장음표시 사용
31쪽
tui O quieta magis quam motui: eodem autem modo C
s Ma id. Quae talis est. Si intelligentia circulatio est, ut tu di cis, debet assimilati m tuu sed nos videmus totum contrariu quia intelligetia magis assimilatur quieti, quam motui: ergo intelligentia non est circulatio. Quos autem maetis assimiletur quieti quam motui. patet, quia sicut ipse dicit in. .Phyli. non potest ueri aliquis sapius,
quando mo us eius non relident, nec quiescunt. Vnacan pueris S in Omnibus, in quibus motus non quiesculi Lea 6. non de facili inuenitur sapientia.Sed tunc ali auri sapientiam acquirit.quando quiescit unde dicit quod inquiescendo , de sedendo, anima fit sepiens de prudens. Sed quia posset dici quoi hoc verum eli de irinplici intelligentia, sed non de syllogismo. Ideo Atti .dicit quod eodem modo de syllogismus assimilatur magis quieti quam o ui. Et hoc patet. Ante enim quam iit syllogitatum de aliqua re, intellectus & mens hominis iliciuat ad unam,& ad aliam partem,& non quiescit in ali tua.Sed quando iam eth Iyllogizatum, determinatae inhaerct uni patri S qui scit in illa. Septimam rationem ponit cum dicit.
Nulla per- e qui neq; beatum id est, quod non est facilesta vior i Vim pQ lenturn,υ: pa: et.u.od si in tus nou sit ipsiui iustitia,
'U a ' ' prae ec napuram abre mavebitur. Ie λ ερ. vero ac lue beatum, quod non facile, sed violentum . Si autem est motus Q snon sulsantia, extra
septima r. Quae talis eli. Conllat quod beatitudo anting et in intelligendo: sed beatitudo non potest esse in eo qd eliviolentum de prster naturam,cum sit persectio definis
vltimus animaetergo cum motus non sit secundum naturam Ne secundum subitantiam animae, sed praeter naturam eius,ini possibile est quod intelligere. N elt operatio animae, de in quo e libeatitudo animae, sit motus, ut Plato dicebat. Quod autem motus sit praeter natu .ram animae pyict cx politione Platoni .Ipse.n. dixit anir mam componi ex numeris, & pollea dicit eam dispartita in duos circulos de reflexit in .7.1 ex hocsequitur motus, ex quo apparet quod motus no meli ei naturaliter, sed per accidens. Octauam rationem ponit cum dicit. Laboriosum en etiam, coniunctam esse cum corpore,
nerue absolui ab e a posse, est insuper ma ximopere fug:endum. Quippe cum melius seu intellectui n=n esse cum corpore, quem a 'damo Δοι solet O complures plane cirensentit ut . Labortisum a em est comm fieri ranua corpori se repostibile ab flui. Er aibue fugiendon: siquid mel res
est intellrctui, nou ct m corpore e se, quemadmodum Oeon sieram est duci, m ιltis videt: r. octaua G. Quae talis est: videtur quod secundum opnione Pla toni anima de sua natura non litvnita corpori. Nam ipse posuit eam primo compositam ex clementis,& postea complexam, Sc adunatam corpori, Se inde non pol se recedere cum vult. Inde lic. Quandocunque est aliquod unitum cotra naturam suam alicui,de non potest inde cum vult recedere ei, eli penalcide quandocunqu ea liquid in unione ad aliud deterioratur, est fugiendum de nocivum.Sed anima unitur corpori contra naturam suam, ut dictum cit, nec poteth inde recedere cum vult, nee non de deterioratur in unione ad corpus, licui cons uetum eli dici a Platonicis de multis ex eis. videtur ergo quod animae poenaleeli de fugiendum essecti corpore. Non ergo conueniens est dictum Platonis. s. quod anima compotata ex elementis, primo commisceatur corpori. Nonam rati unem ponit cum dicit. ausa praeterea ea,qua celum conuertitur, non Videtur ex Lilis illis emergere. Neque enim animae absta tia causa est conuersionis super accidens hoc modo mouetur. Vsq; etiam corpus, sed anima corpori potius causa es motionis. At neque dicιtur ira inruus escio tameoportebat dia Deum an mam orbe versari facere, qria melius est ι moueri quam stare, hoc pacto m meri
quam alio modo. Verum erum cieri buris emodi consideratio magis alias accommodetur sermonibus , eam nunc
Imman festa autem O circulo ferri esti A causa. Neq: enim ammae subvantia, causa circulariter ferra animam, sed fecundum accidens sic mouetur. VA; csrpus causa, damma magis ιlli . At vero neq; quia melius icitur, amen oportebat propter hoc Deum facere circular ιι erferri auimam,quia dignius sit ipsi m ιeri quam manere, moueri autem sic quam aliter. Quoniam autem bui rexi . sumovi intentιs et alteris ra :onibus magis propria, hanc quidem dimittamris nunc. Quae talis est. Plato loquitur de anima uniuersi, de di Nonii 5. cit eam moueri circulariterista secundum opinionem tua causa quare coelum mouetur circulariter est imma- nil cli I. l.non as gnatur. Si enim cstum mouetur circulariter, aut ergo hoc erit propter principia naturaliter, aut propter finem. Si dicatur quod naturaliter propter Dilemma iprincipia, aut crit propter naturam animae, aut PP naturam corporis coelelitu ted non est propter naturam anim ,quia moueri circulariter no inest animae secundum subitantia iii suam,ied per accides quia ut dictum est supra te. I. anima mouetur per te, de secundum suam subitantiam motu recto, di deinde aspectum rectum reflexit in cir .culos. Nec etiam propter naturam ipsius corpo . is coeleliis,quia corpus non eli causa motus anim ei sed animaeli magis corpori causa quod moueatures autem dicatur quod propter finem, non potest alsignari aliquis finis determinamus iecundum eum, cum queritur qaare lic mouetur, de non alio motu, nisi quod lie Deus voluerit eum moueri. Sed Deus propter aliquam caulam dignatus cli coelum potius moueti quam manere, demoueri lita .circulariterquam alio motu, qua causam Plato non assignat. Sed quia hanc assignare eli magis Lib i. proprium 1 aliis rationibus, id eli in alio tractatu scilicet Lectis. in lib.ue Coelo, ideo dimittamus ipsam ad praesens. Decimam laticinem ponit cum dicit. Illud autem absurdum euenire videtur tam huic en
tent ιζ quin etiam compluribus alas, que iucuntur de amma. Elen: m csmungunt quidem iuratiam cum corpore, pomatq; ipsam in eo,cor tamen nihil propsus determ nant. quam ob causam, . quomodo sese babente incorpore . . aduod tamen nec sarium esse νι detur. ob propin quitatem,hoc quide agit,illud patitur, cir boc rursu m auetur,illud autem mouet. Quorum nihil sane quibusvis inter se competit. At liti dicere quidem quale quid sit ipsa anima enituntur, desusceptiuo vero corpore nihil . penitus dicunt atque determinat emi de quasi sieri possit,ut quaevis anima, sine ullo iscrimine, quodvis corpus ingrediatur, νt PythagoricorumDbulaicunt. Animantis. cuiusque propriam speciem habere formamque νι- detur.Perinde ιgitur dicant, atque si quipiam artem Iabrilem distulas ingressi d cat. Etenim ars quidem mctru
mentas anima vero corpore Ozatur oportet.
Illud autem inconueniens accidit huic rationi plurιbus, quae de anima. Copulant eni- ponunt in corpus an mam nihil dete Inantes propter quam causam, di quomodo habeate corpore . S tamen Videtur boc Tex .c6 rdi. υἰιq: necessarium esse, propter erum comm civi atem hoc quatiem agit. hoc au empa itur , ct hoc quidem mouet,
32쪽
illud autem mouetur. Horm autem nihil inebi adinvicem q-ibuscunque . Hi autem Litiari conantur dicere quale quid sit amma, des sceptruo autem eorpore mouαdhuc determonat tanquam contingens sit, secundam pythagoricosa inlas, qua ιbet anima in quodlibet corpus mea res. Videtur enim unumquo' e propriam habere speci Drmis . Simile ιraique aliquod dicant, sicut si utiqias dicat tectonicam inpitulas ιν redi.
