장음표시 사용
141쪽
iii ant, ct in Pictura lineamenta, quae fabulae in Poesi proportione respondent, magis delectent quὶm pulcherrimi colores susim, hoc est
no ex instituto illiti, colores uero moribus proportione respodeat, fit ut fabulae primum, moribus secudum locum tribuere cogamur. Vt uerb praecipuana in fabula Tragoediae uim esse declaret, subiicit, illam esse actionis imitationem . & eapropter maxime ad agentes spectar ut neruos omnes adhibeant, quo eam ad ungue exprimat: erinde ac si diceret, histriones etiam magis esse sollicitos, ut recte faulam exprimant, quam ut mores imitentur. AN NOTATIONES. Paccius non legit i seim μιμxmp. sed iast μωκας. arbitror tamen eum male legisse, ut ex contextu uideri potest. Aristotelos libro secundo de generatione unimalium: Primum sinquit pictores lineas ducere, postea coloribus linire. quo loco eadem . qua & hic utitur voce. ε,αλεψεε scilicet. t Miκογρα τειν Pa tius uertit imaginem tantum albo distinguere. id autem est alba circunducere lineamenta, aliquam absque ullo pigmento figuram eisngentia.
Tertio sequitur Iententia. haec autem eri posse explicare quae instant, atque quadrant: id quod insoluta oratione scutaris Civilis, atque Rhetoricae proprium munus es . ne veteres civitier dicentes confingebant, no Iriri vero rhctorice. Mos vero talis eri, quo videlicet qualis voluntasset in his rebus, in quibus non saris liquet , etur ne quid, an figiar ipse dices, declaratur: quo fit viser mones interdum moribus careant. Sententia in his versetur, quae quomodo aliquid est, uel non est, olendunt, i ues uniuerse
Contextus huius sorte talis est sensus , quod in Tragoedia sentemtia tertium occupat locum : quam, ut in Tragoedia con syderatur, ei se dicit,cum ea uerbis exprimimus, quae insunt, & quae congrua sunt: hoc est, ctim necessaria,ac ad rem aliquam uerbis explica damconserentia comprehendimus, huiusmodi sermo sententia dicetur, quae Tragoediar accommodatur. Et subiungit,quod uerbis exprimere quae insunt, ct quae ad rem faciunt,est munus orationum faculta
tis Ciuilis. quod quidem probat: quoniam prisci ciuitatis admini strandae sermo nes politice fieri uolebant, hoc est ad rem proposita
142쪽
loqui; nec permittebant oratores uagari, atque animi perturbatio nes excitare. qui uero Aristotelis tempestate res ciuiles tractabant, rhetorice, hoc est, laxatis cloquentiae habenis, ct extra rem, ut erat
libitum,dicebant. Subiungit etiam quid Mos sit, quonia superius id non fuit explicatum . 2 inquit, quod Nos animi propensonem declarat: quoniam sermonum aliqui mores non habent, in quibus scilicet no est manifesbim, an qui loquitur eligat,aut fugiat. hoc est, morati sermones dicentis animi propensionem indicant. ut siquis dominus, omnium esse satietatem diceret, explicans honoris ; seruus uerb, ficuum quoque satietatem esse responderet: hi sermones, qualisnam sit utriusque animi propenso declarant; serui nempe ad guin
tim,domini uerb ad gloriam: ut apud Aristophanem in Pluto pla
ne uideri potest 'quod si sermones id non efficiant. ut certe multi non efficiunt, hi morum expertes sunt. Et quoniam superius explicauerat quid esset sententia,quae Tragoediae accommodatur, subiungit, sententiam in his sermonibus reperiri, in quibus aliquid uel esse, uel no esse dcmonstratur, sed quomodocunque enutiatur. quod quomodo intelligatur, insta,ubi de sententia pertractat, Aristote les aperti sit me declarat.
