장음표시 사용
81쪽
activum : unde lyzineipium significat principium passivum, ' ly ea a principium activum. i. Dicitur secudis,motus,ct a uiatis, quia respectit horum natura habet rationem principii aetivi vel passivi. Nota , quod sensus hujus particulae non est, naturam esse principium activum, vel passivum utriusque in omnibus, in quibus est; dantur enim
plura entia naturalia, quae non moventur,qualis est totus terrae globus,& Caelum empyreum : Si quaedam , quae ex se nunquam quiescunt,qualia
uini caeteri Caeli: sed qubd qita vis
quies , & naturalis motus, qui in entibus naturalibus repertus fuerit, a natura procedat 3 ita tamen ut si ali quod ens naturale moveatur, Ee quiescat successive, natura in illo sit principium, causa motus, & quietis r si vero vel solum sui escat, vel solum moveatur, tunc illa quies , Semotus, a natura ut a prima radice ortum habeat. 3. Dicitur tertio , eius ει quo ectyquorum verborum sensus est, naturam esse principium, & causam mΟ-tus non cujuscumq; entis, sed tantuillius,in quo ipsa natura est y Ex quo
sequitur, naturam esse principium quo motus, non vero quod, si n. natura est principium, & causa motus illius entis, in qno est ipsa natura,nmeesse est , ut natura sit ita ipso ente, quod movetur ut quod ue ac proinde ipsa natura movetur ut quo . . Ponitur quarto particula illa primo i ut denotetur, naturam non esse utcumque principium motus,sed primum,& radicate principium qMor& sic excluduntur a ratione naturae principia proxima motus: Caeterum quia esse principium radicate motus per se convenit naturae, ideo additur
non secundum aec en'per quam hoc ipsum denotatur.
s. Diees: Quod primo eompetieret, per se competit, nam si eompsteret ratione alterius, non compete.
ret primo tali rei, sed illi ratione cuinius ei competeret: ergo ultima partices aperse , ω non fecundum aceta dens, supposita particula primo , indefinitione tradita superflua videtur.
y Respondetur quδd lypero non diiscit convenire utcuque per in naturct
esse principium motus, sed quod
conveniat illi omnino per se: na Φpe alicui convenit aliquid per se, non tamen omnino per se: sicuti homini per se convenit esse vivens sensibile
radicaliter, non vero omnino per se, idest, non a gladu rationalitatis proprio illius, sed a gradu superiori anumalis habet, quod sit vivens sentabile. Qitia ergo natura est principisi
radicate motus , prout principium radicate distinguitur a principio proximo , ideo oportuit ponere illa particulam primo.Quia vero non utcuq3
convenit illi esse prjncipium radicale, sed secundum ultimam differentia naturae, ideo addita est illa particula
per se, Suae quidem conjuncta cum
priori sinificat, illam primitatem ,
quae conceditur naturae, esse primi intatem omnino primam Quale merito utraque particula addita est. 6. Secunda conclusio Praefata naturae d efinitio a Phylosepho tradita , est essentialis . Probatur quia illa d finitio est essentialis, quae datur per intima, &essentialia rei definitae:sed
praesita naturae definitio est hujusmodi: erso est essentialis. Probatur minor quia ens naturale ut tale,essen tialiter importat, ut sit principium radicate quod motrus: cum idem foris
82쪽
maliter sit ens thaturale, ae ens mois bile e ergo id, per 'uod constituitur in esseentis naturalis, debet necessa-tib, 3e essentialiter esse principium
radicate quo minus: ergo cum Constituatur in esse entis naturalis per naturam, ut natura est, non potest non ratio naturae ut talis importare
essentialiter quod sit principium radicate motus ; ac proinde si perhoe natura definiatur, dabitur talis defisitio per intrinseca, de essentia lia 1 ei di finitae. 7. Ob. I. Desinitio, qisae datur per effectus definiti , nequit esIc cc sentialis r atqui lia cest huiusmodi,
nam datur per motum, Ne quietem , quae sunt effcctus naturae e ergo haec desinitio non est essentialis . Probatur maior, defininitio escntialis datur per intrinseca, di essentialia definiti: atqui effectus cum pristipponat rem, cuius sunt effectus, in sua essentia constitutam , non pertinent ad intrinseca, de clientialia illius: ergo desinitio, quae datur per effectus desiniti nequit esse essentialis. 8. Respondetur negando minore; Se ad probationem dico, hanc des-nitionem non dari per motum , &uietem, sed per esse principium ra-icale utrilisque modo explicato, quam itis autem motus, & quies non pertineant adintrinseca naturae ut ta lis, bene tamen esse principium radicate illorum . Unde At si motus , &quies sint effectus, posterius quid ,
quam natura 3 non tamen hoc quodesti esse prineipium,& radicem utri
- M'. ob. 2. In natura prius est,esse Imricipium essendi, quam esse prin cipium radicate motus: ergo cum eL sentia si primum , quod invenitur in re , esse principium radicate mois
tus non est essentia natura ae prouinde desinitio naturae , quae per hanc rationem principii datur, non est esses tialis .
