장음표시 사용
41쪽
de substintia. Tertiam rationem
- Absurdum est etiam , simile quidem a limili non
sico. 73. I -- cmeus autem est dicere quidem impassibile esse simile a m , Diuite autem . te Musi, er c uincere rie similι. Sentire autem pati aliquid moueri
ponunt , illi re autem cognoscere Cr intestigere. Quae talis est. Ralio quare anima sit composita ex omnibus clementis est, quia anima cognoscit Omnia,& cognitio est per lim litudinem . contra i Conllat enim quod sentire dc cognoscere eli pati aliqv d : ledinconii emen 1 eli dicere quod si nile patiatur alim li, sed a eontrario : ergo dc in conueniens e it dice e quod sentire se ii ebgnoscere sit simile sim: lirauariam rati nem ponit cum di it. At qui maltas dubitatiores, ae dissisultates Empedo. habericulentia corpore s ulvam et en is, c μιιθ- bus cognosti res singulas, O testatur id quod experien
tia late N et . Papti menam animatium corporum ea,
que sunt e liciter terrae, ut ossa ierat,pili,nihilsentire v dent . quare neq; simitia sibi. At oporteret tamen. Multas autem dubitationes O dissicultates habentei Ase dicere sicut En edo. quod corporeis elimentis singula cogaoscuntur,et ad si te testatur quod nune victumen. Quaesunque enim in t in animalium corporibus simpliciter terrae, ut ossa, rui, pisi, nihil sentire ridentur. quare neque simitia, O tamen conueniret. Quae talis est.Et hoc quod dictum est superius, testatur quod dictum Empedo. se licet quod simile linuli
cognoscatur, habet multas dubitatione, de difficulta te . Sed adhuc etiam magis apparet difficile de unpr prie ictum. Nam hanim cognosceret similesiimili, sicut Empc. dicit, tunc sequitur quod clementum aeris cognOlcat aera, de lic de alijs. Sed nos viciemus quod mulis partes terret sum in animali,quae nihil sentiunt, sicut pili, de ossa di nerui, dc tamen conueniret quod sentireni secundum positionem eorum, ergia non cO
gnoscitur limite simili, ves etiam non est compos ta ex
Q omnibus elementis.Quintam ratione ponit cum dicit. Praeterea cuique principiorum maior ignoratio qNam euhutio inerit immirum. se numquodque enim cognoscet υα , mrelia autem ignorabιt , caleea nanque omnia. '' Amplius autem ynamquodque princιρι orum ιgnorantia plus quam iuressi gentia exister. Cogno et quidem enim Miamivo bet, multa autem ignorabit. Omnia enim alta.
Quet talis est. Adhuc ex positione Empedo. quod simile cognoscatur simili sequitur aliud in conueniens, scilicet quod ptinς ipium habet plus de ignorantia qua de intelligentia At enim cognitio est per simile tantum, di principium quodlibet iit simplex de non habet ali-
euius simili tu linem in se nisi suam, non cognosceret ni ima ratio. si seipsum, de ignorabit multa omnia,scilicet, quae sunt alia au eoAtactam rationem ponit cum dicit. Fit etiam Empe. eadem sententιa, ut Deus sit amentissimus, quippe cum ipse silua virum elementorum no ncomprehendat, ipsam discordiam Inquam, mortalia vero rex ed. 8ι . cuncta cognostat. Cum ex uniuersissingula consent. Accedet orem σ Lope insipientisimis esse Deum. Sciat etiam elementorsim unum non cognosiet, disicose
d:am', mortalia autem , Omria. metibus ruimvati uodque est. Quae talis est. Adhue etiam ex dicta positione, Vicet quod simile cognoica: ut sun t iccidet alia lineonaeniens Empedo. hoc videt e t. quod Deus sit insipien .
tissimus omnium animalium. Quod ex hoc sequitur. Sciendum enim quod sicut dictum est, Empedo. posuit ilia omnia mi mora coinp lita ille ex luatuor elementis Sc ex lite de amicitia. 5: quod gnatio Se corruptio prouenit in rebus ex itiis duobus scit Fellite& amicitia elum veto dinit esse Deum , de dixit quod erat com- Pollius ex quatuor climentis. de amicitia,sed non ex lite, de ideo eli incorruptibile.Si ergo simile cognoscitur simili, cum Deus non lit compositis extite, non cognoscct litem, de sic erit simpiciter insipientiorcsterit aninini bus, quae cognoscunt litem cum lint composita ex . Septimam rationem ponit cum dicit Praeterea dicat oportet omnino, quam ab eo am non habent animara omnia, cum omne qaod est, aut m et mcntum, aut ex elemento νao, vel pluribus, vel omnibus c .nmtζ Necesse est enim omne quod es, i νnam quid, 'aut quaedam, aut oluersa cognNere 'Omnino autem propter quam causam non omnia habent avrmam quae timoniam omnia aut elem Iam, aut ex elemento , aut iso, aut pluribus, aut omibus. Necesse enim eH, unum aliquod cognoscere, aut qua'
Quae talis est.Si anima est com posita ex omnibus elementis eq uitur quod omnia quae sunt, habent anima. Omne em In quoa est. aut cli ex Omnibus elementis, aut ex aliquibus, sed omne quod est compositum ex elementis, aut ex elementatis .est corpus. ergo omnia corpora habent animam , dc omnia quae sunt, quod falsum est. Octauam rationem ponit cum dicit.
Dubitabit etiam non iniuria qui piam quidnam id sit octis,
τι ei sititia sunt. Atque tractabili sinam tu esse pater,
quod continet , quicqvid id tandem sit . At nequit esse quicquam praesi uritas amnia,quod quidem dominetur.Et
nium, uxura tumum ese. Illi autem elementa,ea quae sunt, praecedere censen .
ciens ipsa. Materia enim comparantur et ema. Marι-
me amem proprium est illud contιuens, quodcunque est. Amma autem ahqud esse metius in quod principatum obtineat imposui te es. ImpQ υιιus autem adnue, intellectu. Rationabi inum autem esse hunc antiquissimum, nobilis um, diuinum secundum naturam. Elementa uatem dicunt esse prima entium. Quae talis est. Elementa iunt plura de contraria, ubicunque autem aliqua contraria conueniunt de componuntur , oportet quod sit aliquid aliud quod contineat de faciat ipsa unum. Si ergo anima est composita ex crillibus eliinentis,oportet quoci sit aliquid aliud continis illa. Sed hoc est valde dubium quid sit, quia se esset nobilius Sc prius anima, quod est unpossibile, de ad minus de intellectu , quia valde rationabile est quod intellectus sit nobilus mus omnium de diuinus secundum naturam . item sequerctur quod illud esset prius quam elementa, quod cit falsum, quia Empedo. de at .s di.
cunt clementa, ei te pruna iacet Omnia enita . Non cilcigo anima compotita cx elemcnus. Nouam rationcm Ponit cum dicit.
42쪽
i At enim nemo prorsus de omni anima divit, nec eo- qui omis m ' i misi ii ipsam ex elementis ideo constare, quiar E itii i βη is cognoscitque ea qua sunt,nec etiam eorum qui ma-hud si is ex xime motivum ipsam asserunt esse. uenim omnia mo-acte per ra uentur, quae sientiunt. Sunt enim ammatia noranusia, qua ἔ- non mouentatr loco γ' lamera hoc lo motu,anima vide tur animal agitare. Similiter ω eorum qui tam sensitiuum quam intellectivum ex elem iis couficiunt, ne
tur plotae,at expertes funt tamen O lationis O fensus. An malium quoque complurasunt, qua mente ratiou
que vacant. Quo si quis γ haec illis concesserit litellectumque partem esse posuerit animae ct identidem fensitiuunt, neq; sic de omni Et neque te νlla tota dicere νι-
s, pinio. tentia, quae carmini bas Orpbieis fertur. Dicit enim o pheus animam ferri ventis, O ex toto ini edi re piratione. Id autem nequit ιUs accidere plantis neque qui biis
dum itidem animatium. Quippe cum haud uniuersalia respirent. Quod quidem eos praeterlit, qui ita de ani
Te . G. 83. Omnes autem O qui ex eo quod cognoscit O si tit ama ea quae sunt,ex elementis dicunt ι ais, O qui maxisne moraisum non de omni dicunt anoma eque enim sensitiva omnia moti . Videntur enim esse quaedam animalium Nanentia m loco,est tamen videtur hoc se m tu movere anima animal. Si liter autem o quia unque
intellectam Ofensitiuum ex elementis faciunt. V dentur enim planta viuere, non participantes loci mutatione , nequesensu, ct animalium nullia intelligentiam non Te . habere. Si aute aliquis Cr hac siegregauerit, posueratque intellectum partem aliquam animae, similiter autem sensitiuum neque utique sic dicent de omπι anima, eque de tota, que utique de una. Hoc a tem sustinuit est quee t in Opphicis carminibus ratio. Dicit enim animam errix. . ες. toto tugredi, re irantibus a ventis . Plan possibile itaque plantis hoc accidere , neque animalium subrus duris lauidem nou omnia rethrant . Hoc autem latuit sis opinantes.
