장음표시 사용
441쪽
Deus est immutabilis, aeternus, immensus.
Tripliei para grapho trinam hanc propositi nem illustrabimus, ut distinctioni et claritati con
Deus est immutabilis. 456. Delim nulli osso obnoxium mutationi ex iis , quae hactenus disputata sunt, evidenter elucet. Nam interna omnis mutatio transitu quodam ex uno statu ad alium continetur. Quare iis intervenit rebus, quae aliter se habere possunt ac sunt et incrementum vel decrementum accipiunt. Quapropter, ut in tertio Ontologiae capito diximus, subiectum quod mutabile est, contingentiam aliquam vel quoad existentiam, vel sallem quoad modos, quibus assicitur, semper includit, ac sinibus quibusdam torminatur , quorum veluti variatione mutetur. Tum etiam ens mutabile compositione aliqua constet necesse est, Saltem ad modi sicationes quod attinet; ut aliquid ei accedere possit aut detrahi. At enim Deo haec omnia repugnant. Cum enim Deus sit ens nece Sarium , realitates omnes quae in ipso Sunt, ex necessitate sunt; nec ulla proinde earum amitti, aut nova aliqua adscititia persectio adiungi potest. Deinde , Deus in sinitus est Et undecumquΘperfectus; atque ila quidem, ut hac nota spoliari
442쪽
PΛBS TERTIA-THEOLOGIA NATsuhLIs 449 nequeat. Ergo augmenti quidpiam aut decrementi SuScipero nunquam potest; secus inlinito aliquid maius esset. Denique Deus summa simplicitato
gaudet; ex quo sit ut nihil ab eo divelli aut ad
ipsum complendum accedere possit. Deus igitur in eodem semper statu perseverat, nec ulli unquam verae mutationi subiicitur. Atque haec non do physica tantum , sed domorali etiam mutatione intelligenda sunt. Moralis enim mutatio in hoc cernitur, ut voluntas quoad obiectum idem, et sub iisdem conditionibus inspectum, in contrariam convertatur. Quod quidem ex inconstantia aliqua vel inscitia volentis exoritur. In tantum enim nos , exempli gratia, quod ante volumus, deinde respuimus; quia aut mobilitate animi ducimur. aut adiuncta quaedam in obiecto detegimus, quae antea ignorabamus. At vero neutrum hoc vitium in Deum cadit; si quidem Deus infinita et sincerissima pollet persectione , nec ignorantia ulla aut animi levitate
57. Verum , dicet aliquis , quomodo mutatio omnis interna a Deo abiicitur, si Deus, ut probandum erit inferius , liber est 3 Prosecto libertas indisserentiam quamdam sibi vindicat, atque in hoc cernitur, quod agens velle aut nolle obiectum , aut eliam ab utroque actu vacare possit Actus igitur quidam in Deo ratione libertatis esse potest vel abesse, quod certe internam aliquam inseri mutationem. Respondemus minime nos insiciari hanc dim- cultatem esse maximam, quae in hac materia o D sendi possit; eaque moventur Cousiniani, cum etsi non verbis re tamen divinam libertatem e
443쪽
450 META PHYSICAE SPECIALIS medio pellunt. Sed imprudenter et temere. Non enim quia duas veritates, quae evidenter demonstrentur , conciliare inter se forte quis nesciat; idcirco ius habet inficiandi alterutram. Potissimum vero cum in Dei scientia versatur, nimirum in contemplatione obiecti, quod etsi a nobis c gnosci aliqua ex parte possit, undique tamen comprehendi, aut plene explicari non potest.Vere enim in hoc sensu Deu' lueem inhabitat inaecessibilem, quam qui nimis audacter scrutari velit, hebetatam aciem inde reseret. Quapropter si rationi, cui lege naturae subiicimur , parere volumus: sic de excellentissima Dei natura disseramus oportet; ut quidquid ad persectionem pertineat, quidquid altum sit ac magnum, id insini-iae illi et simplicissimae realitati tribuamus. Sin
incidat aliquando ut modus non detegatur , quo diversa eius attributa invicem concilientur; ignorantiam nostram potius lateri debemus, quam persectionem aliquam Dei propriam impudenter eripere. Cum igitur Dei immutabilitas maxima Perspicui tute col luceat, nec minus divina libertas in certissimis habenda sit; permultum non in t resset, si modum eas inter se conciliandi omit
Nihilominus ut quantum ingenii nostri limitibuS concessum est, operosa etiam et ardua illustrare ratione aliqua conemur; modum hunc, quo Deus sine mutatione interna sit liber, explicare tentabimus.