Oportet enim artem quidem υ:ι organis, anιmam autem
Quae non solum est contra Platonem, sed etiam contra multos alios, c ducens est ad inconuenientia& olied ins eorum politiones delicientes. Quae Discit, n-
fiat quod inter mouens, dimotum cit aliqua P OpOIIIo, α' inter agens eu patiens,& inter formam Sc materiam. Non simillier enim quilibet forma cui labet compori conuenit S unitur, neque omne agens agit in omne patiens, Neque quodlibet mouens mouet quodlibet motum, scd oportet v, lit inter ca aliqua communicatio, de proportio ex qua hoc sit aptum natum mouere,
illud vero moueri. Patet auie quod illi philosophi posuerunt animam esse in corpore,& numere corpu1: cuergo loquantur de ipla natura animae, videtur etiamne celsarium quod aliquid diac gent de natura corpori, , propter quam causam v matur corpori, de quomodo schab cat corpus ad cam, de quomodo comparatur corpus ad animam. Non ergo ius scienter de tarminant de anima ,dum conantur dicere solum quale quid lit animam negligi mi Oilendere quale quid lit corpus luscirens 1 piam. Ex quo convcnir cis illud quod in sabulis Pythagorici, habetur,quod nua libet anima in quodlibet corpus ingrcata iuri puta licasu cotingat in corpus eic phantis mirare animam in scet. Q amuis hoc non
pol sit clic, cum unumquodque corporum ci maxime
an in . alium, habeat propriam tormam & propriam speciem,& proprium mouens,dc proprium motu,& multum diuerat corpu1 vcrmis a corpore canis Ac corpcselc phantis a corpore culicis . l loc tamen dicentes, L. Pquaeli et anima quodlibet corpus ingrediti r, dicunti mile acta quis dicat artem textrinam ingrc di in filiu-las Ec aerariam in telariam. Et tamen ii ipsas artibus inellet natura ingrediendi corpora, seu organa ex sci'
sis non quali et in quodlibet ingi ederetur, sed fili utata ua ingrederetur, in fili uias, non in lyras, cutharativa aulcm in cytharas, ex non in fistulas. iisdem igitur m eo si anu. .ae cuilinet sit corpus, unaquique anima non quodlibct corpus ingreditur, immo ipla ani ma idon cui crmat lini corpii, dc non assumit palatum.Sic crD Hato de alii philosophi loquentes tantum de animae natura, inli uicien er dixerunt, non determinantes quod sit col pus Lot. ueniens cuilibet animae, de qualiter ec quale tuens,niatur sibi.
Quorundam minus recte de anima pii ilosophantium opunio ita iii variis argumentu reprobat, quia eam esse harino
mulam e in qua uiam dicunt . .
I liquam philolophus reprobauit opinior E Platonis hic conse tu ter reprobat quandam aliam opini nem coni Ol nacm opinioni Platonis quantu ad aliquid
Fuerunt enim quidam, qui dixerunt quod anima erat
harmonia de iiii concordaverunt cum Platone in hoc, quod Hato dixit quod anima erat composita ex numeris harmonicis, hi vero, Quod eat harmonia. Sed di Trebant inhoe, quod Plato dixit quod anima
erat harmon a numerorum. Hi veto dixerunt quod harmonia tam compositorum quam mixtorum vel contrariorum erat anima.Circa hoc aυtem tria facit.
Primo enim ponit opinionem illorum Sc ratione opi nionis. Secundo disputat contra dictam opinione ibi. i Et quidem liat monia, de cis Tettio ostedit quomodo haec opinio eit multum probabilis ibi. Si vero alterumani ma e ih. c. I Circa pitinum duo facit. Primo eni inponit dinam opinionem de anima dices, quod quid1 opinio tradita eli ab antiquis de antiu a,quae videbatur habere rectas rati nes, de non solum in speciali de anima, sed ut iam quantum ad id quod commune eli ad omnia principia Et diciti quamum ad id quod commune cis,l quia antiqui Phlosophi nil ultractauerunt de causa imi mali, sed tantu de materi est. Et inter Omnc silli, qui magis visi liint appropinquare ad causam forma Qtem luerum Democritus de Empcd. qui scilicet Emp. dixit quod omnia coliabam ex lcx pi incipiis, quorum ruatuor posuit malen alia, scilicet quatuor elemeta: deuo formalia pat tim activa, de part in materialia . l. a-niicitiam de litem. Et dicebant quod haec principia materialia habebant inter sequanda proportione,quae re
quia tute hoc non possent elle limul . Et hanc diccbantior nam rerum de harmoniam quandam esse. Vnde ii- cui de alis sol mis, sic diccbat de anima quod erat ha
m nla quaeuam . Secundo cum is .cit.
Ananam enim barm tam quandam inquiunt esse,
Ponit rationem huiusmodi Opinionis diccns, quod
harmoniacu complario de propiartio ci t in pelamentum contrariorum in compositis di mixti,.Li h xc Floportio,quae est inter ista contraria, dicitur uarmonia,ed forma illius compoliti. Vnde cum anima iit quaedam forma, diccbant iplam cile harmoniam. Dicitur autum
haec opinio luisse cuiuida Dinarchi de Simiatis α -- pedoclis . Conlequenter cum uicit. Verum enim harmonia quidem ratio qusdam eorum est quae sunt permixta,vel etiam compost lo niana autem neutrum istorum esse potest, τι pater. Si quidem Damonia quedam rarιo mixtorum es aut composiIιo , ammam autem neutrum presbide est U- Ie hono . Disputat contra opinionem pridictam Et circa hoc duo facit. Primo enim disputat generaliter ad politi nem dictorum philosophorum. Secundo vero in ip ciali ad poncntem,t .contra Empe.ibi ilauelligabu autem hoc,&cit Ad potitionem aut ob ijcit quatuor rationibus quarum Prima talis elLComtat iliari nonia proprie dicta est colanantia in sonihlea illa transumpserutillud nomen ad Omnem debitam proportionem, tala rebus compolitis ex diu et si, Partibus quam in comi
ti, ex contrarus. Secundum hoc ergo harmonia duo potest dicere,quia vel ipsam compositionem, aut commixtionem,uel pro Pollionem illius compuli ionis seu commixtioni ,. Sed constat quod neutrum illorum est anima,ergo anima non est harmonia.Quod aut anima non lac copolacio Huc proportio compotitionis patet.
Isis. n. accipiunt anima vi substanum quanda, sed illa
33쪽
duo sunt iccidentia, non ergo idem sunt. Secundam rationem ponit cum dicit. 'Praeterea harmoniae uox est mouere: an rae autem id omnes maxime tribu L . rex. . plos autem mouere non est barmonis aritave autem attribuunt hoc omnes.
Quae talis est.Constat 9, omnes philosophi dicunt in
anima mouet ed harmonia no mouet, immo relinquitur exm tu edte.& sequitur.sicut ex motu chordarum ,
qui est per musicam, relinquitur harmonia queda insono.Et ex applicatione & contemperatione partium a - componente relinquitur proportio quaedam in com-ζosito: ergo si anima cit harmonia,& haec relinquit ex
armonizatore, oportebit ponere aliam animam,quae harmonizet . Tertiam rationem ponit cum dicit. Yccommodatius autem harmoma da fanitate,atq; omnino de νιr uPibus corporis, quam de anima tripotest.AH se mani Alum id erit profecto, siquissuum operationes atq; esse ius ammae iv auquam barmoniam reduc ς GutaIur. .gccommodare nanque perdissicile est. Congruit aure Diagis de sanitate dicere barmoniam, edi omnino de corporeis Nirtutibus qua de anima. Ma- nifesturn autes aliquis tentaverit reddere pactones, . opera an:mae harmonia quadris: discIlain. adaptare .
Lectio. , . Quae talis est. Philosophus dicit in Phys. Quieuet:
T .c 3 r. assignat disi initionem seu naturam rei oportet quod illa assignatio, si sufficiens est, conueniat operationibus
di passi ionibus illius rei.tuc enim diffinitur orti me quid. est res quando non solum cognoscimus substantiam&naturam ipsius rei, sed etiam passione, de accidentia eius. Si ergo anima est harmonia quaeda, oportet quod
per cognitionem harmoniae deueniamus in cognitionemn operationum, & accidentium animae. Sed hoc est valde diis cile,ut puta si velimus operationes animae in harmoniam referre. Cuius enim ha rmoniae erit sentire,de cilius amare, aut odire, de intestigere 'Sed per c gnitionem harmoniae magis congruit venite in cognitionem accidentium corporum. ut ii velimus cognoscere sanitatem, licemus, quod in complexio adaequa. ta& contemperata humorum . di qualitatust, in corpore,&sic de alii corporeis virtutibus, Sisic harmonia magis esset attribuenda correri quam animae. Qua tam rationem ponit cum dicit.
. Praeterea in D i re ientes barin Oniam vicere eo uestimus. proprUstme quidem earis magnitudincim compositioWm quae motum biseu positionei auro sunt
eoniuncta, ut vhil ei degeneris ιuter sese usicipere pospropria me sit. Hinc autem reram rati eis mixtarum. 4t neu- timorica . reo proselio modo consen an reii nationi, harmoniam
an viam anellate, . que partium corporis compositio Drilis innod cin inquisiuioris. Complures namque
ob vositi fs sunt, ut latet, varia partium . Cuικο itur aut quonam pili 'interemini aut etiam siensi riuina , aut appetitiuum compositionem esse putare oporteto similito absurdula eii fari, mixtionis quoque ra tio nem , animam ese putare . , si enem elementorum
mixtio rationem habet eandem in carneMy osse caeteris questarcibus. Edent igitur, Pt complures habeat ammas per tρtimque corpus spartes Fudem Uxeneris corporis ex elementιs con lent pei mixtis, ratio νου nuatiouis harmonia sit ut inquiunt a ianiaque .' ' Amplius autem dic u harmoniam in duo respicient 'ς ir' in axime quid proprie , magnitudinum in habent bus morum et positioncm,compositac inm ipsaram, cum sic ec rhoi vi nul-ic 'eneu prae emittatur. Hinc
inconue menso rarionem mixtionis egeammass .mon rex. 5. sic enim eandem habet rationem commixtio elementorum, secundum quam caro, secundum quam os, accidec igitur multas animas habere . Et Iecim tam omne cor pus, siquidem omusa . ex elemenus commuissunt, commixtιonis autem ratio harmonia in amm .
