Simplicii Commentarius in Enchiridion Epicteti, ex libris veteribus emendatus. Cum versione Hieronymi Wolphii, et Cl. Salmasii Animadversionibus, et notis quibus philosophia stoica passim explicatur, & illustratur. Quae accesserunt, sequens pagina in

631쪽

C t. s A L M A s I istat potestatibus. Addit, hanc anima: πιαδα Θώαν ab oraculo vo cari, trinitatem facultatum in una sitbstantia, essentialiter tamen ii, vicem distinctarum. Δ, iuxta, Aristotelis sententiae minime convenire, multo minus πι- Philoponi interpretatio, quae illi hanc opinionem tri-

. buit, expensa ct explos. Excepta partitione idem sensisse de anima facultatibus Aristotelem ct Platonem. Stoicorum de eadem re dogma . explicatum. Iamblichus reprehensus.

LABORABAMus ante, ut probaremus , Platoni unam esse animet substantiam facultatibus multifidam,contra Galenum,qui tres eum animas asserere dixit, cum tamen de Aristotele fateatur, non diversas in anima illum sibstantias, sed facultates ponere. At nunc Aristoteles non minus ab hac opinione vindicandus, quam ei plerique interpretes tribuunt. Unicus ille locus ex secundo de Anima in eam illos impulit sententiam & interpretationem, qua νοῦν

sibi videri dixit ἀπρον Quae verba cum dubitantis sint an ita sit, non affirmantis, Simplicius tamen & Philoponus ita accepere quasi omnimodo neceste sic elle Aristoteles pronuntiarit. Sed ab Aristotele ipso iidem revincuntur, qui alio loco, in secundo de Anima, γως, similiter positit in proponenda animi sive intelligentiet divinitate & impassibilitate. o' νδε, inquit, ἴσως Θειρτερον m S ά-ἐς ιν. Ita igitur de hic cum eadem haestatione de eo loquitur,an immortale quid sit, & ὶ corpore sine interitu suo separabile, & alterum genus animae: ἔοικε

. Ex his verbis recentiores Graeciae philosophi, iidemque interpretes Aristotelis, adstruxerunt, intellectum neque pro facultate animae esse habendum, neque pro parte,sed pro alia ac praestantiore essentia, quae inest deteriori, id est animae. Simplicius & Philop nus hoc sine ullo ambigendi scrupulo tuentur. Themistius haesi- tat. Ex veteribus Peripateticis nemo suit qui hanc Aristoteli sententiam assinxerit, sed omnes uno ore consentiunt,unam esse animae

ὐσίαω πολυδανοι , atque ita sensisse Aristotelem docent. Nec aliud . sensit

632쪽

IN Epic TETu M ET SIMPLI cIu M. 237sensit Theophrastus nec Andronicus, nec inter enarratores Aristotelis Alexander Aphrodisaeus,& Porphyrius. Sextus Empiricus in reserenda Peripateticorum, nominatim Aristotelis & Theophrasti, sententia non aliam ab illa quam diximus eis adscribunt. Huius verba nos in sequentibus afferemus & explicabimus,atque etiam emendabimus. Galenus etiam fatetur, non diversas i animae ab Aristotele agnosci, sed tantum varias Riωάμ ς. Plutarchus quoque idem existimavit, cum Aphrodiseo. Utrumaue propterea nugariae mentiri dixit Philosophus,quoniam Aristotelis eam esse mentem interpretarentur. Sic cnim scribit ad tertiam de Anima: Ε'νααὐθα