Age i laque quidquid Deus extra se voluit, non modo ab aeterno voluit, sed etiam eodem actu quo dilexit seipsum.In Deo enim nulla est actuum compositio aut vicissitudo. Actus autem divinae
444쪽
PARS TERTIA-THEOLOGIA NATURALis 451 voluntatis cum sit perfectissimus , in obiectum ferri debet, prout huius conditio sert. Ergo Deus seipsum diligit ut sinem, reliqua ut media, quae ad finem hunc diriguntur. Quia vero media haec
sunt eiusmodi , ut cum sine non necessario connectantur ; idcirco est ut Deus eodem unico actu
sie illa velit, ut etiam non velle possit; et quamvis se necessario amet quia sic postulat obiecti bonitas), cetera tamen a se diversa contingenter diligat et libere, quia talis est obiecti conditio. At enim qui sit ut idem actus necti et non necti possit ad obiectum , quin tamen intrinsecus ulla ratione mutetur In hoc tandem vertitur dissicultas. Dicimus itaque potestatem hanc ex infinita persectione illius actus emergere. Nam volendi actus qui infinitus sit et completissimus, cumulate complectitur quidquid ad obiectum quodvis volendum exquiritur, quin pristinae alicuius realitatis iacturam laciat, aut novi aliquid adipiscatur. Quare si liber est, hoc sibi vindicat, ut
idem omnino quoad realitatem manens , possit obieeta aliqua respicere aut secus , prout libeat operanti. Exinde autem actus intrinsecus non mutatur, sed diversam dumtaxat induit relationem. Actus enim illo duplici ratione debet considerari e absolute , prout aliquid in Deo est et cum ipsa Dei natura convertitur; et relative , Pro ut res creandas respicit, quae cum divina persectione nullo necessario vinculo colligantur, Iam vero Primo modo spectatus actus ille neces-5arius omnino est, et mutationis expers; atque ideo, sive mundus creetur sive non , semper est idem. Secunda ratione inspectus, contingens est
445쪽
452 MΕΤΛ-IsICAE SPECIALIS et in contrarium vorti potest; tum etiam dive sus ab eo est, qui fuisset, si mundus minime
creatus esset. Nec tamen diversitate sua mutationem Deo assert internam, sed relativam dumtaxat: quae, ut in ontologia diximus , externa est. Non cnim inde exsurgit quod Deo addatur aliquid vel tollatur, sed quod directio tantum et relatio actionis divinae varietur , ex quo siat ut rebus a Deo distinctis existentia tribuatur. Atque huc ulterius illustrari potest ex disserentia quae viget inter voluntatem creatam et divinam. Nam idcirco creata voluntas, cum B da liquod obiectum se siectit, novum actum eum mutatione induit; quia non actione unica sed successione plurium operatur ; nec actus, quem elicit, cum natura ipsius unum idemque est, sed 'adsectione quadam, quae SV pervenit, continetur. Quare voluntas illa actuosa simul est et patiens:
patiens vero, quia agendo aliquid novi recipit, quod anten non possidebat. At Dei voluntas actus quidam est simplicissimus et infinitus; cui quidquid adiungi singitur, redundaret. Quare nullo modo ut patiens, sed ut agens tantum considerari debet. Λgens autem praecise in quantum agit, non aliquid in se recipit, sed persectionem aliis impartitur 3 ac proinde si actionem cohibet, non aliquid a se demit, sed essectui existentiam negat,
relatione Solum variata. Id vero etsi in solo Deo contingat; tamen in ipsa etiam voluntate creata Exemplum aliquod relucet. Nam cum haec exactu primo ad Secundum procedit, actus ille primus, in quantum eiusmodi, non mutatur intrinsecus, Sed novam dum laxat suscipit relationem.
