장음표시 사용
191쪽
De Rebus dubi' inpraetacrinenta de GLCap. IIII.
3 Ex futuro exentu sator beauit ducenta ei qui i-- τρει- scendent. vel qui primus e manib- hostium qui iam arripueris. o Regulae quibin saec ambigua decem po sani Pater meus. io D consas quidactum. Per adterationemo electionem.
is Falsa demonstratio accitaentis non vulat si de corpore conssarito Ambigua loci,quomodo soluamur. 47 Astequora α ὰρ Huarepresionamum simillim scin mertis remis et rasi crum serueris,ut de eqkis in bello vulnerarisaedinae. ιδ. Is Larinsecto in destina astutionis.1o Ambigua intimme, vel is confindinori. Pomoisse debeo visis uno territorio utenrirat arcum, o iaculinus sagittam heminem nantem in His terris rio occidat. ai SAA- conductus, mecuri ae venienia istesti sur etiam redeun a a Ambigua insalaoconducto escuritate,cum vare,s exemptu .
Clauδ. in l. aut facta. aede poen. l. 3. s. si quis
V a r A, vel ambigua passim reperiuntur in omnibus peterorum generibus , quae sane Claudiana Aristotelis praedic menta aemulari videntur , ut in persona,re, quantitate. qualiatate, loco,tempore, dc sutum euentu verari compraehendantur. Ecce in Personis,si duobus Titijs separatim legauerit testator, di uni adimeret, nec appareat cui adeptum sit, neutri legatum deb itur, quemadmodum & in dando, si non appareat cui datum sit, dicimus a neutri datum. talis coruscat etiam species illa, Duo sunt a iiij de testamentaria tutela. In Rebus,ut si quis legauerit fundum Cornelianum ,& duo sint 3 fundi Corneliani, qiiaeritur utrum haeres teneatur dare maiorem, an min rem . Vel si quis homi ncm legare volens, asinum legauerit, supellectilem pro ueste urum prosurichalco, Fundum lissulani, aut Seianum lego, sed uniueisa posseisio appellatione fiundi bisulani rationibus demonstrabatur: Item legoduos mulos, qui mei erunt cum moriar, sed moriens nullos mulos, sed mulas tantum reliquit, quaeritur an debeantur inula . Praeterea institui haeredem
192쪽
Neredemnisi nurus mea gerat in uterosed nurus iam pepererat: I super i tum legaui,an pannus debeatur. In quantitate, ut Seio quadringenta lego . cum ducentis,quae apud ipsum deposui. Quaeritur an sexcenta debeamur. Demum si qua mihi α nata erit diaeres meus centum ei dato. Duae mihi nascuntur , quaestionis est centumne haeres an ducenta dare cogendi sit, vel fundum Titio dato cum Dione Maevij seruo: An Dioni quoque iundus sit legatus, an vero Dion cum sendo legatus, in dubium venit, Talia ibidem leguntur Acoetiij ludicra illa mulieris oua quinque venum eontendentis,quamuis tria tantum vendidisset ora, ea utentis sellacia in tribus duo contineri, sed tria, & duo constituunt quinque. In qualitate, ut sis testator habens equum album, ducerit quio lego equum meum nigrum, vel si armatum equum, siue phaleratum legauerit,& ei essent phalerae insignes, quibus solemnibus diebus in lustro, vel hastiludio utebatur, ac itide
minoris pretij ornamenta, quibus omatus stequenter equitabat, utra debeantur, & si legauerit seruum vernam, qui non est verna, vel si Dei signuIdolumve in templo dicandum librarum centum voveri aureumne, an argenteum , an aereum sit praestiuidum. vel si habens duos seruos Flaccum suullanem, & Miuium piε tur, sello ne an pistorii uerit, & duae sint prouincia Crasso, & Bruto Clarissimis Senatoribus Romanis legauerit, an
