paraphrasi peccavit, de quibus alius erit dicendi locus. Hanc aute de Exotericis Aristotelis de Acroaticis digressione boni consulent, qui scient, non parum conducere ad eam philosophi quam hoc loco de animς partibus sententi aprosequimur, elucidanda. Scribit in primo Nicomachiorum cap. xui. se de anima pleraque accuratius & uberius disputasse in Exotericis dis letta. tionibus, quibus acquiescendum sit. Etsi dicat Cicero, in Exoleti eis dissertationibus non semper eadem peripateticos solitos docere de silmmo bono, atque in aliis commentariis in quibus ista disquilitius scripta reliquerunt; cum tamen hic Aristoteles lectorem tuum iubeat esse contentum his quae in disputationibus Exotericis de anima disseruerit, non aliam sententia ibi propugnarat de eius divisione, ab ea quam in Ethicis scriptis tuetur. Probat ergo illam eius partitionem qua in rationale & irrationale dividitur. Quaerit tantum utrum, ut corpus, re ipsa dividua sit,an sola cogitatione partes eius separari possint, ut in circumferentia convexum, & concavum. Non igitur duas animas pro una ex illis duabus Partibus efficiendas censet.'Partem animae irrationalem iterum subdividit ibidem in duas

id ii partes:

617쪽

1 1 CL. SALMA sit partes: in eam quae ex toto caret ratione, & illam quae rationalis eatenus dici potest quod rationi obtemperet. Eam porro partem quae rationi obsequitur ex anima irrationali, alibi etiam dividit in iram &concupiscentiam, ei λειον θυμοι , ut etiam facit Plato,alibi pro una has duas partes habet. Nihil igitur minus cogitavit quam ut plures animas, quae partes sunt vel facultates, elle putarit. Idem de

libro vi. eorundem Nicomachiorum, cap. i, ut antea partem animae

irrationalem in duo membra diviserat, ita & rationali similiter eamdem divisionem accommodari debere docet. -- ἡν, inquit,

δίυο ειν - το, n λογεν ἔχον, αλογον, ναῶ θ πῆ ἔ,οντ τ πιοῦτον ποσπν 2 ρεπιον. Antea dictum est, dura esse anime partes, unam rationis participem, alteram expertem. Nunc vero ct ea quae

rationem habet eodem modo dividenda est. Integer est locus, nec Jesunt. ut visum est Mureto, aliquot verba, quibus significaretur, eam quae

ratione careret divisam iam , & in duas partes fuisse distributam. Satis quippe clarum est quid velit, cum dicit, similiter & hanc anima

rationalis partem in duo esse membra dividendam, ut ante diviserit alteram ratione carentem. Ut igitur illam bipertitam fecerat,ita &hanc: cuius duas esse partes dicit, unam qua contemplamur eiusmodi res quarum principia aliter se habere non possunt, altera autem qua incerta de fortuita. Haec divisio est, ese νοῦν νουν et ' --,, vel quod idem est εἰς λογαν ἴ- ρονιυν,& δίολουν. In magnis Moralibus, m βουλαLUν, & et ' i et uoriwον, vocat; & subintelligendum μουον et In Politicis lib. v ii. dividit eam animae partem in qua inest ratio, εἰς λογον προακτυν, & λογη - Qua de re infra ubi λογον & νῆν idem esse docemus. Ut nae duae rationis, vel animae rationalis, partes, non faciunt duas animas rationales substantia differentes, ita certum est, nec duas partes animae ratione carentis, τ θυρον τ FnDUM, duas divςrsas animas irrationales es-ficere. Saltem verum est, immo vero verius, non ita sensile Arist

telem. Eadem quippe ratio est in utraque. Nam si anima irrationalis bifariam divisa in concupiscentiam & iram quasi partes, totidem substantias, id est, animas format, ut Galeni opinio est , cui dubium erit, quin pariter anima rationis particeps, in duo membra secta, in intellectum nempe practicum & theoreticum,ut ab Arist tele dividitur, duas animi mentes det, ut specie, ita de substantia diaversas 3 Nec hic valebit quod alteram ex his partem animae rationalis,