Quae talis est, harmonia inuenitur aliquando in com Ilis,onia
politis & habentibus compoticione na dc motum , quia in magnitia quando haec sic inuicem simul ponuntur Scordinatur, dinibus mo ut nullum congen eum l .i. ut nullus desectus eiusdem tum aeuosi generis ibi sit, tunc illae partes dicuntur bene lor montia tionemn et a te de compositio ipsarum vocatur harmonia,sicut si bsu it M. gna de lapides in alia corpora naturalia.Sic etia Sc choradae, quando bene ordinatae sunt, vel fistule, ut ex inde consonantia sonorum resultet,dicuntur bene harmonirat de huius consonantia dicitur harmonia 3c hoc modo proprie dicitur harmonia . Aliquando inuenitur in corporibus mixtis ex contrari js. Quando enim aliqua in corp r.
concraria sunt complexa&commixta in aliquo, ita ut bu diu. nulla repugnantia seu excessus alicuius contrari j sit ibi, ut puta calidi, aut frigidi, aut humid6 aut sicci,tue illa dicu mur bene harmoni Eata,& horum ratio .i. proportio dicit ut harmonia. Si ergo anima est harmonia, secuniadum aliquem illorum modorum diceretur,sed conitae quod neutro illorum modorum rationabile est anima dici harmoniam, erco male dicut animam harmoniam esse. Et quod neutro illorum modorum anima dicatur harmonia patet. Non enim anima poteli dici harm nia, fim quod inuenitur in rebus copolitis,& habetibus compositionem, quod patet.Nam ordo partium compolitarum in corpo i e est valde manifetius: sacile enim est se ire Ordinem ostium ad olla, de neruorum ad ne uos, Ic brachi ad manum,& carnis ad os Ia. Sed ratio ordinis partium animi est nobis immani sella. Non. n. per hoc. postumus leare orclinem, qui est intellectum& sensum de appetitum de huiusmodi. Nec etiam potest dici harmonia secundum proportionem corpo rum commixtorum ex cotta rijs . Et hoc duplici ratione . Vna ratio eli quia diuersa proportio inuenitur in
diuersis partibus corporis . nam commixtio elamentorum non habet eandem rationem.i .proportionem, secundum suam eii caro,& secundum quam eli os: erso in diuertis partibus erunt diuert' ammς secundum diuersam proportionem , di multiplicationem partium animalis. Alia ratio est, quia Omn ia corpora sunt commixta ex elementis de contrarijs: si ergo proportio commixtionis in quolibet corpore eli harmonia & harmonia ei t anim a, ergo in quolibet corpore erit asima
quod est in conueniens.Et sic patet quod in conuenienter dicunt animam esse harmoniam. Consequenter cum dicit.
id etiam quilium O ab Emp. non iniuria petet. Una
qiuanq; n que partium aliqua ratione dicit esse confe-1Iam. Virmn igitur ipsi rapio sit anima, an potius sit ali
inuestigabit autem hoc utique aliquis ab Emp. i
quodq; horum in ratione quadam dicit esse. Vtrum in tyr haec ratιο anima essem magis adterum aliquid cum set mmembris ingeneratur. Disputat contra Empe. & ponit contra eum tres rationes quas non deducit. Quarum prima talis est. Ipsi .
ponunt quodlibet corpus cosistere iratione, i idest apportione quadam, quam dicunt harmoniam, de hoc .
34쪽
dicunt animam: quaero ergo, utrum anima si ipsa ratio, i. 'r portio comixtionis. at tali tu id aliud pri portiones Si tu dicis quod cst ipsa proportio, tunc, cum in uno corpore sint diuersae proportiones sm cliuersas partes, scquuntur duo in conuenientia scilicet, quod multae animae sint in uno corpore se eundum diuersas . partes, de quod in quolibet mixto sit anima . Si dicas quod est aliud qu m proportio, tunc cum proportio sit
harmonia, anima non erit harmonia. Secundam rati
nem ponit cum dicit. Praeterea , virum cuiusuis mixtionis ne ullo di scrimine, causa sit ipsa concordia: an eius, qua rationς conjicitur. Tex. 6. 6 . Amplius autem, utrum concordia cuiuslibet mixti nis causa, an eius qua secundum rationem. Quae talis et t. Emped. ponebat quod amicitis est et causa congregationis in rebus,& lis causa disgregatio nis,sed in congregatione lit aliqua proportioRuero ergo, utrum amicitia iit causa cuiuslibet congregationis, aut tantum congregationis harmon iratae t Si iu dicas, quod amicitia cit causa cuiust ibet confresationis, tunc
oportebit ponere aliquid aliud ab amicitia, quod causet huiusmodi proportionem & harmoniam in congregationibus harmoni ratis: vel erat dicere quod huius inoot harmon iratio es a casu.Si tu dicas quod est causa latum congrcgationis armon at tunc amicitia non erit causa omnis congregationis: quod est contra eum. Tertiam rationem ponit cum dicit.
Et haec, virum sit ipsa ratio. in aliquid diuersum a ratione. Haec igitur ratis dubitationes habere videntur. Et haec utrum ratio est,an alte. si aliquid praeter ration . Haec quidem gitur habent buto nodi dubitationes. ς talis est Tmpe.dicit quod amicitia est quae facit
congregationem in rebus, quaero ergo utrum amicilia sit idem cum ipsa coῖregatione harinoniZata, aut noni
Si dicatur quod est idem, tunc cum nihil sit causa sui j-psius amicitia non erit causa illius cogregationis. sicut Emp. dicebat. Si vero dicatur quod non cit idem, contra L ongregatio ham On Eata nihil aliud est quam conuenientia quaedam .amicitia vero videtur esse quaedam conuenientia, crgo est idem, S sic idem quod prius. consequenter cum dicit. corpura sitfam quoque per auidens movet.Per accidens tam in Pt diximus nouer. ροreis, . sieipsam mouere . a Iouetur nanque corpres in quo est nouetur autem, ut patet, ab a mna,atis vero modo eri nequit, Pt ipsa -
-ut sermotu ad lacum accommodato.
Quod quidem igitur neq; hariliomam. on sibιle ea esse anImam,neq; rculariter moxeri, manifesum est ex d me ecundum accidens autem moveri est, γ moueres ipse'νt moveri qui tam in quo est, hoc autem moueri ab Ima Aliter autem non est po sibile moueri secundum locum ipsam . Concludit & epilosat quod anima non mouetur cireulariter, sicut Plato dixi Nec est harmonia. sicut Emped .asseruit. Mouetur autem secundum accidens, siticut diximus supin& mouet seipsam . Et quod moueatur secundum accidens patet, quia mouetur inquantum ouetur corpus in quo eis, corpus autem mouetur ab anima.Alio modo non est moueri iplam secundum i cum nisi per accidens.
Destruit illorum sententiam , qui animam per se muta
Verum si anima diuersum a mixtione sit, uti diximus,
Lum partium ratio tollit,ir insupeν si non utraqnaeq; partium an mam habeat, si no sit anima ratιo misionis, quιden 3tiod decedente c orr patvr an S i oro alterum es a mixtione anima: quid igitur m reum carn.s esse, in erimitur steti eatus partibus ani alia φ Adhuc autem siquidem ν quaeq; partium habet a timaracii non o amma ratio compositioin, quid ea quod corrumpιtur anima e gressu, costendit quomodo haec opinio est multu probabilis dicens quoa ideo videtur. hsc opinio probabilis,quia posto uno ponitur aliud, & rc molis uno remouetur alterum non recede me ab aliquo corpore harmonia, receia,nima & permanente iam on a permanet aidit anima,&permanente lia milva permanet anima. Sol ut A. Sed hoe non sequitur, quia proportio huiusmodi non
est forma sicut i pii credebant, sed est d positio mate. riae ad formam. Et si accipiatur proprie harmonia composit otiis pro dispositione , bene sequitur quod
manente dispolitione materiae ad formam manet is m, & destructa dispost lone, remouetur forma Non tamen quod harmonia sit serma, sed dispositio materia ad larmam. Secundo cnm dicit. Ex hi, vitur,q duiasunt, patet animam nec hasem iam eue posse c orbe νersara. - mam cum mouet
T enim rectius de hae ipsa quid L ad talia ressuries dabιtabit utabitque ipsam moveri. Dol μα- λ re nanque dicimus ammam godere, considcre, timere, insuper irascidentireseratioci.iar:,quae ἱκ idem omnia motus ese νι dentur. Quapropter g .im quispiam existimabit moueri. Rationabili κs autem dubitabit utitue ahquis de ipsa --. F,. tanquam qua mouetur, in huiusmori r jiclem. mcimus enim ammam trinari, gaudere. considere,umere. Amplius aureis irasci, sentire, O intelligere . Haec
autem omnia motus esse videntur, unde opinabitur alia qum ipsem mouerι.