ieratum Romae sit praestandum. In tempore, ut si uno casu, una ruina, uno lo inusia ove uno perierit vir, dc uxor, pater, & filius, pubes, ves impubes , viri cedat dos, viri succedant agnati, an cognati λ Vter inquam sises premus perierit λ Insurum eventu: teitator legauit . uni ex cognatis suis, qui primus ascenderet Capitolium. At contigit, duos simul, unoque temporis momento Capitolium ascendisse : viri debeantur ducenta λ Edix rat praesectus militum, quicunque e manibus si nistri h'stile arripuerit v xilium , mille aureis donatus abibit. Duo sortissmi milites eodem temporis impetu e manibus hostium aquilam arripuerunt. Vterque petit mille: Ancilla, si primum marem pepererit libera esto: at uno nixu serua noctii v-umque peperit, masculum, & qmellam, vel saltem ignoratur, uter primogenitus. Vel: Vni ex lueredibus meis, qui primus mini ina petrauerit restitutionem ab Imperator centum do, lego.s inamobrem, ut nobis undiq; obuia fiunt dubia, & ambigua iuris, eodem sonte signa promanant, quibus certa, & clara omnia reddiuitur.Primum a mente testatoris, uel stipulantis, si ea conii . potest, de quo Titio senserit, cum duo sint Titi j. Ille enim erit ipse. Quod si non apparet, non deficit ius, sed probatio: Corruit legatum, quia non constat cui I Utum. Secus quando ambiguitas alum est in uerbis,& apparet s ite tacite, quod gestum est. Stichum mihi dari Carthagine,quamuis duo sint Stichi, duael: o Orthagines , ut supra ostendimus. Deinde legato generaliter relictos de certo itindo serit te lator, nec appareat de quo cogitauit, electio haeredis erit, quem uelit dare: aut si appareat, ipse fundus uendicabitur. Secus est, si individuum quid fuerit legatum. Error etiam nominis appellatici actum labefietare uidetur, quia secundum communem usum loquendi, nullo modo id ita exauditur. Sic lando Mquiano , aut Seiano legato alternatiuaeri ambiguitas a Papiniano dirimitur. Aut sundi Seiani pretium non multum differt a Mimani pretio, ab eo scilicet qui propriE Metui alius appellatur, &hic tantum t tus uidebitur, nou Utem omnis ea praedimam uniuersitas, quae
193쪽
Titio. lega. c. in alter ei vis, de res. l. in eo quod
Angeli Matthea chriae sub appellatione Militaui sendi rationibus temtoris de olistrariar, avi
ndus Seianus non minoris est preti j , quam uniuersa illa possessio pii irii in i praediorum, tunc uniuersi ea possessio legata censetur. Fundamentum huius rei est electio, quae inter aequalia dari putatur, idque cxigit natura alte nativae : Ambigua etiam diluuntur ratione 1 maiori ad minus, v l ccontraia deducta: Mulos, qui mortis tempore mei erunt,do, lcgo.'Millae debentur, quia in eo quod est plus continetur,qiiod est minus,ut argentum in aum, ut trigonum in tetragono: E conuerso legato eo, quod est minus, non centatur legatum maius,ut legata lana non debetur pannus ex ea contextus, nec legatis equis,vel suibus,debentur equuli, vel suculi, nec relicta gallina ova, pulli debebuntur. Quod si lia redem instituerim, quem nurus gerit in utero lia res erit etiam, si antea natus sucrit, ne poenana praeteritionis patiatur,qui suos non praeterijt, quique erat etiam eo modo instituturus. Proinde illi debetur haereditas . Duae itidem summae, vel copula, vel coniunctione 13 conii metae in dubio cadunt intcr diueria, di legata ita augent, utis cum du- cciitis quae apud Seium d osui troccima legatierim, quingenta debeat tire Et si fundum Titio cum Dione M iiij seruo legauerim, i diis, & Dion se inis debebitur. I ill ributitia etiam orba, qtiae natuiuin generis praesic scis ut ambigua dirimun ri,si qua milii filia natI crit centum ha tres dato, dii ibusi natis dii cinia da se debeant. Praeterea dubia qualitatis sic dirimittit. vi ei ror in accideiate, filiaste demonsti alio non vitie maximc is de corpore conis stet . quinimmo tali a causation vitiat nisi sub conditionc prolata, vis ut M. Tit o landum lcae,si negotia mea curauerit,nota autem Titi' lego i dii, quia negotia mea ssit. Item a similibus in codein loci , ut si in eo templo erant aliae staniae argenteae non a iureae,non irex, ut amento oneratur: tum a mentc testatoris vel a nominibus sortiorum notis, va ab nrtificiis notis,ut in supet y rioribiis diximus. Ambigua quoque loci ita di lucre conantur, ut illi E clesiae legatum relictum intelligariar, in Ma insunt sepulcitra maiorum te fa- totis,ti anniuei saria pru expiandis peccatis celebrantur,& quam diuinis of
