장음표시 사용
461쪽
468 METAPHYsi AB sPECI, Lis sanciam , sic etiam ad turpem et indecoram optionem serri. Sed cogitanda unice est respectu bonorum quae sinita sunt, quatenus ea velle possit vel respuere ; ita tamen , ut quidquid velit ,
id semper bonum ad mares quod attinet esse debeat. Etenim malum morale nullam rationem consentaneam habet cur ametur, sed tantum ut odio sit. Quare cum ad persectionem voluntatis spectet in obiecta secundum eorumdem naturam ferri; persecta voluntas nequit eiusmodi malum
non odisse. Quod si creata libertas in illud quandoque se inclinat, id ex ipsius imbecillitate prosciscitur, aut ex sallaci iudicio mentis, quo quis
quod turpe est, sibi congruere opinatur. At cum Deus neque iudicii errore , nec vitio voluntatis turpari possit, malum morale appetere nequit, licet in aliis ob occulta sed iusta consilia permittere possit. Boinde divina libertas exinde etiam demonstraιur , quod bona sinita non sint adaequatum
obiectum divinae voluntatis neque cum eiusmodi obiecto, quod bonitate tantum divina continetur, necessario vinculo colligentur. Voluntas autem quaevis necessario non trahitur, nisi vel a honoeius capacitatem explente, vel a honis, quae cum obiecto illo necessitate quadam connectuntur .Ex quo elucet, divinam libertatem circa essentias rerum possibiles non versari. Hae enim sic inspectae cum Dei natura necessario iunguntur, cuius imitationes sunt quaedam. Denique ne prolixior sim,
divinam libertatem sic confirmo. Deus quidquid amat in tantum amat, in quantum so diligit; nequit enim quidquam amaro nisi ad se reserat tamquam io sinem ultimum. Atqui nullius rei a
462쪽
PARS TERTIM TMOLOGIA NATURALis 469so distinctas existentiam Deus agnoscit ut necessario cum sua bonitate et persectione connexam; quippe cum in se undique completus sit atque sibi sussiciens. Ergo ab eiusmodi obiectis necessario allici profecto nequit. Et re sane vera, cum
voluntas intellectum sectatur, ex ipsoque veluti pullulet; ubicumque adest iudicium mentis obiective indissero iis, ibi etiam indisserentia subiectiva voluntatis adsit necesse est. Atqui iudicium
divinae mentis circa bona creata necessario est
obiective indisseretis, sed assii mans rem illam non necessario diligendam esse, Sed posse congruenter appeti vel omitti. Ergo sieri nequit ut circa obiectum eiusmodi non sit libera appetitio. At dicos: qui vult finem, necessario vult et
media ; Deus autem necessario vult seipsum ut sinem rebus creatis praesigendum. Res p. Deus vult se necessario ut sinem rebus creatis praefigendum, sub hac tamen conditione: inodo res illae reapse condantur. Nam ita se cognoscit et diligit ut simul videat suam bonitatem ot gloriam praesigendam esse, ceu sinem ultimum, ad quem res omnes creatae respiciant, si producantur. Verum hinc deduci nequit necessitas creationis. Id enim si eri tunc posset, cum sinis
necessario appeteretur in ratione sinis , sine rospectu ad ullam hypothesim liberam ; quod de
divina bonitate salsum est. Non enim Deus ab SO-lute vult se per creaturas manifestari; sed facta hypothesi quod rerum universitatem condere velit, hanc non nisi ad sui manifestationem et
gloriam dirigere potest, quemadmodum in Cus mologia disputavimus.
463쪽
DE ATTRIBU IS DEI RESPECTIVIS. Attributa respectiva nominantur, quae relationem ad res creatas involvunt. Iam age in rebus creatis tria considerare possumus : existentiam, actiones, directionem in sinem. De Deo igitur , quatenus haec tria respicit, disseremus. At vero Deus in existentiam creaturarum innuit creatione et conservatione, in actiones concursu , in sinem providentia. De his itaque, tribus articulis
66. De creationis non repugnantia abundo in Cosmologia disseruimus. eaque prima actio est, qua Deus in rerum a se distinctarum existentiam operatur. Celeri enim inlluxus, quotquot cogitari possunt, creationem praeeuntem habent. ipsamque iam positam consequuntur. Proxime accedit conservatio, quae pene cum creationo confunditur, eiusque veluti continuatione constat. Quare utramque hic una coniungimus.