Postquam philosophus posuit rationes 'illorum qui
dixerunt animam moueri ex eo quod ipsa mouet corpus,& disputauit 'contra eos, Hie consequenter vult ostendere quod euidentior ratio, quod anima moue tur potest sumi ex ipsis operationibus animae. Et circa hoc duo facit primo enim mouet dubitationem illoria, qui dixerunt animam moueri ex operibus animae. S cundo vero soluit dubitationem huiusmodi quantum ad propositum pertinetaibi. Hoc autem non eli necesse,&c. Dicit ei go primo quod licet praedicti philoso .phi dubitauerint, utrum anima moueretur ex eo quod
moue t corpus,tamen I rationab:liust idest probabilius dubitabit aliquis de anima moueatur i conliderans in huiuimodii quae dicentur ideli in operationibus animae. Ex his .n.poterit probabiliter ollendi, quod anima mouetur.INos enim dicimus anima tristari, gaudere . confidere, livest auderel& timere. ι Amplius autem di cimus ipsam irasci,sentire,& intelligere. m et so hec
omnia sint operationcs animae, de sint motus quidam, videtur quod anima moueatur. Hoc autem vero dubitatio videtur magis probabilis qu1m superior. Nam illa considerat motum animae ex motu eorporis. Dicebat enim quod nihil mouet, nisi moueatur. Vnde, cum anima moueat corpus, manifestum est, quod ipsa mouetur. Haec vero opinio considerat motum ipsus animae ex proprijs operationibus animae. Conlequea- ter cum dicit.
Verum id necessarium es. NUO siqua maxime dolare vel gaudere, vel ratiocinari notus Ilint,vel potius
mouοι, tamen ipsum moueri ab anima est. Irasci namq; , t timere en hoc modo moueri cor. M iocurari autem, cui tale forsitan est,aut etiam aliud.
Hoc autem non vi necesse. Si enim γ q am maxime gaudere
35쪽
qui ii ue mouera al quid. M overa autem es ab anima, vix C. ι aut tamere, in eo quod cor quodammodo mouetur. In cluere aurem aut tale est , aut forsitan alteramal lare.
. luit dubitationem.Circa quod lei εdum est, quod i 4 - ei lilia qu)ndo Arist. inquirit veritatem aliquam soluendo de
ea, id veri. Obtjciendo. aliquando obiicat de soluit post determina ite& disso tam veritatem.& tune obi jcit de soluit secundum suam
lue dis Obie opin: onem.aliqu in do vero ante determinatam verita
sti . te in , de tunc O jcit de siluit supponedo opiniones alio lassio P rum di non secundum suam opinionem Ac veritatem, quam ipse opinatur. Et huius exemplum habemus in tertio physico. ubi Philosophus disputat contra ponentes infinitum , &utitur contra eos multis rationibus, quae secundum se sunt silis, licet secundum illos reputentur Verae, puta quod omne corpus habet leuitatem di grauitatem . Cuius ratio est, quaa hoc scilicet ut tum omne corpus habet leuitatem de grauitatem nondum determinauerat, quod postia dc terminauit in libro de c O. R ideo rei ter auit ibi quaeltione de infini- Libso 1 to. Hunc aurem modum obi j ciendi & loluendi seruat L cti i. hic Ariit .vnde 3e procedit contra eos supponendo illo- Toco. it. rum opiniones. Illi enim de m xime Platonici opinati Lectios . sunt,u, tristari, gauderi,irasci , semire,de intelligere, de huiusmodi quae dicta lunt, sint motus animae. Et Puodlibet illorum, etiam intelligure,sa t per organumcterminatum , de quantum ad noc non lit disserentia inter sentiti uim Ae intellectiva,& u, omnis anima, non solum intelle ' tua, sit incorruptibilis. Atili.vero omnia
ilia concedit. Ipse enim supponit O huiusmodi operationes fiant per e etcrminata organa, etiam intelligere. Et quod omnis anima sit incorruptibilis. Hoc tantum negat, scilicet v, huius operationes, scilicet sentire, gaudere de huiusmodi sint motus animae, sed motus coniuncti, de quantum ad hoc disputat contra. eos. Et circa
hoc duo facit. Pi imo enim ostendit, quod huiuimodi
Perationes non sunt motus animae. Secundo vero probat hoc quodam medio.ibi .l Intellectus aute est cit Di.cit ergo, ut iiii dicunt duo.Et primo ut gaudere dc trillari Ze huiusmodi sunt motus. Secundo quod haec attribuuntur alae,scilicet v, irascatur, gaudeat, sentiat,oc huiusmodi, de sic videtur quod antina inoueatur.Sed hoc non cliitecesse immo utrunque istorum cli falsum, scilicet quia neque huiusmodi Operationes lunt motus, Ecneque utribuuturaniinae sciI: tu, irascatur, gaudeat,
sentia sidc huiusmodi. Sed dato, quod sint motus,&lO- quamur de eis secunduin quod lunt motus, nihilominus tamen salsum eii, quod at ribuantur animae, dc per consequensu, secundum huiusmodi Operationes moueatur. Oa sic patet.Constat enim quod si huiusmodi operat ones sunt motus de attribuantur anu , LP non attribuuntur sibi, nisi secudum aliquas determinata, parte, corporis,sicut sentire non attribuitur animS, niti m -liqua parte corporis, ut in oculo, set sus qui eli Per visum,& irasci in coiden sic de alijs. Similiter mani selic apparet ui non sunt animae tantum motus, ted comuncti. Sunt tamen ab anima, ut puta in hoc quod est irasci. Anima enim iudicat aliquid esse dignum ira, cor auAm animalis ex hoc mouetur, de seruet circa ips,untianguis.Sic autem se habet ad timores. Nam aliqua particula corporis contrahitur ad terribile de alteratur , de ii militer de alijs. Et sic anima non mouetur, sed et i moueri ab ea in eo quod aliquid, ut cor,quodamodo mouetur. Et quia ipse determinabit inferius Pintelligere est quaedam operatio animae, in qua non
Ommi nicat coi potu de non est coniunni, ideo dicit,eν intelligere hii sitan cit aliquid alterum ab Operationibus coniuncti. Et dicii forsitan, quia non loquitur
diutina cado, scd supponendo. Quia veto dixit quod huiusmodi motus non sunt animFJed coniuncti, sunt i men ab ani ma. Ideo cum dicit. Atque quaedam istorum fiunt, cum aliqua lationem
ventur, quaedam cum aliqua alterantur . Quae iam verbsint illa, quomodo fiant alia ratio es. Dicere autem ammam irascι, vel timere , te atque si qui Damanim. Iexere dicat, vel a disicare. ara melius est fortassὸ dicere,ao animam sed hominem antina misereri vel discere, vel ratiocinari. Idque non qua motus in illa sit, sed quia nonnunquam quidem inque ad illam, nonviciquam vero ab illa, veluti sensus quidem ex hisce, recordatio autem ab illa, ad eos motus vel status, qui sint in ipsorum
sensuum mIlrumentis. Horum autem accidant alia quidem, secundum loci Ἀη ςῶ. 64. mutationem quibusdam motis, aha verὸ feci viam alterationem. Qualia autem o quomodo alterius rationis
est. Dicere autem iram animam, simile est, ct si aliquis dicat eam texere vel ad ficare elius euim fortassis ea
non dicere animam misieceri, aut adaesere ut intelB-gereota hominem amma. Haec autem non tanquam motum illa existente , sed aliqu indo q idem νsque ad illam, aliquando, tem ab illa. Ut sens s quidem ab his ,rem.-ms entia vero ab illa, ad motus qui fiunt in sensibitibus
vult ost&ere,quod huiusmodi motu corporis sunt ab anima secundum loci mutatione Sicut patet in ira, qus fit m anima motis quibusdam particulis ipsius corpori scilicet motoc 3rde.Extra .msanguis exit ad paristes exteriores,motus a teruore cordis. Mia vero eli se .cundum alterationem, ii eut patet in timore. Nam cor ad terribile cotrahitur,de inirig 'datur,oc alteratur h- eommoueamo de pallescit. Quales autem passiones sin Ac quomo tui. do moueatur,alter vis rationis eth dicere. Sie igitur patet quod huiusmo ri motus non sunt animae, sed corporis ab anim ut dictu est. Sicut ergo animal habet operationes corporales de huiusmodi no sunt animae, sed corporis,seu coniuncti ua de huiusmodi operationes, scilicet sentire Ze gaudere, huiusmodi no debent res eiri ad animam,sed ad coniunctum. Nim si aliquis dicat animam irasci, de secundum huiusmodi operationes in ueruli mile eli ac ii dicat ipsam animam texere, vel aediscare, aut citharietare. Nam de anima est causi horum motuum. Hibitus enim aedificativus de texitu unde citharizandi est ipsa in anima, Se huiusmodi ab anima sunt. S ed sicut melius est dicere in aed scator aedificat.
non ars, licet aediscator aedificet per aedificatiuam artem, licto: lassis melius est dicere quod animano miseretur, neque ad discit, neque intelligit, sed homo per animam. Diciti Fortassis intelligeret quia loquitur
supponedo ut dictum et . uia vero per hoc, quod dicit quoa non mouetur anima. s sed homo per animi posset intelligi quod motus existeres in anima sicut in subiecto, illeo remouet hoc dicens, G, cum dico hominem moueri ab anima, non sic dico P motus in illa, scilicet in anima existat,sed quasi ab illa. Cum enim dico,
hoc mouetur per hoc, illud potest dupliciter intelligi, s.