fici jς saepius frequentat ipse testator. Quod si Carthagine dat e promisisti,&duae sint Cai thagines, attenditur, qui πι gestum est, & quae Carthago coniecti iris rapui ei. se Lyci enim in dubijs id agendium est, ut quam tutis sui, ioco res sit bona fidec tracta. At silvir annua legauerit uxori ,s cum filiis habitauerit Pat uti, hon debebuntur ei annua, si morata fiterit extra Parai uium . hocus pi Aerea ambiguus incertus, vel obscurius Ioleta qualitate persona sim saeptu, deflarari. Aitri,&argenti pondo relicta ciuissimis senatotibiisa testatore in i fouincijs, ob dignitatem lcgatariorum Roma praenada iudi innir, ut cquia Vsiiqegato Scit aurig. P, 'terit eis uti ad vehetam subnigis,quia testatarii si auria. Sicle..itii in liudioso felictum debebitur, ubi ipse fluit . 1 ὀ ii di iam moletis ro ibitur ad locuti H iiii ieris. Iure nisiit nicipali ueatii equos in bello mili ulnis i Rcitos sellii clebeio: i diuuiit 'uEqui iii imilites cimiliostibiis uiatuis cinisset creati fuerisiit leti iter viii 'nerati,tiui postea dymi serierim t. Lbcus etiam destinatae solutionis in eoi, is tractibus praesertur lum c tractus. Nain contraxissis videtur q iit si id loco,in quo viseJuem se obli uita Anibiguum insupor in liminc, vel confi-io nibus loci versatur e si exui num teneat pedem in territorio uno, de ali rum pedem in altem,vel sedeat lapidi Bi limihi biis posito ves si pode; in principis vilius,& caput iii alterius iurisdictione cubans, & dormiens tenear. At solentiurisprudentes renitorium vetitum praeferiri Nalia quoties duo ii intquotum unum pro lassialterum vero nocet, in criminibus, nc impunita remaneant,
194쪽
De Vla,&ratione iuris, Lib. II. ro
maneant spectari oportet, quod nocet, tum vel maxime, si caput etiam ibi fuerit: quod si utrunque erat sibi prohibitum territorium, praeuentioni erit locus, ut proscriptus ab eo puniatur a quo captus . Nec secius, si quis, in uno territorio tetenderit arcum, &sagittam eiaculatus, stantem in alte- in eria i romterficeret. Domum saluus conductus a Principe alicui indultus eundi , aut uenien i:, in: est igitur etiam datus redeundi. Ergo de loco ad locu , di priuilegia concessa euntibus ad nundinas ne datia soluant, censentur in- put Hol. dulca eisdem etia ri redeuntibus, quamuis referant aliqui Leonem Secundu Pontificem Miximam tuto, ac saluo conductu praecedente Paulum Ba Gorad.eολaa ionum ad se aduocasse,&caput illi amputat e fecisse,&ei fidem salui condu r chiis violata conquerenti respondisse,securum iter veniendi, non autem re--a 'vertendi concessisse. Spd Baldus consultus respondebat tutum iter, vel sobelis pilis. curitatem a Principe datam seruari debere, nec verba calumnianda, sed
omniabolia nde genda :& varias afferti armas, qualis etiam ea est, quae tio.& eonsi. perora virum circunfertur, Ibitis, redibitis non capiemini, in qua solus ες ' mpiin tris postpolitus dictioni negatiuae eos captiuos facit. Addam exempla ex Euerardi praeambulis: Viio pro puncto caruit Robortus asello: Vel illa , Porta patens edo nulli claudatur honesto. si punctum statuamus ante, vel post dictionem nulli, variat sensus: quemadmodum Robertum Abbatem ieciste,&ob id Abbatia priuatum commemorant, uno pro puncto caruitu. 3bertus asello. nempe Manaiterio suo. Vel denique: Interficere reginam honum cit timere nolite . quid enim si punctus praecetat tunere, vel sequatur: nonne ido esto mutabitur sensiis:
3 Fauor matris aliquorissectatur a legi rore.
9 δ udamentum fictionis, quo leges fingunt, alterum praedecessisse. s
195쪽
hus obliga tionibus , de 1eg.iu.l. spe
i 8 Lonse metim deciaratu agnscripta otiquori diuinctis.1ς donatione inter virumis uxorem. ao a Miam dolepraelegata resinor, legat simiaperirent.
at Paulin Castrensis,oria r sui tumet,quo u aeris quae necato a. ec Partolin gustauit. a a m lucro dolusi viro uxor unosubmezantur naufugio.