Et ostendit desectum de inlus scientiam positionis
Empe. D aliorum omnium qui considerat animam ex motu seu sensu , quae talis est. Apparet etiam s. Omnes λ quicunque dixerunt animam esse aliquid motivum secundum locum, insusticientcrdixerint. Nam multa animata sunt quae non movemur secundum locum,sed
manent,sicut plantae de alia hii iusmodi.Similiter autem S illi qui dixerunt animam esse quid intellectivum de sensitiuum insusscienter dixerunt. Nam multa sunt animata quae neque sentiunt,neque intelligunt. Si vero aliquis h'cst gregauerit scilicet intellecimum, sensitiuu,
α motivum, de dicat intellectivum unam partem animae.& similiter sensit iuuita,non tamen propter hoc di. cet de omni anima, cum non omnes animῖ lint intellectivae.Neque de tota,cum intellectivum de leniitiuum sint partes animae. Neque de una. quia sic non diceret Omnes proprietates aninis cuiuscunque, cum in anima sint aliae proprietates, quam sint intciligere Ae sentire.
Lt quia quidam Philosophus qui vocatus est Orpheusdclecti uectiam de anima locutus est quasi in limitem desectum incidit.ideo hie ad iugit eius desectum. tendum est quod Orpheus ille suit unus de primis philosophis qui erant quasi poetae theologi loquentes metrice de philosophia dc de Deo, di fuerunt tantum tres, Sam us, Orpheus, de quidam alius.Et ille Orpheus primo indoxit homines ad habitandum timui, de fuit pulcherrimu , concio nator, ita quod homines biniales de soli. arios icduceret ad ciuilitatem. Et propter hoc dicitur de eo quod fuit optimus citharaedus in tantum γsecit vel iaceret lapides saltare, id est, ita luit pulchre
concio nator, quod homines lapideos emollivit. Post i. ilios vcro tres, fuerunt. sapientes, quorum unus fuit
Thaici, Hie eiso O rpheus volebat quod totus aer animatus esset&anima quaedam, re quod anima corporum viventium nihil aliud cillat,nila illud quod attrahit animal de aere animalia Per rcipirationem d hoc die bat metrice. Et ideo clicit Philosophus quod ratio Or- . . , phei qus eli in metricis earminibus de antina, sustinuit eundem.deiectum quem substinuerunt rationes praecedentium, quia, sicut dictum est ipse voluit quod illud
esset anima, quod attrahitur per respirationem animalium. Sed hoc insufficienter dictum eluquia multa animalium sunt quae non respirant, hoc autem scilicet Panimalia multa no respirant, latuit illos qui suerunt praedictae opinionis. Et sic patet quod illi reprehenduntur
de insus icientia. Decimam rationem ponit cum dicit. At vero si conficere animam ex clam tu opor M, Git iram non ex universis continuo conficienda esse ridetur. μι- atri
ter a nanq; pars cotrarietatis, susticiens est seipsam oppo gnoscitur. yitaque viscere. VIIo,enim est ipsium rectum νt pareo Regula reo obtiquum cognoscimus . i gula nanque index is
rutriusque. At obliquum. cIist plane, nec recti. qui iud αSi vero ex elementis animam facere oportet , nihil eii. oportet ex omnibκs. Sinciens enim est altera pars contrarieta: isset i udicare est oppositam. Rectit en m ipsum est obliquum cognosiimus. Inder enim vir numque ea non est . Obliquum autem neque siquius, miree recti. Et arguit eos de superfluitate,quae talis est. Dicunt enim isti quod ad hoc quod anima cognoscat, oportet quod sit composita ex clementis, sed cum nos videamus quod cognitio Omnis rei possit haberi per pauciora, ergo & si concedatur animam componi ex elementis, non ta in εn debet dici composita ex elementis,
omnibus, sed ad plus, ex duobus . Et quod cognitio Contrariai, beatur Per pauciora patet, quia cum compotitum olaia habiconi tento aliquo persecto & imperfecto,ratio cogno R iu pyx scendi impersectum, est persectum, & cum contraria Ieducantur in priuationem S. habitum, sussciens elialtera pars scilicet illa quq se habet per modum habitus& periecti ad cognoi endum seipia in de alteram Pamtem,quae eit Per modum priuationis & imperiecti. Naper rectum dijudicamus de cognoscimus ipsum recisi,& ctiam obliquum. l Canon enim I id eli regula ellillud per quod habetur iudicium de utroque. Per Obli
quum vero nec ipsum cognoscimus, nec recium. Non ergo fuit necesse animam facere,idelt eam componere ex omnibus clementis, sed ex duobuos tantum scilicet
ex igne & terra, de per hoc cognosceret di seipiam αContraria, sicut per ignem cognoIceret calida de frigi da, S per terram, ii cca de humida.
Eorum sententiam exto uit,ae reprobat, qui animam ipsis Hem euiis attribuere auii sunt.
SVni O qui in toto uniuerso premixtam ipsam inquiunt etiam, quocirca forsitan, O' Thales o raptena deorum esse putauit. Et in toto autem quidem ipsam missam esse dicunt. Vn Q 2α
de fortasser Thales opinatus est omnia esse plena d s. opinio P Postquam Philosophus posuit opiniones ponetium est: pleanimam esse ex elementis, de rationes ipsorum, de im- nidib. probauit eas, hic ex incidenti ponit opinionem quorundam dicentium animam esse in clementis . Et circa
hoc duo facit rimo enim ponit opinionem. Secundo vero
43쪽
6H rat Ionem Op senis. ibi. Iopinari autem .lita ea primum duci facie. Prierio ponit opinionem. Secun-- . do improba eam. k ohs .utem Secti l citergo,ia,
lunt tu dam, qui oleum inimam milieri in toto milieribui, omnia inponentes tram tam ni elesti is quam es ementatis.
stina lupia unde quida philosophus fionii de Titales fortas, is mi
Area 'l- tusAbna copinu, ne; i, intratus est Omnia plena esse dijs.canii i- Volcbat enim quod iotu imi uersum esset animatum, de , quo a eius animaestet Deiri. Vnde sicut anima est in quali. . - uel parte . nimiis ex Mae, sta volebat quod in qualii disiiuiete uri parie univcrit ei H I eus, de sic omnia essent plena milia..utii, din , 'A totae Lx hoc prouenit idolatrii'. Conlecti M. qucntei cum uicit.
Hoc autem dubitationes habet non Dd. Quam Dum ob causian anima in aere quidem vel igne si inest, non fuit aut ad, rn mixtas darem facit. Praesert .m cum . milis π:ciatur sepraestantior. Quaret etiam qui biam 3 quam ob causam, amma ea que en in aere pr. Italatior est ac immortar: rea quae in aminati Mnest. virobique autem, emergit quoddam absurdum, O rationis egrediens meras. Na uuam et ut aerem, animal esse disere, ratimur gressi ursnes, O asserere rursus animalia non egie, se iust ιa ipsis via per absurdum e Iifane. Traac. 87. Hoc aiuem habet quasdam dubitationes , propter qnam eum causam, tu aere aut in igne anima tum sit, aronfiscit auamal, inmanis attaciis, bse in bis melior
esse lasa. Quaeret movitque aliqua, quam ob ca quam aere anima, ea, qMon animalibus melior immortalior. Acccidit aurem ν robique inco enienso irratronabile. Et nos dicere, anima ignem aut ae rem, magis irrationabilium esse, o non icere an aua,
Improbat hanc opinionem die , quod hoe scilicet
v anima iit in elemetis & in elementatis , habet qualcam dubitationes & oppositiones, quarum una est, quia si anima elt in aere, ec in igne: illi illis enim duobus dicebant maxime eam esseἱ dii Mile erit eis dicere propter quam causam anima in eis non facit animal ile liquare ilia non sunt animalia. cum in mixtis anima iaciat animal id est mixta animata sint animalia, praecipue, cum putandum sit quod ii si scilicet anima sit Pmelior in elementis simplicibus, quam in Elemeniatis.
Alia dubitatio est, quia quaeret aliquis ex his utique motus,quale anima, quae secundum ipsos est in elementis, est melior& i in mortalior, qu1m anima, quae est in clementatis , cur haec. quae est i n clementatis, coniti tua animal, dc cognoscens& sentiens, illa vero, quae est inelemcntis, non collicitat. Ex his autem dubitationibus quaecunque ponatur,accidit in conueniens ac irrationabile,quia dicci e cp igni, siue aer iit animal, ut pruno dubitatur ex maxime inconueniens,&ad senium apparetials uni,de eii uictum non habentium rationem. Et non dicere ea in quibus est anima, esse animalia, valde m- conueniens et t. Nam secundum hoc in nullo differt,inter eisic animam in aliquo corpore, di non esse. Conie-quenter cum dicit.
