장음표시 사용
411쪽
418 METAPHYSICAE SPECIΛLlsa prava animi consuetudo partim auspiciis sua perbiae, partim au Spiciis sensualitatis contra- cta acumen Obtundit impressionum educatio- nis; nimirum sun Sum Sopit Veri latum, quas dea Divinitate, puenis auternis, solicitato didiceu runt. Sed haec in ipsis non extincta fides est, a sed ignis cineri suppositus; cuius vim sentientu cum se ipsi consulent et potissimum cum ali- quod discrimen ingruet. Tum trepidiores vi- debuntur, quam ceteri homines si). nTandem concludit id iure optimo ad credendum adducere, libertinos de iis , quae dicunt,
Ceterum quidquid de his blateronibus sit, certo pauci, in quibus natura depravari potest, totius
generis humani consensum non debilitant. Quare . hunc ratum habentes sic ratiocinationem consi-cimus. : Essectus communis, constans, inelucta hi-lis , causam profecto eX poscit communem, con-S laniem, nece SSari 3 m. Atqui causa eiusmodi alia ess non pote St, ni Si natura. Ergo perpetuus et unanimis gentium in Divinitale agnoscnnda consensus eX natura proficiscitur.'At vero naturaelestimonium , nisi Sciunt in in omnem standitus o vertere quis mavult, firmissimum et ab errore Vacuum Omnino est. Ergo supremi Numinis existentia in certissimorum numero haberi debet. In re itaque tam manifesta et consessa apud Omnes ultra neutiquam immorabimur, sed omnia velut in summam conserentes cum Τullio concludimus:
a Si ratio mecum facit, si eventa , si populi, Si a nationes, Si graeci, si barbari, si maiores etiam
412쪽
PARS TERTIA NEOLOGIA NΛΤΠnΛLis 419 a nostri, si denique hoc semper ita pulatum est, a si summi philosophi, si poetae, si sapientissimia viri. qui respublicas constituerunt, qui urbes
a condiderunt : an dum bcstiae loquantur expe-σ clamus, hominum consentiente Buctoritate cona tenti non sumus cl) ῖ , Solvuntur distieultates.
48. Advorsus demonstratam veritatem non pauci insurgunt adversarii. Principio Kant Dei existentiam etsi postulatum quoddam rationis
practicae, morali sido credendum esse concedat; tamen ad theoreticam rationem quod attinet, ratiocinando evinci non posse contendit. Ait enim tria essB posse argumentorum genera , quae Pro Dei existentia ex ratione speculativa promantur. Unum, quod eX contingentia mundi et lege causalitatis deducitur , et eosmologicum vocat. Alterum , quod ex ordine universi Deum infert, et physie οι heologicum nominat. Tertium quod abi dea summi Numinis eiusdem existentiam dudueit, et ontologicum dicit. Horum vero nullum metam attingere ait. Ergo, concludit, ratio theoretica incassum pandit alas ut ultra mundum Sensibilem transvolet 2). Et sane ad argumentum Ontologicum d) quod
1ὶ De Divinitat. l. I, c. 59. αὶ Critim Rationis Purae. Dialeci. Trauscendent. l. 2,
5) Argumentum hoc, quod a Dei idea vel possibilitate ,
eiusdem existentiam inseri, primum excogitavit S. Anselmus, deinde Cariosius et Leibnitius instaurarunt. Cartesius enim ex ioca entis summe perlecti existentiam sic derivat:
413쪽
420 METIPHYsi AE SPECIALIS pertinet, variis rationibus ostendit non posse exist sentiam ex possibilitate deduci, neque solius ordinis ideatis adminiculo ordinem realem inferri.
Argumentum vero cosmologicum in Ontologicum restandi a SSerit. Eo enim , statuta semel existentia entis necessarii, continuo ad eius in sinitatem ostendendam proceditur, habeturque proinde haec propositio: ens necessarium est infinitum. Haec vero sic converti potest iuxta dialecticos :infinitum est ens necessarium , Seu eaistit necessario. At in postrema hac propositione nemo non videt existentiam ex entis necessarii notione deduci. Ergo argumentum cOSmologicum in Onto logicum tandem resolvitur. Praeterea lex causa - litatis non nisi regulam quamdam suppeditat phaenomenorum, et ordinem dumtaxat subiectivum respicit. Cum igitur ad existentiam inserendam assumitur, principium regulativum in constitutivum transmutatur; hoc autem subreptio quaedam mentis est et fallacia. Tandem argumentum physico theologicum non plus roboris retinet. Nam in primis eX rerum Ordine siniumque contextu existentia causa o Blicuius illi accommodatae in serri tantum potest , non vero certae cuiuSdam et quidem in sinitae in
t Quidquid in idea clara et distincta obiecti alicuius conti
a ne tur, assirmandum de ipso est. Atqui in idea erilis sum. a me persecti continetur existentia, Secus nota esset eiusmo-a di. Ergo Ens summe persectum revera existit. v Prisc.