litὰr est natura, sit etiam principium essendi , attamen hi duo conceptus sunt inter se distincti , quia corpus
v. g. animatum ut habet suam clientiam,importat animam ut dat'illi esse in se uiuens substantiale: at ut habet
naturam, importat candem animam,
non ut dat illi csse in se substantialiter sed ut tribuit ese principium radicate motuum uitalium Unde so ma secundum conceptum formatissumum naturae non constituitur essentialitei per esse principium essendi, sed percsse principium radicate ope randi ; ac proinde hec definitio ethlialdo es cntialis, quandoquidem datur per id , quod naturae , tu tali omianino primo, S: sermaliter convcuit.
Luibus conuen at ratis nathroe II. Ertum est, neque Deo, neque Angelis rationem nature conuenire, pro ut naturataccipitur in presenti , scilicet prout est principium motus physici : motus enim pli 3 sicus , cuius principium est
natur. a, debet esse senstibilis; eo quod obicctum pliysicae est ens mobile coiscernens materiam sens bilem : Deus aulcm & Angeli non sunt principiis huiusmodi motus . Dissicultas est de materia rma , anima rationali, composito , an his conueniat ratib
t 12. Aliqui negant materiam primam esse naturam: quia materia non est principium activum motus, cum sit expers omnis actualitatis : neque
83쪽
passivum, nam motus cum sit accidens, non recipitur in materia, sed in totor ergo non est natula. 1 Com munis tamen sententia docet, mateis
riam vere & simpliciter esse naturam; quia motus playsicus licet recipiatur in toto composito, ut in se viecto
in subiccto quo : & quia ipsa est primum subiectum , inde est, quod est primum & radicate principium recipiendi praedictum motum, & cons
quenter cst natura, quia natura est principium quo,non autem quod moatus, ut supra diximus. Per quod pa.
tet ad argumentum Oppositum .ia. Dico secundo etiam sermas substantiales esse naturam. His n. Cois venit definitio naturae: ergo sunt nais tura. Consequentia patet,quia arguitur a definitione ad dcfinitum. Αntecedens vero probatur, formaestib-santi alcs liint principium ,& causa illorum motuum , qui sunt in illo
ente naturali, quod constituunt; vegetatiua quidem motus accretionis ,
di nutritionis r sensitiva vcio motu RProgi essivi, caeterarumq; sensati 'num, quae vere sunt motus, ut hietum itur, quippe sunt mutationes coiporeae, & physicae, caeterae vero Drmae motus sarium uel dcorsum,&quietis naturalis in propriis locis:er. go eum omnes hae formae sint principium & causa praedictorum motuit primo , per se, & non secundum ac-xidens , ut constat, fit inde, ut illis intcgre conveniat praedicta ὀefinitio. I 6 Quaeres. Utrum ad hoe uesiam a se natura, necessario debeat esse principium activum motuspRespondeo negatiue, quia ad hoc ut alicui conveniat ratio aliqua per definitionem significata, satis est , Quod ei competant omnes particulae ces
nitionis proprie & in rigore sumptGut ex se patet e sed praecise per hoc , quod formae substantiali conveniatasse principiu pasItuu motus,&c. conveniunt illi omnes particulae definitionis naturae proprie, R in rigo. resumptae :cigo praecise per hoc criueniet illi ratio naturae . Minor qu ad reliquas partes, praeter quam ly
stat: quo ad hanc vel bpiobatur;nam ratio principii, &causae motus pro- .prie & in rigore saluatur in principio passivo : materia enim prima ut supra uidimus , est uera natura , ω tamen solum est principium passivumotus: ergo licet forma substantialis sit principium passivum, &non activum motus, non propterea ei denegabitur ratio naturae. as. Confirmatur. Caeli sunt uera entia naturalia, ac proinde eorum formae sunt uerae naturae:& tamen lipformae no sunt principium activum motus; esse n. principium activum motus ejus in quo est, solum convenit formis viventibus : formae autem Caelorum non sunt viventes. Ergo ad rationem naturae non desideratur
