장음표시 사용
121쪽
s 6 M R O et T 'L O MB. M N 'AER I Srit: in n. duia est . si enim quam imitatur actione. finitas ut infra docebit inesse debet. αι pus quoque determinatum sit oportet. uertam Philosophus Epopoeiae tempuς indeterminatum esse dicit . quoniam amplam admodum latitudinem habet. Cur autem Tragoedia atque Epopoeia penes tempus logum, uel breue mutuo. disserant, con*derandum est. Cum igitur Tragcedia atque Comoedia. nans utrique eadem est temporis ratioὶ propc ueritatcin quoad fieri potest, accedere conentur .s res gestas mensis unitis spatio. duabus. tribusue ad summum hom qilantoninurunt tempore Tragoedia uel Comoedia agitur . factas audite mus, res prorsus incredibilis efficeretur. Fingamus enim in aliqua Tragoedia.. Coinredi ausinuntium in Aegyptum initti ut rediens aliquid nutiet. quis pro fecto spectatorui post horam nunc redeutem illinc in scenain introduci uideat.' non exibilabit. explodeti. S rem a poeta omni prorsus ratione carentem, a ctam praedicabit Uerum in Epopoeia longe aliter euenit cum eni in narraudiγ' fiat.haud quaquam absurdum est,si auae septem annorum spatio qualis Aencis actio est. aut uiginti. ut Odysseae gesta sunt, continuata serie. personam inter dum unam. interdum alteram loqilentem inducens annuntiet. Notatione 4 quoque dignu in uidesur uocem ε- tametii omne carmen significet, ab Aristotele tamen,& a Platone pro Neroi ςo carmine sumi. ab Aristotele quide imo loco cum ait καὶ is vis retisi: ET IN HEXAMETRIS. nam cum hac parte Plista pluit de Tragoediae atq; Epopoeiae disscrentia. quatenus ad spatium tempo rix pertinet.agat. dicens quὀdalia3 in Tragoediis res longo temporis spatio gellas imitabantur, perinde ac an carminibus, per carmina, hexametra intelli , gere necesse est. Plato praeterea in Phaedro inquit: Illud insuper animaduerten , dum, amatoris amicitiam non beneuolentia ulla, sed auiditate quadam exple . tiὀῶs. quasi fame constare. , . Ut lupus ipse agnum, puerum sic ardet amator. γ, Quibusdam uero interiectis paulo post Plato subiungit. Audivisti Phaedre cae, mina me iam. nina dithyrambo s amplius canere .per carmina intelligens hoiametra . illud enim. quod paulo ante recitatum ei hexametrum carmen est. Interpres enim Platonis elegati sine carmini graeco Platonis hexametro hex
, Ut lupus ipse agnum, puerum sic ardet amator. l PARTI cvLA . XXXII. . '
i circa uero partes, ut hae ambae in aliqvibus inter se non d crepant: ita propriae nonnullae, usque peculiares huiuυunt. Quo sit, ut qui de Tragoediae ilirtute,ac uitio diiudicaren crit, idem quoque cir de he xametris nove rst i quidem quae hexametrorumsunt, in Tragoedia prorsu inesse appaeret: quae veta Tragoediae , m his non omnino.