' mam G x a o t A sane illa sunt problemata, quae Triphonius pro-i reposuit: Duos impuberes filios habebat, ei qui supremus m m reretur, Titium substituit. Duo ipsi impuberes simul in nauiia mediis undis perierunt: Quaesitum est, an substituto haer ditas diseratur,&cuius Deinde cum in bello pater cum silio perijstet, mater filii quasi postea mortui, agnati vero patris, quasi filius
ante obijsset, haereditatem v cndicant. Tum si maritus, & uxor nauigam res submersi fuerint, an stipulatio de dote ex capitulo, si mulier in matrimonio decessisset, habeat locum, si non probetur illa superstes virosuisse. P stea, si impubes cum patre filius perierit, quaeritur, credendum ne sit patrem superuixisseὸ Ecce temporis ambigua. Si plures duove uno naufragio , ruina una, bellove uno fuerint extincti, nec appareat, uter prior diem obierit, hinc agnati, inde cognati, prout quisque postremus mortuus suerit , sibi haereditatem asciscunt, & in iudicio contendunt. Dubium tempus a ispe actum vitiarcsolet, ut incerta mensura, siue quantitas, incertumque
pondus stipulationem irritam reddit, quamuis prona ista regulariter die non apposita praesenti dineantur die, nisi natura actus reluctetur, ut mutui. Et si spoponderiin me Calendis daturum, primae intelliguntur Calendae, &vno casu, ruina, vel naufragio pluribus simul peremptis, nullus inter extra- neos regulariter pi sumiturpi aedecessisse: factaque paulo ante bellum, vel 3 paulopost bellum, pestem, lucendium, vindemiamve,videntur facta tempore belli, pestis, incendij, vel vindemiae. Sic proximus Iaurae, pro laurato
habetur. Sic ratiliabitio, sic legitimatio retrotrahitur ad diem actus, ad natalia. scatent cliam ambigua conditionis praeteritae, veluti centum Titio legaui, si .nauis ex Asia venerit. Sed iam nauis vcncrat. Legaui centum Miuio, cum pubes erit,sed iam pubescebat: Helenae mille, si nupserit: at Helena nupserat. In primo itaque problemate altiora speculatus Triphos nil dixit, si ex ordine duo illi impuberes vita decessissent, priori mose tuo , si atcr ab intcstato haeres erit, posteriori substitutus. In ea tamen haereditate etiam ante defuncti filij habebit haereditatem . In proposita autem quaestione , ubi simul perierunt, quaeritur cum neuter si ater superstes tuerit, quasi utrique ultimi decessisse videantur, uter ultimus obierit, an vero neutri Θ Sed supcrior sciuentia magis admittenda est, ut 'utrique haeres sit . Nam & supremus , vel proximus asnatus intelligitur etiam qui solus est, & hic uterque ultimus, primus e obi j t. Huico tamen acriter rcluctari videtur species illa Vlpianea : Eum qui nouissimus in si ijs mortuus cst , paricin haereditatis propinquo voluit pater restituere , si simul fratres diem suum objjssent : Propinquum , si non ostenderit , ver nouissimus obijsset, ad partem haereditatis non admitti . Sed matrem ex Tertuliano Senatusconsulto ad utriusq; haereditatem admi ti constat,quae tamen minime obstat. Nam in casu Triptionij possumus side
196쪽
De Via dc ratione iuris, , Ub. II. go
I vis eius dilemmate, quod non sonuenit casui Vlpiani in hune modum: Aut Vnus impuberum post alteriirn periit, aut uterque simili. Si ex ordine unus Post alterum, nouissimus adhuc restituit haereditatem totam substituto, etiapartem si atris prius destincti cui successit. Si vero Herque simul, adhuc t tam cogitur reli tuere, quia nullum est discrimeti, an ex ordine, an simul pereant. Vtrique igitur haeres erit, & uterque primus, & vltimus obijsse ce-setur. At in sipecie Vlpiani non res ita se habet. Fuerat enim unus grauariis suam tantum restituere portionem haereditatis: hic vero totam: sed cum non appareat, uter prius decesserit, non apparet, utra portio subistituto sit deserenda hii us, vel illius. Augetur ratio: si partes nondum erant signat , vel si inaequales. Recte igitur respondet Vlpianus substitutum non admitti, si non ostenderit, uter nouissimus obierit, ut eius portio fideicommissablucescat. Sed apud Triphonium substitutus nouissimo morienti in toto as- .a ui es: totius hereditatis succedebat Addunt interpretes auorem matris apud a Vlpianum respectandum, quae ex Senatusconsulto ad haereditatem fili rum vocatur, de quae in altera specie non conspicitur . sic T iphonius fata
rabilem causam patroni hic perpendit si cum filio cinquit libertus simul