in formis substantialibus, quod sine
principium activum motus; sed satis erit, quod sint passivum ἀI6. Dices: si forma non influit in motum per modum principii activi quo , non influit per modum primi
principii, primaeque radicis: ac prooinde neque per modii naturae. Assisi ptum probatur, Primum principium
passivum est materia, quia ipsa sola est primum subiectum : ergo ad Maeut torma sit prima radix motus, debet in alio genere influere, scilliae
I . Respondeo, quod cum rin. cipium paruvum ρρω motus sit ipsu
84쪽
'ens naturale, ut naturale est , necesse
est ut a duplici principio e construtuatur in esse subiccti:a materia quidem tanquam a primo subiecto; a.forma uero tanqua a dante illi actu, litatem necestariam, ut sit subiectum ρ homunde utraque pertingit ad hoc, ut sit radix recipiendi motum, quavis diuerso modo .a8. Circa tertiam dissicultatem,
.uidetur, rationem naturae non com
enire animae rationali ut tali s nam natura est principium motus psysici: anima autem rationalis ut talis soluest principium intellectionis , & u litionis, quae non sunt operationes physicae, cum sint communes Deo,& Angclis. I9 Dicendum tamen est & est tertia conclusio in ordine γ animam
.rationiam etiam secundum ulti nugradum . esse naturam . Pro 'min . quia At illotiles lib. de anima agito prosem de anima rationali ut tali ergo cum libri de anima sint praecipua pars naturalis Philosophiae, anima rationalis quatenus talis est uera natura.Secundo quia anima rationalis secundum ultimum gradum rationa.
litatis uete constituit hominem,estq; vera forma illius, ut definitum est in Concilio Viennensi, Si in Lateranensi sub Leone X. atqui homo est ens na. turale etiam secundum ultimii gradum. ergo anima,quae est forma constitutiva illius, est natura etiam se. cundum istum gradum .Etteriso quia anima rationalis in statu conivncii nis cum corpore, secundum quam consideratiotiem spe stat ad Physicu secundum n. statum separationis
sectat ad Metaphysicum) est trin
cipium intellectionis , & uolitionis in homine . quae erationes lieEt
quia exercentur ab anima iuncta e .pori, dependenter a sensibus, qui corporei sunt, & materiales: ergo respectit illam habebit anima ratio natis quatenus talis ueram rationem naturae . Adde,qubd secundum eundem gradum rationalis est etia prin. cipium admirationis, risus, fletus, locutionis qui quidem motuS,cum snt naturales homini ut homo est, Se in ipso sint , iroia possunt non ab anima,ut rationalis est,tanquam a principio radicali dimanare. y Adratiotiem dubitandi solutio patet ex dictis.
2o. Quaeres: an animam statu se. parationis sit naturaὸ respondeo assirismatiue,quia secudu se est sorma corporis . Non tamen exercet munus naturae ἰ tum quia non constituit ensnaturale;tum etiam quia in illo statu Atelligit; Se vult sicut 4ngelus iii dependenter a sens bus . - 2I. Circa quartam difficuItatetheonveniunt omnes, compositum su-ptum pro supposito, non esse nat ram, suppositum n . non operatur ut
quo , sed ut euod. Difficultas est, si sumatur pro serma totali, scilices pro
humanitate, an ei conveniat ratio
naturae. Affirmant Ioannes a S Th. in praesenti quaest. 9. art. 2.' Lmma quaest. a. num. 3 alii Quod pro 'bant, quia natura hie sumitur pro 'primo principio motu , idest, Pro illius radicali pi inely:o ut ce in tradistinguitur a principiri proximo instrumentali r sed non tam serma substatui alis partialis, sed etiam ipsa forma totalis est principium radicesα. motus t ergo est proprie natura. 'FN a uerbC5plutenses a physic. .. disp. . quςst ε.Mailhat dis 3 sect.2.