Similitudinem ac disserentiam Epopoeiae, Tragoediaeque etian quatenus ad earum partes attinet, laac.in particula Plailosophus in medium profert. Partes enim aliquas Tragoedia sibi peculiares ha-
122쪽
bet, uelut Apparatum , Melodiam . aliquae uero sunt ei cum Epopoeia communes, ut Fabula, Mores, Dictio, ct Sententia . Vnde corollarium ex his deducit, nempe qui exacte de Tragoedia egre/gia ac uili, idem quoq; de Epopoeia recte diiudicare poterit. cuius rei ratio est. quaecunque enim inquit) in Epopoeia sunt, insunt etia
ANNOTATIONE S. 3. Tragoediarum partes, aliae quale . aliae quantae, de quibus infra dicetur. de utri' aute Aristotele sensisse putamus cum ait SI FIDEM QSAE HEX METRORVM sv NT. IN TRAGOEDIA PRORSUS INESSE APPA/RE T: cu AE VERS TRAGOEDIAE, IN HIS NON O M N I N o In hac ite particula. Epopoeiae nomine proprie: utitur. ita autem accepta Epopoeia carmisit heroico adstricta et t. quocirca uox επαν, pro heroicis carminibus, ut supraeciam admonuimus,capi debet. PARTICULA .XXXIII. .Pαὶμ νῆν τῆς εἱαμωρου H,ia κῆς, ψ πα-ερψω. - a τραγο.ctae Madμω, άπιλαβο-. τῆς εκ ππύρημων--μων ρρω τῆς ουὰ-De hexametri igitur imitatione, atque Comoediis, pori dicemus . nunc autem de Tragoedia: cuius estentiae definitionem, veluti fame tam ex his
quae dicta sint, iterum sumenita, hoc esse dicimus.
Completo sermone de Comoediae, atque Tragoediae origine, ac incremento, subiunxit quibusnam rebus Epopoeia cum T ragoediaconueniat, ct quibus differat. Iis absolutis, Epopoeiae, ac Comoeodiae con syderationem ad sequentia reiicies, nunc de Tragoedia agedum esse dicit . atque huius ordinis ratio e particula praecedente ha beri potest . dictum enim est, Epopoeiae nullas esse partes, quae itide Tragoediae non snt, quae tamen aliquas sibi proprias habet . unde ui recte inter bonam, S malam Tragoedia iudicare poterit, is etiae Epopoeia rectum ferre poterit iudicium, sed non e conuerso. seromo igitur de Tragoedia sermoni de Epopoeia praeserendus est, quo imam perfecte habita Tragoediae notitia, in eam quae Epopoeiae est, facile peruenitur. Caeter im,ut Philosophus nos admoneret,quid per Epopoeiam intelligat, his eam uerbis descripsi,dicens: D E HEXA METRI IGITUR I M IT ATI ONE. Epopoeia igitur Poesis est,quae hexametro imitatur,de qua infra postea dicetur. Nunc uero de Tragoedia dicere proponit, ct aggredi definitionem statuit, quae naturam eius explanet. quam ex iis, quae de ea sunt dicta superius, colligit erudite. Isthaec autem superius dicta, ex quibus Tragoediae definitioco iligitur, in particulae sequentis commentariis declarabuntur
123쪽
s,s MADII ET LOMBοῦ IN ARI ST. LIB. ANNOTATIONES.
Ex hac Aristotelis particula manifestissime patet. Epopoeiam ab Aristoteleis aliter hic usurpari, ac operis huius initio fecerit,cum dixit: Nudis aulcm sermo,. nibus,sue metris solummodo Epopoeia utitur metrorum quidem hactenus si ue mixtis aliquibus inter se, siue generis eiusdem alicuius . cum enim eam hic describat.& hexam ctro metro factam esse dicat. si uel soluta oratione. uel alio carminis genere fiat imitatio. Epopoeia.qua de hic agitur, haud appellabitur. Omnibus igitur tum Aristotelis, tum aliorum auctorum locis. Epopoeiae nomen imitatione semper heroico mctro factam significat,excepto Poetices Aristotelis loco, quem nuper citauimus. in quo cum nulla uox magis eos exprimere vidcretur imitatores qui solo sermone quomodocunque uterentur, quam Epopoeia. placuit Philosopho uoce illa aliter uti qua in sit hominum usus.
Tragoedia eri imitatio actionis ictistris, assolutae , magnitudinem hesebentis demones M, separaim fingulis generibus in panibus agentibus,
non per enarrationem , per misericordiam vero atque te rorem perturbario nes huiusinoae purSam.