Videntur amem ideo putasse in his animam esse, quia, tot m parte, et D sunt mei. Quare ne esse est . . , partes dem esse diceres ciet, si
Ponit rationem praemia opinionis. Circa hoc duo
iacit. Primo ponit rationem de improbat eam.Secundo
concludit quid manifestum sit ex omnibus quae dictat tibi im inisesium igitur Bec. I Circa primum duo sacii. Primo enim ponit ra. ionem opinionis dicens,Pratio quare dicti Philosophi opinari videntur ani mamella in his id est in omnibus Elementis,eit quia ipsi volebant ιν totum de partes in elementis cum sini simplicia, i, Ucnt similis speciei. Vnde cum videt et di opinarentuma, pars continentis id eit aeris intercepta in cortoribus animalium per inspirationem dc respiratione. iit causa quare animalia fiant,ammala, de sit anima, necine erat eis dicere i animam esse simillis speciei partiabusi id est totum continens esse animatum. Secundis vero cum dicit.
custas aer quidem discerptur,eiusdem est perie et ima autem dis sum partium, patet aliam ipsius par in in se iliam non inesse. Necesse est igitur ι, aut semitium esse partium rut non , in quacunque rotius
in se parte. Sa aurem aer quidem is 'tussimilis oeciei est, anima autem dismilis partis,hsae quide ipsius exi et liud autem non exister. kecesse ea igitur ipsam Ut sim tam
partium esse , aut non esse in quaiabet parre omnis. Improbat dictam rationem dicens,u, qui aer discerptus de attractus eii similis theciei toti aeri, sequetur quod anima animalis iit similis pariis animae totius aerris. Sed constat ir anima animali s cuiusliuet est dis, imilis partis animae aeris,quia una iplius, scilicet anima aeris texistet, Iid eit immortalis eii secundum eo,,utpote quae semper viviscat dc temper vivificauit omnia viva. I Aliud autem, i scilicet ani ma liui us,ves illius animalisi non existet, l. Lest mortalis secundum eos. Neceste est ergo alterum duorum m conuenientium sequi ex hoc. videlicet quod si aer lit limilis partis, scilicet ille qui est intra, Ae ille qui est cxtra,& anima et lain, quod improbatum est. Aut ii ipsa anima ea dissi,nilis eartis, de aerlimili vim, tunc sequatur u anima non lit in qualibet parte iomnisἱideli totius aeru:quod est contra eos qui
totum aerem animatum pone ant. Consequenter cum dicit. Patet igitur ex dictis, neque cognitionem ex eo competeream , quia connat ex elementis , neque recte νereque diei motum eidem ris se.
Manifestum igitur ex dictis eIὶἰquod neque cognoscere ineu anima, propter id quod euex elementis, nequem era ipsam, bene , neque ν et dicitur. Concludit ex omnibus, quae dicta sunt de opinioni.
bus antiquorum, quod neutrum illorum, quod ipli a tribuebant ani in sit verum, nec benedictum, ea in
do, quo ipli dixerunt scilicet Quod neque cognoscereineti animae ex eo quod est ex elementis, licui ipi, nebant meque etiam motus seu moueri inest ei, ex nocquod ex dictis clementis conliabat secundum eos, de
Duas quaestiones proponit, A soluit,videlicet, num vatiae
animae Operationes viii tantum animae conueniant, vel diu et
iis elui potentio :& vita i sius quosnam ut principium.
44쪽
tota , an esse alia partibus. Ipson praeterea vivere,
Nirum in horum aliquo uno, an ιnplaribus, an in omnι-bus consistat, an sit eιus alia quaedam et Iam tus. ΤΟ. G. 9 . Uuomam aut cognoscere anime est, O siectire o opinari,adhuc autem concupet cereae ' deliberare, omnι-no appetitiones. mi aut siecundum locum motus ab una in anιmatibus . Adhuc antem Er augmentum, Iiatus oe decrementum, utrum toti animae v -ριο
que horti m insit, o tota anima intelligam us , O sentiamus, ' alio, sim vnumquodquesectanus, Et patiamur, aut partibus alteris altera. Et a lucre igitur utrum in aliquo horum sit uno rut pluiribus, aut in ori nibus, auer taurua aha ausa. Polliis opinionibus antiquorum de anima de improbatis, conloquenter PhilYsophus mouet qualda dubita
Actioe, ani tionesssit circa hoc duo facit. Primo ei in .ino uel ipsas mae duobus quaestione Gundo vero soluit eas ibi. i Dicun iisque modis rosi &e.l Sciendum eli autem, ut Opcrationes animae, Iciliis tum cia si ς cet sentire, intelligere,appetere, mouerisiacundum tor N, ikς augeri possunt dupliciter accipi: quia vcl secunt ό Vr dum modum operadi, & sic sunt trus potentiae animae, in--r S li: s attribu utut huiusmodi actiones, potentis videliar. 33. cet vegetabili sensi tali,& intelleci uali. Quae quid E dii
serunt. Nam nutritiua liue vegetabilis agit mediatibus qualitatibus activis do pas, tuis,ut calidum, frigidum de huius modubensitiva vero seu sensus icet non indigeat qualitatibus sensibilibus ad sentiendum, indiget tamen organo corporali. Intellectus vero neutro litor u indigei, quia nec qualitatibus, nec per organum corporato aliquid intelligit, sed perficitur in Opeiatione tua absq; aliquo organo. Si aute accipiamus huiusmodi actiones secundum genera actionum, sic sunt quinque piatetiae, scilicet nutritiuum, scnsitiuum,motivum iecudum locum,appetitiuum, di intellectivum,& actiones horum sunt sc mire, nutrirc,moueie,dc appetere de intelligere. Et ideo cum Philosophus de anima , secundum tuam totalitatem secundum opiniones antiquorum lupra tractasset,& reprobasset eas, hic inquirit de partibus feoperationibus ipsarum partiu,& mouet duas quaestio- P in aquae- nes, quarum prima talis est. Vtrum operationes animae,stio. quae sunt cognoscere de semire quantum ad sensum, Acopinari quantum ad intellectum, adhuc concupiscere quantum ad concupit cibilem, delibet a te quan tu in ad rationalem, & etiam appetitus, qui eli plus, quia con . cludit cum his duobus irascibile in,de moueri sccudum locum,& augeri, de stare, ta orininui, conueniant toti animi, ut scilicet unumquodque corum sit in omni parte animae, id eli secundum quamlibet Partcm Numae intelligamus,scmiamus, moueantur,appetamus,& nutria inui: Aut lingulum istorum habeat lingulam parte animae determinatam , ut scilicet alio intelligamus de alio lentiamus,de iac de aliis Secunda quaelii Oe::, quia dato quod quili I Operatio animae habeat specialem partem. Ii cm crit quaestio, utrum liOc,quod est vivere, couciliat alicui Par i um, ita quod lix in aliquo uno, aut in plui ibus partibu ,aut in Omnibus. Et trin Lis,utrum sit in aliquo alio. Conscquenter cum dicit.
Atque sunt qui dicunt ipsam esse partibilem, nosque
Respondet ad quaestiones politas. Et primo ad Pi
ma in Secundo vero ad secundam. ibi. ividetur aut ecquae dic. I Respondens autem primaequisioni, Primo ponit opinionem quorundam philosophorum ad hoc. Secundo improbat ea ibi. i Quid igitur continetur dec. lQuictam .dicunt huiusmodi operatiores non con-uciuunt inu animae, sed Partibus. Dicuntan. animam
esse partibilem, de alio intestigit,&alio coneupisti fiacut qui poscbat sensitaua an cerebro, vivificativam nacorde &.huiusmodi.Sed huiusmodi opinio est quodam . modo vera, de quodammodo salla : quia sim anima intelligas diuellas partes intentiales, sic est verum. quod anima habet diuerso pars es de vires.& alia intelligit, ab sensit. Anun enun est quoddi totum
t ciuial , di P i, a cipitur ita pol ctialis respectu totius potelia uva. i vcro in uiligatur quod an una sit quaedam agnitudo, seu quantatas,dc diuidatur in diuersas par
tes quantitatiua liceti salsa Ilii velo philosophi intel- 'ligebam animam esse partibilem secundum hunc modum ait addebant plus, quod huiusmodi potentiae animae erant diuersae animae. Consequenter cum dicit.
Quid igitur ipsam eontinet animam si partibilis il
rum sit partiam. A: iue, siser unum, cur Cp animam continuo non icimus oum eIe c Sin partzbile, rursus rario quaeret quid nambit ullud, quod illud etiam contim tAtque hoc pacto pet in m natum abitio. duid Cι fur conlιnet animam, si partabitu est suapte-
natura Hyn enun utique corpus. μι ct Areati a contrarium mas et ma corpua continere. 5m ea egressa e
parat coci's marcescit . SDg:tur alterum aliquid xxaminam facit , ι amaxane νtque erit o. . Oportebis autem ιι erum et ulud quaerere, utraran unum, aut multarum partium M. Fr etiam istam est propter quid non mox O' Mimiam Ham e e Lcimus αιυ od Aisibile terum ratio qώaeret, quid est continens illud, sic utique proossit m infinitum.
