장음표시 사용
281쪽
ta in hominis vel Angelorum arbitrio relia querit - Quid enim cum Deo possumus expostulare, si nos ita creavid, ut errare nobis liceretὸ An non potius grati esse debe. mus , quod tanta munera acceperimus, non queri quodi plura non dederit : nec debuit Deus abstinere a condenda creatura quam proprio Vidio , non Creatoris deformem futuram praestiebat . Nam , ut ait Aug.
l. Σ. de lib. arb. Sicut melior est vel oberrans equus , qNam lapis propterea non oberrans quia proprio motu oe sensu carer et ita excellentior est creatura , quae oe voluntate peccat , quam quae popterea non peccat , quia non habet liberam voluntatem . Et sano si voluntas est actionum suarum domina, cur ea ut proficere , sic deficere non poterit λ Sin autem non est sui juris non magis laudem meretur , quam horologium sis is rotis instructum Hinc pulchre Aug. eodem in opere concludit. , Deum non esse main L authorem. , cum naturae quas 'condidit, sine bonae , oe in tantum Mnt vitiose , in quanis rum ab eius a quo factae sunt , arte discedunt sἐn tantum recte vituperantur , in quantum earum vituperator artem , qua facta suu videt , o hoc in eis vituperat , quod ibi non
m attributis disinis in unipersum
D Ιvina attributa ex Dei essentia pr fluere concipiuntur,quae in hoc posi- est maxio, quod sit omni ex p3rte Per fecta:
282쪽
secta : id anim Dei nomine omnes intellI-gunt. Quare & Deum unum, & summum
bonum, & veritatem ipsam, Primam quo que rerum causam existere unctis praeesse, infinitum, immensum, aeternum denique eum esse necesse est . Nec de iis sigillatim agere hoc loco possumus , Cum hoc argumentum ad Theologos pertinere videatur, tametsi quae ratione naturali de Deo intelliguntur, ab ipsa Philosophia minime aliena crediderim, cum ea potissimum Dei &nostri cognitione contineatur. Ac primum quidem cum Dei notio ensnecessarium , & omni ex parte perfectum complectatur, unum non plures Deos existere fatendum est: nam si plures sint , ct aliquo inter se discrimine differant ἱ quaedam in uno erunt proprietates, aut pers ctiones, quae alteri omnino deerunt: sicque Deus non erit, qui aliqua perfectione fraudabitur . Deinde cur duo potius , quam tres aut plures credantur, nulla ratio alis ri potest . Hinc Maximus Tyrius Philosophus Ethnicus dissert. I. unum esse summum Deum ex omnium gentium consensione probat. In tanta, inquit, pugna Θ dicordia , ω discrepantia unam rideas per terras omnes legem famamque consentientem, Deum vise unum rerum uri Harum Θ Regem oe Parrem , multos praeterea δεω, ω Dei nos admini rationis participes. me is dicit Graecus , dicis oebarbarus. Multa in eandem sententiam v terum loca affert Hugo Grotius tum l.2.de Iure belli dc pacis c. ao. tum in eleganti libro de veritate Religionis Christianae l. m. Ubi eum Antisthenis locum a Cicerone r mlatum
283쪽
latum 1.2.de natura deorum citat '. popuIarra deas multos nin Malem unum vise , tum iu luna Sophoclis Poetae.
Unus profectὸ es, unus est tantum Deus , caeli, solirique maebinam qui condidit, dumque ponti caerulum. Θ vim spirisus. De Deo ut summo bono dictum est in Mo- irali; de eodem ut prima veritate quaedamin.Logiea sparsimus , & plura non multo post dicenda sunt, cum de animae rationalis cognitione tractabitur : nunc alia ejus
Cum ea sint perfectiora , quae vi agendi. praedita sunt, i is quae nihil possunt essicere; quae vivunt , iis quae vitae sunt expertia quae intelligunt,non intelligentibus neces se est profecto u t haec & alia, quae longum
esset enumerare, attributa, quae meliora
sunt , quam non ipsa, seu ut loquuntur Theologi , persectiones omnes simpliciter . simplices, in Deo sint, & infinito modo . Unumquodque anim attributum ideo finitur, aut quia res finita cum sit, ampliorem persectionem non capit, aut quia causa, per quam existit,non ei plus impertiit. At Deuspex se existit necessario, nec aliundo quicquam accipit & cum sit primum ens & pri-m3 omniumcausa , nulla est in aliis rebus Perfectio, quae ex Deo non fluxerit. Nam 1
nihilo nihil fit, & quae coepit persectio, ab iea quae numquam coepit, prosecta est : id i enim quod est necessario, unum est , di om
Deum itaque esse viis infinitae, seu ςter num i
284쪽
num; eum sit perse,&necessario, di is dependen tendi potentiae infinitas, cum sit prima omnium causa, & scientiae infinitae, cum nihil sit in Deo nisi infinitum,his quae
Sed & illud quoque omnino ex dictis seriquitur, hoc universum a Deo regu & ad mlta nistrari.Cum Deus sit omniscius, nec possit non cognoscere ea quae aguntur & agenda sunt cumque idem sit omnipotens, clincta facillima regere dc moderari potest. Id utLVIue non rationibus modo', sed etiam senauum quodammodo testimoniis demonstra vimus , ex constanti coelestium corporum motu , & ex admirabili corporis humani fabrica , in qua nulla pars vel minima non suos habet usus, nulla parentum iudustria , sed arte summa, quae opificis sapientiam &providam cur es oculis ipsissu bjicit. Quin' di illud quoque magnum' est divinae provi dentiae argumentum, quod nihil sit in reranatura, quod incertum finεhondirigatur. Qui mundum aeternum in v & nuinquam coepisse credidhrivit; ut Aristoteles, quamvis haesitanter haede re locutus sit, ii providentiam negare utcumque potuerunt:atqui mundum recens eonditum statuere