618쪽

IN Epic TETuu ET SIMPLICI u M. 2 snalis, practicum nempe intellectum, Graeci interpretes mortalem esse statuant, theoreticum autem immortalem. Haec enim duo ita unicam partem constituunt rationalis, uti rationalis pars & irrationalis totam animam substantia uniformem , quamvis alteram partem mortalem,alteram immortalem tam Plato quam Aristoteles

esse velint. Quod insta pluribus explicabimus. Cum uterque intellectus activus de speculativus fine secundum Aristotelem disse rant, non recte Scaliger Iulius,qui vult videri in plerisque divinum suum Aristotelem sequi, νουν, promotione quadam fieri αυκὶ κρν, contra Cardanum dii putat. Ab altero enim fine ad alterum non transitus fit promotione, sed mutatione obiecti,& mediorum quibus ad fine pervenitur. Male etiam reprehendit Cardanum, qui dixerit, practicum intellectum esse de iis quae opinione coimitant. Quam sententiam ab Aristotele hausit Cardanus,quio, νου, scribit eiusmodi res contemplari quae aliter atque aliter habere se pollunt, ut sunt fortuita & incerta, c δαλως εχειν.

Atqui in his opinio locum habet, quae de ipsa rerum est quae aliter se habere possunt. Hinc istam intellectus speciem non solum Mu νῆν, led etiam appellant. Verum de his in sequentibus. Si activus hic intellectus, , contemplativo diversus est, de ut sie divis duo veluti membra sent partis animae rationalis , duas quoque animas diversas substantia faciunt, concedam de illud quod

contendit Galenus,similiter animae irrationalis partes, θυμον em-DUM ,duas animas irrationales distinctas constituere. A qua opinione longissime abfuisse Aristotelem, ea quae diximus satis probant. Idem philosophus in magnis Moralibus diserte Platonis divisionem

laudat & approbat, qua animam in rationale Sc irrationale partitus est, lib. i. cap. l. Q θ τοαῖτα, inquit, Πλατων εις τε ' ονψον, se το αλογον ὀρθῶς. Eodem loco damnat Socratis sententiam qui virtutes scientias elle volebat. Ex qua opinione consequeretur, nullam esse animae partem irrationalem. Collocabat enim ea definitione virtutes omnes in animae parte quae rationis est particeps. Scientiae quippe omnes cum ratione. Ergo facienti virtutes

cus legendus. Consistunt igitur secundum ipsum virtutes omnes in ratio-

619쪽

-ι C L. SALMAs et nati animae parte. Ex eo consequitur, ut qui virtutes scientias esse velit, antimae partem irrationalem tollar. Nulla ergo iuxta Socratem animae pars irrationalis. Et notandum, hanc fuisse postea Stoicorum doctrinam, non solum virtutes esse scientias, ut Socrates opinabatur, sed etiam nullam esse animae partem ratione carentem, quod ex ea opinione Socratis concludi debere Aristoteli videbatur. Ex his omnibus liquet, Aristotelem in Ethicis de Politicis non solum probasse partiti

nem animae Platonicam in duas partes, rationalem dc irrationalem, sed etiam in tres, qua irrationalis in duas iteru subdividitur. Praeterea

μ & μυα omnibus illis locis quos attulimus , appellasse

animae illas facultates, quae efficacia & opera inter se differrent, non substantia: ut mirari satis nequeam, non solum Galenum, sed Porphyrium & Philoponum negare, diversas animae facultates in quas antimam distribuere placuit Aristoteli, Ho dc -υα uspiam ab eo vocari. Locum Galeni quo hoc assirmat iam supra attulimus. Porphyrius in libro . et ψυχῆς si αμεων idem asserit his verbis : Gmον-δbαύαρος μερους δ νεγκεν, ori 'fato fiat γ -τζηκε

Quapropter Aristoteles partes in anima nominare parcebat , facultates non item. Quam vera haec sint, ea quae ante adduximus, declarant. An Aristoteles in Acroaticis aliam de anima partibus ac divisione sententiam proposuerit quam in Exotericis. An πι, - παν cresicrit. Diversasuper eo Graecorum eius interfretum sententia.