vel quia aliquando ipsa res, qua aliquid mouetur, m --essee. atus sustinet . Ut cum dico hominem moueri pedem.
quia ipse pes moueretur . Vel quia ipsa aliquando res non sustinet in otum, sed impellit aliquid ad motum,
de hoc modo homo dicitur inoueri per animam. Et inhoe est duplex motus,quia aliquando anima est ut temminus motus, quaeso scilicet motus eli ad illam scilicet ad animam. sicut in apprehensione sensibilium. Nam quando anima apprehendit exteriora lensibilia, tunc
virtus sensitaua,quae est in organo, nititur oc mouetur ad remittendum de reducendum species,& intentiones
rerum sensibilium usque in illam,icilicet ad anima. Al: quando
36쪽
ammet seni; hil , minus proprie, in
quando vero anima est principi vir ut motus, quando
scilicet motus operationis initia ius eth ab illa, lcilicet an una, vi cit in re mimicentia, a qua intentiones de phatasmata rerum occultata I rc condita educuntur ad intclligendum rcssensibiles. Sive autem motus aut quietes dic it aliquis, phantasmata huiusmodi sint dei et icte interius non rescit quantum ad pisse mem materiam. Patct igitur P huiusmodi motu, non attribuuntur animae,sed sunt coniuncti, ab ipsa anima tamen, de non si cui motu existente in ipsa anima. Notandum tamen Phaec lolutio praedici ε dubitationis non eli dii tincta, ocdistinitiva veritatis, sed obuiativa. Sciendum enim, P motus attribuuntur operationibus antanae, a diuertis diuersimode. Nam tripliciter inuenitur motus in operationibus animae. In quibusdam enim inuenitur motus proprie in quibusdam minus proprie, in quibusdamucro minimc proprie. Proprie etiam inuenitur motus Hr Operationibus animae vegetabilis,N in appetitu sensitivo. in operatione quidam anime vegetabilis, est pro
prae motus, quando inouetur, in elle naturae per nutrimentum de Ii c est motus augmenti, de secundum hoc anima vegetabili, se habet ut agens, corpus vero ut Patiens. In appetitu vero lentitiuo proprie inuenitur motus de secundum alterationem .dc fecundum motum localem. Nain ad appetuu alicuius rei, homo ita tim in uetur de alteratur. Vel ad iram sicut in appetitu vindi-cts.Vel ad gaud iam licut m appetatu delectabilis. Item ex hoc mouetur e tiam languis.clui eli circa cor ad partes cxteriores & eciam homo de loco ad locum ad con sequendunt id qued appetit. Minus vcro pr*prie inue nitur motus in operationibus animae sentitiuae. In his enim non eli motus lecundum elle naturae, sed solum secundum esse spirituale, sicut patet in vitu, cuius ope. ratio non eli ad elle naturale cd spirituale: lusa eii per species sentibiles lectandum cilc lplii tu alc rccepta, in oculo. Sed taine habi t aliquid dc mutabilitate, inquantum lc.lic t subiectum vii tutis vitiuae eit corpu,. Et se acundum huc habet rationem mUlus, licet minus propriam.Non enim dicitur motus in Op rationibus Pr prie, nisi cu operatio illa eli adcile naturq. Min mum autom de proprietate motus ec nihil n. lanactaphoi ice inuenitur m intellectu . Nam in operatione intellerius non eli mutatio secun sum cile naturalc, sicut est in vegetabili, nec lubiectum spiritu te quod tui utetur, sicut eit in sensibile.Sed eit ibi pia opcratio, quae quodamodo dicitur motu, inquantuin se iniciligentem potentia sit intelligens in actu. Dille illainena motu eius Operatio, quia eius opera: io,eli actus periecti, inlotus vero eli acius impri iccii. I t i scopatui quomodo operitiones animae vegetabili, delensitiuae non iunt motus amniae, scd comula tal. Operationes autem intelle eius non dicuntur motus nili metaphorice, de sunt solum animae intellcctivae absque aliquo de te minato organo. Sciendum etiam, ii sicut in lentu invenitur vis appetii tua de apprehen liua, ita de in nitellectu inuentiatur, vis appurit tua de apprehen laua . Et ideo haec amor, od una, gaudium de nuiuii nodi polium intelligi, &prout sunt in appetitu solitruo, ta lic habent mo umcor Poralem comuncium se prout sunt in intellectu dev luntate tantum absque Umni affectione sensitiva.de sic non possunt dici in Olus quia non histichi motum corporis lana coniuracium .Lt inueniuntur ut iam in iub. siani ijs scpara insccundum irin se luci cibus melius pa
ix ediis non et a Q. Ma Y-:cquam sit palla,sed quia id, in quo est aliquod 'asum est,quem admitam in ebrietati bi in morbis feri let. Et sim igitur intelligereae conit plata marcescit, quia aliud qxoddam intra corru ι uir,t sumam e in Prysone vacat. r. istinari ver amare, ant ossisse non sunt illius affect s , sed huiusce quod habet illud ea raticine, qua illud Daber. uapropterer hoc corni pio nec i corda ur iec amat. Nyn enim illius erant sed i Mius co nis, quod quidam periit. Interictus autem direnuus quid est fortasse,palytimeque vacat. Esse igitur impo sibile mouerι am , perspicuum iam ex dictis euasit. Quod si omnino non motu movetur, patet nee i scipsa motu moveri. Intellectus autem P detur innasci ubΠotia quaedam
existens er non corrupi. Maxime enim eorrumperetur
utique ab ea,quae est insiculo debilitate. N. ac rate quemadmodum in I fori' accidit. Si enim ascWiat senex oculum iuuenis, νidebit sicut o inuenis Vcia e torium non eiu in sustinendo aliquid animam deii m quo uti in ebrie
sunt illius pa pones , sed hums, habentu illud secundum
quod illud habet Quare in hoc corrupto, non remini itur,neque amat. illius erant, sed communis,
quod quidem destructum eIl. Intellectus autem fortassis diumri s ahquid edi impassibile est. Quod qui ct igitur nopossibilam ueri an: mim manifestum ex bi . si aut pem Es n9n mouetur, v fectam quod ne 3ue a Dipsa. Vult probare, quae olle dit,scilicet V huiusmodi operationes, etiam ii imi motus, licut ipsi dicebam, non attribuuntur animae, sed corpori cie coniuncto. Et hoc probat per quanda in opinionem illorum, quae erat sa- mola tempore sui , scilicet Pomnis amma est inco
ruptibilis, de hoc fecundum eos erat de intellectu rude omni anima. Dicit ergo videtur praedictis Philosophis in intellectus sit quaeuam lubitantia, quae est in fieti di nondum completa , dc in non corrumprtu . Culus ro ent, quia nos videmus in omnes debilitationes quae sunt circa intellectu de senium, no attingunt ad ipsam animam secundum se, sed proueniunt ex debilitate organi. Vnde videtur in intellectus de omnis anima sit incorruptibilis, de ui debilitatio in eius operationibus nosit ex eo xl l Pla coi rumpatur, sed in eo et debilitantur
organa.Sien Im corniperctur anima, maxime coriumperetur a debilitate, qus eli in senectute, sicut accidit in
organis sensti vi K lusiacbilitantur ex senectut tamen an una non debit. lacur ex hoc,quia si lenex accipiat oculum iuuenis, vidcbit vi iuuenis. Quare lenectus debilitat,non quidem xl ipsa anima pat:atur seu virtus leniit tua, ted id in quo et t. Sicut in aegritudinibus Se in ebrietatibus non deuilitatur seu alterat anima, seu corpus.
Sic ergo i intelligeret id eli limplex apprehensio ide cosiderate I id elt operatio intelle ius, quae cli in componendo de diuidendo, marcescunt, non quidem quod intillectus corrumpatur de patiatur,sed corrupto quodam alio interius, idelicori upto aliquo, quod clt Organum intellectus. Ipsum autem intcllige te est passibile. Hoc autem dicit Ariit no LP sit huius opinionis, P credat intellectum habere determinatum Organum corporale, led, licut dictum cit, ipse hic, loquitur luppone do opiniones iitorum Pilosopliorum,qui licui uictum
cit, erant huius opinioni S , Potnnes operationes animae , re etiam ipse intellectu, haberent organa dete minata. Et id co secundum hoc assignat quare intelligere marcetcat,quia huiusmodi Operationes . qi s lunt intelligere, amare, dc Odire, non sunt Pali Mnes 1 iluusI scilicet animae supponetiuo loquitur, i Sed huius habeti a scilicet coluncti seu organi corporalis. Urgant uico habentis,
37쪽
Iectio. Id. AnIma nora est num et
bentis, illud scilicet intelligere de huiusmodii Secu dum ut illud habet i Vmle I corrupto hoc isci hcetd
terna iliato organo huiυsmodi operationis. qus eii amare seu intelligere, non rem moratur neque amat, scilicet anima,Cuius ratio est,quia huiusmodi passiones iasi erant antinae tantum sed communi l scilice t coniun- et1.quod est iam destructi im & corruptum.Si ergo omnes huiusmodi motus do operationes debilitantur non propter animam, sed propter debilitate in corporis seu organi,vt dictum est, manifestum est, quod non sunt ammae tantum, sed coniuncti, de per consequens quod anima non mouetur, sed coniunctum, licet anima. Quin
vero Aris . locutus est hie de intellectu, supponendo opiniones aliorum, si cui iam patet, ne credatur quod ipse opine uir intellectum sic esse vi supposuit, ideo remouet hoc dicens, quod i Pori aliis intellectus est aliquid diuinius It impassibile. I id est aliquid altius de aliqua matbr potentia , de per consequens operatio iplius animae,qua in dicatur hic. Dicit autem i tortassis i quia nondum hoc determinauerat, sed pollea hoc in tertio oste iidit.Vnde patet quod supponendo loquetur.Con sequenter concludit ex Omnibus dicens, quod manifestum cit ex omnibus his, quae dicta sunt, quod non e it postibile animam moueri, quod ii non moucturaliquomodo, manifestum eli quod non mouetur a seipsa huiusmodi motibus,sicut illi ponebant. ECTIO XI.
