장음표시 사용
191쪽
N A DI I ET LOM P. IN ARIST. L IB.
faciendae, nihil, quod misericordia dignum si, ostendunt, nis causa perturbationis illius, id est ratione iaccis, quae spectatur, aut Dub
nerunt. si enim inimicus inimicum perimat, egregium existimatur. item qui nec amici, nec inimici sunt, si actiones aliquas graues imuicem agant, misericordiam actiones huiusnaodi nin ratione perturbationis, ut dictum est, non mouent. Relinquitur igitur tertium membrum ; cum scilicet inter amicos crudele quid agitur : ut cum frater fratrem, uel mater filium, aut filius matrem interimit, aut interempturus esset, uel aliquid aliud atrox facere moliatur. ex hac constitutione terror, ac misericordia fabulis comparatur.
Ουωπίον. Obuocum similitudinem errorem in uoce τραγμα πν contigi se puto. scribendum enim erat δρ HYαν, non au
ro legatur 7 Vre admodum quadrat. iccirco castigandum csse uerbum putaui. non enim recte dici potest, pietatem ac misericordiam rebus inseren, dam. quoniam res misericordiae ac terroris causae nobis exiliunt. Nos igitur misericordiam ac terrorem rebus non indi mus; quod tamen fateri cogimur. nisi uerba castigemus. si vero' legatur δράμαnν. omnia pulcherrime cohaerent:&sensus erit nos tragicis sabulis, quae superius uocari dixit, misericordia.ac terrorem parare debemus . parabuntur autem captata occasione a rebus ipsis miserabilibus: quocirca de illis agendum est Aristoteles igitur de rebus atroci, bux & miserabilibus pertractat, ut illarum interuentu tragicis fabulis terror ac misericordia comparetur; non' autem. ut in ipsis rebus in fiat. siquidem nostrum non est rebus indere perturbationes buiusmodi: fabulis uero, sumpta et rebuς occasione id commode privstare poterimus . ni uelimus uocem παγρο idem ualere,quod δραμ. t. quord si hoc capiatur modo, sensus omnino ide erit. Secudo de Rhetorica libro Aristotcles de comiseratione uerba faciens.distin guit πελμιῶ. hoc est atrox ar miserabili, ubi de Amaside memini :censeti δονον protrudere ελεον. quonam igitur pacto Aristoteles, quo rubulis misericordiam parci. proponit inquirere ποία τὶ δ να; Dicimus idem es diuersa coni paratu,& atrox.dc miserabile nuncupari. nam si ad consanguineos sibi uicissim tardes inserentes respicias, atrocia uocabis eorum facta: T auten ad spectantes, miserabilia nominabis. in eodem igitur non erit. F δωρέκα , ελερνοά At qui fieri potest, ut inuicem amici committant atrocia ρ nam si capcrpetrent, non iam. amici, sed inimici sunt essecti: inimicos autem inuiccmatrocia perpetrantes,minime misericordiam excitare asseruit. quare postremudiuisionis membrum quod eligitur ab Aristotele.nequaquam datur. Facilis est pcr ea.quae prius dicta iunt.reseonsio. squidem Aristoteles atrocia per ignoratiam patrari asseruit: nihil ueror prohibet amicu ob inscitiam ab amico perimi. Animaduertodum est. Aristotelem hoc loco uti uoce quλια. pro cosanguineida te. octauo enim libro Ethicoriam. ubi uaria amicitiarum genera enumeratis .guinis quoque coniunctionem te ira appellat.
192쪽
Proinde receptas vias mutare non licet: verbigraria; btumne Ara ab Ore te extinctam, Eriphylen ab QAlcmaeone: quas sene inuenire,atque susceptis iam recte uti oportet. Id autem, quod diximus recte, exactius de, clarandum. Fit rem interdum is ipse actio, uod antiqui obseruabant, ran de ac absentibus, agnosentita ut Euripides fecit: qui filios necantem Medeam induxit Lit etiam ab ignorantibus quidem uim scinoris,agnituris vero mox necesitudinem: qualis Sophocleus est Oedipus: id quod omnino est extra Tragoediam in Tragoedia vero ps,ut cmaeon I amas, Telegonusue in m se uulnerato. Tertius praeterea modus es, per ignorantiam: vidiacet delere aliquem haec scinora patrare, inter parranodum vero agnoscere. praeter bos inultus eri actus. siquidem quid agi, uel non
agi, dis a scientibus, vel neficiitibus necesse est.