ANNOTATI ONE S. Maculis multis hunc contextum conspurcatum existimamux. ac primo quidem, si contextus huius initium legatur, uti passim tam in excusis qua m ma nu strietis codicibus lepitur uidelicet: τριπν-a istίρια. Tum ais ἡ γε ν δ α ργια-Gόντα, Mum et fi οντα : nullus ex hisce uerbis,qui seruiat instituto , sensus elici potest.Nam δάνοια uel accipitur pro animi ui ac facultate; & tunc non erit utrum dicere iανοιαν essem σν δ MOM, id est ipsum dicere posse,quae in sunt & quadrant: aut si de ea id dici posset, cum tamen Aristoteles hic de Tragoediae partibus agat ac duas. fabulam inquam, & mores iam enumerarit. &nunc dicat tertium est Graiae . opus erit intelligere,eam esse tertiam Tragoediae partem. neque tamen dia ut, pro ui ac facultate animae sumpta. agoediae parseit. Si uero per imMuυ intelligamus sententiam.quae in orationis uerbis con tinetur. quomodo erit uerum dicere, si tariciλα λεγών.id est posse explicare quae insuntὸ quomodo uox P o s S E. uerbis ipsis adaptabitur uerba enim exprimetia quae insuntinon dicuntur posse illud explicare, sed quoid actu explicant. &quanquam in libro de Interpretatione dicatur possibilia quoque dici. quae ne cessari 6 sunt. poetico tamen negotio eiuste seneris locutio minime quadrat. Neutro igitur modo sumi potest. sed cum altero ex his modis capi sententiam oporteat,nullus utique ex his uerbis congruus sensus haberi poterit . quared prauatc leguntur. Putaui autem in duobus saltem uerbis subesse mendum. Penim cum esset scribendum perhi pero est scriptum. uel & melius post uicem m. addatur T. . Uox praeterea διάαιθα in locum uocis ν δεκωια irrepsit ita enim uerba castiganda putaui.quoniam Aristoteles infra hunc in modum ha- is bet. Reliquum est.ut de Dictione atque Sententia agamus: tametsi de Sententia is in iis, quos de Rhetorica scripsimus libris. ut quod eius uiae & rationis magis., proprium sit isseruimus.Et subiungit:Ad sententiam ea omnia pertinet,quae cunque
143쪽
M.ADII ET L OBCB. IN ARIST. L IB. cunque oratione astruem oportet. cuius partes erunt ostendere. luere, pertur.
bationes praepararc. Cum igitur his uerbis Aristoteles de sententia dicat, ad ea omnia pertinere, quaecunque Oratione astruere oportet, quod hoc loco dixit oratione astruere, idem ualci nostra castigatio.uidelicet τω λέγον. id cit ipso dicere. Cum item in uerbis illis nulla sit uox quae δ αQM. id cu p o S S E. reserat. sit autem uox δεικνιώνια, quae modo quodam si lis est uoci δ αρα, eac, cum caeteris Aristotelis de sentcntia dictis consona uideatur.haec uero nainune,illam ideo in huius locum reponendam duxi. quae me igitur impulerunt. ut v erba immutarein dicta iam lunt. Aliud quoque hic a3dendum .PMdiis. ω κεῖ idein sententiam.& morem , duobus modis con sydcrari posse: tum ut in anima sunt.& ea ratione dici utraque actionum causas, ut supra ab Aristotele dictit mest: tum ut in sermone reperiuntur,quomodo hic ab Aristotele con syderantur. ο- ἐά ers; λογων τῆς πολ κῆς ' ρηπeικῆς εργον Πλοι μῖν γαρ γεύοι ταλιακῶς ε obviis λεγον ,οὶ riai ρκπυκως. Neq; in hac parte decise uitiu putamus.cum enimpcr canI uocem - . cuin inquit: οἱ μν γαρ αρ octoi, alicuius antea dicti causam afferre uelle praeseserat, sensus erit ossicium sermonu facultatis Ciuilis, & Rhotorices erit dicere posse quae insunt.& quae congru a sunt. quoniam antiqui PO litices dicebant; sui uero seculi uiri rhetoricc. Uerum hoc dici nequit. nam si uolumus ea uerba: S A N E VETERES cIVILITER D i c E N T E s. ad illa duo antcdicta reserre,sensus erit, quo)d quoniam antiqui ciuiliter loquebatur.