Eorum opiniones variis argumentis reij c. . qui animam distini uerunt esse numerum psum mouentem.
AT qui n-merum animam esse dicere, erigum motu uentem nullo longιus,quam ea, qua dicta sunt,a ratione istare videtur . Nam 's, qui id asserunt, ea prunum impo mitia qua emergunt ex motu, deinde proprM qusdam ex eo, quia cicunt i am numeta esse, enuunt. sinuo namque modo unitatem moueri intellixere Vora et, O a quo quonam pacto, cum impari Ibi
disset, o nullam habeat diserentiam's enim motiva ser
atque mobilis, diuersa esse oportet. Multo autem his,quae dicta Ant, irrationabi*simum
dicere animam esse numerum seipsum mouentem. In tenim bis impossibitia. P rimo quidem ea, quae ex eo AG dunt, suod annnam moueri ad erunt. Propria autem ex eo quod dicunt ι im esse numerum.Quomodo enim oportet intelligere mutatem motam, O a quo , quomodo impartibilem in inisserentem existentem e si nanque
est mota inobilis diserre oportet. Postquam philosophus improbauit opinionem illorum,qui dixerunt limpliciter animam moueri,hie consequenter arguit contra opinionem Xenocratis.qui luis
pra motum addit aliquid aliud,s. quod anima esset numerus mouc ns teipsum. Et haec opinio est multum irrationabilior opinionibus aliorum philosophorum, quae ductae sunt. Nam his qui dicunt animam esse numerum mouentem seipsum,mul ta impossibilia insunt. Et primo quidem ex,quae accidunt i ex quod est moueri, i id est ex motu, quae etiam accidunt omnibus dicentibus animam moueri. Accidunt etiam sic dicentibus, de in . conuenientia propria, ex hoc scilicet quod dicunt animam esse numerum 2 Et propter hoc Philosophus improbat disi initionem hane Xenocratis de anima,& notantum elidisputans ad notnen, sed ad ipsam intentionem distimentis.Circa hoc autem auo facit. PrimO olledit hanc distinitionem esse in conuenientem, quantum ad plam animam vel substantiam ani mae. Secu ndo vero quantum ad eius accidentia. ibi I Complectentibus is tur in unum Sc. Circa primum duo facit. Primo.n. dest tuit diit initionem praedictam de anima per rationea.Secundo vaO ostendit qηρd ad hanceusnitionem sequuntur omnia in conuenientia quae sequuntur ad Dpiniones aliorum Phil citophoru.ibi. i Accidit autem
sciat diximus&e. ἰ Quod autem pridicta diffinitio sit
incongrua probat sex rationibus. Quarum prima talis est.Tu dicis, animam dise numerum mouente leis sum,
numerus autem conliat ex unitatibus, ergo dicis ammam esse unita es. Si tu dicis animam cit numerum mouentem set plum, ergo de an mam unitates mouen.
res se ipsas.scd omne molles teipIum habet duas par.etivi probat m8. P. ysic. quarum una cli mouens&alia mota:ergo oportebit uicere quod unitas seu puncium diuidatur in duas partes, uatit in una sit in ovens,dc altera mota. Hoc autem eli impois bile: ergo impossibile estu, anima sit numerus mouens seipsum. Quod autem sit impossibile unitatem habere unam partem mouentem,Sc aliam incitam probat: quia nullo modo
illud quod eii omnino impat tibile de in disterens, potest intelligi quod moueatur per se , ita quod habeat
partem mouentem unam, Se auam motam. Nam in nullo postum haec duo,scilicet vis motiva vel mota, de mobili, vel mota esse,nisi dii ferant,cum ergo unitas sit impartibilis de indclierens, non potest huiusmodi partes
nabere, de sic nec moueri, ergo anima non est num crus mouens seipsum.&cundam rationem ponit cum dicit.
P exterea cum laneam quidem motione supersici ficere dicant iunctum autem lineam, imιtatum et mm
tus erunt continuo.lin .Punctam enim vulta ei, positioncm babeas,atque nil metus anime iam aι. cubi es, positionemque habet. emptius quoniam Leunt lineam motam planumβ-
rus μοῦ amma tam cum est,. phiman habet. Quae talis est. Tu dicis animam esse numerum: ergo
Ac unitates ut uictum est. Inter unitat L in autem cc F unctum nulla differentia est uti quod punctus haciet politionem , est enim punctum unitas politi Oncm n ibens. Sed si anima est numerus, oportet-alicubi sit nutu sinmodi numerus ani in de politic neu, nabens. ergo anima erit unitas politionem habens. Huiusmodi autem
sunt puncta. ergo crit puncta. Sed lecundusia quod dicunt P at ci, motus puncti sacii iuream, linea aulem mota fac it superficiem, superficies vero corpus: sed elianima numerus mouens teiplum, crgo eodem modo& unitas , dc per conlequens est punctum mouens sci-Psum,Punctum autem motum non facit uili luic m. go motus animae non facit nis lineam. Et ite an manimo tu suo non causat vitam, sed lineam, quod cit lati sum. Non est igitur anima numerus mouens teipi u Tertiam rationem ponit cum dicit. Praetereas quis numero omerum vel in talem ab- Rulei ιζ tius N. . iuιtur numerus Atque Dat vidiaque an a sina ν uane diuisa, ct candoaa. ia. Pecie
Amphas autem a umerosi auferat aliquis numerum aut Utatem, utiquιtiar atius numerus. Plairus occino annotiam multa divisa ri uuat, v demur eandem Dabere a minam jecie . Q iae talis est. Si anima est numerus, ut tu dicis. oportet quod coiequatur pat,iones dc naturam numeri: i . deonii at quod ii aliquis auferat a numero unitatem ali quam, seu audat. mutat speciem.Nam ii huic numero, scilicet ternatio, addas unitatem, mulat speciem. δε lin. n. speci cs eil huius numeri quatuor, dc alia eius quod eli tria . Si vcroa, e ciem auferas unitatem, elimitur duo dc mutat lini liter speciem. Contiat autem quod animalia sumunt speciem ab anima,cu unumquodque
conso Prima ratio Leci o. Ira.
38쪽
consequat ut per sormam speci cm suam, ergo si animaeli numerus. ex subtractione vel additione alicuius ab anima,relinquitur alia anima specie, & hoc est fallum. Videmus enim in decisionibus plantarum S animalium .annulosorum quod diuila seu decisa vivunt, &eandem speciem habent. Non ergo anima est numerus moues seipsu m. Quariam roncin ponit cum dicit..άt qui nihil referre ν debitur, ita es dicantur, an corpuscida parua. Etenim se puncta fiant ex Democriti pistulis, modo maneat quam ito, erit in ipsin aliud qu/dem quod mouet, aliud aut m quod motuetur sicut in magnitud ne. Non enιm qvra magnitudine disserunt , aut
paruitate, id quod dictum eIl, accidit , sed quia ubeunt quanti ratem. Quo circa necesse est aliquid esse, quod ibas unitates mo obit, Quodsi id, quod in animali monet, anima esl, id quod in numero eat, anIma mouet,
quare a mina non eii id quod mouet, a que insuetur , sed ad, quod mouet dum axat. Te,. G G. Vidnitur aut cm Ptique nihil d ferre, dicere unita- 'tes aut corpora parua. Et nanque ex Democritι obaeris, s iant puncta,solum autem maneat quantitas, erιt es quid in ipso: hoc quidem moriens, illud autem quod mouetur, sicut in magnitudine. Non enim propter hoc quodes magniti ine differre, aut paruitate, ac crest quod di
. frum est Id quia quantum. Ande nec e est aliquid esse
ς 3 motruum, vitatuis. Si autem in anima aliquod movens, anima e lG in ninnero quare non mouens, ct quod monetur , est anima, scd mouens solam. Quae tales est.Tu dic s animam esse numerum,& sicut dictum est sequitur quod anima sit unitates positionem habentes , & Per consequens quod sit puncta. secundum hoc autem si recte consideremus, videbitur utique quod nihil diti eri dicere, quod anima sit corpora parua de indivisibilia, sicut dixit Democritus, aut dicere quod sit unitates politione habentes. Vnum enim positionem habens , quantita, est de indivisibilis. Ex hoc ergo sic arguo : Anima , lecundum positioncm
tuam, est numerus mouens seipsum,& per consequens unitates&puncta mouentia se ipsa: Ponamus autem
corpora indivisibilia, quae posuit Democritus, lint puncta,quia non differt, sicut dictum est, & lint quanta,
quod neccsic est, quia proprie non mouetur nisi quantum. Huiulinodi autem puncta mouet te ipsa,quia anima eli numerus seipsum mouens. Sed in mouentescipium,sicut dictum est, duo sunt: ergo erit in ipso puncio,vnum quod eli mouens, & aliud quod eit motum. Nec est curandum virum lint magna seu parua, dummodo sint quanta, quia in quolibet continuo mouenis te seipsum hoc accidit,scilicet quod sint duo ibi, virum Vt mouens,& aliud ut motum. Et sic necesse est in sit aliquid motum unitatum. In animali autem, illud, quod movet animal,eli anima:ergo Sc in numero, illud quod
mouet numerum, erit anima. ergo an una non citid
uod mouetur, sed illud quod mouet. Et sic mala estis finitio animae, quod sit numerus mouens sei Psum, scd potius quod sit numerus mouens numerum m tum Quintam ra tionem ponit cum dicit.