Phylippus a Fanctissima Trinitate is . H a sua
85쪽
sua sitim ma philos. I. 2. q. T. art. 6.' alii. Quae seiacentia mihi itidetur probabilior, Quia natura, iit hic definitur ab A riuotile, non cst utcumq; principium radicate quo motus , sed omnino primum : forma autem totalis non est principium omnino primum, S radicate motus, cum prPsipponat alia principia priora , scilicet materiam , Si formam , ex quibus componitur. Consii matur quia fornLe totali convenit esse principiuactivi Dn motus ratione formae; sicut di principium passivum ratione materiae, non ratione sui: alias eidem rei ratione sui duo opposita conuertirent; quod non est dicendum e erugo forma total .s proprie & rigoroia loquendo, non est natura. Dicitur nihilominus natura, sumpta natura
eta Rima conclusio, Natura distim I guitur realiter ab arte. Turnouia natura est substantia; ars vero, siue sumatur pro habitu existente in mente artis is, pro forma seu M ura existente in arteiacto,est aecides una etiam quia natura est priticipiu, de eausa motus quoad substantiam; ars vero nunquam quoad substantia. An autem ars quoad modum possit este principium, & causa motus p re pondeo assirmative ; Artes enim sautandi, & cantandi, sunt principium modi saltationis, 3e emtus, licet non Dbstantiae eorum motuum . Unde si darentur duo corpora, alterum planam, & alterum sph icum , quae ex
aliquo eminenti loco aequali impetu
deiicerentur, licet sphericlim uelocius
moueretilr, quam planum, uelocitas tamen haec, qtiae est modus motus,r
funditur non ad naturam , sed ad artem , scilicet ad figuram ssericam , quae est magis disposita ad scindendum aerem, quam figura quatrata, seu plana. Σ3. Dices Potest dari natura , de facto datur,quae sit principium ta- tum modi motus , & non substantiae
motus: Anima enim rationalis ut natura est principium intellectionis i Seuolitionis, quae quoad modum tantulant naturales, quoad substantia uer sunt spirituales et ergo per hoc natura non distinguitur ab arte . y Resp. ne iando antecedens,& ad probationemico, quod anima rationalis licet in
statu conjunctionis cum corpore non
producat actum spiritualem secundia suam substantiam praecise . sicut proinducit anima separata a corpore, qua non operatur dependenter a sensibus; producit tamen illum secundum sua
substantiam uestitani ut sie dicam
praedicto modo, itavi non solum in fluit in modum , sed etiam in substantiam, & spiritualitatem actus; Seeonsequenter non est principium so lum modi motus, sed etiam substantiae ipsius. 24 Secunda e cliis , Ars non poctestem cete opera naturae. Et prob, nam uel illa esticeret principaliter ; 8e
hoc non: quia opera nat ut ae non co. iiiietur in virtute artis, sed in virtute naturae: Omnis autem causa princia
palis continere dcbet in uirtute effe- , quem producere potest. Vel instrumentaliter; & hoc neque, quia si semel ars attingeret instrumentaluter productionem rerum naturalium, id esset,quia natura uteretur ea ut .i
tute instrumentula , eo sane modo,
86쪽
quo utitur ealore ad productionem
ignis r at natura non utitur , nisi uirilitibus instrumetariis naturalibus ad suos effectus, quia instrumentum debet esse ejusdem ordinis cum causa principali: ergo nullo modo. 12 3. Tertia conclusio, Ars applicando activa palsuis, aliquo modo conis currit ad opera naturare illi tamen e fectus non fiunt abi arte, sed a nat ratibus hirtutibus . quae applicantur. Assertio haec probatur experientia artis medicinae, perquam ita, bene, so-Ient uirtutes natui iles lapidum , hem harum, & aliorum humanis eorporibus applicari, ut mediis his sanitatem consequantur . Et hac ratione Dar-naones, qui occultissimas uirtutes rerum natural tu tersectii sime cognoscunt, eas debite materiae applicando, miros effectus nobis exhibent , sicut secerunt Magi Pharaonis Exod. 7. qui Opera Demonum Semina quedam,uel
aliqua piit resectiva, uirgis illis,de quibus ibi est sermo, occultu applicantium, exhibuerunt ueros Serpentes,
ut docent Augustinus, & alii Patres.