Dictum est, actiones,quae misericordiam inducunt, inter amicos esse oportere: nunc modum, quo eis uti debeamus, exponit. ac pri/mum ex antedictis insert,rcceptas quidem fabulas mutari non posse
quae autem huiusmodi sint exemplo declarat: ut Clytaemnestra ab Oreste perempta,& Eriphyle ab Alcmaeone in sed oportere fabulas inuenire,& inuentis bene uti. Quibus hunc in modum illatis, Aristoteles alterius praxepti tradendi occasionem arripit. siquidem docet quid sit recte uti fabulis iam receptis, asserens in primis actionem posse tragicam fieri, quemadmodum ueteres poetae facere solebant, qui homines scientes ac prudentes scelus patrantes inducebant; ut Euripides effecit,qui Medeam filios trucidantem introducit. Aliud autem actionis genus est patrare facinus,uerum imprudenter; deinde uerb amicitiam agnoscere,& scelus in amicam personam patra tum deprehendere: ut in Oedipode Sophocleo. uerum in Oedipo/de extra actionem est; quoniam in hac fabula ponitur Oedipus p trem interemisse, & matrem uxorem sibi iunxisse. interdum uerbin ipsa fabula eiusmodi actio est,ut Alcmaeonis Astydamas, uel T legonus in Ulysse uulnerato. Tertium itidem recenset genus, cum
193쪽
quis errore ductus, scelus admittit: sed antequam opus absoluat, er
rore agnoscit. praeter enumeratos modos nullus allus datur. quod
ostendit: s I ab IDEM A Gi, VEL NON AGI, ID QUE A 'S cIENTIBUS, VEL NESCIENTIBUS NECESSE EST. quae diuisiones ,
cum per contradictoria datae fiat, nihil eas subterfugit.
Praeceptum Aristotelis hoc loco est.quo pacto fabulis iam receptis uti recte
possimus. Hoc autem praeceptum circa ignoratiam dc scientiam uersatur.uult enim Aristoteles quoniam praeceptum lata est Clytaemnestram ab Oreste trucidatam esse, poetam exitum eiusmodi non mutare, sed eo recte uti. laoc est facere,ut per imprudentiam.& ignorantiam sequatur exitus huiusmodi. hoc enim est. quod Philosophus dicit, s v s c E p T i s REc Te v T I . Aut igitur fabulae inuenienda sunt. aut si priscis uti uelimus. exitum iam receptum mutare non debemus; quoniam fidem ac crudelitatem tantam non habent: sed seruato tali exitu . recte nos codem uti debemus. Recte autem utemur . si eum ita aptabimus. ut misericordia nostro potius arbitratu . quina priorum more suscitetur. maior autem misericordia excitabitur, si scelus ob ignoran tiam potius. quam ex proposito patretur. Exitus igitur non soluenduς. sed quadan tenus immutandus. Usus autem est exemplo caedis Clytaemnet irae qua ab Oreile prudenter interfectam inducunt.& Eriphylem ab Alcmaeone .quoniatis recti ux quam ueteres fecerint,uti posivinus ; si nimirum eos imprudoeter id patrantes induxerimus, ut ote surore percitos uel aliquo alio 'acto. 6ς μ e ceEλημμεnse μυ- λ νουκ rsi . Paccius uertit, receptas sabulas mutare no licet. sed mea sententia uocem l N aν ad unguem non expressit; quam nos soluere, significare putamus. soluere autem eii exitum fabulae immutare. solutio enim .ut infra patebit est fabulae exitus.Aristoteles igitur receptas fabulas muta das negat quoi nodo enim admoneret,illis nos uti rectc debere.si nullam in eis mutatione facere oporteret Uult igitur Philosophus exitum seruari. ueluti Medea filios trucidare. sed nos ea fabula recte utemur,si necis modii immutemu ac faciamus ut per ignorantia patretur sic enim & metut & misericordia susci