At ver. qui sieri potest, ut haec unitas sit ἰ Oportet
ex. monitis au caeteras alignam diserentiam esse. At a 'cipuum quaenam, p. at cr po oncm esse diserentia potetic Si igitur νnitates punctaile, Paesunt m corpore, diuersa sunt ab νnitatibus animae, asscie arctis, runt ipsae Piritates in eo iam profecto loco. mutum erum auινκα locum cccupabit corporupudii. Atque quid obstabitae prohibebit, ut si duo puncta sint hi ut in eodem l
cmer plura sint duobus ac infinita. Quorum cium loco
induit sibilis est ipsa indiuisibilia int. Sia vero ea
puncta, quae sunt in corpore , set ι me numerus anima, νοὶ si numerus, qui expunctia constat, quae sunt in corpore, sit ipsa anima, cus non omnia corpo i a an am habent e nam in curisiis se videntur e ' etiam infinita. Contingit autem quodammodo viritarem haec esse. TE, QOportet en in ipsi inesse quandam differentiam ad alias. Tuusti autem solitari j, quae ditique disserentia erit nisi positio e siquide igitur sunt alterae in corpore νnitatesct puncta, in eodem erunt unitates. obtinebit enim l
cum puncti, tamen quia prohibet in eodem esse, si duae
sunt, ct inuenitas. uuorum enim locus eIi indiui ilis, Tex .eo. i. O ipsa: Si autem ea quae sunt in corpore puncta sunt numerus animae, aut se eorum quae in corporeDv punei rum numerus , et i anima , quare non ontitia habent animam corpora e Pancta enim in orauibus videntur
Quae talis est. cundum opinionem Xenocratis contingit hane, scilicet animam esse unitatem: sed ex hoe
contingit iplam esse puncta, quia si anima est unitas, oportet quod disserat ab alijs unitatibus , non poterit autem differre ab eis nisi per positionem, quae enim est differentiai puncti solitari jl id est unitatis intellectae. nisi positio i nulla unitas autem nisi politionem habes, eli punctum .ergo anima non est unitas sed puncta.Sed anima est in corpore, & quolibet corpus habet puncta
sua per se: quaero ergo, utrum puncta, quae sunt anima, sint eadem cum punctis corporis, aut alia: si quidem sunt altera , crgo in qualibet parte corporis lit anima. in qualibet parie corporis erunt puncta animae, de sic erunt duo puncta animae in eodem loco simul. Et si duo
propter quid non plura, aut etiam infinital Nam illa, quorum locus est in diuisibilis,& ipsa indivisibilia sunt. unde non indigent ampliori loco. Vnde, si ponantur duo esse in loco indivisibili, per consequens possunt in eodem loco esse infinita. Si vero dicas, quod sunt ea.dem pu ncta, quae sunt in corpore cu m his punctis,quae
sunt anima, sequitur quod cum omne corpus habeat puncta, quod omne corpus habeat animam: sed hoc est falsum : non ergo anima est numerus mouens seipsum.Sextam rationem ponit cum dicit.
Insuper qui fieri poteri ut separenturae absoluatura corporibus Ula puncta, s quidem tineae non diu tantur in puncta. Amplius autem quomodo possibile est sepa, ari pum Lia in absolui a corporibus, sequidem non esuriantur linea in puncta. Et sumitur ex prς cedenti,quae talis est: Sicut dictum
cst, sequitur expolitione Xenocratis, quod anima sit puncta: sed nos videmus quod puncta non separantur, nec absoluuntur a corporibus.Nam lineae non diuidua tura superficiebus, nec puncta a lineis. Anima vero lea paratur & absoluitur a corpore. ergo non cit puncta, ncque numerus. Patet ergo quod diffinitio Xenocratis de anima eli incongrua quantum ad ea quae in diuinitione ponuntur. Consequinter cum dicit. Fit autem, H diximus, ut partium idem j dicant, quia illi, qui corpus quota et subtilium partium animam essὸ dixerunt , part proprium ipsos comiteturiabsurdum, corpus ob aiam perinde moueri perinde atq; Dem critus aferebat. Nam, cu anima sit in omni corpore se ciente, cesse es in codem duo corpora esse, si anima compus aliquod esse ponatur. Et horum etiam sententia quiani , numerum esse censeradit ut uno in puncto ma rasent pundia ruta tine habeat animam di non numerus
39쪽
Viue, alius, atque diuersus asto tis ipsius corporis
Ire pertieniat. Fit etiam ut a r. mala numero perinde moveatur, atque D mocritum esxImus idinum moverι censere. Quid erum intereIt partiae pilae dicantur,an Itates mgnae, Nel onitates omnino, Guae agitantur mutue
Viro norae modo necesse est iplas ex eo mouere animal quia ipsae motu motientur. Tex eo. ri. Acciit autem, sicut daximas, partem quidem, idem dicere , corpus quodd. ubtalium partim inam ponentibus, pari mautem sicut Democritus dicit ab am- ma era, proprio inconueniens. ς ι enim eu anima in omni eo quod seu it corpore, necesse est duo in eodem esse corpora , si eorpus aliquod anima. qumerum autem dicent: υπς , in υ pune to punim multa t omne cor
ferri resilis enim necesse es mouere animal, in eo quod mouentur ipsae. Dieit d si initionem praedictam esse incongruam ,
quantum ad inconvcnientia.Nam ex huiusmodi diffinitione de anima sequuntur omnia inconuenientia. quae sequunmr ex opinionibus omnium Philolophorum de
. anima. Quidam enim errauerunt circa animam, de dixerunt ipsam esse corpus subtilii, imam partium. Ex quo sequeb mir, in elim anima sit ubicunque est sensus ineorpore, de s. nsis sit ubique per corpus quod si animaeli corpus, quod duo corpora sint limul. Et hoc idem sequitur ii anima eli puncta icut dictum est, scilicet induti sint simul S: etiam infinita,& hoc si puncta animae sint alia a pimciis corpori .Sed si non I fiu disterens numerusi punctorum a limae, id est si non disserant puncta antinae a punctis , quae sunt in corpore, sequitur quod in quolibet corpore sit anima . In quolibet enim corpore cit inuenire puncta. Quidam vero, sicut Democritus, errauit dicens animam moueri, & corpus ex motu animae, de cum ipse diceret componi animam ex indivisibili biis sphstis,oc ex motu ipsaru moueri corpus, sequebat ur quoci corpus moueretur ex corporibus indivisibilibus. Et hoc idem in conueniensi equitur ex disinitione illorum , scilicet animal moueri ex
numero,& pcr consequens S punct is,& no est disserentia dicere sph era, pat uas, de unitates magnas, aut quancunque unitates m. Oucri. Nam i virobique i id eii in sphaericis corpo tibus Si mitatibus, necesse est quodan:inal inoueatur,co quod ipsa.lcilicet corpora Unaerica de pumna icu unitates mouentur. Consequenter cum uicit.