Phil. p. I, c. I. . . Leibnitius vero possibilitate Dei innixus sic ratiocinatu5 est: a Possibile est Deum existere ἔ ulla si-κ quidem in hoc involvitur repugnantia. Sed si Deus Possis bilis est, existit; existentia enim in ipso cum possibiΙitatea confunditur. Ergo Deus reapse extatat.D Dc la demonstr.
414쪽
'PARA TEnT Λ-THEOLOGi A NAUn Lis 4 21 telligentiae. Deinde ea ratiocinatio ex analogia quorumdam naturae essectuum, qui a rict humana
perficiuntur quique intelligentiam postulant. ad
idem do mundo inserendum argumentatur. VB-rum id effici nequit; si quidem mundi non omnes
Partes, et eausas perspectas habemus. Ah essectione igitur causarum nobis nota ad obscuras et non
notas explicandas pergit. Deniquμ qui eo utuntur argumento, ab experientia quidem exordium sumunt; deinceps vero ipsam deserunt ut ad ens necessarium progrediantur, ex quo solius rationis purae adminiculo infinitam eius persectionem inferunt.Ergo argumentum physico theologicum ad Ontologicum reducitur, cui solum ad introductionem quamdam inservit. Res p. Largimur Κantio quae contra argumentum Ontologicum assert. Hoc enim revera fallaciam non levem offendit, propterea quod ex ordine ideati ad realem transilit. In idea enim entis summe perseeti existentia tantum ideatis continetur. Quod si ea notione realis etiam existentia includi velit, tunc ens huiusmodi summΘ persectum in statu rPali supponitur ac proinde manis usta sit principii petitio. At vero vehementer negamus Argumentum cosmologicum in Ontologi cum refundi. Maximii enim utriusque est disse- rQntia. Cosmologicum enim non ex idea aliqua , sed ex reali existentia entium contingentium sensibus vel conscientia perceptorum , existentiam Supremae causae per se exstantis deducit, propter connexionem quam inter essectum et causam intercedere necesse est. Quare principiorum , quibus innititur, alterum in Oxistentia reali entium creatorum, alterum in emto causalitatis situm
415쪽
422 META PHYSICAE SPECIALIS est. Quamobrem non ratiocinatione pura , sed mista continetur ; et, quod eon Sequens eSt, tantum dissert ab argumento Ontologico , quantum argumentatio, quae circa realitates exercetur, dissori ab ea quae in solis id eis vertitur. Nec vero obest quod, e Xi Stenti B entis necessarii sic demonstrata, ad ceteras eius derivandas persectiones , ex. gr. infinitatem , si at gradus. ioptime enim postquam exstare aliquid probatum est, a condi tiones, naturae ipsius, quae eiusdemidea continetur, cetera eius attributa deduci possunt. Quae quidem attributa in tantum ut realia cognOScuntur, in quantum antea subiectum , ad quod pertinent, reale eSSe mon Stratum est. Quare propositio illa ens necessarium est infinitum , vel infinitum est necessarium, non vi sua sed vi superioris ratiocinationis lain lactae realitatem habet. Lex vero causalitatis, ut cetera rationis principia, non subiectiva est, sed maxime obiectiva. Enuntiat enim generatim non posse essectum gigni sine causa ; atque ideo data serie conditionatorum quorumdam, dari oportere absolutum aliquod ex quo series illa tandem pendeat. Id autem non apparentias respicit, sed intimota obiectorum natura , nec ideas subiective moderatur, sed obiectivas rerum relationes explicat. Argumentum physico theologicum non minus certum ha heri debet. In primis enim sic a nobis Propositum est, ut artificem mundi et ordinalorem non quemcumque convinceret, Sed talem ,
qui in sinita polleat intelligentia. Deinde etiamsi
id non saceret, tamen ad refellendos a theOS Oppido sussiceret, qui Deum idcirco insiciantur, quia ex fortuna et casu mundi dispositionem repetunt.