non video qua ratione ducti iidem divinam providentiamsustulerint . Neque enim homines tantum intellectu praediti , sed &ra belluae curam diabentcseetuum quos prota crearunt os, scun dia serarum incursi bus tuentuti regitur ratione ea cura, eae bonitas a Deo removebiturὸ cum nulla itat: -- aesti a cadat , nec possit negligere
quae tam apte disposuit . iat. a
285쪽
nditum vero este & pene nuperum hoc uni versum , id confirmari potest ex artium ipsarum progressii: Nam si ς ternus es
set mundus, , tot arteS ad vitae. ulum necessariae, tot praeclara inventa tam nupera effenora possent, ac per aeternitatem latuisse . Ea quippe numquam periissent, si aliquando fu i sient. excogitata, ut acus nautica, typographia, pistrina ipsa, & alia propo infinita, qMe quotidie deteguntur, quaeque magno sunt argumento , mundum non esse aeternum D sed a Deo praepotenti conditum fulsisse , & ab eodem principio regi regubernari'. Hinc Lucretius licet Epica reus lib. Ver , ut o noν , batit novita em Jumina , l . recensue Natura es mundi, equo pridem exorria cepit.
are etiam quae am nunc inres expoliuntur. Nunx etiam augescunt L nunc addita navigiis funae
Multa , moso ouanici melliti peperere sonores. Plura addit Gratius hanc in rem testimonia ex Authoribus Ethnicis depmmpta imo ex iaculais olim terris , quae habitari Postea coeperun t hoc ipsu m con fi rmat.Quo. argumento utitur Tertuli l. de Anima θ- , se, inqui orbis in promptu es cultior in dies. Mummis priuino Hisaddaetatissimum divinae providentiae testimonium ex miraculis&prsdictio- v in historiis extant , . quaeque t ues sui temporis idoneus habuerunt, & t ira quorum nec judicium,nec fides laboret.
286쪽
VErum hoc argumentum nos longius Ad ceret . Nutic iraque ad Dei attributa τ deundum , ac primam videndum an Deus ta sit infinitus , ut nulla res alia infinita tae possit.
CVin in Dei idea rationes infiniti & imis
mensi contineantur , non erit alienum hoc loco de iis attributis usitatas in scholis quaestiohes attingere. Primum itaque de infinito dicamus. . Infinitum dicitur, cujus nullus est finis :idque Vel est a Tu, vel potentiar illud Cat gorematicum , hoc Syncategorematicum vocant. Mullum est infinitum actu praeter Deum , qui omnem Venil plenitudinem complebitur: cam stomnium rerum causa.Hinc nullis clauditur terminis. Angelorum numerus est actu finitus, sed infinitus potentia: nam semper augeri potest. Sic v locitas motas, aue tarditas infinita est potentia; nulla enim tanta est velocitas, quin
major dari aut certi concipi possit Ex iis liquet primo inter finitum & infinitum nullum dari medium , quocumque nomine appelletur . Sic Cartesius ubi hoc universum nec finitum esse, nec infinitum, sed indefinitum tradit, aut materiam lubtilem indesiaste dividi, ut meatuum angustias impleat , sucum nobis vocis novitatefacere molitur . Quidquid enim actu est, ii
aut finem habet, tumque est finitum ut ilfine
287쪽
sne caret , tumque est vere infinitum . Cum autem tantus est numerus, ut imaginatio, aut ratio nostra eum definire non
possit, tum indefiniti voce uti possium us , dum illud constet, numerum vere esse finitum. Idem est de hujus universi extensione dicendum . Quare his discussis quae morari nos poterant, jam videamus an infinitum actu aliud a Deo dari queat . Hoc utique concipi potest, vel infinitum in genere entis, aut substantiae , seu ens infini-- ti persectum ; vel in genere quantitatis tum discretae, tum continuae . De singulis
Nulla esse potest creatura infinitὸ persecta. Haec conclusio multis rationibus 1 S. -TKoma demonstratur: sed ea mihi ridetur invicta , quae ex hoc principio deducitum, quod Deus sit infinite participabilis , & inter Deuna ct creaturam quantumvis Persectam sit infinita distantia . Haec igitur ratio in hanc formam concluditur . Nulla dariis potest cre tuta omnium possibilium pers ctissima, quaeque a Deo non infinite distet, ut omnes fatentur: sed si quae esset infinito Persecta,ea esset omnium quς dari possunt, perfectissima, nec infinite a Deo distaret cum illius persectiones magis participare non posset: ergo nulla dari potest creatur
r. Si quae res praeter Deum esset ubique, aut semper , aut sciret omnia , aut . Omnia posset efficere , nee Dei immensi κ
288쪽
tas , nec aeternitas , nec sapientia , nee potentia magis participari Nossent , nec denique Deus ab ea re , litat creata, in
Respondone infinitam semper fore dilian-- tiam cum illa creatura a Deo essentialiter penderet.