ideo munus facultatis Ciuilis,& Rhetorices est dicere quae insunt.& quae conueniunt hoc est nihil extra rem.quod quomodo de Maetorica dici possit non plane uideo. nam in initio libri ae Rhetorica scribit. quod qui sua tempestate de
Rhetorica scripsere.de enthymematis ratione quoci argumentorum omnium,& probationum est corpus.ne uerbum quidem in suis scriptionibus iaccrunt:
in caeteras res,quae extra negotium adhibebantur, plurimam commentationii
suarum partem impenderunt: nam odium.inuidia, miseratio.& reliquae id genus animi assectiones. perturbationesQ non ad negotium faciunt. Cum igitur
ei quod appellat politice loqui opponat rhetorice, si politice loqui, est ad rem
propositam loqui, siue dicere quae insunt.& quae conueniunt, utique rhetorice dicerc.crit non ad negotium loqui, ut loco dicto testatur Aristoteles. Si uero singulis sin ta reserre uelimus, ut politice ad sermones Politicae facultatis. dc rhetorice ad sermones rhetoricos referatur. uide qua inepta sit haec causa eius quod dicimus Ciuilis ac Rhetoricae facultatis munuς esse.quae insunt dicere, &quae conueniunt: quoniam antiqui politice. nostri uero rnetorice dicunt. Ad de.quod idco sermones rhetoricos dicimus, quoniam rhetorice, hoc est orna te proferuntur. Non ne igitur erit nugatio dicere sermones rhetoricos ductos esse rhetorice λ quare credimus uerba illa M uti ere1υκκ3. glossema quodpiam
extiti se, positum quidem in margine.sed ob incuriam librarii postmodum in
contextum translatum: quo deleto omnia sunt aperta.munus enim setanonii ciuilium est dicere quae insunt, id est necessaria. S ad rem attinentia. nam cum sermones ciuiles ciuiliter tractabantur,id solum quod diximus, praestabant: nucucro rhetoricc, & saepe ac saepius extra rem, ut auditorum animos peruertant.
Itaque belle quidem dicimus sermones de rebus ciuilibus . interdum quidem ciuiliter id est citra orationis sucos, interdum etiam illis adhibitis fieri: turpi/
144쪽
DE POETIc A co MMENTARI . a Tn δῆλον μηδολω ἀς et ανγαι,κ μγε ὁ λεγαν. Quaru lectionum secuda uidetur aperta quide sed redundans: prima ucror perplexa valde. quocirca credimus in utrisque mendum reperiri. in prima enim et t. ni fallor uerborum transpositio: iii secunda idem bis inutiliter interiectum. qua propter exillimo lectionem fidelein hane esse . in si a. v -ctar, ο δελῶ αθε σν, οποία πις. - δό-orte ουκἐὐανοῦργενιει- λογων, Mihi, is δῆλον ροδο π οτkmγιυρ-ολ. λεγαν. Illud praeterea mihi difficultatem facit.hanci Aristotelis partem te, porit iniuria uitiatam esse persuadet,quod Aristotele uideo dicere,quid di siti deinde quid mores, postea ueror iterum quid si istae declarare: qui saner orado uidetur confusus .atq; perplexus.Nisi dicamusAristotclem cum primor quid δ νοια sit exprimit,illum intelligere de ea.quae Tragoediae tantum accommodatur. quocirca cuin de moribus in univcrsum dixerit,uoluit etiam & de senten, tia in uniuersum dicere quocirca non erit inutilis repetitio. ἔ καθολιο τ άm,cάνοντα. Paccius uertit uci uniuerse enuntiant. quod mihi non probatur. ita enim uerba illa uertenda erant uel ut uno uerbo dicam aliquid enuntiant quo. niam ex his. quae leguntur infra. ubi de sentetia Philosophus agit, cogimur ita
ην uertere. inquit enim : Ad sentcntiam ea Omnia pertinent, quaecunque oratio- ne alimere oportet. cuius partes erunt.ostendere, luere, perturbationes prae.