u TI OPORTET. Eandem forc sententiam habemus libro primo de Rhetorica:ωst δει πιπων τρὶς est. A Lρῶν. Animaduerte m.Aristotelem dicere Euripidem induxisse Medeam filios trucidantem, quoniam Carcinus po ta.ut ex eodem Aristotele libro de Rhetorica secundo habetur . non uidetur id sceleris patrantem Medeam induxisse. Ob id uero receptas fabulas non licere soluere asseruit: quoniam ii duo tragici diuersimode soluerent, poli alterius poetae solutionem receptam . ea soluenda non esset. sed in melius reformanda. Quoniam igitur Euripidis Medea iam erat recepta,ea in melius reformari, sed non solui debet. - . A μανγ Asuδὰ fiat, non ita legendum, sed ο Αλκμάων δ A sυδμια τοσ: de Astydamate enim tragico decimo libro meminit Athenaeus: de Alcmaeone ueror Thucidi det libro secundo. sed nostra tempei late huiusmodi Tragoedia desederatur: quemadmodum dc Telegonus in Ulysse uulnerato. εn si Ἀλν --ταῖ cu clarior sit lectio, si loco τό i legatur 2. si illam facilit lapsus ob uocum similitudinem ciam praesertim non integre. sed notis quibusda breuitatis causa scributur.haud uereor quin rectius legatur ταρα qua aedi. nisi dicere uelimus.Aristotelem usum uoce παῖ, quae itidem sensui
huius loci accommodatur . ne bis eadem uoce πιρα . in eodem pene uersu uti cogeretur. Dubitaret quispiam cur cum tres tantum enumerauerit modos.
194쪽
DE POETIe A cOMMENTARII. a subintulerit.praeter eos nullum alium esse modum cum tamen ut inueniat quinam praestantior ex iis sit quatuor enumeret. An quartus Tragoediae minime quadrat: ideo tribus illis enumerati , cum non sint nisi quatuor, nec quartus Tragoediae conueniat iure de modis loquendo.qui Tragoediae recter possunt ac commodari,tribu ς enumeratis.nullum alium praeterea dicit esse.
E quibus scinus prudentem aggredi, minime uero perficere e I ab ir
dum: cum non tragicum quidem, uelut perturbationis expers , sed omnino
scelerosummae si strati. Quost it huiusmodi actione equarin nemo, uel
certe rarysim it inuentu, ut in mitigone Creontem Orimo fecit. rori mum huic erit ocelus patrare: quo sanci potius eri imprudentem quidem p trare, pareantem uero Unoscere. etenim tar a scinore scelus abest: σipsa plane agnitio Itaporis eri plena. Nouissimum uero prae tantissimum Q : exempli gratia in Cresphonte Merope filium in te cere debet ton autem intersicit: ita etiam in Iphigenia soror farrem, in Helle filius m tre abalienaturus agnoscit. Quapropter sicuti iampridem diximus multa rum istaenum Tragoediae non sint. siquidem quaerentes non ab arte PDdem, d a sortuna mutuati sint: ita fibulas contexere.Itaque s ut inuisti cogamur ad easdem sepius similias recidere, quibus uidelicet huiusmodi perturbationes contigere . Igitur tum quales este mutus oporteat, suris
Enumeratis quatuor modis, quibus actionem fieri contingit, eum esse pessimum,atque indecentem docet, cum quis prudenter icelus est commissurus, id tamen non committit. Hunc uero modum Tragoediae non conuenire probat, quoniam assectu uacat, hoc est nec misericordiam nec timorem mouet . quare subiungit nullum
poetam huiusinodi fabulae constitutionem, nisi rarb conscere; ut Aemo in Antigone Tragoedia Creontem induxit, qui sciens,pa
195쪽
MA DI I ET LOMB. IN ARIST. LIB.