Haec est Tragoediae definitio , cuius genus imitatio est: caetera quae in definitione ponuntur, disserentiae locum habent. Imitaetionem autem Trasaodiae genus esse, ex operis huius initio con
stat aperte, ubi Philosophus id commune, in quo Poeseum species
omnes conueniunt apponens, IMITA Tio NEM esse dixit. Posito genere, imitatione inquam , subiungit A c Tio NI S. nam supra uisum est, Tragoedia agetes imitari, quos aut probos,aut improbos esse oportere δixit. Tragoediam uero serias, atque graues actiones imitari demonstratum est,cum dixit,Sophoclem cum Homero con uenire , quom a ambo praestantes homines imitantur. Addit aute: ABSOLUTAE, Μ AGNlTUDINEM HABEN Tis. squidem est de. Haratum, quomodo Tragoedia fuit aucta , atque perrecta. SERN AEN a s v A v i. nam dictu est,duas esse Poeseos naturales causas, quarualtera carmen erat. Carmen autem sermonem suavem esse apertum est. addidit: sEP A RATI Μ si NGvLIS GENERIBUS IN PAR
TIB v sc AGENTI Bus. quoniam supra dictum est, Poes eum aliquas uti simul numero, harmonia, atque metro,ut dithyrambi; alias ue/ro non simul, sed seorsum , ut Tragoedia . NON PER ENARRA T i ON E Μ. hanc partem superius expressit in tertia Poeseum disse, rentia, quae erat, qubd aliqua: Poeses narrando, aliquae autem agen l, i do
124쪽
do imitarentur. igitur, si Tragordia agendo imitatur, non per enarrationem imitationem suam exercet. Quam particulam clarius ex/
plicans, ponit etia Tragoediae fine, ct id quo fine assequitur, dicens:
berans a perturbationibus, misericordiae ct terrori similibus . sunt uero passoncs huiusmodi, anima concupiscibilis atque irascibilis. R. ecte igitur Philosophus dixit, se Tragoediae definitionem traditurum , collectam ex iis, quae antea de ea sunt dicta. Vidimus hactenus quomodo ex ante distis Tragoediar definitio desumpta sit, nuc quoia iam particulae multae in Tragoediae definitione disseretiae loco postae sunt, uidendum est, quem illae usum in definitione praestent.
Cum igitur inquit: A c T i o N I s lLLus TR is: Tragoediam a CO moedia seiungit, quae leues ac ridiculas actiones exprimit . cum ait: ABSOLUTAE, MAGNITUDINEM H A B E N TI s imperfectam Tragoedia a periecta seiungit, cuius nunc definitione ponit . aliud auteest, s dicas persectae, aliud si dicas magnitudine habentis. pulex enim
quaqua exiguus si persectus tame est. multa cotra magna sunt, quarta me sunt imperfecta: ut pleraque, dum oriuntur,animalia. Duas igitur has conditiones postulat I ragoedia, ut imitetur actionem, quae ct perfecta sit, ct magnitudinem habeat .sERMONE SV AVI. naec pars separat omnes imitationes soluto sermone factas, rerum gra/uium, absolutarum,atque magnitudinem habentium .s E P A R A T I M
gitur hac ratione Tragoedia S dithyrambis, ct legibus. NON PER
E NARRATIONEM , PER MISERICORDIAM UERO ATQUE TERROREM P E R T v R B A T I o N E S EIUSΜoDI PURGANS . di/stinguit Tragoediam ab Epopoeia. nam ante declaratum est, Epo. Poetam enarrando, Tragoediam a uicni agendo imitari.