parare. sicut misericordia,timorem. iram, caetera ν generis huius ad haec.exago gerare.ac diminuere. Quoniam igitur Aristoteles dixit in hoc contextu .sentenistia in his uersari, quae quomodo aliqui dest uel non est. Ostendunt: & quoniam in multis aliis est.ut infra dicemus,cum locum eum explicabimus, quem nunc adduximus: ideo ut omnes illos modos comprehenderet. subiungit: v EL v T
Quarto sermonum dissbo. appello autem, quemadmodum diximus a principio, Draonem, per verba sensis explicationem: id quod in metris
aeque ac in solusa orauione eandem se balet
arto loco dictionem enumerat, quam , dum eius ossicium po
nit, explicat, mait: DICTIONEM APPELLO, PER UERBA SENfvs EXPLic ATIONEM. Cum uero dicit: EMADMODura Drta I Mus A PRINcIPIO, eam partem intelligit, ubi ait,Epopoeiam solo sermone, id est, solis uerbis senium exprimentibus imitari. nam uerbis imitamur. quia senius exprimunt. Cum postea subiungit, eandem esse dictionis uim in metro solutoque sermone, ita intelli, gi debet, tantundem in metro quantum in soluta oratione dictio nem significare, atque utrobiq; aeque uim suam exercere.
ANNOTATIONES . sciendum est aeque quidem dictiones in metris. ac soluta oratione significa re: tamen ex dictionibus,quaeda carminibus.ut infra uidebitur . quaedam uero solutae orationi minis conueniunt. Dubitatur. quomodo uoces possint res
145쪽
significare: quod idem est. ac si quaeratur quomodo sonus ille dearticulatus, per auditum receptus potest in mentem illius. qui audit. illius rei quam signifi
Reliqua si uero quinq; partium sic Melodia suavinima est,ut siectaculug rufissi M. quod tamen nec artificiolum est, nec ipsius poetica pro riu siquidem Tragoediae uirtius extra quoq; lena, ic sine bubrionibus consi t.
haec ars estimendorum appararuum propria magis choram, quam poclis est.
Quinto loco Melopoeiam ponit; quam dicit esse quid maximum
rerum suauium: id est cantus humana uoce sermatus, quo utitur Tragoedia, caeteras harmonias, auae humana uoce non fiunt, longe
antecellit. Sexto,ct ultimo loco de Apparatu,id est de iis,quae ad ornandos histriones, ct scenas attinent, agit. De quo dicit, quod oblectat, nec artificiosum est, minimeque ad poetam spectare uidetur. quod quidem probat. quoniam Tragoedia, actione & histrionibus etiam ademptis, totam suam uim retinet. ex sola enim Tragoediaria recte scriptarum lectione,ut infra dicet, timor, atq; misericordia sistitabitur: id quod Tragoediae munus est. Addit praeterea, scenicuapparatum ad artem poti spectare, qu ae scenicum apparatum costat, ut pote uestes, aulaea, ct reliqua huiusmodi.