trare facinus uolebat, id tamen non patrauit. Proximum huic est scelus patrare . at latius est imprudenter, atque per ignorantiam ensicere: cum uero secerit,amicitia agnoscere . esse autem melius hoc pacto fieri declarat scelus enim isthaec actio minime praeseseri, cum prudenter non efficiatur,ct agnitio stuporem inducat. Optimus ueὰrb ultimus. is autem est, ut in Cresphonte Merope,quae cum filium esset interscctura, eum tamen non interfecit, sed agnoscit. ct in Iphigenia, cum soror fratrem esset intersectura, agnoscit. ct in Helle s-lius,iam matrem esset abalienaturus agnoscit. , nde ut antea dictu est)inseri circa senera multa, multasque familias minime Tragoedias fieri: si quidem non a casu, sed ex arte id inuenerunt, unde &metus,& misericordia in fabulis comparetur . compelluntur igitur poetae circa tales domos uersari, quibus eiusmodi contigerunt esse,ctus. Cli in uero ad calcem tractationis de fabula deuenerit, ct alia
aggredi partem decreuerit, in summam quae prius dicta sunt colli,
git in hunc modu m : I G I T vR TVM QVALES ESSE FABU LAS OPORTEAT, SATIS IAM DIc TVM . Verba autem illa: αvALES ESSE FABULAS OPORTEAT ab Aristotele ponutur,
ut particulam proxime antecedentem explicent, cum ait: IGITUR TvM ALES , ct quae sequuntur : quoniam rerum constitutio
sabula est. dictum auteni abunde est de tabulis, quales esse debeant: perpleXas enim, st quae misericordia ac timore inducunt,laudauit.
ANNOTAT IGNEI. Quartus modus cum misericordiam & timorem non mouet,eo munere ca
ret.quod ad Tragoediam spcctat . olet praeterea scelus.quod i Tragoedia remouedum omnino et t. nil igitur mirum uideri debet, si quartus modus ab Aristo tete pessimus existimatur. Antigonem Aemo Creontis Regis filius deperibat. quam cum uiuam sepelliri Rex iustisset. quota inhumatum fratrem humo texisset.& fetulturae mandasset. iratuς filius Creonti patri minatus cst. abstinuit tamen a patris nece.& se ipsum interemit. De Merope tertio Ethicorum, ν libro hunc in modum a Philosopho scribitur. Existimare etiam aliquis filium νε esse hostem posset ut Merope.In quem locu Eustratius haec scribit.In hoc igno ν, rantia contingit si filium hostem esse aliquis putet, & interficiat.circa quem a , , ctio istud quod Merope apud Euripide accidit in Cresphonte fabula.illic enim , , Cresphotem filium,quasi hostem ex ignoratione insidiis appetit mater. Plutarchus item libro secundo πασαρκαῖοι ἡοω de Merope loquitur, quae filium erat interemptura; quoniam eum interemisse filium crederet: sed co agnito non intersecit. Quae de Helle in fabulis leguntur. nihil ad hunc locum sacere uidentur i iccirco iam huc illa trans serenda iudicaui. De Iphigenia supra dicitura est.
sua. ρά της επαγματων Gmμως,4 Σπίους, Gu. ἀας ἶν δῶ or hisisce inta ἱκανως. Paccius ita uerti EI G I T v R TUM QUALEs ESSE FABULAS OPO TEAT . SATIS IAM DI TUM . ex qua tralatione elicitur, uel eius cono textum primis illis uerbi caruisse. uidelicet. t πω - ο- τῆς Qv xγειοπα in suo p. uel quoniam & sequentia idem ualere uidebat,alteram tantum partem
196쪽
Quantum ad mores, quatuor sane sint , quae indigent consideratione. Eorum unum, Et primum eri, ut probitatem pra Ie Ieram. utcunque enim mos inertisi, quemadmodum ictum eri, tum sermo, tum actio animi pro positum , qualecunque ferit , indicauerit: improbus quidem si improbum,s robussi robum: id ne ineri in unoquoque genere. I am mulier proba erit , servus, ta es si fortas hoc deterius , illud omnino improbust. Secundo loco sequitur , ut conuenientesint. Fortitudo enim mos estista este uel ortem, vesprudentem, utique t miseri non conumst. Tertio,ut con
flent tibi. e I enim separatum hoc a eo , quod si prae se ferre per mores
probitatem, conueniens fruare. Quarto, ut aequali tenore procedant. Quaquam enim hi sem ut qui tes persenam induerit in uasis appareat, omnino tamen illa in uiabilitas aequabiliter perpetuo regenda.