Improbat Philosophus opinionem praedictam per
tres rationes.quarum prima talis cit, Diuersa non possunt um couenire, nisi ab aliquo vivantur: si igitur iunt diuersae animae in corpore, Oportet ui ab aliquo contineantur,ae uniantur: sed nihil est,quou vniat eas di contineat:ergo non sunt diuersae. Et P nihil sit contium ec umen, animam, sic patet .Quia 4 ut est colpus in ovoeli, aut aliquid aliudued corpus non unu eam & conti nec, immo magis anima continet corpus. Videmus enim ur egredictite anima a corpiare, corpus deiicit domarccicit . dii autem aliquid oliud continet eam, tunc. illud erit maxime anima,quia anime cli coimere de regere. Et si illud erit amma, tuc iterum oportcbit quaerere virum sit una, aut multi partium. Et si dicatur linulti partium est, terv erit qu sitio quid uniat ut scite in intinitum. Si vero dicatur pcit unum quare non dicunt mox Iid eit ab ipio Principio, ιν ala sit unum' Non igitur anima cli diuisitatis in pario quatirauuas, licui ipsa dicunt. Secundam rationcm ponit cum dicit.
Dubitabit etiam quispiam de partibus eius, quam unaquaeque potentia in corpore babeat. Em si anima tota,
totum conrine: corpus , oportet in una quanque etiam partem, a quam partem corporis continere. Id autem esse nonpese videtur. Quam enim partium corporis intellectus, auet i a continebit pacto , fingere quoque disci uim es. Dubitabat autem quis O de ipseM sertiora, qη T. G. iνι
potentiam babeat unaquaequem corpore . Si euιm tota anima omne corpus contiae . - ς partium unam qua rue coAtinere AEquid corporis. Hoc autem Uimilatur ι oblinu. uualcmeni partem uu quomodo ι
tellectus continebit grauecti est secere.
45쪽
Quia si diuini partes antrias sum in diuersis partibu
. , ' - ' corporis, sequitur quod cuilibet operationi animae sit determinata pars corporis, seu organu corporale. Sed hoc est impossibile, quia intellectus non habet deter minatam partem icu organum incorpore. Non igitur
anima trabet diuersas partes, sicut ipsi dicunt. I eruam L. avis et rationem ponit cum dicit. Uidemus autem plantas disi a vetuere, edi anima ita οἱ ci. insector m nonnulla, pote an m. O si non numero , tame pecιe eandem habent ιa. Itaque partium utraque , sinsen habet , in per aliquod tempus loco mouetur. Necaburdum est si nonper durant. Instramenta uamque Mn habent, is naturam conseruent. Vibi&mmas omnes in νtraque partium insunt animae partes, atque animae cird sublecte collocantnr. O ctium tota. Illa quidem,quia non eparabiles int,tota antem a um q:ιM ιι molis est. rex ed. 9I. D. GV or autem planta viueressimis , c anima- . tium quaedam tacinorum, tanquam eandem habentia am- tuam pecie. si nou nmeroe Unaquaeque quidem enim partium sensum babet .mouetur se vidum locum in ἡρο ... quin t S. aut non permanent,nullam inconuexienses. Instrumeta enim non habent quibus altient. naturam, scd nihil minus ni utraq; partium omnes inexi Rint pretes aramus, 'vilis petieisunt admurcem,
toti sedi narcem Pidem dicut quae non eparabitessunt: . , Tisi aci em Mimae, antitam indivisibiu exiliente. . Quia si diuella operationes anim v sunt in diuersis
pari bus, tunc non erit inuenire partem, in qua sint plu ὶ λ. res operati nes simul, nec crunt partes animalis simila speciei. sed nos inuenimus partes aliquorum animal . rum,quq liabent plutcs Operationes, Se quorum anima . ex ei uidem speci ci .in toto in partibus, licui est in platis bc in quibusdam animalious,qus deeila vivunt,sicuteli in animalibus anu losis, quorum quaelibet pars deci . .: i ta sciuit & mouetur in quoddam tempus. Et ii dicatur, quod non diu vivunt, non refert, quia non habent inurumenta, quibus saluent suam iptorum naturam, nihilominus tamen exiliunt in partibus diuersis plures Operationes animae, & sunt si miles speciei adinvicem, α
etiam toti. Non ergo sunt ciuerse partes alii me in diis cut anima uertis partibus corporis. Ratio autem, quare decisa uti ius a m .iuunt eli,quia quanto anima elipei sectior tali io exeritξ. J. cet plures perlectas 'peratione ι 5 diuersis. Et ideo l. e ad exercedum'suius in idi operationes, necessaria sunt L,ib. ' ei plura diu cria organa, vclinti rumenta co poralia incorpore in quo et F. Quia vero anima rationalis; quanto novilior Se pei lectior eli tilito exigit maiorem diuersitatem organorum, mima autem 'ius est in animalibus anciolis de in plafitis, quia parum liabet de persectione, nec exercit diuersas operationes,ideo requiritra orpus migis limite ' ς nitor me de saluatur in quali-- bet parte. Consequenter cum uicit.
ci Mammatibus: Atque seco em a sentienda priu- φ. os arctua ,sine aurum Ipso iniit eat prorsus, quod
rex. coss. I Vtile in autem quae in plantis eIn ρνιncipium uni Mah Hrni esse. Hane en sola communem habent cum
.haalibus plantae. Et ipsa quidem separatur uensitivo pris uno , d autem n: hil sene hac habet. d. ivit secundam quae Ilionem.Circa quod sciendum
vivere,quod est esse viventis, sicut dicit Philosophus,
vi vivere elt esse viventibus. Mio modo vivere est ope- ' 'μ ratio. Dicendu ergo tu, anima Hugeli in plantis, scilicet infra. aib., vegetabilis videtur esse quasi quoddani Princ pium, iri a quod manifestat vitam in rebus inferioribus. qu a sine ici hac nihil viuit,& in hac sola communicant omnia,quae vivunt, in alijs aut bm non omnia. An: malia enim dc planis in vegetabili conueniunt solummodo. Item v
getabile potest esse sine sensibili&intelligibili, sed ligc . non possunt esse sine vegetabili. Nullum enim animal habet tensum, seu intelle tum itine hac, scilicet vegetabili. Ergo lic vivere attribuituri iti principio scilicet vegetabili, sicut sentire, tactui. Non tamen quod animal per solam vegitabilem vivat, ted quia eii primum Principium, in quo inani fellatur vita.
Cum expositione S. Thomae. .' l
Pmponit dicenda, deinde nonnullis diuisionibus preposi
tis, dicit dei finitione .n antinae , de demum exponit quom odoipsi corpori uniatur.
s hisce, qus a maioribus de - . . t nobis traita itiit, redeam, T δ' xio
rursi s oportet atque enitamur, H-
'lat ab iηitio determinare quid anima sit . . quaenam sic eιus com
QUAE igitur a prioribus tradata de anima sint
prius domus. Iterum autem nunc tanquam Tex. Q. Nea principio redeamin conantes deter nare
quid sit anima , O qua: sit communissima ratio ipsius.
Postquam Arist posuit opinionem aliorum de aniama in primo libro,in secvnuo accedit ad dererminandum de anima tecudum propriam opinionem, de veritate in . Et circa ho uo facit. P imo dicit de quo clh in lentio sua. continua, se ad Praecedentia. Secundo prosequitur suam intellonem. ibi. I Dici mus itaque unum quoddam&c. l laici temo pruno, aran priano lib.dicta sunt ea, quae tradita sunt a prioribus de anima. Sed oportet iterum. q. redeundo a principio determinare veritatem. Quod quidem propter suam disticultatenumagis Oportet tentare,quam securitate de veritate inuenienda prssumere. Et cum supra in proce nio quiliatum fuerit, utrum prius de anima ipsa determinandum sit,aut de partibus eius,quasi hanc quaestione deternit nan dicit, D in principio dicendii eit, quid eli anima, in quo notiti caturi pia animae essenti Pollea autem determinabitur de partibus stuc potentan ipsius. Et quasi huiusmodi ratione assignans subluugit, α quet utique et it communissima ratici iplius. in cnun Ollendiatur quid est anima traditur id quod i eth comune. Cum autem determinatur de unaquaque Paruum , aut potentiarum i plius, traditur id quod cli speciale circa animam. Hic est autem ordo doctrinae, vi a communi. ιι'u rbus ad minus communia proceuatur, licui oti edit Pu
lo illius in principio phyiki. Deinde cum dicit. LTho. superAnima C 2 nicimus
46쪽
Lectio. t. Dicimus ιtatue genus v om quod a u eorum , qua
Diuisio. Oorciem, qua quidem iam hoc aliquid dicitur, o ter actus. Humili fode vinis constat atque Nonitur. Est autem in Leria quod potentia ciforma νοο actus, atque perfemo. 'red quidem bifariam dicitur, quaedam re mest ut scientia, quaedam ut contemplatio.
o. m. I: Dicimus Itaque vatim quoddam genus e strum, qua sunt. bstantiam. Huius autem, aliud quidem sicut materiam, quaesecundum se quidem non est hoc ale quid aliud autem sit ut formam speciem, secundum quam dicitur.
iam hoc aliquid. O tertiam qua ex his . Eii autem materia gaidem potentia, species autem entelachia. EI hoc
dupliciter, hoc quidem licut scientia , allud autem, sicuteonsiderare.