Aetio creatriae propria est Dei solius . . 167. Quod creandi vis Deo competat tamquam operatio supremae illius causae propria, tam per
464쪽
PARS TERTIA-THEOLOGIA ΝATURA Lis 471 spicuum est, ut nihil supra. Nam operandi modus existendi modum sequitur. Operatio eni in anatura proficiscitur, atque ideo principio . unde profluit, assimilatur. At vero Deus ahsoluta undiquo gaudet existentia , quae ex re nulla sibi externa nectitur aut pendet. Ergo eius operatio talis sit oportet, ut ex nulla re extra Deum posita nectatur aut pendeat. Age nunc quis non videt, actionem illam, quae praeiacentem materiam Postulat ex eaque constat essectum , relativam Esse non absolutam , quippe quae rei cuidam , quam subaudit, alligetur 2 Ergo, nisi Deum actione eius naturae congrua spoliare Velimus, vis enfectuum educendorum e nihilo tribuenda ipsi est. Praeterea vis aliquid extra se producendi praestantior in Deo ac longe essicacior esse dubet, quam in qualibet alia causa possibili. Secus non esset Deus rerum omnium, quae cogitari possunt, praestantissimus atque Optimus. Atqui nulla probabilis ratio reddi potest, fur actio quae essectum ex praeeunte materia gignat, causae alicui sinitae non competat, utcumque praestantia huius essectus amplisicetur. Ergo, nisi proprie dici . vis creandi, quae rem Sine praevia materia condat, in Deo esset; is ellicacitatem causarum 1initarum nequaquam excederet; quo nihil potest esse absurdius. Et sane ponite ante oculos essectum quemcumque nobilissimum, qui ex praeiacente materia constetur. quaqua versus hunc
inspiciatis, nihil in eo proditur, quod in sinitam
vim postulet. Haec enim tantum Pro creatione convincitur. Ergo cum sinita vis, utcumque praestantissima, sinitae substantiae non repugnet;
nisi aliquid altius, ad enicacitatem quod allinui,
465쪽
supremae causae tribuatur, nunquam actio eius tantum propria cogitabitur . . . . . Sed quorsum subtilioribus ratiocinationi hus in re laboramus, quae veluti facto ipso suadetur, et pene ante oculos obversatur 2 Prosecto mundus exstat, exstamus nos. Ille, quia ex insecta materia gigni non potuit, creationem aliquam postulavit ; animus, eX quo constamus, utpote qui simplex est et spiritualis, o nihilo condi debuit. At vero huiusmodi creatio non nisi a Deo sacta
est: tum quia secus idem rediret argumentum de nova causa, quae sorte induceretur ; tum etiam quia creatio vim in sinitam exquirit, ut mox prinbabimus. Deo igitur vis creandi competere do-bet, si rerum ceterarum existentia adstrui et
168. Quod vero ad creandum vis Inlinita requiratur, facillimum est ad iudicandum. Primum enim ex ipsa eX perientia non levis coniectura de- sumi potest; si quidem causa sinita quaevis, uia cumque essicax sit et pruestans, nunquam essectum gignit aliquem, nisi materia quaedam et gubiectum, in quo illa operetur, praesto Sit. Quae constans et perennis Observatio, etsi rem prQ qualibet causa possibili non desiniat; satis tamen approbatu dignam facit. Incredibile enim vi do-tur, ut, si essectio rei ex nihilo vim sinitam non
excedat, ea causae nulli creatae competat. Deinde creatio absolutum Omnino, ut supra dixi, atque non aliunde. pendentem praesesert agendi modum. Nullum enim subiectum importat, ii quo causa iuvetur et in agendo veluti definiatur. Em go illius tantum causae propria esse poterit, quae absoluta in existendo sit, et ex nullo exterioru