Ioniam dictum est quomodo rectὸ fabula constituatur, nunc transit ad mores, qui inter partes ad Tragoediae qualitatem spectan/tes secundo loco numerabantur. quorum gratia quatuor inspicienda sunt. Primum, ut boni sint. Explicat autem qui sermo, ct quae actio mores habere dicatur, dices tum sermonem, tum actionem mores habere, chm ostendunt animi propensonem, ac uoluntatem: prauus quidem mos prauam electionem,bonus uero bonam; actio nes enim,& sermones sunt animi indicia . bonos autem, ac prauos mores in unoquoq; genere, sexus inquam,ct sortunae reperiri dicit: nam ct uxores bonae, ct serui; quamuis dicat mulieres esse minus bonas, seruos uerb omnino malos. sensus est dictum est in unoquoque genere bonos, ac prauos mores inueniri ; nam ct in genere mu/P liebri
197쪽
liebri datur mulier, quae si bonis moribus insgnita : item in gene, re seruorum dantur serui, qui bonis moribus praediti fiat. Verum ruasi corrigens quod dixerat, inquit: quanquam mulier dicatur esse
eterius quid, si ad uiros conseratur: haec enim non perinde, ut uiri moribus ad unguem bonis ornata est : seruus autem Omnino ma lus. mores igitur seruorum,qui boni dicuntur, erunt ut in genere seruorum , qui tame mali omnino sunt. Id uero . quod secumdo loco circa mores perpenditur,est, ut congrui sint. id autem ostendit, quoniam uirilis mos non conuenit mulieri . nam armigeram eam, uel terribilem esse non oportet.Tertium est, ut similis sit mos,
ct sibi constet . id uero necellarib addendu declarat. aliud enim est facere quod mores sibi costent,aliud uerb qu bd boni θ cogrtii sint.
Quartum uero est, ut sint aequalis tenoris. Quo autem modo distinguantur a simili, subiungit. nam squis uariam ct mutabilem foeminam imitandam sibi proposuerit, uel hominem , qui modo harum modo illarum partium sit, illa semper inaequalitas aequabiliter est seruanda, hoc est ea persona introducenda perpetuo, ut nunqua sibi constet. mores igitur similes sunt,itidem tenoris eiusdem . sed non contr1 . ordo enim hic talis est,ut nunquam ordo seritetur. Iure igitur quarto loco additus est mos; quoniam ab aliis sciungitur.
Quid per genu et intelligedum hoc loco sit.ex Aristotele libro tertio de me
torica habetur.ctim inquit In genere intelligo aetatem.sexum, nationem. Cice. ro quoq; libro primo de Inuentione: Hominum inquit genus,quod etiam in sexu consederatur. uirit an muliebre. Seruum octauo Ethicorum Aristote les dicit elle organum animatu. t γυά uertit Paccius MULIER: clarius uerti sinset V X o R. na hic de mulieribus ea ratione ,qua ad uiros referuntur,agit: uult enim muliebres mores uirorum moribus deteriores esse. Sed neque nos id lateat bonos congruos mores uniuersale respicere, similes uero , & tenoris eiusdem lingulares personaς. hac ratione arbitramur Aristotelem hac in parte primum locum bonis moribus concessisse. ut poetas potissimum admoneret de illis exprimendit magis esse sollicitos oportere. postremo autem loco de moribus dixit.qui sunt aequaliter inaequales, quoniam prauitatem sapiant ne/cellario. animus enim,qui nunquam sibi constat.non laudatur. mores uero similes esse possunt aeque boni,ac mali; siquidem imitari personam unam possit mus.quae sibi constet perpetuo in malitia.& prauitate,aliam uero, quae probita
t Ex plum improbi moris sit alioqui minime necessarium: verti gratia:
198쪽
in ore Ie Menelaus indecori, atq; inconuenientis . I sis eiulario in Solla: Menalippesis Jermo: inaequabilis, Iphigenia in ulide, t ut cui possieriorsupplicatio priori non confinet.