446쪽
Pans TERTIA-THEOLOGIA NATΠnALis 453 Mutatio vero omnis actu secundo continetur, qui nova quaedam est animi modificatio. At quo hie actus secundus idcirco incrementum assert, quia actus primus in sinitus non erat, et potentialitati commiscebatur. Quod si sola actualitate ornatus esset, sine ulla mixtura potentiae; tunc nulla interna mutatione assici posset, sed solum novam relationem indueret. Id vero nobis, qui siniti sumus, competere nequit; at de Deo optimo cogitatur, qui, ut dixi, infinitus est et actu persectionis inlinilae ad creandum mundum so libere
vertit. II. Deus est aeternus.
i58. Post immutabilitatem sequitur ut de divina aeternitate dicatur, quae cum superiore attributo adeo arctis nexibus iungitur, ut pene confundi videatur. Aeternitas ita quo dicitur ea duratio, quae principio et sine caret, atque ideo prorsus infinita est. nec tamen ullam sibi implicat successionem. Duratio vero est existendi permanSio, Seu perSeverans entis existentia. Lnde
si Deus existentiam habet sine initio ac sine fine, et talem ut omnia actu immutabiliter complectatur ; eum esse aeternum profecto patebit. Iam age quod eius existentia ita perstet, ut quemadmodum nullum exordium sortita est, ita nullum sinem sit habitura ; id ex eius absoluta necessitate consequitur. Nam existendi necessitas nullo certo tempore desinitur ; atque ideo ut semper suit, sic seinper erit. Praeterea quod necessario ac vi suae naturae existit, id ex nulla
447쪽
454 METAPHYSICAE SPECIALIsre pendet; ideoque ut nunquam incepit, sic nunquam desinet. Deus igitur eum necessario extet, terminis utrinque in eXi Stendo vacat. Quod voro eius existentia successionem respuat, ex divina infinitate atque immutabilitato perspicuum est. Nequit enim ibi adesso vel fingi
successio, ubi nulla interna viget mutatio. Successio enim transitu ex uno statu ad alium constituitur, qui certe cogitari nequit in ente, in quo
permansio semper eon Stans, eiusdem quo realitatis in sinitae possessio cum summa simplicitato reperitur. Ergo Deus quavis vicissitudine incomitatam existentiam habet ; atque idcirco vitam possidet, quae plene tota sit simul et omnis mutationis expers. Atqui id aeternitatis notionem praebet. Deus igitur aeternitate fruitur, immo ipsa est sui aeternitas ; in Deo si quidem existentia a duratione non dissert. Hinc sequitur respectu Dei nihil revera transactum esse vel futurum ; sed omnia lanico praesenti instanti simplicissimo et in sinito contineri. Quare sapienter Boethius: ii quidquid vivit in si tempore, id praesens a praeteritis in futura pro- a cedit, nihilque est in tempore constitutum quod a totum vitae suae spatium pariter possit ampi u cti. Sed crastinum quidem nondum apprehen-α dii, hesternum vero iam perdidit. In hodierna v quoque vita non amplius vivit, quam in illo u mobili transitorioque momento. Quod igitur u temporis patitur conditionem, licet illud si
re ut de mundo censuit Aristoteles nec coepere rit unquam esse nec desinat, vitaque eius cum a temporis infinitate tendatur; nondum tamen a tale est, ut aeternum esse iure credatur. Non
448쪽
PARA TERTIA HEOLOGIA NATURALIs 455a enim totum simul, infinitae licet vitae, spatium a comprehendit atque complectitur; sed sui urali nondum, transacta iam non habet. Quod igitura interminabilis vitae plenitudinem totam parie ter comprehendit ac possidet. cui nec futuria quidquam absit nec praeleriti suxerit; id a si ternum esse iure perhibetur. Idque necesse este et sui compos praesens sibi semper assi Stere,u et in sinitatem mobilis temporis habere prae- si sentem st). s quod postremo dictum perinde
intelligendum est ac Deus permanente suo et infinito instanti praesens sit rebus omnibus, quae nuxu saeculorum eveniunt. quin ullam in so subeat successionem. Quare respectu temporis ueternitas non incongruenter assimilaretur immoto centro, quod cum individuum sit et permanens, vi linearum, quae inde ducuntur, punctis omnibus sphaerae respondeat, quae circa ipsum sorte volvatur. III.