- ο , OQ. Hoc in loco cum essent Alexander ct Plutarchus, aiunt, γοd Arsoteles Platonem incuset eo nomine quia animam ut totum in partis diriserit, cum ipse illam tanquam unam substantiam in plures facultates tribuat. Vult enim,animam unicam esse ἀsentiam pluribus constantem facultatibus. Atqui hi mentiuntur. Imao ipse Philoponus mentitur. Nihil enim verius quam Aristotelis hoc sui sie genuinum de animae dogma, ψαν esse ουσίαν πιλυδ αμιον. Porphyrio uni longe magis super eo crediderim quam centum Philoponis,qui diserte in libro πψ δ αρμων tradit, Aristotelem ideo abstinuisse appellatione in anima dividenda, sed nominasse tantum αυαμεις, id est, facultates, quia ἐπρομερες diversitatem subiecti innuat, cum noi nροδα ριον circa unum idemque subiectum cernatur. Falsum tamen illud quod ait Porphyrius, Aristotelem mei animae non nominare, sed μερων nomine intelligere δε μεις,quas vocet etiam ρύρη si διωα--. Cur Plutarchus autem cum Aphrodiseo mendacia dicere videantur, nec hanc esse Aristotelissententiam, ut una sit animae substantia, multis constas facultatibus, ita Philoponus evincere vult: Α'υ- γ, -- λαχοῦ ἔφη μι Amri τ δυυαμειων ὐ πιλῆς ουσίαπτως H ῶναι φθαρτὰς, πιας δύ οἱ αρτους, άλ' ομοίως ἡ αφθ τους πασας ἡ φθαρώς ' λεγει ο τ H . νῆν αἰδον, P y αλοπι φθαρ ria' ω ἔν ου μία. Ipsi enim alibi dixit, nunquam facultatum eiu dem bubstantia alias esse corruptibiles, alias incorruptibiles , sed

redem modo omnes aut debere esse corruptibiles aut incorruptibiles . Atqui dicit, intelligentiam esse immortalem, facultatem autem animae irrationalem corruptibilem. Ergo non est una essentia. Haec praecipua est atque unica

633쪽

118 CL. SALMA sit opemodum quae afferri caussa potest, &ubigo affertur ab illis qui

volunt duas in anima diversas esse substantias, hoc est, duas animas, quod pars eius carens ratione mortalis sit, illa aute in qua inest ratio, immortalis. Ergo duae sunt substantiae diversae. Nam vel ipso Aristotele teste eiusdem subnantiae facultates partim corruptibiles,pa tim incorruptibiles cile non possitiat. Si hoc verum, valebit etiam ratio adversus Platonem,qui pro definito tenuit, aliam animae pa

tum cia e mortalem , aliam immortalem. γνητον γυ

& mi' αθα, απν appellat in Timaeo. Atqui certum est ex his quae insuperioribus attulimus, Platonem unam tantum δεί- animae statuis se. Aut ii plures δε ις agnovit, eas acceptile tanquam partes imius substantiae. ipse quippe Aristoteles auctor est, iubstantiarum partes etiam essedubstantias. At non plures animas credidisse Plato. neni,vel ipse Plato testis est ἱξιοχοεως in Theaeteto, ubi dicit, hominis corpus non esse tanquam equum durateum in quo plures diversei tur animae. Quo argumento ad pluralitatem animarum refutandam usu in esse Clementem, supra ostendimus. Eodem quoque uititur Themistius in libro primo de Anima: Αχιον τοῦτο m iςίν

2 plures corporis sunt partes, in quibus 9 ipse, an vero minime quidem sint

in lagulis animae. risculum enim est, ut divinus ait Plato, tanquam in durateo equo residentes plures animas unumquemque nostrum circumferre, sed cum una in totum existat, partes eius invicem dissita sunt, ac dissident. Si

Plato, qui diversas in corpore sedus diversis animae secultatibus astagnavit, & totidem partes animae fecit locis distinctas, non tamen plures animas Posiuit, inulto minus id fecille putandus Aristoteles, qui circa idem subiectum omnes versari voluit, nec locis eas variis dis pescuit. Caeterum si ex illa ratione qua eiusdem substantiae partes alias corruptibiles,alias incorruptibiles esse non datur, recte conci sum habere volueris substantia differre id quod in anima mortale est atque immortale, valebit quidem argumentum ad duas animas

634쪽

IN Epic TETu M ET SIMPII civ M. 2j9 constituendas,non ad tres. Cur igitur vult Philoponus, Ariistotelem tres animas agnoscere, & co titulo Platonem carpere quod unam ex rationali & irrationali secerit animam, eamque in duas secuerit partes, in rationem, iram, de cupiditatem. Verba Philoponi haec sisnt:

λειον, θυρο . A Osri ς θ βουλετ τως et εις α υχα . Sed cur vetilet Aristoteles tres animas, cum duas tantum debuerit ex illo argumento quo omnes debent unius substantiae facultates aut corruptibiles este aut incorruptibiles, non aliς eorruptibiles, alie incorruptibiles ' Numquid irascibilis facultas ita differt a concupiscibili, ut incorruptibile corruptibili, quomodo Aristoteles disserre dixit intellectivam animae facultatem a reliquis Z Immo utraque pariter comruptibilis. Quorsuin igitur duas ex his duabus facultatibus animas constituere quae ex aequo sunt corruptibiles Z Atqui ipse Aristoteles eum antea divisisset iuxta Platonem animae partem irrationalem dii

duas iacultates, irascentem & concupiscentem, postea in unam eas reduxit, ut Plutarchus testatur, quatenus O Dμος non etiam esitabcque ἴ θυμL. Qui enim irascitur, male facere illi cupit cui offenses est, aut si id ipse non potest praestare, saltem ei aliquid mali quo vindicetur, evenire optat. Praeterea falsissimum est quod lite ait Philoponus, Aristotelem Platoni succensere quod ex duabus animabus rationali & irrationali unam faciat. Contra est. Aristoteles quippe in primo de Anima sub finem,Platonem vel Timaeum Platonis re-m ehendit, quod animam partilem faciat, & alia parte nos intelligere velit, alia concupiscere. Ex quo consequens este,non unam

sed duas animas statui oportere. Si enim sic dividatur anima per partes, opus fore vinculo quod partes ita divisas iungat& conciliet. At illud ipsum quod vinculi vicem praestabit in partibus animae co- pulandis, animam potius appellari debere. Si hoc anima crit, &praeterea anima cuius i liae paries erunt intelligendi & concupiscendi, geminae inde exibunt animae. Immo & plures. Nam de quaerendum adhuc restabit, utrum illa anima quae vinculi vicem sustineabit, una sit,an πιλυμερης. Si multi partilis, iterum alia anima fuerit advocanda quae partes illas in unum colligat. Hic enim verus ac germanus illius Aristotelici loci sensus. Inde etiam constat, phil lopho placere, omnino unum quid animam esse debere, non in

635쪽

ico C t. SALMAsrrplures partes distribuendum,sed nec pro una plures animas esse som-miandas . Ad eum tamen locum commentatur Philoponus, non propterea haec ibi ab Aristotele dici, quod unam animae velit esse substantiam, sed ex pluribus adunatis substantiis compositam, atque

animae facultates variae, totidem limi substantiae diversae ex quibus composita est secundum Philoponum, iam illae substantiae totidem quoque animas facere debebunt, si verum est quod ipsi placuit. Nam ex tribus animae facultatibus, rationali, irascente,& concupiscente, cutres animas existere velit diversas substantia, reliquas pariter animae saeuitates quas recenset Aristoteles, aeque pro substantiis & anima-bct distinctis habeat necelle est. Atqui de infinitas paene esse animae facultates, de partes, idem philosophus ait in tertio de Anima, ubi in Platonem invehitur quod tres tantum posuerit. Ergo infinitae erunt in corpore animae, & totidem quot facultates, si vera est Philoponi opinio, Mille durius equus Platoni irrisus nobis inde ex

μαωθε ο , haec quidem fuit quorumdam opinio,sed ab Aristoteli- ea in tantum diversa, quantum Hypanis Veneto dissidet Eridano. Porphyrius in libro de Animae facultatibus: Τοῖς θ άζον i,δε ο 1 υχων

Quidam opinantur, duarn animarum in unum comunctarum duplices esse m tiones, invicem assimilatarum ex eo quod altera alterius passionibus participet, per adunationem. Haec est mim εια quam vult Philoponus inter sit stantias diversas, & invicem iunctas, ex quibus anima componitur,intercedere. Sed melius illi qui duas tantum animas ita connexas v lunt ut ex ea connexione emergat illa inter rationalem &irrationalem. Quid enim opus, quod facit Philoponus,totidem animas sive substantias, quot ab aliis ponuntur animς facultates, propte ea concinnare Multo absurdius est hanc opinionem Aristoteli si fingere