perierit intestati, patrono ligitima desertur haereditas . Hare: enim reuerentia patronatus suggerenti dicimuς. In secunda vero problemate Triphinnius ait: Cum in bello pater . & illius dum manus cum hostibus consererent intersecti fuerint, DiuumAdrianum credere, patrem prius mortuu , proinde ad matrem, & cognatos deuoluendam haereditatem Ei Ratio au-s rem quare liges, vel Imperatores fingunt, alterum pi ius diem suum Obijsse, eum id tamen prorsus incertum sit, ea proseeto est virtus illa suprema legis, de qua supra abunde diximus. qua lex subnixa aequitati fingit, ea quae non sunt, & rem trahit ab tabad esse, ut non entia in entia comaertere vi . c. --r o deatur. Fingillex Cornelia, cum decessisse praeambula hora: eaptiuitatis, ita .de Via. αvel tunc cum ab hostibus caimis suit, ut eius testamentum sustineatur: Fin- agunt iura minimis cum possedisse qui non possedit, remque hiempore i Aui
ad tempus retrahumo Sic uno bellin sic naufragio uno pluribi istimul inter- ροομμς elis, vel submersis fingunt leges paci em, utpote semorem praemortuum , ratione mediiis fidius naturali , quia fortiora diutius consis here, iliora ve: ro citius marcet is putatitur. E nuerso filium ali litando fingunt praemori:, ii impubes. Spropterea imbecillior fuerit. Fingunt quo Medeges filia . u. liberti ruina una ambobus pereuntibus prius Extinctum, quampatrem, ne x x patronus suc sit e bonorum dc udetur, quaea liberto non imodo iuricuisti, verum etiam naturali sibi dobentur, vis ore, qui libertatem on, ma ab ipso recipit, nec potest iure excludinis a filio liberat. Sedi ambiguis non conuenit, .ut excludatura filio liberis; didumitae Diuus Adri nus patrem credidit prius destinctum, adest lavor matris cui magis debetur luctuosi,sihi successo. Eccet quanta aequitate nixae seges finganti, quaecunque fingunt. Vlpianus vero: si naus agri, ruina , ves aggressu filius silvit cuda .patre perierit , videamus an desecerit conditio si sine lia Treb. ris decesserit: de magis nota deseciisse arbitror, quia non est Nerisimile filium eius supervixille. Aut igitur filius superuixit, id non extitit coin ditio fideicommissi, aut nonisii per uixit, de extitit conditio . cum autem n ter .ante, dc uter. post decesserit, nou apparet ; extitiisse conditionem Doct. iri a Li 2 fideicommissi,magis dicendu ui est. Non desunt,qui sententiam Triphoiiij di I suutandam putent,nelvcndicet sibit imin siil,stitutione istic liberis de sis': ' ἡ ..icrit, vi haec uira cunc: lici, nec in lilio liberti,nec inter extraneos, ncc si unus reb . 40
197쪽
In Cestia, alter in Hispania illariatur. Nos vero perpendimus leges facilius fingere in siccessionibus ab intestato, quam ex te stamento; vel, ut Bariolus inquit,magis in dispositione legis, quam testatoris. Nam tunc fingunt in successionibus,& haereditate ab ipsis legibus delata. Et longe difficilius est i 14 gi aliquid insistituita moliri in dispositiones hominum, quia non debent i
ges hominum voluntati honestae,ac liberie quouis modo ine impedimento. Et rationem ab antiquis mutuati,quos satis implicite retulit Bartolus, lolim clarius distinguemus. Aut actus sui natura exigit, ut impleatur aliquo non sitas perexistente, aut actus sui natura exigit, ut impleatur aliquo superexistente . Primo casu non est , ut leges fingant. Nam , ut Martianus inquit, de pariter mortuis tractamus . In quibus casibus si pariter deacesierint, nec appareat uter ante spiritum emiserit, non videtur alter alteri superuixisse i sie igitur substitutio illa , si sine liberis filius meus decesserit , Caium substituo , illaque conditio sui natura exigit, ut impleatur filio aliquo non superuiuente , nempe , ut tum demum admittatur substitutus . Ergo non est opus fingere alterum praedesunctum: immo natura actus exigit liberos superuiuentes, si substitutus debet excludi . quam emphasim indicant verba illa, si fine liberis decessierit. Ergo in dubio rectitis Iu videtur conditio fideicommiis , & ille sine liberis de. cessi P . Sedundo vero casu,quando actus sui natura exigit, ut impleatur aliquo superstite, Nisi specie patris, & Qij, vria ruina peremptorum, ne harm. dita tibi bilitas aper inanis iaceat. Nam si nouissimus perierit pater,vocantu agitati, sin vero ultimiis perierit sillus, mater,&cognati a Senatis consulto excitantur At in dubio, nec illis deferenda, sed aut fisco