466쪽
PARS TERTIA-THEOLOGIA NATURA Lis 473 principio pendeat. IIaec vero causa alia non est, nisi Deus. Tertio inter existentiam et nihilum infinita quaedam interlicitur intercapedo. Ita enim nihilum distat ab ente, ut non possit distare magis. Quare hoc intervallum est maximum, quod inter duos turminos, quorum x uno ad alterum si at transitus, cogitari possit. Ergo virtus, per quam haec disparitas et intervallum superatur, maxima sit oportet et in sinita; siquidem quo
minor capacitas praevia in uno termino praecedit, eo maior vis in altero requiritur. Denique
qui aliquid condit e nihilo, dominium et potestatem exerit in ipsum ens, quatenus Praeciseens est. Essectum enim sub entis ratione progignit; quandoquidem effectus sub ea ratione producit ux, sub qua nondum exstabat; cum autem nihil ta parto rei producendae essectionem praecedit, ratio entis nulla ratione praeire dici potest. Ergo vis, quae ad creandum pollet, maximo potens esse debet, nec ullis limitibus circumscri-pia ; quod prosecto aliis verbis activitatem insi-nitam importat. At obiiciet quispiam : Primo, esticacior vis requiritur, si factioni impedimentum aliquod Oh- stat, quam si nihil plane adversatur. In creatione autem nihil obsistit, contra vero in productionibus ceteris. Quaro si vis sinita his sussicit, potiori iuro illi sussiciet. Deinde, virtus cognoscitur eX essectu ; essectus autom in creatione sinitus est. Ergo sinitam dumtaxat vim postulat. Deni- quo distantia in sinita, quae inter nihilum et rem
producendam asseritur, commentitia prorsus est; si quidem distantia mensuram accipit a termino; terminus autem, seu res quae gignitur, sinita entitatu constat.
467쪽
474 METAPHYsisAB SPEcIAL Snes pondo , his argutiis nihil evinci . Primum enim essectio, qua impediens aliquod superatur, tunc plus virium exigit quam illa, cui nihil ob
flat, eum cetera Sunt paria ; non vero cum summa disparitas utramque assicit. Quocirca etsi in actionibus quae materiam h libent, quaedam resistentia ex parte subiecti saepe habeatur : haec tam sen non ost tanti, ut infinitam vim, a qua superetur, exquirat. Finila enim reapsct est, cum a sinito oriatur subiecto ; finitum aulem per sinitum vinci potest. Contra, licet in creatione nihil obsistat; tamen vis in sinita necessaria Omnino est propter rationes Supra relata S, quae non a termini resistentia sed aliundo depromptae Sunt. Ad alterum vero, ossica citatis praestantia non solum ex nobilitate essectus iudicatur, verum etiam eX modo, quo essectus gignitur. Certe eo actuosior est vis, quo minus adiumenti ad operandum poscit. Infinitam vero vim requiri ad creandum esse tum non ex praecellentia rei quaesit, sed ex modo quo illa essicitur, conclusum est. Ad tertium deniquo quod addebatur, dicimus in sinitum intervallum optime cogitari, Si terminorum alteruter ab alio in sinito discedat. Nihilum autem ab ente ita distat, ut nequeat distarum agi S. II. Conservatio rerum ereatarum po3itiva est.
l69. Venio nunc ad partem alteram disceptationis propositae, quas permansionem respicit existentiae a Deo robus conditis impertitas. quamquam enim inter philosophos mirifico con-
468쪽
PARS TEGlΛ -THEOLOGIA NATURALis 475venit res creatas in accepta semel existentia diu vina ope servari; sententiae tamen in diversa admodum distrahuntur, cum de explicanda ra-lione agitur, qua eiusmodi conservatio perficitur.