His igitur , qui motum ac numerum in assignanda anima conima e at , luee qua duri sunt ab urda σatia hurus ovi multa eueniunt. Eu enim vnpossib te non Diam i nitionem anima talem esse, sed etiam accidens . Quod quiaem patet, siquis ex hac ratιone,
operatιones atque assectus animae eonabitur assignare: erimi, es, inquam, sensu volaeptates, dolores, caetera ψιUmovi. Nam , vi praus diomus , neque πιται
. ia .r . Complectentibus 1gιtur munum , numerium O motum Gruc accidunt . multa alia hmusnodi. on enim
foliam animae impo sibile eii butumori esse , sed O acci
dens. Manifestum est autem siquis conatus fuerit ex rotione hac, pqlsiones oe opera anima reddere, vi cogitationes , fensius letitias, tr Ilitias, O quaecunque ahahur novi. Sicut erum disimus prius , neque Minare
ostendit in Iusseientiam pr ictae disii nitionis ex
parte accident tu. Dicit ergo γ,qua locunque dii finitio sufficienter alia 3 natur, non solum debet ducere in cognitionem subitant ae rei dilanitae, sed etiam accidentium. Seu si complicemus in unum illa duo, quae posita lunt in dii finitione anim x, lcilicet numerum & moistum, non solum accidunt nob s in conuenientia, quae dicti lunt circa substantiam iptius animae, sed etiam inulta alia, quia haec duo non solum eli impolsibile esse dinfinitionem, id eit lubuantiam animae, verum etiam est impossib: le, quod i ps, scilicet numerus & motus sine
accidentia an ma seu ducam incognitionem acciden istium. Non igitur cli congrua dis finitio eum non ducat in cognitionem acciviantium. Et quod ni mducat in cognitioncita accidentium animae, mani selium et , si quis cx huiusmodi dis finitione conabitur palsione Scoperationes an inae assignare, puta ratiocin tiones, d lectatio. iem, tristitiam, tali ut ulmodi. Ex ipiis enimicilicet ex numero de incitu, non lotum non erit facile deuenire in cognitionem accidentium de Operatio num anima , scd n L c d minare poterimus ex eis aliquid de ipsis palsionibus deoperationibus animae,
Multis rationibus redarguit Empedoclem , qui ex omnibus principus α etc. ii uncis aluiuam,vL Omaia coguosceret, comis Pontia ciuit.
a n Rebus autem traditu in dis, quibus antipti ae sta
νel caro, in caeterorum compositorum Unum3uodques uter c risu enim vii Iuodque .ssorum est ιpsa elementa , quouisjese haben:ιa nodo , sine νἱI , d fieri ne, Iὸd ex ipsis unum Iuodiae conficitur ratione quadam,
comp6ιοῦιυneue . iactet od Mn Empedocles os ex elementis constare censet. Dicit enin .
ceperat ante duas tellus iusti m rasis.
r il igitur tamenta pro iissent in anima, nisi rati
profecto, nisi ipsa eriam ιnset. Hoc autem non opus e
Tribus autem modis truditis , set dum quos SD Traia auia finiunt
40쪽
miam, aut incorporalismum aliorum. Hac luem quaddubitationes, o contrarietates habent praeteria misssere. Relinquitur autem considerare, quomodo icitur
ex elementis ipsam esse . Duunt ensen quasenus sentiatea,quae sunt cy- ν mouodqtie cogno eur. Fecessarium autem est accidere Malta impos bul a rationi.Pomorteium cognoscere semule siniti, tanquatia si an mam, res Tis G. dis, iura esse ponant. Non sunt autem haec Mu,γntilla veroo alia. AI axis autem forta sis infinita naine, o Daesunt ex his . Ex quibus igitur in unumquodque horum,Hlo cognoscere, a Ninnamos ut re, sed compos uin quo cognoscet aut sentiet vi quod Ditis, aut homo, aut caro,atit os liter atitem quo Adbet aliud compositorum.
nenis quoliberra rus se habenti et elementa , horum vntimquodque , sed ra 'time quadam O compositione,
ptu receptaculis , duas ex o D partibus sortita est aquae L minis, Palucr autem vulcani, octa aurem alba facta : , nulla igitur iti Iras en elementa in anima esse , i si rationes inerunt O compositio. Cognoset enim i num odq; simile. Os aut aut homonem nubit,nis haec ineriant. Hoc autem qtita impossibile sit , nihil oportet docere . ati is enim dubitabit, an inst in an malapu atit hcmo sim luter autem O bonum , nsa bo-
Postilitam philosophus olfendit supt quomodo antiqui naturales in cognitionem animae venerunt per tria scilicci per motu m & cognitionem, & per ese in corporalissimum, & disputauit contra illos, qui vene. runt in cognitionem animae per motum, & contra it .los, qui dixetunt animam esse quid incorpolatissimum& maxime simplex. hic conseqυ inter disputat contra illos. qui dicebant animam omnia cognc secre , quia mpolita erat ex omnibus . Quorum positio fuit quoa anima cognoscet et rcs omnes, quia cognitio si
per assimilatio:iem quasi hoc a longe is uinantes, dice-hant animam, ad hoc quod Omnia cognoscerct, esticompositam ex omnibus, de quod similitudo rcrum omnium es et in anima secundum proprium modum encli, scilicet eoi poralem . Vnde, cum res nitent ex elementis. diccbam, quod anima erat composita ex omnibus elementis,υi untiat& cognoscat Omnia quq
sunt .Ei quia principalis in hat politione luit Empedo.
cum poneret animam compositam ex pluribus clenientis qua in aliquis aliorum, ideo Philosophus principaliter hic reprobat Opinione luam & disputat cotra eam. Et circa hoc duo facit. Plinio enim improbat Opini nem Empedo.secundo vero ouandam aliam.ibi ilia toto autem quidem ipsam &c.1 Improbat aut cin opinionem Em pedo decem rationibus. quarum prima talis
est Empedo.dicit, quod quia cognitio tit per similitudinem cum anima cognoscat omnia,Oportet animam
compositam esse ex omnibus. Sed patet quod huic rationi est necessarium accidere multa in conuenien Lia,&impossibilia. Conliat enim, quod in qualibet re non sunt haec sola, scilicet clementa , scd multa aba ab ele
mentis. sicut est pro potito comixtionis, di ratio uniuscuiusque, & sol te sunt infinita num ei O, quae accidunt rebus compositis ex his, scilicet clemcnus, sicut patet in osse.Nam non solum Oportet cognoscere illa, quihus componitur os, sed cisam proportionem , quae est inter illa, ex quibus componi tur ti rationem ossi,.quia
omnia,qus sunt compotita,non consiliunt quocunque modo se habeant elemeta, sed quadam ratione di composition scilicet ut sint proportionata at in uice.Nam Os, cum habeat Ocio partes, secundum quod dicit Em pedo.vnumquodque compotrium os haberct.8.pacto quae non aequaliter attribuuntur omnibus elementis, sed terra habet ibi duas partes . Aer habet ibi unt,aqua similiter unam, leti ignis quatuor de ideo ex maiori participatione ignis dicit ossa esse iacta alba, di ex tetra sic ca. Si ergo in rebus compositis non hilum sunt ipsa elementa, sed proportio de ratio uniuscuiusque. Inde sic. Aut et go illi proportiones sunt in anima cum elementis, aut noni si sunt in anima ergo in an 1ma sunt ossa,&carnes & huiusmodi, di per consequens homo di lapis, ct corpora,& contraria. unde nullus dubitat quod haee non sunt in anima. Si vero dicas quod non sunt ibi hu iusmodi proportione, & rationes, sed solum elemen
ta . tunc anima non cognoicet proportione, rerum, nec
ipsa composita , quomodo enim poterit cognoscere Deum, scilicet totum coelum, aut hominem , aut lapidem seu Os nullo modo cognoscct, sed elementa tantum. Secundam rationem ponit cum dicit. Traeterea, cum id, quod est nursiphrater docιί eurqΗ0ddim enimjabluan 'iam , quaaelum Pa uitatem, aquatitatem, aut viι Fuid aliud enumera: orum iam pridicamentorumsignificat, virum ex Vmuersis, an non ex dim uersis antina coiiset ς non videntar communia ornn um esse elementa. Ex hisce igitur fori conItat,qusubstantiarum sunt elementa at quona pili iocete 'rum etiam νnur Iuodque cognscit In dicent semifchisque generis elementa propria, atqηe prιncipia escio imbus an a consteis erat Igitur ι aquanotas Dal;:as, Dbssant ιa. cat fera nequit,ut ex quanIι a- tu elementis subofantiasit , non quanta as. Ess gἰetur, qui censet animam ex x niuersiis constare, Daec Duilif-
uisiorum praedicineatorum, 'trum ex omnibus erat a mina, an nono Sed usu Hdentur communia Ommum e celementa. in Citur quaecretique sub iantiarum sunt, ex his fidum ς sduo modo igitur cognoscet oe atisrummumquodilue o n dicent νmuscurusque generis esse
bus hac σ huiusmodi atia accidunt. .
Quae talis est. Tu dicis, quod anima est compolita ex principijs sed diuertorum generum diuersa sunt principia: cum ergo id,quod eli, dicatur multipliciter, id ei tiecundum diuersa genera , iacui lubitantiae, qualitatis, quantitatis,& aliorum praedicamentorum: ergo crun Iciuersa principia. Quaero ergo, utrum anima sit composita tantum ex principijs iubilantis,aut ex principi j somnium generum. li tantum ex principijs lubitantiae, tunc anima non cog ioscet nisi lubitantias, re ipsi P unt eam cognoicere Omnia . Si vero componitur ex principiis omnium generuui, tunc cum quicquid citex principijs lubitantiae sit substantia, de ex princip as
quantitatis sit quantitas, e clie de singulis, anima erit iubitantia, quantitas, qualitas,rclatio, α huiuimodi. Posset autem responderi contra hanc rationem Arist. quod principia iubilantiae sunt etiam quantitatis & , . qualitatisti aliorum, cum Omnia fundentur lupta tu stantiam, & ideo non oportet quod imi in anima aliis qua alia principia, quam principia subitantiae, di nihilominus cognoicet Oinma. Ad hoc dicendum quod quaelibet res habet principia Proxima de remota,& cognitio oportet quod sit per Principia proxima: Principia
autem substantiae, licet sint principia aliorum, lunt in .men remotata non proxima. di ideia per ea non potest