ANNOTATIONES. Ex hac Tragoediae definitione quis sit eiusdem finis elicitur, qui sane no est animum a terrore ac misericordia purgare.,Tragicas enim actiones squae qui dem scelera sunt per ignorantiam patrata si speciatores in scena uideant misericordia terroret mouentuti ne illud idem sibi accidat uerentes. Itaque si Tr,goedia spectatores a terrore liberaret. cum terror ille siti ne in id genus stagitia incidant & ipsi. Tragoedia sceleribus patrandis promptissimos homines cinceret: quod prorsus assurdum est. Id praetere quod aliis ratio, atque causa put randi est, se ipsum haudquaquam expurgat.alioquin idem in se ipsum ageret.& eiusdem ratione esset in actu & potentia: quod prorsus incongrusi est . cum igitur Tragoedia interuentu terroris & misericoratae animum a perturbationi Fus expii et si per perturbationes terrorem & misericordiam intelligeremus. sensus esset. Tragoedia interuentu misericordiae & terroris,animum expurgatu. Ia misericordia
125쪽
ὰ misericordia & terrore; & ita id om esset causa se ipsum destruendi; & terrorem nil sericordiamqi inducendo. utraque remoueremus: quod intes lectus c, pcrc non potest. Non ne & id mirum esset, tragicos uelle animam humanam a terrore est misericordia expurgare. quibus si careret humanum genus, multa pateretur incommoda ξ nam si misericordia carcremus, quomodo indigentibus opem praestaremus 3 longer igitur melius est misericordiae di terroris inter, uentu expurgare animum ab Ira. qua tot neces fiunt: ab Avaritia. quae infini toruni pener malorum est causa: a Luxuria cuius gratia nefandissima scelera si pissime patrantur. His itaque rationibus haudquaquam dubito, Aristotelem nolleTragoediae fine ella anima humana arterrore misericordia ue cxpurgare; sed iis uti ad alias perturbationes ab animo remouendas: ex quaru remotione. animus uirtutibus exornatur. nam ira, uerbi gratia.depulsa,succedit mansuetudo. expulsa auaritia. inducitur liberalitas. atque ita de caeteris. Vult igitur Aristoteles non, ut perturbationes hae, terror inquam.& misericordia . propellan tur . sed huiuscemodi, id eis his similes. ira uidelicet, luxuria, &elus generis aliae. quae ideo dicuntur terrori ac misericordiae similes, quoniam animum exagitant atque perturbant; non minus ira, quarm terror; non minus luxuria. quam misericordia. atque ita de reliquis. Cum igitur Aristotelis uerba ita se
habeant pER MISER Ic ORDIAM UERO . AT VE TERROREM PER TURBATIONES HUIUSMODI P U R G A N s: non de terrore.& misericordia purgandis,sed de perturbationibus huiusmodi, hoc est iis similibus uti monuimus )intelligenda sunt. Caeterum clim de animi purgatione in calce quoque libroru Politicoru Aristoteles loquatur, quae eo loco dicuntur. huc tran ferenda putauimus: quoniam non parum ad huius loci intelligentiam conserre,, uidentur. sunt autem huiusmodi. Utendum Mu sica dicimus , non utilitatis u-νν nius, at pluriu causa. ut disciplinae.& purgationis. Ouid autem uocemus purga., tionem nunc quidem simpliciter & summatim, rurius autem in libro de Poeti- , , ta mani lassi ux dicemus. Utendum quoque ad oblectamentum uitae, ad animi , , temissionem .contentionisi sedationem.Omnibus harmoniis quidem. sed noν, eodem utendum modo: uerum disciplinae causa, quae ad mores maximer perti ν, nenti usilrpandae in audi edis aliis . qui hanc arim manibus exercent, & agenti,, buς. & concitantibus est fruendum. Nam quae perturbatio uehementer quoruν dana animox mouet, in animis omnium reperitur, & quantitate dissere minore atque maiore.ut misericordia.& metus. atq; etiam furor animi. sunt enim quis capiuntur,& afficiuntur hoc motu . Uidemus eos, cum animum ad sacrorum cultum expiant, idoneum* reddunt, sacris modulationibus, carminibusqi ita