636쪽

IN Epic TETu M ετ s IMPLI cIu M. 26t fingere, de qua nunquam cogitavit, quaeque etiam refellitur tam plane ab ipso Aristotele, si quis recte mentem eius attendat ξ Quaerit enim ille, si plures animae partes locis discretae ponantur, ut a Timaeo fit, ut altera intelligamus, altera concupiscamus, ecquod erit quo ceu vinculo omnes illae partes contineantur Nonne hoc idem telum torqueri potest in eos, qui dixerint, ex diversis substaritiis animam componi , ita iunctis & unitis, ut Omnium continenter vinctarum una sit mat Ecquod enim erit illud quo omnes diversae substantiae in unum compingentur de compaginabuntur Nec resert quod locis eas distinctas, ut Plato, non proponat. AEque enim re ipse eas distinguit qui docet diversas esse essentias quarum unaquaeque ἰαμ habeat in corpore iam, ν . Quid igitur eas invicem conciliabit, ac iunget' Non enim συμ- μοι est quae hanc misέ- niaxis animabus illis praestabit. Quinimo ex sic iunctis συμ -θεια procedit, & oritur. Nam, ut ex Porphyrio colligitur, non Hy μι--θειαν ἡ fit, sed τ ενωο ν η-Coniunctio illa substantiarum diversarum vel animarum in corpore quam defendit Philoponus, vel si cre-ςυαν debet fieri, vel συριζυαν. Si si pumν, sic altera alteri adplicita erit & adnexa , ut apes in examine

conglobatae . υσφυως tenentur, pedibud per mutua nexu, ut ait pocta, vel grana racemi in uno. Hic modus nexus quo diversae substantia animae in unum coguntur, Basilidis opininem reseret,qui προσ-αροημ- , & appendues plurium animarum commentus est invi cem sibi- προ φυαν adtextarum. Si si συμ αν accipiamus eum velle illas plures animas hominis connecti,tum id quod voluit Plato habebimus. Immo & fortasse etiam quod Aristoteles. Nam animae illae sic si ovia in iunctae unam animam constituunt. Erunt quippe ut partes unius substantiae, quae sub tantiae & ipsae. Eae substantiae, quae partes sunt totius, ita totam animam component quasi unam substantiam. Quae plane Platonis suit sententia, ut Iamblichus his verbis, quae iam supra retulimus,manifeste probat: Πλα-

bus nempe substantiis,sive substantiarum partibus , quae per unam subsistunt formam. Quaenam illae substantiae sunt,sve parressu stantiales quibus anima constat sub una ἰδέα sive forma 3 Ratio, ira

637쪽

161 CL. S A L M A s t i& eoircupiscentia. Non ita secundum Platonem hae facultates animae, nam & quυαμεις appellat, in anima insunt ut accidentia in substantia. Accidens quippe substantiae inest δε επιψον ἐτάξω. At

δυ-αμεις ως ἐτέγας eis ἐτερω incile dicit, sed tanquam Κ- σίας cis δεια, tanquam partes substantiae in substantia. Sunt enim ουπιωδm, quibus anima, ut totum ex partibus, componitur.

Συμῖυτους eas facultates elle dicit, non λψς. Quod si plures client animae separatae ac distinctae, ut eas elle vult Philoponus . non possent συμφwm dici, sed cres sini vel /προσφυῶς omnino dicerentur. Quod Basilidi necellario tenendum fuit, cum de singulis anime facultatibus doceret, totidem eas cile animas distinctas,velut per appendicem invicem sibi adhaerentes, id est, προσφυως. Unde creρο ηααm vocabat. Ubi enim altera desinit, altera incipit, & sequens priori adnexa est. At Platoni anima una est substantia de

unum σωυαρτηροι, unaque contextura pluribus partibus συμφυ-

iere. Sed dices, si cas locis discrevit, quomodo erunς συαφυ Cerebrum vel caput occupante ratione, cordi insidente irascentia, &iecur obtinente concupiscentia, de sic unaquaque propriam sibi sedem quasi regnum possidente, altera alietius fines non transtibit, sed suos quaeque servabit. Hoc sane est quod Timaeo dc per eum Platoni obiecit Aristoteles, in ea opinione quae animam per regiones corporis certas dividit ac partitor , quaeri posse quid illud sit quod omnes simul contineat,& in unam substantiam stib una sermaredigat. Nam cum ita segregatae ac dis unctae locis sint, ut a Plata

tone separantur, aut distinctis esse animas fatendum est, quod Plato nolebat,aut si,quod voluit, unam efficiunt substantiam, quaerendum, ut ait Aristoteles, aliud, quo anima sic divjsa contineatur. Til νοῦν