Dubitaret aliqui .inquies. si citra Melopoeiam.& Apparatum Tragoedia uim suam habet. non erant illae inter Tragoediae partes ab Aristotele numerandae. RespondeturMelopoeiam. & Apparatum esse partes necessarias Tragoediae, si quatenus in scena agitur,consyderetur: reliquae uero partes ita Tragoediae sunt intimae, ut nullo modo ar Tragoedia quomodocunque con syderata eossint separari. a λοιμνα ', μελοπαια μεγεςην 2 ιλσμα α . Uox ν πιm,fortasse male legitur: cum πιμπ m potius scribendum esset.nam clarum est,Melodia esie quintam reliquarum partium, sed non quinque. In tertio de Rhetorica libro inquit: Δio G h Oeos δυχ ρα in m. ς γαρ ἡδύ γ -- ω ἐκθμ ,πις ετ ετεις. Quem locum explicans doctissimus Uictorius. inter caetera inquit: Ab eadem re uerbum transserens.in libro de arte Poetica uocauit με λια ellere maximum omnium condimentorum. quibus perspergeretur Tragoedia .quae explicatio space tanti uiri dixerim mihi non probatur. nam si ea uera
esset, cum Ariistoteles hac parte loquatur de partibus ad qualitatem spectanti λ
146쪽
DE POETICA COMMENTARII. casbita. continuor caeterae partes Tragoediae essent condimenta: sed maius prae taeteris esici Vclopoeiae condimentum. at s partes omnes quales essent Tragoediae condimenta, quid porro erit Tragoediae dapes nam condimenta ut eodem loco Aristoteles dicit,sunt dapum condimenta.
His abflutis, deinceps dicendum, sualem omnino esse deceat rerum contextum. Hoc enim primum, maximum in Tragoedia esὶ, propositum. pyemel nobis, Tragoediam imitatione ese adtionis perfectae, totiusti, magnitudinem iptidem aliquam habentis: hquid 'totum datur magnitu, dine carens . Totum uero υἱ, cpmdprincipium, medium, atque t finem habet. Principium illud esse dicimus, quod non necessario pori aliud eri: com
ita posseruis aliquod ese, vel serinarum e ri. sinem, huic contrarium, i Llud ipsum, quod pori aliud nasum eri esse necessario, uel plerunque. M
dium, quod aliquo posterius, aliquo prius e L Decer autem rite contextas vias minime temere undelibet initium sume ed nec item temere ubilibet ter
minari: uti uero semper supra dicti spartibus.
Hactenus quid Tragoedia, quot fiat eius partes ad eius qualitate
spectantes, quae snt, di quem inter se ordinem habeant,declaratum cst: n unc uniuscuiusque partis tractationem aggrediens, E fabula, quam in Tragoedia potissimam partem esse declarauit, exorditur. aeda aut ponit, in definitione Tragoediar collocata,atq; ea sunt, Tragoedia actionis perfectae, totiusque, magnitudinem aliquam habentis imitationem existere . hoc tamen loco addit ς, id est,tootius: quae uox in supcriore definitione non reperitur, ut quid per a. citonem persectam intelligeret , apertius indicaret. Nequis uero putaret, Aristotele praedictis ea uerba MAGNITUDINEM HABENT I praeter necessitatem addidisse, iccirco statim sui consilii ratione
assert, inquiens: SI QUIDEM ET TOTUM.DATUR MAGNITU
DINE cARENS. cum enim totum dicatur id, cui nihil deest mul.
147쪽
ta prosecto sunt, quibus nihil quidem deest, magnitudinem tamen non habent ; hoc est notabilem quantitatem non habent, ueluti pulices. quare cum Tragoedia actio sit ex illis persectis θ totis actio, nibus, quae magnitudinem habent, fuit addendum, magnitudinem habentis. Subiicit deinde quid Totum sit: idque esse dicit, quod principi uiri, medium , ct finem habet. I ait, Principium dici esseque.