Prosequitur tuam intentionem quam proposuerat. Et dipiditur in partes duas. In prima otiandit quid est anima. In secunda determinat de partibus siue potenti is eiusabi. t Potentiarum autem animae Sc.; Prima diuiditur in duas. In prima ponit dis linitione animae, quae te'. 6- est quali de monil rationis conesulio. In secunda ponit Dissinix ' diffinitione ani in quae est quasi demonstrationis prin- 's. v I cipium . ibi. i Quoniam autem ex certis quidem &c. l
si i ', aut Scicndum est enim ilicut dicitur in primo posteri
demonstro- rum . omnis dis ianitio aut est conclusio demonii i6tio nondum ni S, sicut hec, tonitruum est cotinuus sonus in nubibus ordinata. aut est demonstrationis principium, sicut haec, tonitruuest extrinctio ignis in nube: aut eil domonstratio, p sitione, id est ordine differens.sicut haec, tonitruu m clieontinuus sonus in nubibus . propter extinctionem ignis in nube. In hac enim ponitur de de ino nitrationis concius O, dc erincipi uum, de non secu udum ordinemi syllogismi. Prima autem pars diuiditur in duas In pri-Lect. i. Et . . ma ponit distinitionem primam animae. In thcunda maTex.eci. . ni scitat eam ibi. IVniuersaliter igitur dictum . c. Pri- Tex. O. i R. madiuiditur in duas. In Prima piae mittit quasdam diui
Sub Ilatia dc siones ex quibus lir via ad inuestigandum dili initione aecidens di- animae. In secunda inuestigat animae dis finiti em .ibi. ue iis Quare omne eorpus dec. I Sciendum autem est, D sicuto Π R V ' docet Philosophus in 8. Metaphys. haec elidiis et tia inter diutinitionem lublilite di aecidentis, quodiu d sinitione subitantiae nihil ponitur, ut lit extia subitantia in dii ii niti. diffinitur enim unaquaeque sub liacia per sua principia materialia, vel f malia In diti initione autem accidetis ponitur aliquid,quod uti extra essentiam diffiniti scilicet subiectum. oportet enim subiectum poni in dis finitione accitantis. Sicut cum eicitur, limitaseli curvitas nasi. Et hoc ideo eli,quia diti initio signiscat quod quid eit res, lubitantia autem eli quid completum in suo elle de in sua specie,accidens autem non habet esie completum, te dependens a subitantia. Stia militer etiam nulla forma est quid completum inspeeie, leo complam ctum speciei competit lubitamiae eo- politae. Vnde substantia composita sic dili initur, quod in eius dii finitione non ponitur aliquid, quod iit ex
tia essentiam eius. in Umna autem diri inuione tormae
ponitur aliquid , quod cit extra esicntiam formae ic licet proprium subiectu eius, liue materia. Vnde eum anima sit forma oportetu in diffinitione eius ponaturmatoria, live subiectum eius. Et ideo in prima parte ponii duas diuisiones. quarum prima necellaria eit ad inuestigandum id quod in dissimatione animae. ponitur, ad optantedam essentiam eius. Alia quae eli necellatia
ad inues: sa una id quod ponitur in diiunitione amnae ad exprimendum subiectum ipsius. ibi. bubitat
Prima diuia tiae autem maxime o c. I Circa prunum innuit trcs diutio' uisiones, quarum prima est secundum cyens diuiditur
eit, ς, lubitan tia dicitur esse unum genus entium. secunda diuisio eit secundu ca, subitantia diuid tur in ma- Secunda G. teria in& formam de compolitum . Materia quidemeit, quae tecumium se notheit boc aliquid, sed in potentia tantum, ilit hoc aliquid. Forma autem cit, lecun
dum qu m iam psi hoc aliquid in actu.Subilantia veri, compolita est, quae eit hoc aliquid .i Dicitur enim esse Hoeat quid hoc aliquid id eli aliquid demoni iratu m quod cli com qui pletum tu es le& specie, de hoc conuenit soli substantiae
compolitae incebus materialibus. Nam subitantiae sepa i. iratae,quamuis non lint compolitae ex materia & forma sunt tamen hoc aliquid , cum lint subsilientes in actu de coplete in natura sua. Anima autem rationalis,quantum ad aliquid potest dici hoc aliquid, secundum hoc quod pote it esse per se sublittens . sed quia non habet
speciem completam, sed magis eli pars speciei, non omnino conuenit ei quod sit hoc aliquid. Elt ergo di lotalia inter materiam de formam, quod miteria eli ens inpotentia, forma autem est ende Iechia .id est actus, quo, lcilicet materia fit actu , via dei plum compositum estens actu. Tertia diuitio est actus dicitur dupliciter. Tertia diu Vno modo sicut scientia est actus. Alio modo sie ut con μ' xv liderare eli actus Et dit retia horum actuum ex poten ψμpi tiis perpendi potuit. Dicitur enim aliqui in piatentia Pes ulla ogrammaticus. antequam acquirat babitum grammati Militiacae, discendoves inueniendo, sua: quidcm P cen ta ιη eii citetitia. adium reducitur, quando iam aliquis diabet habitum liniadopeia scienti Seu tunc eli iterum in potentia ad usum habi- riouem vetus, cum non conliderat in actu , de haec potentia in ro λccide actum reducitur cuin actu cosiderat.Sic igitur ac scietitia cit actu c colide ratio cit ψctus. Deinde cum dicit. Marin ea item corpora, ac tur 6 Iubstanti .es Tex. G.s. ipsorum ea mag. Nilia tiat μ aias. ..HM enim caetero. Diuisiv 'rumprincipia I.' - Ἀμυμ cocorporum, quaedahabent ν tam, quaedam usu D MI Ad ea vacant. Uttam ini.
nem, qua P: u per i ipsi A sit quod vivere dicitur.
bent. Vitam autem his 'di taris,id quos per piosis uatimentum , , buvile it ' herem uti m habet Ponit diuitiones,ex quibus inues ligatur id,quod ponitur nulli itione anime, pertines ad eius subiectum L Et innuit tres diuitibne s. ruitum primae it, ut iubitan diuisu. ratiarum qu dam sunt corrina, id da non lunt corpora. Inter quas subitati as uraxime sunt mam se Ilς corporales substantis. Nam lubilatii iis corpores,quscunque sivit, immanis ei laesunt, eo illunt a sentibus remotae desolarone in uel ligabiles. Hoc eis Asb quod di cisi Olcorpira maxime videmur cile subitantiae. t Secunda diuisio est, in corporum, quaeda sunt corpora pl9 ii calidesina E. turalia,q uaedam non naturalia, ted artisicialia. Homo D, i . enim de lisnum, & lapis sunt naturalia corpora,domusta Iecuris lunt artificialia. Magis autem videntur substantie corpora naturalia quam artificialia,quia corpora naturalia sunt principia artificialium. Ars enim op
ratur ex materia quam natura minittrat, forma autem,qus per artem inducitur,eii torma accidentalis. sicut figura ves aliquid huius modi. Inde corpora artificialia ritnon sunt in genere subitanti ε per suam lorinam ita solum per sua in materia, quae cit naturalis. Habent ergo
a corporibus naturalibus sint subitatis. Vnde corpora naturalia sunt magis subitantis,quam corpora artificialia dunt enim stibi tantis non solum ex patre materiet sed eua ex parte torme. Tertia diuisio est, i r Porum Diusso eo
naturalium, quaedamnabent vitam,d qu Manan ha -bium ni
bent illud auae dicitur nabere vitana,quod pzr i Q um tutarium. habet
47쪽
habct alimentum augment tim.& decrementum Sciendum aut e c si, id, haec explanat o magis eii per modum e empli, qu in per modum dis linitionis. Non enim ex hoc solo quod aliquid habet augmentum 5 decrementum,Vluit, sed etiam ex hoe quod seu tit de intelligit, et ib. t a. alia Vpera viis exercere potet t. Vnae in sabitant ij, sepa ex eo. 4- 1aiis in vita ex hoc θ habent intellectu Ae voluntatem vi patet in '. Metapny.licet non sit in eis augmentum di alimen tu . Sed quia in istis genera bilibus S corruptibilibus anima, tuae est in plantis,ad quam pertinent alimentum N augmentum', ut in sine primi dicitim est
principium est vitae, ideo hic quasi exemplariter expo-Juit, habens, vitam, id quod habet alimentum Sc augmentum . Propria autem ratio vitae cli ex hoc, quod aliquid est natum moirere seipsum , large accipiendo motum, prout et intelle tualis operatio motus quidat .a .r dicitur Ea enim sine vita esse dicimu , qu ab exterioritant lim principio moueri possunt. Deinde cum dicit. Tex eo. i. Qua V corpus omne naturale particeps vitaesibilantia c. ua ιbstantia, ut composita. AtqYe elim t te etiamsi cui pus, tides habis νιt.nn corpus profecto non
erιt annua. Corpus namque si ut rationem eorum,
reries . Nec e es, igitur animam subflautiam esse er inde atque formam corporis naturatis, potentia νι tam
bubintis Sub lotia verῖ actus est,est perfectis. Tatis igitur corporis eIl perfectio atque actus. Quare omne corpus pbysicum, participant vita Lbstantia erit. Sabnantia aut sit cui composita. Quoniam autem corpus eIi tace rempe vita habens,non νti que erit corpo num. Pu enim eorum,quae iii Abiecto
aut corpZs. Musis autem sicut subiectum, materia est. Gesse eΠ ergo animamDbnantium,ese sicut ste-ciem corporis physici potentia vitam habentis. Substantia autem aEM.hua mossi igitur corporis actus.