net , si dividuam habet naturam ' Id est, si per partes locis dissitas divia

di potest. Sed infra explicabitur, quomodo αερυς υν clIe animam Plato intellexerit. Non dubitandum autem, quin Philoponus su

stantias illas quibus animam componi dicit, α2υm connexas esse invicem aut crediderit, aut credere debuerit. Nam &-: eas dicit, & -εχεῖα. quae non conveniunt nisi rebus si συραφυαν iunctis, ac plane unitis. Quod cum ita sit, frustra substantias sic nexas uno & continuo textu pro diversis habet sorinis substantialibus de animabus serina distinctis. Quaerendum de illud, utrum Por-

638쪽

- - . .

IN Epic TETu M ET SIMPLICI u M. 263 phyrii verba de duabus animabus secundum quosdam α πλοκlta iunctis,& eo nexu ομάθει- testantibus, iiitelligenda sint de eadem illa connexione cui misέχεια partium competit. De quo infra agemus. Inteiam hic demonstrandum est, non illud obiecille Platoni Aristotclem quod putat Philoponus, cur animam in tres partes sciderit, cum i pie tres elle animas vellet. Nihil enim minus quam de hoc cogitavit Aristoteles. Immo contrarium plane utrobique verum est. Platon, quippe potius improperat quod tres animas pro una statuerit, cum sic cas locis disclusas dederit. Atque unam cile substantiam animae individuam , variis tantum facultatibus multiplicem. Non aliud tamen visum fuit se Timaeo aut Platoni quam animam esse unam substantia,quamvis in tres partes eam locis dis terminatas divideret, omnes eius interpretes paucis exceptis consentiunt. Nam qui tres eum animas posuille putarunt, ut Galenus autumat, hanc opinionem cum ipsi prius imbibissent , ut tanto auctore se tuerentur, in illa eius animae divisione per certas corporis partes distributae id elici posse sibi persuaserunt. Sed nec Aristoteles,si quis recte aestimet, id Platoni adfinxit. Non enim ita illum sentire asterit, sed ex eius sententia qua animam fecit , id per consequentiam colligi polle dixit. Re autem vera idem existimare Aristotelem quod Platonem de animae facultatibus, si divisionem illam animae partium τοπικta excipias , inter saniores utrius. que interpretes ac philosophos veteres convenit. Iamblichus ubi docuit, Platonem facultates animae non ut alias in alio subiecto inesse putasse, sed coalitas in unam substantiam & formam sublinere omnes, de Aristotele ita subiicit: - τελης θ ωσπιστως οἰαλ- ου

gitur hodie addita negatione, ου mwῖ τας --εις. Quod sequutus interpres contrarium Aristotelis sententiae sensum reddidit. Sic igitur verte : Aristotelis vero finiliter , simplum Abstantiam , incorpore ana, forniam effectricem, animam ponens, facultates eius ei inesse facit tanquam alicui composito. Cum anima Aristoteli simplex sit substantia& incorporea , ex facultatibus, quibus praedita cli, quasi compositam esse voluit. Ergo partes mωDiς animae, facultates eius esse credidit, quibus constaret, quasi e- ν m, cum tamen simplex sit eius natura. Ita sane credidille oportuit Aristoteleto,nisi mallet iuxta

639쪽

s II.

264 C L. S A L M A. iuxta Stoicos, facultates animae tanquam qualitates substantiae accidere, & in subiecto inesse tanquam accidentia. Sic enim sequitur apud Iamblichum de Stoicis: A mα μὶν es; γε Σίτr Xαυσιππου-Z νω

or omnes omnino quι animam corpus ducunt,facultates quidem se ut qualia rates in bubiecto inesse constentiunt, animam vero tanquam substantiam facultatibus illa subiectum proponunt. Addit: ξοιδ'οάρων τουτων σ- ναν ψύαν ἐξ ανομοιων μάγου Πν .'Ac de utrisique compositam naturam ex