cessitate non post aliud esse, intelligere debcmus, eum non negare
quin aliquid sit, quod ipsum praecedat: id tame illi accidit, qua prin
cipiti est . quocirca remoto eo, nihilominus ea pars remaneret, qua
principium dicitur: quoniam ab alia priore ipsum non dependet necessario, sed eius natura est, ut post illud aliud uel si, uel fiat, supple tu ,aut necessarib,aut in plurimis . Ita autem supplendum esse,ex definitione finis haberi potest: quem opposito modo se habere ad principium sapienter dicet. Per id autem , quod dicit NE cESs A. R i es, intelligere debemus, semper id sequi: quae enim necessaribsunt, aeterna sint oportet. Ex declaratione principii, patet etiam quid Finis si . quoniam opposito modo se habet. Ex utrisque uero quid Medium si, quod utrorunque aliqua ex parte naturam sapit, habetur . clim enim finis, eius naturae sit, ut post aliud existat, uel ex necessitate, uel ut in plurimis; principium quoque, quod huic contrarie se habet, id erit, quod eius naturae est, ut post ipsum aliud
existat, aut necessario , aut ut plurimum. Medium igitur cum amγborum extremorum naturam sapiat, id erit, quod huiusce naturae
est, ut post aliud sit, ct post ipsum aliud existat, aut necessarib, aut ut plurimum ., gibus ita postis in uniuersum, ea proposto suo accommodans, infert. Oportet igitur bene constitutas fabulas, non undecunque sors tulerit,principium, medium , finemque constituere . sed definitiones de principio, medio, ct fine allatas Obseruare; quas uocat ideas, quoniam rei naturam ostendunt. aperuit
cnim quid sit idea principii, medii, atque finis,id est, quae si in uni
uersum eorum natura. ANNOTATIONES. Dubitaret aliquis, quoniam in uerbis contextus uidetur esse contradictio. Primo enim dicit.totum esse etiam nullam habens magnitudinem; postea statim subiungit.totum uero est. quod haba principium, medium, & finem: quae dicta mutuor pugnare uidentur, Nam si totum tres illas partes habet . quomodo totum etiam esse poterit. quod nullam habeat magnitudinem ξ quampri mum enim partes dicimus ordinem, S litum habentes inter se.statim quoque magnitudinem
148쪽
olla OTTIc A COMMENTARII. H ε, emagnitudinem ponimus & affirmamus. Huic obiectioni sic respondendum arbitror, cum Philosophus ait: TOTUM UERS EST. Q U O D PRINci pI U Μ. M E DI V M, A T QS E FINEM HABET: intelligi de toto magnitudi nem habente : quoniam statim supra dixerat Tragoia iam imitationem esie actionis persectae . & totius maanitudinem habentis. Et rationem reddens, quasi per parenthesim, cur dixerit magnitudinem habentis, subiunxit: quo. niam etiam totum datur. quod caret magnitudine. ideo rediens ad proprium institutum, illud totum definit quod magnitudincni habet. Cum autem dici mus totum esse etiam.quod magnitudinem non habet capitur totum ut idem est cum perfecto. multa enim persecta sunt, ut Deu ς, intelligentiae. quae magni tudine carent. Totum autem idem esse, quod persectum. quanquam disterat ratione) primo libro de Coelo testatur Aristoteles. An autem omne, & totum
idem sit.liquis scire cupit adeat Platonis Theaetetum. Posset & alia responsio dari. ut dicamuς Aristotelem perinde dixisse dari etiam totum, quod magnitudine caret, ac si dixisset quod sens bilem magnitudine non habet.ita ut in principium medium ac finem diuidi possit quod sensu percipiaturi sunt enim ani malia quaeda molis adeo exiguae,ut nulla industria in tres partes disiecari possint: quae tamen ambulant.& in natura sua pcrfecta sunt.ac tota. Ut igitur ostedcret se de toto.quod sensibilem notabilem l magnitudinem habet. intelligere.dixit dari etiam totum carens maSnitudine. MAm. Paccius uertit finem. forte melius.& huic loco accommociatius diceretur ultimum . Nam cum finis