. In uestigat animae dissinitio M, suppositis prs missi
diuisionibusTt circa hoe tria sicit. Primo in uestigat paries dissultionis. Secudo ponit distinitionem .ibii Si autem aliquod commune F c. t Tertio ex diffinitione data, excludit quandam dubitationem ibi i Vnde non oportet quaerere dcc.l Circa primum duo facit. Primo in uestigat particulas diffinitionis, quae pertinent adessentiam animae.Secundo ea, quae pertinent ad essentia
lubiecti.ibiITale autem quodcunque organicum. I Circa primum duo incit. Primo inueni gat hanc particula, anima est actus. Secundo hanc, in est actus primus ibi.IHie autem dicitur dupliciter I Concludit ergo primo ex praedictis, quod cum corpora physica maxime videantur esse substantiae, de omne corpus habens vitam, sit corpus physicum, nece te est dicere quod omne corpus habens vitam sit substantia. Et eum sit ensactu necesse et quod sit subitantia composita. Qui ivero,cu in dico corpus, habens vitam duo, dico. scilicet quod est corpus & quod est huiusmodi corpus,scilicet habens vitam, non potest dici quod illa pars corporis habentis vitam, quae dicitur corpus, sit anima. obiectum Per animam enim intelligi naus id, quo habens vitam euples em vivit.vnde oportet quod intelligatur licui aliquid in lu au biecto existens, ut accipiatur hic large subiectum, non pu solum prout subiectum dicitur aliquid ens actu, per quem modum accidens dicitur esse in subiecto, sed et Iucundum quod materia prima, quae encias in potetia, dicitur subiectum. Corpus autem,quod recipit vitam, magis est sicut subiectu de materia, quam licui aliquid
in iubiecio existens. Sic igitur,cum lit triplex subitantia,Hilii et co olitum, matcria,& forma,oc anima non cit , pium compolitum, quod est corpus habens vitam r. ncque cu malcria,quae eli corpus subiectnm vitan relinquitur, per locum a diiuisione, quod anima sit substantia, licui forma vel species talis corporis, scdicci corpi ris phytici habentis in potentia vitam. Dixit autem 1 haben vitam pote ita. , cic non ii inpliciter habentis vita. Nam corpus habens vitam intelligitur sublutia composita vivens, compositum aut ni,n ponitur in distinitione formae sed materia. Materia aut corporis uiui est
id, quod comparatur ad vitam sicut potetia ad adium r& hortat anima, actus, secundum quem corpus vivit. Sicut si dicet em quod figura est actus,no quidem corporis figurati in aciu, hoc enim eli eompositum ex fi gura de corpore, sed corporis quod est iubiectum ligurs,quod comparatur ad figuram sicut potesta ad actu.Lt ne aliquis crederet quod anima sic esset actus, licui
aliqua forma accidentalis actus est : ad hoc remouendum, subdit tu ani in aeti sie actus, sicut substantia estarius,id est sicut serma. Et quia omnis forma est inde. Diff.r Watcrminata materia, sequitur quod sit forma talis corpo ''
ris, quale dictuni est. Sciendum aut est i haec est disterentia fornis substantialis, ad sermam accidentalem, L. talem.
quod forma accidentalis no lacu en, actu sinipliciter,scci cns actu tale vel tantii, ut puta magnum vel album vel aliquid aliud huiusmodi. Potitia autem substantialis facit esse a ciui implieiter . Unde forma accidentalis aduenit subiecto iam praeexistenti actu. Forma autem subitantialis non aduenit subiecto iam preexistenti in actu, scd existenti in potentia tantum, scilicet materiae
prunae. Ex quo patet, θ impossibile est unius rei esse In eomposii' ur lorinas lubita italca , quia prima laceret ens actu Q inoi il imp. iciter, de Omnes aliae aduenirent subiecto ia in exilici uin actu, unde accidentaliter aduenirent subiecto v iam exilienti in actu,non enim faceret ens actu limpii. ' cito,im iecundum quid. Per quod tollitur positio Auicebron m lior o soniis vit v. qui potuit ut secundum or-uinem generum & specierum est Ordo plurium formarum tu oliati ab um in una & eadem re, ut puta ip in hoc indiuiduo hominis est una torina, per quam eli substantia :-alia, per quam e :: corpus: de tertia, Per quam citanimatum corpus,& lie de is ijs. Oportet. n. ecundum praemissa dicere, in una& eadem lorma suo statialis lic, per quam hoc in liuiduum est hoc aliquid, siue subitania a. oc per quam est corpus S animatum corpus, ct sit de aliis. Forma enim perfectior dat materiae hoc, quod clat totiua ininus perfecta, de adhuc amplius. Vnde anima non lotum iacit elle subitantiam de corpus,quod et iacit torma lapidis, sed etiam facit esse animatum corpus. Non ergo sic est intelligendum D anima sit actus
corPO i , dc quo .s corpus in eius materia, Sc subierium quali corpus ut colii tutum per unam tormam, quae fa
ciat ipsum esse corpus, dc superueniat ei anima iaciensipium elle corpus uiuu, sed quia ab anima est, de quod in ,Δc quod corpus iit , dc quod sit corpus vivum. bed hoc quod cit elle corpus, quod cit mi persectius, est quid materiale rei pectu vitae . Et inde est quod rec
cente anima, non remanet idem corpus specie . nam Oculus de caro in mortuo non dicun tur nili aequi uoce,
ut patet per Plutolbylium in septimo Metaphyli. R.ece Lectio. to. dente enim anima, succedit alia sorma subitat talis qua ri . . Irdat aliud esse specificum, cum corruptio unius non lici ine generatione alterius. Deinde cum dicit.
Sed eu perfecTio atque actas biseriam dicatur,ωt di
48쪽
Venatur lecundam particulam dii finitionis: δή dicit quod a tua dicit dupliciter, alius, sicut lcientia, tu alius sicui coli derare, ut supra expolitum cli. I t gi anilestum ell,st anima est adius sicut icteti a. quia in h0ς u, anima inest ineli animal. α somnus, & vigilia. Et vigilia quidem assimilatur conliderationi, quia si ut considerati 'cii usu scientiae. i a vigilia eli usus en suum,sed somniis assimilatur habitui scientae, quando Irquis secundum ipsum no operatur. in somno enini quiet cunt virtutes an in ales. Horum autem duorum a ciuia, sociatia est prior gen cratione,in code. Com Paratur enim con sideratio aci lci cotiani, sicut aci us ad PQ tantiam Actu autem ut habetur in ax. Melaphy. natura in Priὐr potentia. Est enim lini Je complementum potetmae. Sedi' prdine generationis & temporis, uniuersaliter loquendo actus est prior potentia. Nam id quod est in potentia, reducitur in actum sci aliquid ens actu. Sed in i mo& eodem potentia eii prior actu, Nam aliquid est pri. Ino in potentia,N pciliet actus lit. Et propter hoc dici xu, I scientia est prior pcneratione, in eodem,quam consideratio. IVnde concludit ci, cum anima sit actus ii cuti cicnti quod ii tactus primus corporis physicι poten-lia vitani habenti S. tendum autem quod philolophus dicit animam esse aditum primum, non solum idistinguat animam ab actu qui est Opcratio, ita in iam , t dii imguat eam a formis et cmcntoi u,quae scii per trabent suam actionem iussi impcdiamur. Deindc cuni dicit. animalium. Pes enim animalis ex diuersis partibus compositus est,scilicet carne, neruos se,cic huiusmodi. Sed partes organicae plantatum non liabent talem ciuerti Atatem partium,ex quibus componantur. Et quod partes plantarum lint organicae, manifestat per hoc, quod diuersae partes sunt aes diuersas Oseelationes , Sicuti hum est ad cooperi metum corticis vel frucideri, id est illius partis in qua fructus nascitur.Cortex aute vel ira.ctiferiam, adco perimentum tructus. I adices autem in plantis lunt proportionabiles ori animatiunt, quia utraque attrahunt alimentum, scilicet radix in plantiso os in animalibus . Deinde cum dicit. Si plur commune quid de omni Mima st dicendum; se pestilo prona, in prinus actus est c Aor ιs natu
' Et talis plane, si parter ipsius sint in Irunt ra. Enim
Colligit ex omnibus praedictis dili inuioneni animae,& oicit, quod ii aliqua distinitio comunis debeat alsi gnari,quae coueniat Omni amm erit lia c. t Amma elia eius primus corporis physici organici . I Non autem oportet addere, potentia vitam habentis. Loco enim huius pol mur Organicum , ut ex dictis patet. Dcinde
Idcirco non urere oportet I vnta sit an a atque corpus dicat nequι cera n et Gyram .ei cohibuno ma- te racm cuiuψque, cuius materies cit. cum v num, esse mali inriain dilatur actus cs. id quod proprie unum es , aretae proprie est.
cum Suipliciter dic tur, quod proprie est, actus Ebi. Ex distinitione data, intuit quadam dubitationem.