i.J N hac,& sequentibus disputati
A nibus agemus de causis endisina turalis tum in comitiunt, tum in particulari, prius tamen in communi, ut methodum doctrins observemus; postea vero in particulari. Causa autem multipliciter sumi potest: Primo nimis ample, prout est idem ae principium 3 qua acceptione Arist. 2 met.
c. 2. tex. II. priuationem causam appellauit . Secunου , nimis strictὸ, prout solum compraehcndit id , quod uercem ciendo causat: secundit quam considerationem sola causa esticiens labet
rationem causae. Et iania medio m do,prout comprehendit quatuor μι-gata genera calisarum . Et de ea a in hac tertia acceptione loqttimur in - praesenti . Definituique : prinris μι nsuens esse in at xae, ly principiti να. γponitur loco generis,in quo causa co- uenit cum pruiatione, termino is ρνο,& aliis similibus principiis r a quibus
seeemitur per particula in evr se, , priuatio enim, terminus a & similia principia non positive influunt esse lax essectum 3 bene tamen cause,. qua libet in suo genere. Et per particulam in aliud, distinguitur a principio activo,quod influit in rem, non ei communicando distinctum numero esse, seu naturam . Vnde Pater Eternus licet active influat in Filium, re Pater,&Filius,in Spiritum Sanctili,
tamen nec PaterisEternus habet ratio. nem causae respectu filii, nec uterque
respectu Diritus Sancti, quia idem
numero esse, di eadem numero natur ,& csseiuia, quis est in Patre,est etiata in Filio, & in Spiritu Sancto.
2. Tantu quatuor sunt genera causarum, nempe materialis, sermalis,c scientis , & fines s. Ratio est: quia tantum istae quatuor i cause influunt in ens naturasel: materia recipiendm& substentando Armam, serma a tuando, & in mando materiam: es ficiens educendo sermam ἰ sinu materiae , vel si de rationali sit i sermo, eam a Deo creatam uniendo materis,& producendo totum t & finalis mouendo esticiens ad talem operatione, nemo enim operatur, nisi tendetas in finem. Cum ergo nullum aliud g niis causae quod concurrat ad compositum subitantiale, assignari possit. 3quatuor tantum prAtia ertini gens
i 3. Quodlibe: ex his generibus sq,-
87쪽
dividituet nivarias spolies . In primis enim causaniaterialis subdiuiditur in Dilectivam, di di posituam . Caula materialissubiectiva in materἰam pmmam, de qua supra egimus , & materiam feeundam , Quae in totum comis
tum prout substernitur accidentitis: Causa itero materialis disipospitia dicuntur accidentia , quibus materia prima preparatur ad formam recipie-dam 3 Causa formalis in intν ineam, qtiae scilicet intrinsece assicit, insor.
trinsech solum specificat rem, ut idea artificis, uel exemplar domum , Obiectum potentiam,aut habitum . 1 Efficiens in primam , quae est Deus , &seundam,sub qua compraehenduntur omnes causς effective creat item in principalem, Se infruinentatim 1 Finalis deniqtie in finem ultimum , Nfinem norimum e in finem culi r graria ,3e finem ess : de quibus omnibus suo ordine dicemus . q. Quaeres primo,An eausa sit prior
suo et up Causa dupliciter accipi
potest, uel materialiter pro ipsa re squae est causa ; & hoe modo aliquae cause possunt prioritate temporis an tecedere e ctus, uel formaliter prinui est actu causans de sic Quod non est prior suo effectu pri ritate in quo, kd d quo . Pro cuius mistelligentia noto, duplicem esse prioritatem et aliam in quo I aliam a quo.