νε conlii tui.ut si medicinam, purgationem* reperissent: quod idem pati necesse ' est eos. & qui commiseratione.& qui metu.&seneratim qui aliqua perturba νε tione sunt assecti, atque alios quatenus aliquia huiusmodi singulis iniicitur. hmnest aliqua ex parte purgari. & alicuari cum uoluptate. Haec Aristotelen Ex quibus primum licet perspicere.eam poeticae partem.ubi de purgatione animorum Aristoteles agebat . in hoc libro dejderari. nam tametsi in Trago, diae definitione dicatur,interuentu misericordiae, δc metus.animum i perturbationibus expurgari. non tamen apertius hic Aristoteles . qua ira in libro Poli ticorum fecerit, cxplanat . quid purgationem appellet, ut ibi se in de Poetica libro facturum pollicetur. Aliud quoque animaduertendum est.Aristote/lem quidem dicere.Musices interuentu animum a misericordia. & metu .ac caeteris animi perturbationibus expurgari. atque cum uoluptate alleuari . mini me tamen eum concessurum misericordiam. & metum eorundem etiam in teruem propulsari .Quod aute interuentu perturbationis alicuius.alia fugetur. sensus testatur. ubi enim uehemens est ira.ibi nulla ruisericordia.& c couerso. Δεγω
126쪽
Posita Tragoediar definitione, uoces quasdam in definitione com
tentas, quoniam obscuriuscula uidebantur, nunc explanat. At pri. rimina quid sibi per sv avt M sERMONEM uelit, declarat,qubdsci/licet numerum, de harmoniam , dc melos habet . per numerum au/tem atque harmoniam, metrum : per melos uero, chori cantus in/
telligit. Et quoniam sermonis suauis sunt plures species, ideo sub. iungit quomodo species illae in diuerss Tragoediae partibus reperiatur, quasdam absolui metro dicens: hoc eth in aliqua Tragoediae
parte termonis suauitas est, metri tantum causa,ubi chorus non canit: quaedam uero pars suavem sermonem habet, quoniam accodit cantus.
Antimaduertendum.Aristotelem per rhythmum & harmoniam, carmen intelligere: per melos.Musicam, in qua sermo est. nam etsi tres uoces sint, Rhyth Inus inquam, Harmonia.& Μelos duo tamen solummodo carmen inquam. &Musicam significant. Id ita esse ex ultima huius contextus particula probatur. ibi enim cum de sermone suaui loquatur.quem bifaria diuidit in eum qui metrum tantum habet, eum qui melox. etiam prima contextus pars duo dun taxat continebit. Quo daute uerba illa,ID VERS SEPARA TIM GENERE D l S T I N T V M , & quae sequuntur, ad suavem sermonem referri debeant,ex uerbis in definitione Tragoediae positis uidere licet. nam post illa uerba, κῖvσμ νυ λογ*,s V A VI SERMONE . statim labiunxit . SEPARATIM SINGVLI sGENERIBUS, scilicet sermonis suauis, IN PARTIBUS AGENTIBUS. Oxiae autem sint ilia genera sermonis suauis. quae seorsum in Tragoediae parti bus agant, hic explicat.dicens.alterum esse metrum.alterum ueror melos. Quod uero per Harmoniam. & Rhythmum oporteat carmen intelligere. hinc digno'sti potest . cum enim Philosophuς quid per sermonem suavem intelligat. aporiar, eum esse dicit.qui rhythmum.& harmoniam.& melos habet. Aut igitur iub aliquo definitioniς membro.aut sub nullo metrum clauditur. Quo)d qui in dem sub nullo, sane: falsum est: quoniam in hac particula explicatur solum parriculae quaedam in definitione Tragoediae positae. sed quod in alicuius definitione concincturi id oportet illi inesse. Cum itaque in hac particula de metris fiat
mentio, necessari uiri est metrum in definitione Tragoediae eum comprehendicis: quod sane: praestitit, cum inquit. SERMONE SUAVI. Iccirco autem di xit sermone suaui. non autem metro. ut etiam melos includeret . nam etsi c ammen sermo suavis sit, non tamen quivis suauis sermo carmen tantum est: cu in praeter carmen interdum contineat 3c melos.Si igitur metrum sub suaui sermo
127쪽