Qu A in priore Animadversione posuimus, fidem faciunt, Arist

telem in Exotericis dissertationibus, & commentariis, unam omnino tantum animam agnovisse,eamque in easdem ac totidem partes secuisse, ut Platonem, quamvis partes eas pro facultatibus intellexeriti quinetiam ac ουα facultates illas nominasse. Exoterica porro esse τα ἡθικα-- πιλωκα, eadem Animadversione satis prob

tum est. Quod in his autem Exotericis etiam aliquando tractarit disputaritq; de anima,& de ideis,non propterea exista mandum, quod quidam faciunt, cum Acroaticis ea confundi. Nam de idea boni, in Ethicis quaerendum fuit: ac de anima similiter inquirere ad morum doctri.

620쪽

IN Epic TETuu ET SIMPLICI u M. 2 sdoctrinam necessarium fuit. Nec parum enim refert distulere utrum una tantum sit anima rationalis in homine, ut Stoici voluere post Socratem, an duae eius partes sint contrariae, rationalis de irrationalis, uti Platoni & Aristoteli placuit. Si una tantum est anima

rationalis, tam virtutes quam vitia in una sede quae & rationem obtinet, ponendae sunt. Si duae, in irrationali consistent. Qua de re insta erit disserendum. Nunc videamus ut in Exotericis eam animae divisionem quae Platoni probatur, amplexus est, an eamdem sequutus sit in Acroaticis. Nec enim dubium quin tres libri de Anima ἀκροδ sint habendi. Non enim tractandi tantum ratio, sed etiam materia distinguit inter λογους, dc ακροοι κους. Disquisitio igitur de anima subtilior,& obseurior, ut in illis tribus libris a philosepho pertractata est, praeter argumentu ipsum, quod totum est, selisque legitimis eius auditoribus conveniens, plane testatur,non vulgi auribus datos esse illos commentarios, sed captum superare popularem. Ideo nec populariter ibi disteptatur ea quaestio, sed ita ut selis eruditis in rerum φυαιῶν, & . Qeognitione ad intelligendum sit exposita. Fatendum est, in his libris non parum abire diversim philosephum ab illis quae in Exotericis disputarat, Ethicis nimirum & Politicis commentationibus. In

Exotericis animam distribuerat iuxta Platone summa divisione in rationalem, & irrationalem. Divisione sequenti irrationalem secuerat in irascentem & concupiscentem facultatem: rationalem, in in-.telligentiam activam & contemplativam. Quinimo Platonem nominatim recte talem animae divisionem excogitat se dixit primo magnorum Mbralium. Ex omnibus illis locis ram Politicorum quam Ethicorum nihil minus colligi potuit quam plures animas substantia distinctas posuisse. Aperte enim in illis tractatibus quid de eo sentiret ostendit, cum dixit, selo λογω partes illas animς invicem separatas esse, ut in circumserentia quod concavum est,& convexum. In

Acroaticis de Anima libris in alia omnia distedit. Ut non mirumst quod Cicero dixit, non idem eum dicere videri in Exotericis quaelopulariter erant scripta, & in illis commentariis quos limatius con-ctiptos reliquisset. In primo libro de Anima sub linem reprehendit Platonem, quod docuerit, alia parte animae nos intelligere, alia concupistere. Atqui in Ethicis hanc Platonis sententiam calculo suo confirmaverat. In tertio de eadem anima libro docet, longe Hl, 3 - . plures