I iij t ςnim a multis dubitat um , quomodo ex anima Acorpore fieret unum. Et quidam poebant aliqua media esse, quibus anima corpori uniretur, Ac quodammodo ligaretur. Sed haec dubitatio iam locum non habet,
Venatur particula, quae eli ex parte subiecti: & quia dixerat, quod anima est actus corporis physici liabcniis vitam in potentia, etiam dicit, quod tale eli Oinne corpus organicum. Et dicitur corpus organi cum, quod habet diuersitat Oigano m. Diu crsitas autem Organorum necessaria eli in coit ore lutcipiente vitam s. propter diuertas operatione, animi. Amma enim, cum e. sit forma persectis, ima inter lormas rerum corpora -
- lium .est principium diu ei sarum operationum δε ideo requirit diuersitatem organorum in suo ρersectibili. ro: mae vero retum inaminatarii, propter tui imperiectionem tum principia paucarum operationum. unde
non cxigunt uiue ilatat cin Oillano tum in suis pellectionibus . inter animas autem anima Plantarum imperi
dii. rinvcnitur, vi uni planiis mitio, cit diuersitas o
ganorum quam in animalibus. Et ideo ad ollendendum , quod omne corpus fulciricus vitam est organicum,accipit argia mentum ex planiis,m quibus est minor diuertitas orςanorum. Et hoc eli quod dicit, quod etiam plantarum Pa tufiunt diuerta Organa. Sed pamit, imi talum sunt pcnitus simplico,ici cli consumtes,lion enim cliinci, lanc a diu crinas, sicut in partibus cum ostensu in sit, quod non oporici quaerere li ex am ma re corpore rit unum, sicut nec dubitatur circa ccra de figuram, neque omnino circa aliquam materiam,ocloimam cuius est Hateria. Ollenium eli enim in s. Aletaphylici quod torma per se unitur materiae, sicut actus eius,& idem cst materiam uniri formae, quod materiam ei te in actu . Et hoc est etiam quod hic dicit, Leet . i. quod cum unum de ens multipliciter dicatur icilicet de rei. eo. Mente in potentia, Sc de ente in actu, id quod proprie citens de unum, est actus. Nam sicut cns in potentia non ellcns limpliciter, sed secundum quid, ita non cit unus impliciter sed secundum quid, lic entin dicitur aliquia unum sicut de ens. i t ideo sicut corpus habet eue petanimam, sicut perio imam tact vultur animae Imme diatae, inquantum anima est forma corporis. Sed inquantum eli motor, nihil prolimet aliquid esse me-cium, prout una pars mouetur ab anima, mediate alia.
Explicata animae ditsu uicine,exponit quomodo ea non sita corpore separabilis i
UMiersaliter igitur diximus quidna anima set.
Est n. I b tantia quae est ratio . haec autem squillas corporis latis. Et perinde ane atque In quid murumito 'aiyis naturale corpus sis ceu Dcu
49쪽
Non Ghu talis corporis subctantia ratioque e t ipsa in cita naturaliter νt diximus9 tatis,quod insemorus staturque principi Vm instrum habet. Tot .co. g. Vniuersaliter igitur dictum est quid sit avi ma. Sub
Ilantata enim est, quae fecundum ratιone. u. Haec autem eIi
quideIi es huiusmodi corporis. sicut si aliquId organorum physicum esset corpus, Pt dolabra. Erat enim dolabrae 49 sabinantia ipsius: O anima γοc. Separata autem
hac, non νtaque amplius dolabra esset: si squi voce; nunc cutem cit dolabra . Nyn hamsi ossi corporis
quod quid est fge O ratio ora mar sed phymi talis, b Dentis in ei o princ iuvιntiatas r Ilia uso si a diiunitione animae Philosophus hic eam manifestat.Et circa hoc duo facit. Primo inanivitat diffinitionem prae ianuam. Secundo ex dissimi one manife-liata, qua lauam veritatem concludit ibi, Quia quidem igitur non iit anima&c.l Circa primum duo iacit. Pciamo mamicitat disiunitionem animae , quantum ad id quoci in dii finitione piae dicta ponitur ex parte ipsius animae. Secundo quantum ad id quod mi ponitur ex parte subiceii ibi. itati autem non ab sciens anima dcc.ICirca pri iuuin duo iacit. Primo manifestat dii finitio.
nem a Diana: L x limilitudine rerum artificialium. Secundia cx pactabu, clumbi.l Considerare autem in partibus opoit ei dec. f Quia enim Hrmae artificiales accidentia sunt, quae sun magis nota, quo ad nos, quam sol mae substant tales, utpote lensui propinquiora: ideo conuenienter rationum animae, quae est lorma lubitantialis, per comparationem au sormas accidet ales manifestati Similii cr ctiam partes an unae siue Potentia eius mantia letitores sulit quo ad nos, quam ipsa anima. procedimus enim in cognitione animς,ab obiectis in actus, ab actibus in poterias, per quas anima ipsa nobis innotescit, unde convcnictiter etiam per partes ratio manis statur. Dicit ergo primo, quod di ium est in uniueri
Quo disse. li quid lat anima, cum praedicta dis linitio omni animaeto acciden conu cuiat. laletum eli enim quod anima eli lubitan- 'U λ tia quale it fornia, aqua accipitur ratio rei. Eii autem i ' .Qercalia inieri brinam,quae est subitatia, Ni Orinis mi quae non est substantia. Nam forma accidentalis, quae non eit in gcnere lubitantis,non pertinet ad essentiam liue quid it te iubicceti: non enim albedo est de essentia corporis albuSedio lina substantialis eli de essentia, it ue ce quiertate labiecit.Sic igitur anima dicitur forma subitantialis, quia est de essentia siue de qui ditate corporis an : mali. Et hoc est quod lubdit. Haec autem Licilicet lubitantia quae est lecundum rationem l cit quod
quid crateiae liuic corpori, i id est corpori coni tuto in specie per Lalem tormam. ipsa enim sorma pertinet adestem iam rei quae ligniticatur per uisi initionem signis cantem de re quid cit. Et quia larinae subliantiales, cuiusmodi sunt i Ormae corporum naturalium, sunt latentes, mamicitat hoc per iarmas artificiales,quae lunt accidentales. Et hoc eii quod subdit illa ut li aliquid orstinorum, id est artificialium inii rumentorum .ut puta dolabra i esset c9rpus phylicum s naturale, forma sua hoe modo se haberet ad ipsum licut dictum eli. Et ideo lubdit.IE at qui dedolabrs esse si ibitantia iphus,lid eit lorina dolabrae, secundum quam accipitur ratio dolabi ae, quam quide rationem nominat esse dolabrae, eo quod secundum cam dolabra dicitur esse dolabra haec inquam lotina cli lubstamia dolubi ae. Et hoc ideo oscit, quia formae corporum naturalium sunt in genere subitantiae . Et ulterius ii dolabra non esset solum compu, physicum,sed etiam corpus animatum, forma dO- labrae esset anima,& ca liparata, non esset amplius a labra, nili aequi uoce, sicut separata anima, non eii caro,nec oculus.nisi aequivoce. Nunc autem quia dolabra
non eli cor Pus naturale, nec eius forma eli quod quid erat esse tali corpori, remota forma dolabrae adhuc est
dolabra id est substantia dolabrae Substantia enim comporum artificialium est materia eorum, quae remanet sublata forma artificiali, licet non remaneat ipsum
pus artificiale in actu. Et quia dixerat quod aliter nunc eli in dolabra , & aliter ellet si esset corpus physicum animatum, alsignat lationem huius dicens, quod hoe ideo est, quia Ian ima non est quod quid est esse dc rat io, id est larma huiusmodi corporis, scilicet artificialisi sed corporis physici huitille modi, i scilicet habetis vitam. Et ut manifestet quid sit esse physicunt corpus, subiun pili liabentis in seipso prinei pium motus & ltatus. lNaturalia enim sunt, quae in seipiis principium motu de liatus habent. Huiusmodi enim principium, natura cicitur. Vti habes libri Phylic. 2. Deinde cum dicit. Atque id,quod dictum est n partibus etiam in picere
licet. Nam Jι oculus esset animal, eias Hique rana νι-
Ilis ipse nimirum esset. Hic di enim vi patet, oculi su stantia, quae sese habet vi ratιο, oculus autem est materies vilis. Qui cum defecerit, non vlterius errat oculus. nisi nomιne tantum, perinde atque lapideus, vel et Iam picto. Id igitur quod de parte dicium eΠAd totum compus Nivens accommodare oportet. Eii enim hic profectorationum similitudo. Nam vi parasese habet ad pamtem: sic totus sensus ad totum sensitiuum corpus. νt talis est rationis.
Considerare autem in partibus oportet, quod dictumen. S i erum esset oculus an male anima utique ιρsius visus esset. Hic emmsubstantiae t oculi,quae est secundum
rationem. Oculus autem materia visus eit: quo deficiente, non eii adhuc oculus nisi aequivoce, sicat lapιdeus, aut depι Ius. Oportet igitur accipere quod est in parte,
in toto uinente corpore. Proportionaliter namque habet
sicut pars ad partem, totus sensus ad totum corpus se sitivam,secundum quod buti modi. Manifestat distinitionem animae ex partibus dicens, quod id quod dictum est de tota anima, dc de toto corpore vivete, portet coli lerar in partibus utriusque,ua ,si oculus esset animal oporteret quod visus esset anima eius,quia visus eli substanti ilis forara oculi,& oeuolus est materia visus. sicut corpus Organicum materia animae. Deficiente autem visu non remanet oculus nisi aequi uoce,sicut oculus lapideus, aut depictus aequiu
cedicitur oculus. Et hoc ideo est,quia aequivoca sunt, uor uni nomen lalum comune eli dc ratio substantiae iversa: de ideo sublata larma a qua est ratio subitatiae.