416쪽
dus hoc ipso quod artifice indiguit, a qtro ordinem sormamque susciperet: a se esse non potuit.
Quare argumentum hoc etsi proximo intelligentiam tantum mundi ordinatricem generatim inferret, tamen mediate saltem existentiam quoqueentis necessarii, quod mundum condiderit, demonstraret. Atque hoc quantum ad primam obiectionem attinet, quae adversus argumentum eiusmodi a Kantiu iacta est. Quoad alteram vero reponimus , rationem ex ordine mundano desumptam non analogia niti operum humana arte lactorum, sed evidenti hoc rationis principio e ordinem nonnisi eae intelligentia proseisci. Hoc autem maxime perspicuum est; siquidem essectus superare causam nequit; quod Prosecto contingeret, si temeritas, quae in negatione sapientiae et ordinis sita est, sapientiam et ordinem essiceret. Denique, quod deinceps ex notione entis necessarii eius in sinitatem a priori inseramus, id minimo ostendit nos ad argumentumoniologicum confugero, quemadmodum Supra declaratum est salis. Obiic. II. ex Baylo. Argumentum ex communi consensu generis humani desumptum pro Dei existentia minime valet. Nam in primis conSeu-Sus hic certus non est, cum non omnes Populi nobis comperti sint, neque an semper ita Sens
rint nobis constet. Deinde, multi sunt populi et Philosophi, qui in atheorum numero suisse dicuntur. Deniquo opinio Numinis ortum ducere potuit ex ignorantia causarum naturalium, Vel ex sacerdotum aut legislatorum fraude , vel ex educatione aut timoro quodam naturali.
417쪽
424 METAPHYsi CAE sPECIALIsnes p. Populos generatim , quotquot innotu0runt, in adstruenda divinitate mirifice consentire, exploruta et manifesta reS PSt. Et sane de an
liquis nationibus per Spicuum eSt eX iis, qua o antiq uissimi scriptores et de populorum moribus peritissimi retulerunt. Cuiusmodi sunt Homerus, Herodotus. Plato, AristoteleS, Cicero, Ρlutarchus, Maximus Tyrius, Epistetus, aliique. Quod si aliquae gentes alli eae nominatae Sunt, id non quia nullum agnoscerent Deum dictum est, sed quod pessime viverent esserati Sque moribus uterentur, vel etiam quia communes reliquorum populorum Deos non admitterent. Sic, ut aliquod exemplum asseram , Iudaei, quia idola non colerent, genseontumelia numinum insignis a Plinio dicti sunt. Sic otiam Christiani, quia salsos Deos abiicerent, athei saepe ab ethnicis Vocabantur , teste Arno-hio et Minutio Felice. De nationibus vero recentius detectis adeo in praeSens certa res est, ut pluribus confirmari non egeat. Quod si viatores
nonnulli gentes aliquas Dei notitia destitutas sore perisse narrarunt, hoc ex imprudentia eorumdem et temeritate proceSSit, qu3 tenus eorum populorum moribus non rite eXaminatis, quin etiam
sermonis, quo illi utebantur, ignari, falsa pro voris retulerunt. Quare qui eorum in praesenti auctoritate confideret, contemptum non levem sibi crearet, Ob tantam quae nunc Viget geographiae lucem et commercii amplitudinem ac facilitatem;
undo est ut hac aetate nullus fere sit terrae angulus qui notus non habeatur. Consensione autem tot notorum populorum firmata , lacile dereliquis, qui sorte nondum comperti sunt, aut dotemporibus antiquioribus idem coniici potest.
418쪽
PARA TERTIA - THEOLOGIA NA LnhLis 425Natura enim semper et ubiquB eadem pst: consensus vero eiusmodi non nisi a natura proficisci potest, cum communis Sit et constans et a rationis principiis non infirmetur sed confirmetur.
De philosophis denique illis, qui atheismum professi esse dicuntur, iam responsum est supra: ubi ostendimus eorum atheismum fuisse praetieum potius, quam speculativum. Ceterum, cum hi comparatione eorum, qui contrarium docuerunt,
sive numero sive sapientia pro nihilo haberi possint ; ipsorum exceptio ad tam plenum tamquaunanimem generis humani consensum debilitandum valere nequit.