ιoo MADII ET LOMB. IN ARIST. LIB. ne sui iam ostensum est includitur.oportet.ut uel sub rhythmi, uel harmoniae uoce claudatur.Si sub rhythmo.quonain pacto sermo harmoniam habes. a smilione in quo melos est di stinguetur ρ sermonem praeterea suavem in Tragodia non naualtero ex duobuς modis fieri posse declaro. tum enim in Trago, dia carmina sint. uel sine cantu .uci cum cantu. omnem Tragoediae suavem Ner monem altero praedictorum modorum esse necessarium eit. Adde quod rhyllimuς hic no is esse potet . qui motu corporis fit. nam rhythmus.quo de hic agimus. in sermone deprehenditur.superius item ab Aristotele dictum est.carmen rhythmi speciem esse. Harmoniam praeterea hic accipit non quamcunque, sed eam .quae in sermone est. atqui eam in carminibus esse omnibus in consesso est. Perrhythnatura igitur, & harmoniam.carmen intelligit: quoniam in carmine utraque reperiuntur. quocirca Philosophus adiecit illam particulam E T. ante uerbuiis harmonia quam Paccius omisi ut indicaret primum membrum illic absolui. scilicet hunc inmodu: SERMONEM SUA UEM APPELLO. IN U O NUA IERUS. ET HARMONIA. id cit carmen. E T M E L O s . id est de Musica inest . Ex hoc contextu colligitur mani seistissime.carmen esse quid inti navin Poesi, in eiurip natura claudi. cum in definitione, quae Tragoediae natu ram declarat.apponatur. De rhythmo uero, qui corporis motu fit in Trag
Quoniam vero tota inriturio in actione infusum, primum quidem an ratum ipsim, partem Tragoedia ponere necesse est, mox melodiam, Cr di inctionem: utpote ex quibus imitarionem conficiant. Dictionem appello, Clam quidem metrorum compositumnem: Melodiam, cuius omnino vis per
Elicit ex iis, quae in Tragoediae definitione sunt posita, qualesnam
snt Tragoediae partes . ac primo cum eam non per enuntiationem
imitari si dictu in , quod iclem est,ac si dixisset,imitationem in Tragoedia agendo fieri, ninc fit, ut spectaculi ornatum , id est sceme, bis
strionumque apparatus, atque ornamenta, Tragoediae particulam statuere debeamus. cuius enim generis actiones histriones agendo imitantur, eiusdem uestimenta, caeteraque eorum ornamela, i actio
uerisimilis uideri debet, illis respondeat oportet. Melodia praeterea ac Dictio erunt 2 ipsae, Tragoediae particulae: quod demonstrat, quoniam in iis imitationem efficiunt, id est per haec imitantur. si igitur Tragoedia actionis imitatio est, ct ea, quibus haec actionis imitatio fit, ipsus partis esse oportere, constat aperte. Se ipsum aute Aristoteles declarans,quid per Dictionem intelligat,ait, per illam quide
128쪽
ipsain metrorum compositionem se intelligere stragici enim incirico sermone, non autem 1 oluto imitantur) per Melopoeiam uero id, quod uim omnibus manifestam, musicam inquam uocalem, habet.
ANNOTATIONES. Partes quas ex Tragoediae definitione colligit Aristoteles.sunt alterae ex illis. de quibus dixerat in prooemio. uidelicet de unoquoque Poeticae genere partes quale .ac quantas se uelle declarare. hoc enim in loco Tragoediae partos quales inuestigat; quae sunt sex, ut uidcbimus, Apparatus . Dicito, Melopoeia, Mo rςs Sententia.& Fabula. Verum cum qualitas ea sit auctore Ariistotele in Praedi camentis, qua res quales dicuntur iccirco & singulis superius dictarum parti u. Tragoediae sint parteς quales. ipsa qualis denominabitur. Nos igitur clario ris doctrinae gratia in singulis partibus. qua ratione Tragoedia a suis partibus dicatur qualis breui percurremus. Dicitur igitur ab Apparatu, uel regia uel sumptuosa: a Dictione, metrica, eleganς ornata : a Musica, suauis: ar sciitentia,cui denς, grauis, at Tectibus reserta: a Moribus, morata: i Fabula simplex, uel per plera. Ex contextu praeterea.Tragoediam absque metro esse non posse, colli gi potest. nam praeter quina quod in definitione naturam eius explicate ponatur sermo suauis.etiam hac in parte ait: Dic TION EM APPELLO METRORUM cOMPOSITIONEM. Quoniam in contextu melodiam esse dictum est,cuius omnino uis per se ipsam latis patet.ideo hunc in locum non ulla. quae ab Aristotcle in octauo Politicorum libro de Musica scribuntur, transferenda V iudicaui, quibus Musicae uis quomodo per se ipsa appareat. dcclaratur. Habet V enim inquit Musica naturalem uoluptatem . unde lit, ut sit omnibus aetatibus, V omnibus p moribus usus eius suauis dulcis, atque iucundus. Ex iis Aristote Iis uerbit uidetur uerbum . et mit,id est omnem, in hoc contextu positum te tendurn esse SarLhoc est omnibus: quoniam, ut loco citato dicitur, Musica Lain uun omnibus mani festam habet.