Illud dicitur prius erioritate in quo, duod in illo priori, in quo praesupponitur ad illud, verὸ est sine illo: & ad
hanc prioritatem reducitur prioritasM quo secundum rationem e quando nimirum aliqua duo sunt in eodem instanti reali; attamen in ili' instan ii distinguimus plura instantia rati'nis , in quorii primo intelligitur exi stere unum non existente alio . Prim
titas uero δ quo est, quando unum ab alio procedit, uel causatur. . Hoc supposito, probo conclusio nem quoad primam partem sic quo enim ad secundam partem patet, quia omnis effectus procedit a causa, di cautitur ab illa causa est actu causans per hoc, quod actualiter innuit: non potest autem actualiter influere, nisi etiam in eo instanti sit effectus , in quem influat: emo in nullo in stanti is quo potest intelligi, & esse eausa actu causam sine suo essectu;ac proinde nec esse prior illo prioritate in quo reali, uel rationis. 6. Quaeres secundo , an cauti sinpersectior suo effectu ρ Respondeo chidistinctione. Tn mori causanri omnis ea a 'persectior suo effectia; ines uero entis aliquae cst se scint peν - 1 morer, aliae inque persectae, Θ ali ἐmpessictiores. Prima pars patet ex
dictis; quia estectus dependet a qua libet causa r sed id, a quo aliquid deis pendet, habet modum Derfectioiem, quam id, iiod ab illo dependet: ergo omnis causa quoad mcdum est re sectior suo cffcctu . 1 Secunda vero pars probatur s quia materia, utpote ens in potentia, est imperfectior fio ma , M toto composito: Sr disposia
tiones,quae ad ' mam, ut uia aa tem
minum,& ut imperfectum ad per sectum ordinantur,sunt Impei reci: res ipsa Dima. Forma vero si comparetur ad maleciam, est pei sectior illa, imperfectior tamen composito, quod constititit, quia omne constitatum est persectius quolibet coniti tuente. Causa autem esticiens si sit principalis, debet esse persectior,uel saltem aeque perfecta cum enectuquia illum propria uirtute attinsit, Be nemo dat, quod non habet. Si ue. xo sit instrum etalis,est imperfectior effectu ob rationem oppositam, in ascilicet
88쪽
kilicet illum propria uirtute non attingit . Causa dentu; finalis interduest nobilior suo effeciu , ut eum quis studet propter Deum: intradit ignori bilior, ut cum quis studet propter I uerum : &iisset tum aequalis persectionis cum illo , ut eum quis studet praecise propter ipsam nobilitatem sudii. Eigo ineve entis aliquae cauissae sunt persectiores suo efficiu, aliae aeque pei sectae , de alis imperfecti
ne ea P materiali se formali. I. Uia causae materialis ela soria malis ita inter se connectun-ttir, ut uix possint, nisi simul expli-Car ri , o de rutraque in hac dispuatatione agemus. Et iuppositis ais, quae t te et, in liliro praecςdinti diximus , b euilei disputationem tribus conclusouibiis absolucinus . a P ima conclusio . Materia &forma I et suasmeticialitates, & noner aliquid ipsis sur eradditum , Iaaciat uirtutem caiisandi . Probatur quia materia causat rccipiendo formam 3 forma causat a uando. Rinformando materiami sed ut materia possitirecipςre formari tu, nihil aliud in ea requiritur , quam potentialitas , & capacitas ad talem sormam, quae utiq; potentialitas ab ipsa materia nullatenus realiter distingui. tur: &ut forma causet a 'trando, &informando materiam nihil aliud re
uiritur , Muam quod sit actus; il&ipsa forma substantialis per suam n lientitai m.est abus r.ergo materia forma lid stantialis per suasmediς titates , de non pin aliquidi peradd itum , sunt causae in actu mirmo,&liabent uirtutem causandi.