Reliqua demum quae addebantur non minus futilia sunt. Etenim si ignoratio causarum naturalium opinionem divinitatis ingenerasset; eo haec decresceret, quo illa augetur. At contrarium constanter contingere certum est. Quo enim diligentius naturam contemplamur, eo vividius supremi Numinis existentia clarescit. Sacerdotes autem et legum latores huic opinioni originem. dare non potuerunt. Nam sacerdotum institutio opinionem divinitatis colendae subaudit; ut autem legislatores opinione hac uterentur, eam iam apud populos vigere oportebat. Sic etiam educalio ut eam in filiis gigneret, iam ante in parentibus exstare postulabat; et cum res nimis varia esset, in hoc uno constans et uniformis esse non poterat. Denique tantum abest ut timor Deos secerit, ut atheos potius secisse dicendus sit. Nam si rationis regula rem examinemus, apparebit prosecto eos dumtaxat atheismum profiteri, quibus post obitum a Deo potentissimo flagitiorum vindice mullum pertimescendum superest. Con-
419쪽
426 METAPHYSicAE SPECIALIS tra nemo bene moratus et honestus de existentia supremi Numinis sententiam non certissimam habet. Obiic. III. Prima veritas demonstrari nequit. Sed Deus est prima veritas. Ergo demonstrari nequit. Resp. Haec Ohiectio non Dei existentiam impetit, sed carn esse veritatem per se notam infer ret. Nihilominus quoniam id etiam falsum est, reponimus Deum quidem esse primam veritatem quoad existentiam non vero quoad cognitionum nostram. Non enim ex contemplatione Dei adceleras veritates descendimus, sed contra ex aliis veritatibus ante notis ad Deum assurgimus. Iam
Vero , etsi quod primum est in ordine cognitionis demonstrari nequeat, sed cetera potius per ipsum demonstrentur; tamen quod primum est
in ordine existentiae, si nobis immediate non innotescat , optime ex ante notis demonstratur. Atratiocinatione a posteriori, ut aiunt, non a priori, quae per causas rem probat. Obiic. IV. Dei existentia et natura unum idemque sunt. Sed Dei natura inaccessa nobis est. Ergo etiam existentia.
Resp. Etsi existentia Dei physice cum divina
natura confundatur,oppido lamen cognitione distinguitur. Quare optime possumus illam attingere; quin hanc plane cumulateque D OScamus. Quamvis et hoc quoque falsum est, Dei naturam prorsus esse nobis imperviam. Nam quamquam illam non comprehendamus , satis tamen Percipimus quoad praecipuas perfectioneS, quae naturali lumine patefiunt; quemadmodum ex iis , quae deinceps dicturi sumus, perspicuum erit.
420쪽
PARS TERTIΛ-THEOLOGIΛ NATURALis 42TObiic. V. Inter Deum et res creatas nulla est proportio. Ergo nequimus ex his ad illum assurgere ; praesertim eum demon Stratio ex necessariis procedere debeat, creaturae autem Sint contingenteS. Resp. Inter Deum et res creatas nulla viget
proportio realitatis ; at sane viget proportio dependentiae et habitudinis. Etsi enim creata persectio , quantumvis aucta, nunquam n d aequandam vel proxime attingendam divinitatem devo-niat; tamen eiusmodi est, ut a Deo tamquam a causa pendere debeat. Id autem plene sussicit, ut Dei existentia ex illa inseratur. Demonstratio vero niti debet necessariis non quoad existentiam,
sed quoad inserendi vim , idest assumero debet
praemissas certas et evidentes , quae saltem hypotheticam necessitatem habeant. Creaturae Bulem utut contingentes, tamen iudicia certa et evidentia praebent, et hypothetica necessitate donantur; siquidem dum sunt nequeunt non PSSe. Obiic. VI. Ad essectum sinitum producendum causa sinita et contingens sussicero potest. Ergo, cum mundus sit ens sinitum; ex eius essectio nonon nisi causa sinita et contingens inserenda est. Resp. Essectui sinito et contingenti sussicere potest causa sinita et contingens , in Ordinst cauSarum Secundarum, transeat: in ordine causae primae , nego. Haec enim non nisi ens necessarium
et infinitum esse potest; quemadmodum ex disputatis hic et in Cosmologia luculenter apparet; nec factae demonstrationes hic iterum dispendio temporis repeti debent.