propric sumptus boni rationem obtineat hoc loco non sic ab Aristotele sumi, tur linis; sed per finem extremum intelligit, siue bonum,sive malum sit. quod si uoce finix uti uolumus scire debemus eum accipi laser. Sciendum praeterea est.nullum esse actionis sonus ab hominibus essectum,quod aliqua prior actio non antecedat: ut singula perquirenti patere potest. Nullum stem est ultimuactioniς alicuius cuius non sit actio sequens. Non ob id tamen Aristotelem mater sensisse putandum est.cum dixit ultimum id esse, post quod aliud est nihil. ipse enim intelligit. luda ad illam actionem spectet; nihil tamen prohibet post ultimum actionis illius aliquid sequi, quod rationis alterius sit . per quae scire
possumus aperte terminum Comoediae,uel Tragoediae finiendae esie, cum scili eet ad extremum actionis est deuentum. ut si uelimus actione, quae ad nuptias spectat, imitari. simul ac ad illarum celebrationem deuentum est, actio illa est aDsoluta. nam quae sequuntur,non amplius ad nuptiarum celebrationem spe stare possunt. Idem & de principio dicendum, non altius exordiendum esse. qua in sit nuptiarum initium quod itidem S de reliquis dicendum est. Illud Hrte mirum alicui uideri posset.quod ab Aristotele gicaturis nem id esse,quod eius naturae est, ut post aliud sit,uel necessario.uel ut plurimum: quoniam nulla uidetur esse humana actio quae habeat ultimum necessario. quomodo ergo dicitur ultimum sequi uel necessario uel ut plurimum ρ Respondetur.id quide non sine ratione dictum esse: quod exemplo fiet aportum. fingamus poetam aliquem e sic qui nuptiarum actionem uelit exprimere. id genus actionis necessarior semper eodem clauditur exitia. nimirum sponsalibus. Sunt uero & fine alii. ucluti Didonis finis, quem Virgilius illi actioni Aeneae in Carthagine superinducit. hic ex iis est. qui ut in plurimis contingit. mulieres enim.quae perdite amant.si derelinquantur,ut plurim im atrox & crudele quodpiam patrat. Per haec igitur Philosophus nos admonetiui fines eos fabulis faciamus.qui aut necessario. aut in plurimi ,non autem qui raror huiuscemodi actiones sequuntur. πιψικεν Πῖν η γένε i. sorte illud a Uti . , erat alia lectio, quam in comtextu librarius inculcauit. nam cum in sitis definitione particula illa. η γνε ra. non reponatur uidetur quord neque in definitione principii debeat admitti. L cfi
149쪽
Ghaec pulchrum sue animal ,sive quodcunque ex aliquibus compositum, non ordine tantum, ver etiam congruenti magnitudine constare
debet: Ruidon ex magnitudine, ordineas pulchrum oritur. Num μαι scrinon poteriἶ, ut perexi um omnino animes, pulchrum appareat; quando quidem qu e infensibili tempore speculatio sit, consenditur: pari ratione nec illud, quod omnino sit permagnum. ipsa enim speculario simulseri nos oleri: illudis totum, Cr unum e contemplantium consecratione potius elabitur: ceu, si decem millium Lia rum est animal. Quapropter scutium in corporibus, tum in animantibus magnitudinem ineo decet, eam dico, quam probe oculis vluin mus: ita π in Abulis longitudo inerit, quam quidem memoria scili complecta M.