sibi dissmilibus constituunt. Componunt animam,quae ipsis corpus est, ex dissimilibus, nempe ex substantia, & facultatibus substantiae, tanquam subiecto inhaerentibus. Sic illi facultates in animo tanquam ἐπιρους ἐτερω inesse existimarunt , ut accidentia in subiecta substantia. Quod contrarium Platonis sententiae, qui sic eas in anima melle negabat, sed tanquam unius substantiae partes συμφυτους eas considerabat. Nec aliter iudicabat de his Aristoteles, qui similiter, & convenienter Platoni, quamvis simplicem esse animae naturam crederet, & minime compositam , facultates tamen ei adesse tanquam alicui composito putabat, non tanquam accidentia in sibiecto. Ergo & quasi partes sebstantiae ex quibus anilia constaret, eas ducebat. Sed nec Stoicorum sententia ab hac Platonis de Aristotelis diversa, si quis recte eam interpretetur, quamvis alia videatur Iamblicho. Falsum enim quod ait, Stoicis ex dissimilibus componi animam, hoc est, ex substantia & facultatibus,quasi accidentibus substantiae, ut pote, qualitatibus. Quod animam tanquam δείαν subiici facultatibus suis dixere, non tamen intellexerunt, facultates illas animae velut meras ac nudas qualitates in subiecto esse ut accidentia

sunt, sed ut de partibus substantiarum dici solet, eas quoque in toto tanquam in subiecto esse videri. Ita quippe scribit Aristoteles in

est, ut vertit Boethius , Non conturbant autem nos substantiarum partes, ut quae itasnt in toto, quasi in siubiecto, ne forte cogamur confiteri, eas non essesubstantias. Non enim sc dicebamin ea esse qua sunt in subiecto, ut quasi partes essent in aliquo. Accidentia non ita sunt in subiecto , ut quasi

partes

640쪽

IN Epic TETu M ET SIMPLICI u M. 263 partes sint eius. At substantiarum partes ita sunt in toto , quasi in subiecto, nec tamen propterea pro accidentibus habendet. Sic Stoi

quam siubstantia usubiectum esse facultatum. Ita enim reddendum, non ut

vertit doctissimus Graece interpres, animam tanquam naturam priorem

facultat:bus propositam esse. At facultates animae Stoicis simi partes ipsius sub intiae, id em animae, quae in tota sunt tanquam in subiecto. Ποιο-ας autem illas, sive δμοίμιεις χῆ , non partes tantum substantiae ipsius esse ducebant, sed etiam corpora, ut pote unius corporis membra. Cum enim anima ipsis sit corpus, & partes eius, hoc est, hui-εις, etiam corpora,vel corporu partes erunt. Ita quippe animam οκ με 'constituunt, ut singula πν - sint, quemadmodum de totius animae substantia, πν α ab illis definitur. Non minus autem συμ λ ς es Ie δαυ- ς illas animae, e . κροώδεις crediderunt, quam vel Plato vel Aristoteles. Et quamvis secundum corporis partes eas animae partes determinarint, ut Plato etia fecit, ita divisas tamen localiter voluere, ut nihilo secius unam concinnarent δίcomponerent substantiam, Partibus ἀμφυ- iunctis constantem, non cre φυαν, per coalescentiam, non per adhaesionem. Vis animae visualis in oculo posita est Is πακῆ circumscriptione facultatem eam animae, sive partem, comprehendit, quae una ex octonis, in quas anima secundum cos dividitur. Quamvis certo loco circumscripta videatur, non tamen ita aliis adhaeret partibus, ut quasi limite quodam interposito, quasi dissiepto, cum his iungatur. Exempli gratia,visualis facultas ut ab audituali diversa, sic etia loco divisa. Haec

aurem, ut illa oculum,obtinet. Sunt tamen inter se non

odio p. m. Et sic de caeteris sive partibus, sive qualitatibus animae, quas octonas faciunt. Ita enim disgregatae sunt & divisae loca liter, ut tamen minime acervi instar de anima totum quid efiiciant. ex pluribus congestis partibus accumulatum. Consulae rursus vi deri non debent, ut una indigesta moles ex partibus quae discerni nequeant, inde coniiurgat. Sed quemadmodum scientiae plures in

una anima, non confuse permixtae sunt, nec rursus ita aliae aliis .incumbunt, ut grana frumenti, aut corpuscula pulveris in acervo, eodem exemplo & facultates animae sine confusione totam componunt, & cum discretione operationum sese explicant per organicas

corporis partes quibus singulae sunt attributae. Ab uno quippe L l corde