applicanda, aue madua,&inanis semperiacebit o .Q- incommoda ne s quantur, actus sui natura exigit ut impleatur aliqlio sit per uente alteri. Emo necesse est prol ter publicam utilitatem, & arti uitatem, ut leges: fingant uem praeminetimui; eoi sire morith, quodic statoris voluntati, aut sanctioni noi sunt impedii ino: de qua ianό distinctione adhuc inserius sermonem habe, 6 bimus iiDemum inquire si stipulatio. factassierit dotisreddendae,ex capit lol, si mulierin matrimonio decessisset, viro,& uxore stinui pereuntibus, habellat loeum , Oon probetur illa superstes viro suo fuisse. At Martianus de pariter riui , ecce inquit fimat si mutita est dotem a marito mortua filiain minimonio sibi reddi, &simul cum filia perierit, Diuus Pius rescripsit , non inis commissiun stipulationem ad haeredes inquam matris no compete , qui amaterfiliae non superuixit. Idem quaeritur si extraneus, qui Osstipulatus est simul cum.marito decessistet, vel cum ea, propter quastipulatus esset , an ad haeredem siluin stipulationem transmittat λ Idem immit mi icis uxori praelinatast, & nauigantes simul vir, & uxor perierint , subdit, in quibus casibus, si pariter decesserint, nec appareat, quis antea spiritum civisit, non videtur alter alteri superuixisse. Triphonius emoris . niat stipitiationem dotis reddendae, si uxor in matrimonio decesserit,i i cum habere, nisi probetur mulier superstes viro suo filisse. Martianus aia. rem inquit: si mater stipulata fuerit, dotem sibi a genero restitui , si h lia in matrimonio decessierit, ves: si extraneus ita fuerit stipulatus, non esse iniquit, comesistam seipulationem,& ideo agere non posse, si mater cum Glia, vel extraneus simul perierint, quia mater filiae non superuixit. Hic exigitur ut mater,vel extraneus filiae sponsae, vel uxori superstes sit, ut pos sit agerem stipulatu: Ibi vero mater Uit, quamuis non appareat, virum, li 7 vel uxorem stiperstitem suille.Haec proiecto iuris res msa sibi inuice no re-
198쪽
De via & ratione Iuris, Lib. II. 8i
pugnant, quamuis prima stonte inuicem reluctari uideantur. Nam ut Baseeolus re vindet, ibi stipulatio facta suerat, si mulier in matrimonio decessis.set: hic vero apud M irtianuin, etsi post matrimonium solutum superuixinieriti pulator. Proinde ego altius repeto, eandemque amplector distinctionem, quam ab antiquis mutuatus, supra retuli: Aut actus sui natura exigit, 18 ut impleatur aliquo non superstite, ut in specie Triphonij, si filia in matrimonio decessisset: Hoc enim indicant verba conditionis illius; Quare ambobus simul uno submersis naufragio,habet locum stipulatio, quam sane actionem haeredes viri propellere non possunt, nisi probauerint uxorem viro isi perstitem fuisse, propterea non decretili: in matrimonio. Cui arridet Vl. plani responsio in quaestione donationis , quae praemoriente donatario cor- bo , de dolis. ruit. Quid ergo,inquit, dicemus, si naufragio ibi te, vel ruina, vel incendio simul perierint, & si quidem possit apparere quis aiate spiritu in possicrit. α- inter Vit. αε y pedita est quaestior ii vero non appareat, difficilis in quaestio,& magis puto donationem valuisse. Et id ex verbis orationis defendimus. Ait enim oratio : si prior vita decesserit, qui donatum accepit. Non videtur autem prior vita decessisse, qui donatum acoepi um simul decesserint. Ecce actu sui natura exigentem, ut impleatur nullo stiperuiuente, ut sustineatur don tio, quae praedecedente donatario labefactatur, quod etiam Paulus confise mat in donatione inter virum & uxorem, utrisque simul cxtinctisaut actus sui natura exigit, ut impleatur aliquo superstite, tunc non sericit eos simul perire, sed necesse est appareat alterum superuixisse. Vt, quando mater,uel
extraneus stipulatus est dotem sibi ipsi reddi post Blutum matrimonium , si