Alii onim positive id sieri aiunt et directe, quatenus Deus iugi quodam inlluxu res conditas in
existentia retineat; alii vero negative dumtaxat conservationem illam divinam interpretantur, quatenus ad rerum conditarum perseverantiam oppido sussicero putant, si eas Deus non demolitur. Quare sententia superior conservatio post liva, posterior negativa nominatur. Nos vero nullum solidum argumentum videmus, quod huic posteriori opinioni faveat; cum contra superior sententia Omnino rationi consentanea videatur, et excellentiae divinae potestatis valde' accommodata. Ao principio quidem illud ut cortum sine controversia assumo, adesse in Deo actum aliquem positivum divinae voluntatis, quo Deus ossirmate velit rerum creatarum durationem, quatenuS illae extare perseverant. Secus si eiusmodi permansio praeter divinam voluntatem contingeret, Deo esset fortuita et extra ordinem eius providentiae ; quod a veritato tantum discedit, ut nihil magis veritati possit esse contrarium. Si enim DeuS eorum omnium, quae sunt, administrutor est et rector; nihil casurum est in mundo, quod
divinam voluntatem declinet. Id tamen discriminis inter ea quae contingunt, intercedit; ut si hona et honesta sunt, ideo eveniant quia Deus ea diligit et vult; sin indecora et turpia, ideo intercidant quia Deus ob altissima suae sapientiae consilia eorum permittit eventum. Cum igitur
469쪽
4 6 METAPmsIcAB sPECIAL srerum duratio reale aliquid sit et bonum, acium divinae voluntatis assirmantem et positivum exquirit. Id itaque cum consessum ratumque Sit, OPinionis, quam resellimus, salsitas porspicue patet. Nam, si circa rerum in existendo perseverantiam actus positivus divinae voluntatis adstruitur, hic prosecto in eamdem actuoso influat
necesse est. Deus enim Voluntate operatur ; nt-
quo ideo quidquid vult, continuo sacit, et quidem vi eiusdem potentissimae voluntatis, quae non, ut humana, sterilis est, sed est ossicax otactuosa. Sane prima rerum creatio non aliter ab ipsis adversariis explicatur, nisi essicacitate divinae voluntatis, quae res conditas e nihilo evocavit : diaeit et faeta sunt. Si igitur quia Deus voluit, res e nihilo primum prosiluere : sic etiam quia Deus vult, res receptam existentiam eontinuant. At quemadmodum ille actus stare non potuit, quin Deus in existentiam rerum inllueret; ita quoque alter, quia non minori essicacia praeditus est, cogitari nequit, quin Deus influxum aliquem exerceat in rerum creatarum permansionem. Videant igitur qui aliter opinantur, ne sibi hon consentiant satis.
At enim hoc siquidem dicet aliquis idcireo
Deus actu suae voluntatis, cum Primum res condidit, externum inlluxum exercuit; quia rerum existentia aliquid reale erat et novum, quod certe produci oportebat. In conservatione autem non est ita ; quippe cum ex ea nihil novi rebus iam ereatis adiungatur. Verum lanium abest, ut id prolatum a nobis
argumentum frangat vel debilitet, ut roboret
470쪽
PARS TERTIA- THEOLOGIA NATLR1Las 4TTmagis Etenim existhntiae continuatio, quidquid sit, certo aliquid reale est, quod existentiam ipsam veluti extendit ol nugset. Plus ouim profecto est in suscepta semel existentia perseverare, quam illa ad temporis punctum frui. Per eam igitur aliquid novi additur creaturis , quod certe cum
Prima earum creatione confundi non debet. Opti me enim stare poterat ot cogitari creatio, etiamsi nulla posthac sequeretur rerum creatarum Permansio. IIanc igitur in rebus conditis hi oduci o- PDrtet; atque propterea positivus et externus Dei influxus, qui eam gignat, exigitur. . Praeterea nisi voluntas Dei externum aliquem et positivum inlluxum in rerum conservationem exerceret, duo maxima osseud rentur absurda. Primum, quod res conditae perStare possent. etiamsi divina voluntas commutaretur si ei el quo contraria ; alterum , quod secus potestas in Deo redigendi in nihilum res creatus explicari minime posset. Et sane si voluntas Dei externo aliquo instuxu duratione in in rebus creatis non Producit; prosecto, ad res ipsas conditas quod attinet, nihil in tui est utrum voluntas illa cesset mulcturque in contrariam necne. Mutatio no enim vel de- Sitione voluntatis externae, quae in rem nou innuit, res ipsa nec desinit nec mulatur. Instabis: id minimo sequi. Nam si Deus res conditas dos inure mallet, eontinuo ex hac voluntate ad actionem aliquam adduceretur , qua res
Res p. quamvis id largiamur, tamen non indo impeditur quominus si in cogitanda dumtaxat
divina voluntate Inoremur . concipi Deus possit rerum conditarum permanSionem nolle, quin ta-