Confirmatur ii materia Sio ma non per suas entitates,sed per aliquid ipsis superadditum fierent potentes ad causandum, uel illud supc. radditum esset substantia, uel accidens: non substantia, cum haec sttantum triplex , materia scilicet , serma , & compositiim , nulla vero ex istis esse posset , ut est cuidens:
nec etiam accidens , alias ex materia& sorma affectis oliujusmodi accidete
non eret unum per se , sed per accidens, ut pol E coalescens ex rebus diversorum pridicam tpruin e
illud superadditum est omnino ficii- q. Secunda conclusio. Causalitas materiae est unio ipsius cum serma r& causalitas formae est unio ipsius
cum materia . Prima pars probatur; Causalitas cujuslibct causae est influxus ille , Quo in proprio genere causandi. causa actualiter influit in estχ-ctum e atqui materia pex hoc selum influit in formam & compostum, quod uniatur formae: ergo cauialitas materiae nihil aliud est, qua unio ipsius cum forma . Probatur minor; Materia non aliter causat formam, quam rccipiendo illam ; nec aliter insuit totum , quam communia
eando si ipsim illi pei modum partia
materialis : atqui id totum praestas per uni cem cum forma . per hoc n. qiidd materia uniatur forme , Iericipi e in. s. sormam constituit ch, pi situm per modum partis materia lis r ergo . y Eodem modo probatur secundo pa conclusionis a quia i)la xii, gauialitas formae, per quan Anna icossis unicat materiae, de constit ut comp tum per modum Pinisi natis 1 atqu' praeciae per hoc, quo se iva Nilatur
89쪽
compositum pcr modum partis formalis : ergo praedicta unio est causi. litas formae. Vtrum autem ista uniost quid distinctum a materia, & fota ma .'8e an sit una vel duplex Θ diximus lib. praec. dis'. . dub. 2. s. Tertia conclusio, Effectus macteriar est i se forma,ut recepta in materia, & ipsiim compositum: effect essuero formae est ipsa materia ut actuata forma,& ipsum compositu. Prob., qjia illud est effectus cujuslibet causae, quod resiliat ex illius causalitate: sed ex eausalitate materie resultat forisma recepta in materia,& ipsum compositum z ergo totum hoc est adaequatus etfectus materig. Rursus ex causalitate forme resultat ipsa materia actuata,& insirmata per Armam, de ipsum compositum r ergo totumhoe est ad equatus effectus formae 6. Hine habes,materiam dici causam intrinsecam respectu totius, non autem respectusormi, similiter formis esse causam intrinseca respectu eompositi; non auteni respectu ma- feriae- Ratio est. quia una non ingre ditur constitutionem alterius . de
ambae constituunt totum.' 'T. Dices r compositum non attingitur totum a qualibet ex his causis Dorsim sumpta; ergo absolute, &simpliciter non eotest dici effictu, materiae ves effectus formae. y Resp. neganao consequ tia quia ad hoc ut diduis dilectus alicui cauis ab lute,
si ii liciter tribuatur, non est ne eesse', ut haec totum illum attingat; homo n. dicitur Producere homine ,3d tamen 'no esticit neque mite iam,
neque mim,cum hartim qua libet a sella meis pro i eta fuerit . sed sola desoherriri erm lleee matrei'. neque forma' 'iset totum compost timi substactiales,t nihilomitius libeabsolute, 3e simpliciter dieitur effectus cujuslibet illarum,quia quaelibet illud eomponit, & causat in suo ge
I. UXemplar seu idea idem n in praesenti significant 7 est fον-
Ita definitur a D: August. lib. I9.d civit. Dei cap.2s. & D. Th. de verit. quaest. 3. art. a. inam definitionem ut explicemus, friendum est, triplex esse gehus sorinarum 3 alia est formae
ex qua , alia aqua, Se alia ad qua- . Forma ex qua illa est,quae intrinseed istum componit, ra ex qua compositum constituiti iriForma verba ρυα
est illa, aqua effectus ut ab agendi principis egreditur. Et tarma ad qua illa dicitur, ad cuius similitudinem, imitationem effectus producitur . In praesenti definitione particula illa, forma , tenet locum generis, &accipitur pro forma abstrahente ab histribus generibus sormarumIlla vero dictio , quam asiqnἰs imitatur , ponitur loco differentiae , per quam si-.gnificatur , ideam esse formam, noa ex qua , neque a qua', sed ad quam,
ad cujus scilicet similitudinem forumatiir effectus . Sequitur ex intentatisve Orontἰ d quaepaiticula etiam ad
ejus differentiam spectat ; per hanc enim excluduntur sermae, quas esse .ctus casu exprimunt. unde si aliquis non attendendo ad 'retrum v g. - Νηgeret imaginem aliqua valde illi similem, nota ideo: Petrus diceretuὸ exemplas illius inla nis . Additus tandem etiam loco dimetentiae ly Δάιιν-Mantis stat quam pataticulam
90쪽
solam e cluduntur a ratione ideae
formae agentium naturalisi non operantium liberὸ,sed ex necessitate naturae, ut cum homo generat hominem , & Leo Leonem ue hujusmodi
enim generantia veram, & realem formam, quam producunt,intendui, di vere illam assimilant sormae exi stenti in ipsist quia tamen a natura determinatus est: Leo ad producenda formam Leonis, & non aliam, ideo non indiget idea, quae tantum ponitur ad hoc, ut determinetur, & d rigatur agens ex se indcterminatum, di indifferens.