Exemplis ea quae de moribus dicta sunt, declarat; ac primum mali moris exemplum ponit. hoc enim pacto probi itidem mores cognoscentur: squidem contrariorum contrariae sunt rationes. ponit
autem mali moris exemplum, ut ipsum eui tomus, scut in Oreste Menelaus. Vt uerbobiectioni tacitae respodcret, addidit Mi Ni ME NEc Es s ARi v M. id est quod non coactus poeta secit, hoc est quas ex fabulae constitutione ita fieri oporteret . quare maximam Euripides reprehensionem meretur,qui Menelaum Oresti Agamemnonis se, tris filio, qui impudicam improbamque matrem peremerat, non modo non opem serentem, sed etiam aduersantem inducit,& praetcr necessitatem Menelaum improbum esticit. Subiungit deinde indecori moris exemplum, Uyssis eiulationem: quoniam non de t uirum sortem eiulare . credimus autem hic Aristotelem Homerum taxare, ut finxit eiulantem,ac de se conquerentem Vlysiem : quem tamen renuum ducem,ac sortem uirum induxerat. Per id aute, quod ait: MENALIPPES QSE SERMO: Cu Menalippe mulier fuerit, facile
cognosci potest, Philosophum hic duobus usum exemplis, ct utroq;
decorum haudquaquam seruari docentem : altero quidem cum muliebri more eiulantem, ac flentem duce introducimus: reliquo autecontra, tam foeminam fortem,ac in maximis periculis animo praesenti,ac uirili permanentem ostendimus: uel cum puellam de rebus altissimis loquentem,ac philosophantem introducimus; cuiusmo/di Menalippen, a matre tame edoctam Euripides effinxit, si Diony/so Halicarnasseo in eius Rhetorica,ubi πω ἐχημα προἰm Moeu uerba facit, fides praestanda est. Addit 2 tertium inaequabilis moris exemplum, Iphigeniam in Aulide, quae Euripidis Tragoedia etiam extat: in qua primum quidem inducitur Iphigenia ad patris pedes prouo, lum,pro sua salute supplicare,mox cum Achilles pollicetur se mini
me passurum, ut occidatur, animo praesenti respodet uelle se omni,no pro Graecoru salute mactari. quae omnia in Tragoedia, atq; actione dramatica indecentius, quam in epica facta eisse comperientur.
Cicero libro secundo Tusculanarum quaestionum:Ingemiscere inquit non nunquam uiro concessum .idi raro: eiulatu .ne mulieri quidem. Cum Ari istoteles quatuor in moribus perpedenda recensuerit. & trium duntaxat exempla posuerit possumus ex iis geprehendere,quando circa mores contingat error.&
199쪽
ia , NADII ET LOMB. IN ARIST. LIB.
cum de quarto nihil prorsus meminerit. facile coniectari licet Aristotele qua tu in potius enumerasse, ne quid ad mores spectans praetermitteret: quanquaeum approbet,cum nos minime doceat quomodo circa hunc error cotingat, aut eo recti' uti possimus . nam cum ciusmodi mos semper malus sit. & prauum animum significet, at tragico n egotio penitus est reiiciendus. tra Anm αδειγμα orari oin μ ηεπς μ ε αναγκαῖον.Paccius haec ita uertit: exemplum improbi moris sit alioqui minime necelsarium. ex qua uersione sensus Aristotelis esse vidctur, non cise necessarium mali moris exemplum afferre. uerum id Aristotele nequaquam digias existimo : iccirco uerba ea rectius interpretanda sunt hoc pacto .EST AUTEM EXEMPLUM PRAUi IDEM MORIs NON EX NECESSITATE. quorum uerborum sensus est, poetam secisse Menelaum uirum male moratum,cum aliter facere potuisset,permanete itidem rerum ill
rum serie; innuens Euripidem nullo modo excusari posse . 'u'd si ex fabulae constitutione id accidisset. excusatione dignus exitaret. Του κν-ε-ενκ ἰάετ α τη vshα. haec a Paccio ita uertunturi ut cui posterior supplicatio priori noconsonet. quae quidem explicatio mihi non probatur; quoniam uerba Paccii praeseserunt Iphigeniam bis patri supplicasse, sed posteriorem rogationem cupriore non cosentire. quod sane falsum est.ut ex Tragoedia deprehendi potest. Rectius itaque sic uertentur: NON ENIM 3IMI Lis EST SUPPLIcANS POSTERIORI. i. non talis uidetur Iphigenia supplicas quale se postea gerit.