Sed quoniam actionis imitario est, agisurci si agentibus quibusdam, quos tum moribus, tum sententia esse tales omnino oportet, scuti quoque eructiones aliqui tales esse dicimus: manifesti Isarum actionum duasese causas, sintentiam, Cr mores: rper quas plane uel uoti compotes, uel minime compotes omnes fiunt.
Perseuerat Philosophus Tragoediae partes inquirere, o quibusdain illius definitione positis innititur, inter quae ct illud erat, quδd Tragoedia esset actionis imitatio. se) quod agitur inquit ab agen/tibus quibusdam agitur, quos tum moribus, tum sententia tales esse omnino oportet, hoc est moru quidem ratione probos aut imi rin
129쪽
bos , ratione uero sententiae cogitationis ue, aut iratos, aut tristes .
aut alia aliqua perturbatione assectos . Ostendit autem, quod ratione morum S sententiae tales agentes ipsi dicuntur, cum ait: per haec enim, ct actiones, quales esse dicimus . a bonis enim moribus actiones bonae, I prauis uero prauae proueniunt. ita quoque a cogitationibus tristibus tristes quoque operationes proficiscuntur . Quibus ita positis, sermonem absoluit, qui obuocem illam QNONIAM, in huiusce partis initio positam pendebat, ct ait: M ANIFEsTUM EI THARVM Ac TIONUM DUAS ESSE CAUSAS, SENTENTIAM,
ET MORE s. Haec igitur duo humanarum actionum principia sunt, cogitationes inquam,& mores. erunt quoque Tragoediae partes, secundum quas omnes agunt, aut non agunt. nam sicuti mores, ct coogitationes causae sunt, ut operemur; ita quoque cum abstinemus ab aliquibus operationibus, quas facere possimus, eas tamen non agi mus, id in mores,aut cogitationes referemus.
pER QUAS PLANE' VEL vor I co M POTES. v EL MINIME' coripo TES OMNES FIUNT. Mihi tamen uidetur, si uerba graeca ita intelligantur.ut Paccius intellexit haud bene cum superioribus cohaerere.nam quid uoti compos, atque eius contrarium sibi uelit, facile satis intelligitur . quo autem. modo.huic Aristotelis instituto ea uerba respondeat.haud quaquam patet.icci eo uerbum 'nci ci. quoniam belle cum aliis accommodatur. subintelligendum putarem rix'οντόχ. ut intcgra lectio sit,'rζαῆyrromis G, K omm .din mrro. sic enim omnia in eundem scopum respiciunt. uult enim Philosophus duas inh0c contextu investigare Tragoediae partes. mores scilicet. & sententiam. quas cum dixisset.esse actionum causas. subiungit.quod sunt item cause hominibus tum agendi .lum non agendi. Quord si hoc non placet, dicemus. ut Paccius, homines fieri uoti compotes,cum opera faciunt, moribus aut sentetiis suis congruentia. quo d si secus eueniat.non fiunt uoti compotes.