2. Dices exemplar externum,quod
pictor v.g.sibi imitandum proponit, est forma, quam aliquis imitatur ex intentione agentis determinantis sibi
sinem et & tamen non est idea: haec n. ut docet S. . T. Part. '. I s. debetes bintra mentem artificiar ergo de
sititio tradita convenit aliis a definito, & consequenter non est bona. TResp.negando antecedens; excplar enim externum , V. g. efigies Mercurii ab Apelle consecta, quam alius pictor imitari intendit, non dirigit immediate artificium, sed solum d servit pictori ad formandum in me te propriam ideam, a qua immediat Φpolleatale artificium a se faciendum, dirigatur is 3. Quaeres primos Cuinam ratio ideae eonveniat p P. sua et dilp 21.
met. sect. I. putat convenire conceptui formali, seu cognitioni obiecti. Cuius fundamentum est: quia munusidia , seu interni exemplaris est,dlusis gere operationem agentis Hoc autε munus est: cognitionis e cognitio n. rei faciendae eth veluti qtioddam lumen, quod praeit, ostendens viam ,
di modiim,ac terminum operationis.
q. Sed haec opinio non placet, quia
idea est aliqui ἡ intellectuti , quod
imitandum accipitur: eth n id , ad quod artifex intendens operatur tatqui conceptus fot malis non est id , quod attendit artifex iit imitandiεm,
sed id , quo cognoscitur illud , quod
imitandum est : eigo conccptus formalis non est idea. Ad Fundamentu Patris sua ree respondeo, ideam dirigere actionem agentis,quatenus eli regula, Se mensiim,ad cujus smilitudincm ideatum fieri debet: hoc autem non competie cognitioni, sed ei, quod imitandum. accipitur ab artifice. Durandus vero in I. dist. 36. quaest.3. num. I I . dicit , ideam esse idem opus, quod faciendum est:
ad extra, ut prius concipit un adliniatra . Eandem seiventia in tenet M tus in I .dist,as. q. unic. ubi assetit, easdem creaturaS quatenus praeconceptas a Deo, esse sui ideas, adi hoc ut esticiantur ad extra. 1yl7. Neque ista opinio placet squilidea est, cui assimilatur opus quam imitatur opus , quae est causa operis:
at non dicitur idem simile sibi ipsi ,
imitari seipsum , causari a seipso. ergo non potest idem opus esse idea sui ipsius sed debet esse aliquod aliud distinctum obiectum. Unde falsum est quod dicit Scotus, nempe ideas
erraturaria in Deo cste ipsa et creaturas obiective existetes tu ejus meiste , quia cum exemplar sit vera & realis causa rei faciendς, si ideae creaturarum in Deo essent ipsae creaturgin esse obiectivo . Deus'non posset creaturam causare , nisi concausared ipsa creatura , quod est Aserdum . t. 8. Tertia & vera sententia docet, verbum mentis ab artifice exprestu, esse idycui convenit ratio idee . ita mTh. I. contag t. caP. q. & in I.