Et siue in moribus scut in ipsa rerum compositione, tum necessarium, tum verisimile exquirondum era i atque etiam uti necessari ὀ uerisimili ue o dine cun qa procedunt. Quare muni orium eri , Fbularum solutiones ex ipsi imet potissimum Gulis proficisci debere , non autem ab aliquo arrisicio/s: ut in Medea, r in Iliade illa per nauigarionem. Quo sane atrificiosi utendum in i , quae extra Tragoediam sunt phecunque uidelicet uespriussere,qu.e neutiquam feri potia , ut alio pacto ad humanam peraenerint notiγtiam: vel quae Iutura denunciatione, diuinarione ue indigeant: quandoquide Deos cuncti mulcerristis quidem apud nos confriar. quodcunque veia rationi consentaricum minus si explodendum quidem ab ipsis actionibus si non prorsus, in a Tragoedia ut e I in Sophoclis Oedipode.
Aliud praeceptum circa mores exponit. id uero tale est, quod in moribus, quemadmodu ct constitutione rerum, semper quaerenduquod
200쪽
quod uel necessarium uel uerisimile est. explicans autem quomodo id intelligat, stabiungit, tET Hoc Pos T Hoc, AUT NE cESSA
RIS, AUT VERI sl MILITER FIERI: ita enim graeca uerba γ
nant. quorum sensus est, talem uirum talia dicere, aut facere. ueluti si uirum strenuum confingimus, mores eius cum exprimemuS, ii
tum necessarib introducemus, qui ad pericula quaevis subeuda prae/senti animo st. viri enim strenui mos est in periculis audacia ostendere. mores uero, qui uerisimiliter ςonsequentur; ut si quis inops , potente iniuriam patiatur, se se pro inope strenuus obiiciat, ut iniuriam arceat quod ct in aliis hominum conditionibus fieri debet. Si igitur rerum costitutio aut necessarium, aut uerismilem habere neὸ Xum debet, mores item ex ipsa rerum serie,uel necessarib, uel ueris- militer sequantur necesse est. Quod uero solutio quoque fabulae ex ipsa fabula ac rerum serie,& non S machina contingere debeat, declaratur ; quoniam id genus exitus seriem cum praecedentibus no habet. Ratio igitur Aristotelis hunc in modum breuibus ordinaγtur. rerum series necessarib,aut uerisimiliter cohaereant oportet: mores item ex rerum serie pendere debent ergo ct exitus fabulae ex ne/ces sitate,aut uerismilitudine emergere postillat, non aute e machi
na in scena facta,in qua Deum aliquem, aut Deam loquentem introducebant. Exemplum solutionis Tragoediae e machina, Medeam assert, quae sorte Carcini poetae fuit; de quo secundo de Rhetorica libro mentio fit. nam in Euripidis Medea,quae passim habetur,eiusmodi solutio e machina non apparet. Aliud ponit exemptu ex ilia- de libro undecimo de enauigatione,quo loco Mineruam Homerus Vlyssem alloquentem introducit, eique praecipientem ut Graecos suadeat, ne insecta re discedant. Irim praeterea Priamum alloquente fingit. quod cum sne Deorum interuentu commodissime ab he, roum ducumque aliquo seri potuisset ab Aristotele non probatur. Machina tame interdum in iis, quae extraTragoediam sunt,uti licet. quod duobus modis fieri posse declarat; cu aut alicuius praeteritae rei cognitione, quae ab hominibus ignoratur; aut postea futurae si modo fabula solui debeat opus est. x rationem assere 'quonia Deos praeterita futuraq; omnia respicere concedimus; quae cum libuerit mortalibus patefaciunt: constans enim omnium serme hominum opinio est, Deos nostrum curam habere, ac ibi licitos esse. Admonet autem Philosophus, in Tragoedia conscienda minime oporteo re,in ipsa rerum serie dissonum quid reperiri. quod si euitare no pos. simus,id saltem extra Tragoediam sit. quod Oedipodis tyranni Sophoclei exemplo declarat; squidem alienum a ratione uidetur,oeγP i i i dipodem