Ad haec actionis imitatio fabula e l. Fabulam uero rerum ipsam compositionem appesso: Mores oecundum quos agentes tales esse dicimuS: Sententiam, ex quocunque dicentes vel aliquid declarant, vel mentem Pro
Cum in particula praecedente duas Tragoediae partes , mores imquam,2 sentcuam, ex parte agentium Plutosophus inuestigauerit ,
130쪽
nunc ex ipsa actione aliam indagat; dicitque fabulam actionis ipsius expressionem, aut imitationem ese : idque probat dicens, quid uox fabula significet, nempe rerum seriem, compositionem ue, qua actio γnes extra scenam factas imitatur. Et quia de moribus, ac sententia mentionem secerat , quid per utraque intelligat, subiungit dicens:
MORES, SECUNDUM QV o S AGENTES TALES ESSE Dici
M v s: hoc est bonos, aut malos. Addit deinde quid per sententiam
intelligat, atque ita dicit: sENTE NT rAM, EX Qvocv NM E Dic ENTES, VEL ALIQUID DECLARANT, VEL MENTEM PRO
PRIAM APER iv NT. Sensus est: δὐοα, sue sententia in his est, in uibus qui loquitur aliquid probat,uel sententiam enuntiat: ut in ra clarius apparebit.
ANNOTATIONE s. Animaduertendum est.tria esse. quae in huius operis initio imitatores imitari dixit. Actioneς uidelicet. More . & Animi perturbationes. quod etiam sensu co probatur.in Tragoediis enim,ut patet tria haec quae recesuimus imitamur.Cum igitur Ari stoteles nihil de perturbationibus hac in parte dicat, in qua de rebus agit quas imitamur, sub sententia perturbationes comprehendi necesse est. Dubitaret meritor quispiam,quoniam in contextu proximer huic dicto dicebat Aristotele .agentes tales dici,& secundum mores. & secundum sententiam:&declarans deinde hac in particula.quid per mores intelligat, mores sinquit appello.secundum quos agetes talex esse dicimus. subiungens postea de sententia, oon dicit quomodo. secundum eam agentes tales dicimus. Cui dubitationi sic responciendum censeo: nempe per mores,& sententiam tales homines uocari: at per mores simpliciter absolute*, ut avaros,uel liberales.cum enim mores fixi sint.nulla nos capere debet admiratio. si ab eis simpliciter nominamur. at sententia, quanquam & ipsa nomen imponat s dicimus enim iratum homine .& actionem iracundiae plenam id tamen no absolute simpliciter dicitur, sed ad certum ac statutum tempus. Quocirca.ut sententiam ar moribus seiungeret. inquit, secundum moret homines tales dici: id quod de sententia noluit dice te: sed sentcntia expressa uoluntas est . voces enim, ut primo de Interpreta tione libro dicitur . notae sunt earum rerum, quas animo concipimus. Di ctio praeterea & sententia quomodo inter se differant, satis apcrtum est. de s guris enim dictionum ac sontentiarum rhetores omnes tractauere. nos tamen nunc dicimus.dictionem i sententia dicterre, eo sane modo. quo interpreta tio a re, cuius est interpretatio. disserre uidetur. uoces enim sunt ueluti sen. suum. & sententiarum interpretes. Mirabitur sorte quispiam. cur Aristote. les. cum apparatum, atque melopoeiam inter sex partes Tragoediae qualita tem spectantes retulerit. & de caeteris quid per unamquanque intelligi debeat explicuerit. nil tamen huiusmodi neque de apparatu . neque de melopoeia in medium attulerit. Sed Aristotelis plures consilii causas afferre possumus. In primis enim. quid per apparatum, atque melopoeiam intelligendum sticum satis nota sint. non erat opuς declarare . deinde . etsi apparatu utatur poeta. illiu ς tamen auctor non eli, sed aliunde mutuatur. quamobrem insta de ornatu dicet, eum ad choragum spectare. De Musica uero dicere possumus.de ea tunc dixisse quid esset.cu Fam habere uim omnibus mani stilam affirmauit.. λέγω