Perseuerat in declaratione fabulae , de qua iam dictum est, partes eius non temere constituendas esse, sed certis legibus ordinandas . Volens aliud de fabula praeccptum adiungere,similitudine quadam utitur animalium, caeterarumq; rerum, sicuti domus, nauium, ct holuscemodi aliorum, quae sunt ex partibus constituta: quae non sola ordinata esse,uerum etiam magnitudinem non quamcunque, sed determinatam habere debent. idquo probat: quoniam id , quod pubchrum est, in magnitudine, ordineq; congruis esse suunt habet. I de inseri .animal, quod uel nimia paruitate, uel magnitudine exce/dat, pulchrum nequaquam esse posse. quod sane ratione confirmat ac primo de paruo rationem affert: quoniam eius cognitio quas in instanti facta confunditur, hoc est, in rebus nimium paruis in insta ti serme omnes eius partes simul inspiciuntur. unde confunditur cognitio, quoniam non distinguimus cognitionem, uerbi gratia,capitis a cognitione pedum, cum in re nimis parua mutua inter se partium responsio distincte no appareat.& iccirco pulchra esse nequit. Probat secundo alio exemplo )e re nimis magna. nempe,quia simul partium cognitio fieri non potest , ct in eiusmodi cognitione non
150쪽
apparet unum,& totum. inibus ita postis sermonem ad fabulam
accommodat, in animantium, caeterarumque rerum principium, medium ac finem habentium smilitudine peribuerans: ct inquit, quod scut in animalibus,& reliquis rebus ex partibus constantibus diuerium stum requirentibus, oportet magnitudinem adesse, quae bene
commodeque uideri possit supple tu s debeat esse pulchra) sc
& in fabulis magnitudo talis esse debet.ut facile memoria teneatur. Eli autem conueniens rei, quae facile uidetur, ct quae facile memoriae
tenetur, comparatio, quoniam utraque ea ratione, qua commode cognosci possunt, conlyderantur.
Pulchra admodum.nec ab iis quae nunc dicuntur dissentiens.ea est sententia, quam Aristoteles libro Ethicorum quarto de pulchritudine literis mandauit. Magnanimitas cinquit in magnitudine consistit, perinde ac pulchritudo in magno corpore. nam parui elegantes.& concinni ,no autem pulchri dicuntur. In primo quoque de Rhetorica libro.de mulierum pulchritudine loquens.corporis uirtutem esse ait in muliebri genere pulchritudinem, & magnitudinem. Quo in loco Ariistoteles pulchritudinem accipit pro congrua membrorum inter se proportione cum quadam colorum gratia,ac spleodore: hic uero ut etiam agnitudinem complectitur. Recte autem similitudine pulchritudinis ani malis ad Tragoediae pulchritudinem ostendendam Aristotelem usum esse testi monio Platonis in Phaedro probari potest: qui itidem orationem comparat a. ni mali. Inquit enim.oportere orationem omnem,tanquam animal quoddam constitui.ut surim quoddam habeat corpus: quod neque sine capite ut, neque pedibus careat, sed habeat media atque extrema sibi inuicem. & toti conueni
gno excessia capitur. ut apud Demosthenem in oratione in Midam.μυρακις πενα unde Paccius hanc partem contextus ita uertit: pari ratione nec illud. quod omnino sit permagnum. Dubitaret quispiam, quoniam ab Aristotele secundo libro de Coelo scribitur, coelum animal esse: coelum tamen & pulcherrimum esse.& maximam omnium corporum magnitudine habere, nullus est qui ambigat. Respondetur hic quidem sermonem haberi de animalibus his. quae organis, figura .atq; loco diuersis praedita sunt.cuiusmodi no est coelii, coeli enim pulchritudo ad nos relata praesertim habetur ex tot syderum splendore. Cum istitur Aristoteles hic de ea pulchritudine loquatur quae hominum intuitu haberi potest. illa quae coeli est,cum non sit huiusmodi. de eo non ualebit argum latum. Neque enim negamus aliquid in se ratione suae magnitudinis pulchrum esse posse.quod tamen aspectui nostro. quatenus eius simul partes ominnes amplecti non possumus ea ratione pulchrum non sit: sicuti de coelo diximus. nam & Sol sua natura maxime uisibilis est, oculo tamen hominis non itecst. Id tamen animaduertendum, coeli magnitudinem esse illi animali coelesti
maxime commensuratam .atque congruam . nam cum diuersa sit caeterorum
etiam animalium magnitudo.id animal quod omnia sinu suo continere debebat.congruain habuit tam immensam magnitudinem : quam tamen etiam sa/cile conspici posse defendi potest. nam cuin tanta uelocitate circunferatur. to ta lui corporis magnitudo.aut saltem magna eius pars oculis nostris uno diei circuitu subiiciturici Dubitare quispiam posset. nam non ut detur esse conue