Oculi non remanet nisi nomen oculi aequi uoce dictum. Quod ergo inuenitur in parte viventis cor oris,oeo tet accipere in toto vivet e corpore, scilicet quod sicut visus est .rma substantialis oculi, di eo remoto non remanet oculus. nili aequi uoce, ita anima est forma tu
stantialis viventis corporis, de ea remota non remanet
corpus uiuum niti aequivoce. Sicut enim se habet una pars ammae sensitiuae ad una partem corporis sentitivi, sic se habet totus sensus ad totum corpuo sentitiuum inquantum huiusmodi. Deinde cum diciti Mnest autem in potentia inuens, quod abiecit μι- mam , eatue Ucat, sed quod ipsam habet. Semen vetafractu e tum rum est,quod potes tale corpua Grad
re. Vt igitur incisio, ν soquesic est rigilia, actus: e rvt xisas rati is in ira inentique vis , sic eli anima actus, . corpus autem est id, quυd, ut di χιλus, eji potentia νι- uens . Verum ut pupιua, Nisusque oculus est , sic an mao corpus est animal.
Est autem non ab ciens ammam, potentia cns, Ut via Tex. eoionatota quod habens. Semen antem fructus .poμntra
tale corpus est. Sicut igitur incisio er viso,sic ν Plantia actus. Vt aut visus er potentia OGant, aι a. Cor.
50쪽
pu autem, quodpotentia. est . Sed sicut oculus est pupilla O risus. O ibi anima corpus, imal. Exponit praemissam diffinitionem de in ima quantum ad hoc, quod dixerat quod eli actus corroris habentis vitam in potentia. Dicitur enim aliquid esse inpotentia dupliciter. Vno modo, cum non habet principium operationis. Aliqmodo eum habet quidem, sed
operatur Fm ipsum.Corpus autem, cuius actus est anima, est hahens vitam in potentia, non quidem primo modo, sed secundo. Et hoc est quod dicit corpiis I p tentia ens ut vivat, i id est habens vitam in potentia. ius eis actus anima non sie dicitur esse in potentia
ad vitam, quod Isit abi jeiens animam, i id est carens principio vit quod eli anima,sed quod est habens huiusmodi principium,Sed verum est quod semen & fructus, in quo conteruatur semen plantae, eli in potentia ad huiusmodi corpus vivum quod habet animam. nondum enim semen habet animam, Vnde sic est in potentia. sicut abici jes animam. Et ut ollendat quomodo citin potetia ad vitam corpus cuius actus est anima . se
iungit quod ita vigilantia est actus animς sensitiuae. sicut incisio est actus cultelli, de vilio est actus oculi. Quodlibet enim istorum eli operatio devius principii habiti. Sed anima est actus primus, sicut visu sa quaecunque potentia organi, quodlibet enim horum est principium operationis. Sed corpus quod est persectum per animam, est potentia habens quidem actum primum , sed aliquando carens actu secundo. Sed sicut oculus ex aliquid coinpositu in ex pupilla, sicut materia . & visu sicut forma, ita animal est compositum exanima, sicut forma di ex corpore, sicut materia. Deinde cum dicit. Anima igitur nonseparabilem e se a eorpor vel partes ipsius nonnullas si partabitis sit, non obscurum esse
N: detur. corporis namque partium patet, es: quaa auiam1 partes ictum esse. N itamen vetat, ut aliqua partium sint separabiles anima , propterea quod corporis struae sint aetas. At obscuram est, nec dum patet, si per de corporis anima sit AEM , ut gubernator actutest nauis. Hoc igitur pacto unis exsister de anana δε- terminatum destriptumiae sit. rixeia tr. Quod tu: dem Uitur non sit anima separaulis a compore , aut partes quaedam ipsius, si partabilis naturaliter est, non manifestum est. Quarundam erum actrapam lium ess t Grum ' Nero treundtim quo riιhil pro hibet, propter id quod nullius corporis sint actus. Amplius autem n amfestum si sit corporis actus anima, sicut nauta natiis. Figuraliter quidem igitur hae definita de enim ut itque descripta.
Concludit quandam veritatem ex praemissis. quia enim ostensum est quod anima est actus totius corporis, & partes sunt actus partium. actus autem dc sorma non separantur ab eo, ius est actus vel forma: manifestum est quod anima non potest separari a corpore, vel ipsa tota, vel aliquar p irtes eius, si nata est aliquo modo habere partes. Manifestiam est enim quod aliquae eam tes animae sunt actus aliquaru partium corporis, sicut dictum est, quod visus est actus oculi. Sed secundum quasdam partes nihil prohibet an imam separari, quia quaedam partes animae nullius corporis actus sunt, sicut in ira probabitur de his quae sunt circa intellectum. Et quia Plito ponebat quod anima est actus corporis non sicut forma, sed sicut motor, subiungit quod hoc non . dum et manifestum, li anima lic sit actus corporis, sicut nauta est actus nauis, scilicet ut motor tantum. Deinde epilogando colligit quae dicta Iunt, de dicit quod secundum praedicta determinatum est de anima, dc p sita est animae descripti figuraliter quasi extrinsece di superficialiter Se incomplete. Complebitur enim d terminatio de anima, qua do pertinget usque ad intima ut determinci natura uniuscuiusq; partis ipi ius anima. LECTIO III.
PonIt duplieem demonstrandi modum,unum i priori, alterum i nostet tori quis concludit animam esse primum vive di principium in itibus uiuentium generibus egeatialiter ordinatis.
AT enim cum ex obscuris quidem , mrgis autem man festi , fiat id notum quod est dilucidum aenotio ratione, enitendum est rursus hoc pacto de ipsa anima pertraditare. Quoniam autem ex incertis quidem, sed tamen man
festioribus, certumst id, quod est siecundum rationem notina, tentandum si iterum sie aggressi de ipsa. Poliquam Philosophus potuit diis nitionem animae hic intendit de monitrare ipsam. Et primo dicit de quo est intentio.Secundo Prosequitur intentum ibi .l Dicamus igitur principium&c. t Circa primum duo lacit.
Primo determinat modum demostrationess,quo uti intendit in demon lirando. Secundo manifestat quomodo quaedam diffinitiones sunt demonii rabiles.ibii Non enim solum quodque, doc. t Circa primum sciendum
est, quod cum ex notis oporteat incognitionem ignotorum deueniret omnis autem demonstratio adducitur causa notificandi aliud: necesie est,quod omnis demonstratio procedat ex notioribus quo ad nos,quibus per demonii rationem fit aliquid notum.in quibusdam autem eadem lunt notiora quoad nos de secundum naturam. licut in mathematicis,quq lunt a materia abstracta,& in his demonstratio procedit ex notioribus simpliciter, notioribus secundum naturam, scilicet ex causis in effectus, unde dicitur demonstratio propter quid. In quibusdam vero non lunt eadem magis nota simpliciter de quo ad nos i cilicet in naturalibus, in quibus plerunque effectus sensibiles sunt magis noti suis cautis,& ideo ut in naturalibus, in pluribus proceditur ab his,quae sunt minus nota secundum natui am, de magis nota quo ad nos, ut dicitur in I. Phyii. Et bocm ' Lecti, ii. eo de monit rationis intendit hic uti. Et hoc est quod dicit, quod quia illud quod est certum lecundum naturam,& quod eli secundum ralionem notius, fit curtius quo ad nos ex his qui iunt incerta secundu naturi, mtiora autem quo ad nos, per ilium modum tentandum
est iterum aggredi de anima, demonstrando dii finiti nem eius supra positam . Deinde cum dicit.
utionem erum i nitium non silum esse signifieare, ut complures dicere di nitiones videntur, sed etiam in ipsa causam ιnesse ac apparere oportet. Nunc autem dimittoriam complures, vi coinclusiones esse videntur,
veluti quid est quadratio onsectio figurae laterum aequalium angulorum, aquatis altera ex parte longiori figurs. Atque cisitio talis conclusionis occupat locum . in ea, qua tuadrarion inuentionem esse medis dicito s
rci profecto causam cui patet assianat.
Mn enim silum quodsit, oportet d Onitiuam rati
nem ostendere, sicut plures terminorum dicunt,sed cau-Dm inesse, et apparere. Nunc autem sicut coiulcisiones rationes ter norum sunt, vi quidem tetragoni uti quale altera parte longiorι, orthogonium esse aquilaterare . Talis autem terminus ratio conclusionis . G-cens autem qu)d tetragoni G eIi media ιnuentiores causam escit. Assignat rationem praedictae intentionis, ostendendo qd aliouae dis sinitiones sunt demoni trabiles. Et hoceli quod dicit,quod ideo oportet item aggredi de anima,quia oportet quod ratio dis sinitiva no solam dicit