59. Restat ut de immensitate divinae naturae aliquid perstringamus. Hac voce intelligitur a ' theologis modus ille existendi, quo Deus ut ubi que sit praesens exquirit, ac substantia sua Omnia, quae ereari possunt, veluti permeare potis est, quin a re aliqua aut loco uspiam definiatur σ). Ex quo patet attributum eiusmodi in Deo eSSe necessarium et absolutum, quippe quod ex
449쪽
456 METIPHYsICAE SPECIALIS actuali rerum creatione non pendeat. Attamen inde sequitur ut, ereatione peracta, Deus actu adsit rebus omnibus, easque intime penetret, quin spatium ullum aut locus reperiatur, cui praesentiam Suam non exhibeat. Quod quidemost voluti immensitatis consectarium, et non incongruenter appellaretur omnipraesentia. In ro hac duplex vitium caveatur Oportet. Primum est illorum, qui immensi latem Dei cum spatiis imaginariis male confundunt, atquct attributum eiusmodi ex vacuo in sinito constitui perperam opinantur. Huius sententiae videtur fuisse Newton, evidentius vero Clarche, contra
quem egregie disputavit Lethnitius si . Verum haec Opinatio absurdis abundat, essicii quo Deumoxtensum et Lompositum. Immo, ut rite observat Genuensis, viam ad Spinogismum recta sternit. Alter declinandus error eorum est, qui divinam immensitatem in hoc tantum reponunt, quod res creatae quaelibet divinae scientiae et poten-liae subiiciantur. Quae sententia, ut liquido satear, immensitatem Dei oratione relinquit, re autem tollit. Quamquam enim theologi de divina
omni praesentia disserentes, Deum in rebus Omnibus per scientiam, per potentiam et per essentiam esse definiant; tamen id quod proprie ad
immensi talem pertinet, hoc tertio continetur. Duo enim quae praecedunt, ex aliis Dei attribu tis, scientia nimirum et potestate dimanant. Nisi igitur substantialis Dei praesentia in rebus admittatur, propter quam divina natura ita rebus
450쪽
PARS TERTIA-THEOLOGIA NATURALIs 45Tomnibus insit, ut eas sine ulla admixtione pervadat, totaque in toto mundo, et tota pariter in singulis eius partibus reperiatur; Dei immensitas, quidquid ad lacum faciendum diei velit, o
medio revera pellitur. Nec vero timendum est, ne in huiusmodi sententia dissusio aliqua corporea Deo tribuatur. Id enim potius magnam simplicitatem involvit et excellentiam persectionis. Nam, ut iure admonet S. Augustinus : u In eo ipso, quod dicitur Deus si ubique dissusus, carnali resistendum est cogie tationi, et mens a corporis sensibus avocanda,
si ne quasi spatiosa magnitudine opinemur Deum e per cuncta diffundi, sicut humus aut humora aut aer aut lux ista diffunditur. Omnis enima huiusmodi magnitudo minor est in sui parto et quam in toto st). η Et rursus: a Sic est Deusu per cuncta dissusus ... non tamen per spatia lo-u corum quasi mole di sus ita, ut in dimidio a mundi corpore sit dimidius ot in alio dimidios dimidius, atque ita per totum totus; sed in solore coelo totus, et in sola terra totus, et in nullo M contentus loco sed in seipso ubiquct totus. v Deinde notandum est immensitatem Dei a rebus, quae sunt, nulla ratione terminari. Ita enim Deus in ipsis inest, ut nullo spatio egeat, et a nullo comprehendatur loco; sed loca omnia superexcedens, Praesentiam suam volui infinitis aliis locis
Oxhibeat. Quod non ita intelligendum est, perinde Deus insinitis locis actu adsit; in siniti enim hi loci nusquam sunt. Sed cogitandum id est quatenus ex parto Dei nihil desit cur in in sinitis