nupta in matrimonio obierit. Unde cum mater, vel extraneus cum nuptavno simul perierint casu, non habet locum stipulatio, nec transmittitur adhaeredes. Idem iuris in dote praelegata uxori, quia nequc legatum, neque Udem eas haereditas transferri potest ,uisi de uno in alterum se tuentem. Idem in substitutione, si fine liberis decesserit Caium substituo, quae ad exclusio- .u, dis. nem substituti, sui natura exigit,ut impleatur aliquo filio superexissente. Ergo si pater, & filius simul suerint submersi, dicitur pater sine filijs decessisse. di proinde admittitur substitutus. Quamobrem in specie Triphoni j principalis quaestio est,an coniugum alter dero praedecesserit: In hac vero Maristiani,an stipulator pos uolutum matrimonium supeistes sit. Mamobrem admiratur Paulus Castrensis, & iactabundus gloriatur, se ea hic percepisse, ' ex eotuliai quae nequc Bariolus giniauit, neque glossa, neque alij, nempe quod stipulator non transmittit iura sua dotis reddendae ad haeredem, si ante istutum matrimonium perierit, quod admiratione dignum videtur, cum omnis sti. pulatio etiam conditionalis transmittatur. lia his valde dissicilis redditura a quaestio de lucro dotis, si vir,& uxor uno extincti fuerint nautagio: quamuis Baldus putauerit virum utique lucrari, & idem senserit Accursus. Ego i a
vero legis verba diligenter perpcndenda esse mor, an ita habeant, vir mose sor. fi eoa. tua uxore lucietur dimidiam dotem, an vero praedecedente uxore vir lucre ei; sin Rtur,ut primo modo vir lucretur utique,secundo vero neutiquam,nisi vir pro G 't. ι' .ἡbauem,coniugem praedoeuuctam, a t
Deambiguo ex suuro euentu. Cap. UL isuri te,
a B ex coratis meis, quiprimus Capitolium UcenderisAames cotum da . Duo
199쪽
De Via.& ratione iuris Lib. II. 8
nulla necessitas. Et dilucide constat utrianque ascendisse. Proinde putat aliqui, hoc triani responsum plenum esse iuris rigore. Praeterea corona muralis a Scipione Aphricano proposita suit militi, qui primus muros h 3 stium ascendisset. Duo simul ascendere, nec ob id alter alteri fuit impedimento. Sed duae coronae singulae singulis militibus datae suere, quia paressuerunt in virtute. Et in iure ciuili: siqua mihi filia nata erit,haeres meus centum dato. Duae nascuntur filiae, non centum, ducenta dare opo
tet . . Esto insuper ducis edictum: qui miles primus ingressus fuerit urbem hostium, aureis centum donatus habito, vel qui primus aquilam e manibus signiferi hostis eripuerit. Duo sertissimi milites simul urbem ingressi, 'no etiam impetu hostilem hastam signis o eripuerunt: nec alter alteri est .... impedimento. Sed uterque praemijs donatus abit. Cur ergo diuersum euio,ia 2. Placuit temper nobis, aurea illa theoria Barioli: aut verba sunt distributiva plurium, aut collectiva, aut nec distributiva, nec collectiva. Prima species collectiva plurium distribuit pluribus insolidum, ut quisquis,quicunq;, si quis & similia verba, ingressiis fuerit urbem, vel muros ascenderit. EGO praemia multiplicanda, cum maxime natura aetiis exigat selidum. Nam si equus unus, uti praemium suisset propositus per concursiim sibi facerent
partem. Secunda vero colicetiua plurium, ut puta, omnis qui murum ascenderet, vel omnes qui urbem fuerint ingressi, capiant aureos centum.
Colligit omnes non tamen in selidum, ut si qua mihi filia nata erit haeresesitum dato. Nam si qua distribuit de quacunque in selidum, naturamque, actus, ut Bariolus inquit, spectari oportet, an solidi capax sit , necne. Nam ingredi urbem, & ascendere Capitolium competit pluribus in solidum.Pro n. inde praemia geminanda, siue multiplicanda, nisi lex vel testator sinξulati oratione fuerit usus, ei qui primus ex cognatis meis ascenderit Capitolium: s Unicum enim intellexerat testator: Sed eripere hastam e manibus hostiu, non poteti duobus militibus insolidum, sed pro parte conuenire. Vnus siquidem hinc, alter inde aquilam trahit, non singuli totam, sed omnes sumes. Erat, inquit, Pisanum statutum: inicunqtie acceperit vexillum florentinortim, habeat centum. At in exemplo Capitolij non adsunt verba collectiva, nec distributiva plurium, sed singulares orationes, uni ex c malis meis, qui Canitolium ascenderit. Noli mirum igitur, si duobus ascedentibus de rigore stangitur legatum: Unde solent animaduertere interpre-ε tes, quod si duorum alter ab .initio perisisset, sustinetur legatum, tanquam remoto impedime Ito: quemadmodum, si testator duos Apollonios seruos ihabens, Apollonium instituerit haeredem, altero ante apertas tabulas testamenti mortuo alter sustinetur haeres. Quod si uterque vivat institutionem nullius esse momenti patet, propter legem Aeliam Sentiam, quae amplius, quam unum necinarium haeredem fieri vetat. Hinc tamen male inserunt
ν Pontificij iuriscosulti, id matrimonium, vel postea cum una sustineri,quod