Sed constra . Id concipi non votest , qui illa creatura aeterna , immenla omnipotens penderet 1 Deo. Deinde ex illa dependentia non sequitur infinita distantia : cum actus vitales , & forte omnes effectus a suis causis essentialiter pendean te nec tamen infinita est distantia inter facultatem & actum vitalem inter causam , α
Multa opponuntur quae ex falso principio ducuntur , quod res omnes possibiles collectivἡ sumpis esse possint,aut in iis una si perfectissima; aut quod infinitum in s tentia exhauriri queat. Cum itaque p. z. Quo persectior est causa, eo perisectiorem procreare potest effectum et est enim inter causam & effectum proportio quaedam: sed Deus est causa infinith persecta: ergo effectum infinito perfectum pr creare potest . . Alioqui quomodo ex effecta magnitudinem , ct infinitam vim primas Causae cognoscemus, si nihil nisi finitum ea possit essicere λῆ Φ. distingurnis mast. Qub persectior est causa, eb persectiorem procreare potest ese
sectum , sic tamen , ut possibilis sit effectus ,
289쪽
C. si sit impossibilis , & contradictionem involvat, ut ostendimus de creatura infinite persecta, N. Nam ea esset persectissima, ut jam demonstravimus, & exhauriret di Vinam potentiam . Praeterquam si Deus unam possit efficere, cur non duas Qubds ita sit, ergo persectio unius non est pe sectio alterius, & uni aliquid aderit, quod alteri deerit , ac demum utraque simul sumpta erit persectior quim earum altera , quae idcirco non erat persectissima . Vis autem Dei infinita in hoc posita est quod persectiores in infinitum creaturas possit essicere Sed de ratione infiniti inpotentia , seu syncategorematici illud est , ut exhauriri numquam possit. Adde illud etiam , vim infinitam primae causae in hoc elucescere , quod ex nihilo cuncta
p. a. In collectione omnium creaturarum possibilium Deus videt eam quae est persectissima , quaeque alias ita dignitate superat, ut ab aliis non superetur. Resp.mg.suppostrum: nempe dari collectionem Omnium rerum possibilium, aut inter Creaturas possibiles dari ultimam : id enim est de ratione infiniti in potentia,qubd collective sumi non possit, nee quicquam ha bet ultimum : ut infiniti temporis nullus est dies ultimus, Instant. Deus cognoscit omnes creatu- possibilest: ergo novit quae sit pers elissima . Resp. di . ant. Deus novit omnes creaturas possibiles distributivo , C. collective, N. Novit quippe res uti sunt e nullaiverti
290쪽
est collectio omnium possibilium.Scit enim divinam essentiam semper magis ac magis in infinitum participari posse. p. 3. Si Deus esset agens necessarium, effectum infinitἡ persectum produceret:sed cum agat libero , non minus est potens , quim si ageret necessario: ergo Deus potesti effectum infinite persectum incere. Prae4 sertim cum actus secundus respondeat
actui primo et sed actus primus est infinitus: Est enim divina potentia , cui nihil est impossibile: ergo nihil obstat, quominus crea- . tura infinite persecta a Deo omnipotente
- Refm Dato absurdo, nimirum Deum esset agens necessarium, aliud absurdum concedi. posse, nempo creaturam infinite perfectam, Deo produci, nisi illud quoque contradictionem involvat, ut jam ostendimus, dc multis aliis argumentis evinci potest. Nam ut dictum est,s Deus unam creaturam Pe sectissimam posset efficere, cur non plur quae utique inter se differrent. Esset enim in una aliqua persectio, quae in aliis non reperiretur: itaque non euent persectissimae , contra hypothesim . Sed sit aliae creatura uno gradu impersectior , tum sanε unicus ille gradus persectissimam terminabit, neque adeo illa erit infinitε perfecta. dii 4 'Quod autem aiunt actui primo actum secundum respondere, facilis est responsio,
actum secundum seu etfectum finitum di
vinae potentiae sic respondere , ut semper sit conjunctus cum potentia ad ulteriorem actum, numquam ad ustimum;sicque actus