iuuenes cum decem puellis solemniter celebrasset: Vultis esse mihi charissimae uxores Θ volumus. Si nouem sponsae periissent quod iuste represae dit Abbas utpote cum ab initio non constiterint hae nuptiae. Proinde πω ctu temporis reconualescere non p'tuisse. Idem iuris esse ostendit Vlpia,
nus in monumento construendo, in t to relicto, ei qui maximus natu mus in D
est, vel relicto Sempronio cum duo sint Sempronii. Idemque in ipsa libertate uni relicta, si non appareat cui. Hinc possent dirimi quaestiones de na si sterietu maiori, deque primogenito. Vt si testator sundum pretiosum praelega. iςwuerit maiori natu de familia, vel primogenito. Quid ergo dicemus,ait VLPianus
200쪽
l. si itastri si sit filiab. de
piamis, si duo pares aetate sint, duove simul primogeniti, vel si ignoretur sis
3 primogenitus. Ecce enim dum Thamar nobilis Hebraea pareret, callida ob-stctrix primo exeunti e vulva, & primo manum, brachiumque porrigente prae gaudio gestiens coccinum sericum manui colligauit, & cxultans, tu nobis, inquit, primogenitus eris, matre tamen in partu valde laborante , pueriterum sese retraxit, & frater prior in lucem prodij t. Postea is iterum p 9 gnum porrexit, & in lucem editus est. Talia quoquc de Iacob, & Esau legutur, dum mater geminos pareret, Iacob plantam pedis Esaia fratris, cx utero cxeuntis manu strinsebat, de apprehendebat, ut gemelli uno partu contex- tuque uno simul nasecrentur. Cuius etiam prinrogenituram emit postea letis edulio. Qtia ritur,uter primo natus, uter primogenitus, cum potuerit primogenitus abditas,& altiores uteri cauernas possidere, di nouissimus naici. io Sed de his hac aus, cum latissime pateant apud Tilaquellum de iure priamogenitorum. Dcinum ait: si ancilla primum marem pepererit libera e sto, cam consequi libertatem, quasi per praesumptionem prius masculo edito, quae praesumptio maxime fauore libertatis utique admittitur. Huic similis est ardua quaestio: Rusticus praegnantem vendidit bovem vaccam vesuam, pactus, ut si primum vitulum peperisset, is suus esset: sin autem vitulam, vica cederet cmptori. Sed bos nocte utrunque peperit, vitulum, & vitulam,& ignoratur, quis prior editus. Quaeritur,viri debeatur vitulus. In qua cotrarias protulerunt sententias, Bartolus,&Romanus. Ille putauit marem venditori,& foeminam emptori ex contrahentium mente spectare, quod a plerisque iacgatur. Hic vero emptori potius, eo quia in contractibus dispori sitio simplex non trahitur ad casum mixtum . Nam stricia debet fieri inte
pretatio, quamuis in ultimis voluntatibus sub simplicibus comprehendantur casus mixti, quia in eis benigna, & latior fit interpretatio, quod in pari causa potior debet esse conditio possidentis,& casus est omissus, qui resim quitur dispositioni iuris communis, quo fructus cedunt emptori. Quare nimaduertendum est, non solum conditionem, sed modum quoque condiationis sere adimplendum. Saepe igitur dubitarc contingit, an & quando raditio debeat in sorma specifica adimpleri Ecce en im si brabium fuerit prora positum et,qui ex pluribus primus in mucstri ci riti metam attigisset, & r nerosus equus, equite deiecto, nudus celeriori cursu statuta signa suerit ingressus, quaeritur an domino debeatur praemium,quasi tota lege obseruata Nam si quis obi jceret minime deberi, quia non sufficit conditionem pol
stativam casu vel fato adimpleti, veluti casualem conditioncm, sed consulum,& ex industria adimplenda venit. Poterit utique alter respondere, hic etiam spectandas esse vires, & cursus equorum,proinde mixtam ine conditioncm , & satis esse conditionalem, vel mixtam casu adimpleri. inam . brein Iudices selent in hac quaestionc diligentissime popen)ere verba, mindos,& formam conditionis. Sic ciues Zamorani negarunt scri posse, viso tissimus ille eques equo excussus in armam rediret, &denuo cum quinto superstite pugnaret, quod cxtra metam monomachiae destinatam proccssitiset: cuius historiae supra quoque facta est mentio. a 3 Sudant crgo Iurisprudentes in dirimendis huiusmodi quaestionibus. Nec sui scit nasci marem,sed oportet primo fuisse genitum,n acerritis de condit one in forma specifica adimplenda contendunt. Semper tamen confugi
dum cst ad mentem legislatoris, vel tostatoris. Nam aut sequitur idem cilei ctus ex mente quoque testatoris, ut nihil reserat ex aequi pollentibus aliquid sicri: tunc inini poterit conditio per aequipollens adimpleri , ut si mulier relinqueret