장음표시 사용
251쪽
aut ornatus, auis clam, aut productum Aut subtractum, aut commutarem.
Proprium uoco,quod omnibus in usu Gq. t . b ala lingua, quod aliquibus duntaxat . t ex quo patet, huius moi arque proprium scri posse, ut in idem quandoque recidant: minime tamen eisdem: ut αγυννον, id αἱ lanceoliae quod prijs quidem propria nobis uero ab illorum lingua.
Declarata nominum disserentia ratione simplicis ct composti,di
stincte magis nomen diuidit, octo nominum genera enumeras: quo
rum singula sequens sermo declarabit. Ac primum explicat quid sit
nonae proprium: nimirum Quo D ΟΜ Ninvs IN usu EsT: hoc est omnibus nationis unius hominibus. Lingua uero nome,quo alii Ututur. sunt enim uoces quaedam, quas Latini e Graecis mutuantur.
unde nomen idem esse potest lingua, ct proprium, non eiusdem gentis ratione . sed diuersarum nationum: quod probat exemplo. nam indivis, id est lanceola, Cypriis quidem propriu, Atheniensbus uerb, uel Peloponnensibus lingua.
ANNOTATIONES. Sciendum ei .ea ratione primam nominum diuisionem Aristotelem proposui se.quoniam secunda est priore distinctior.ordo autem cogruus est, ut ex in distinctis ad distincta maris procedatur.Illud etiam animaduertendum ei Aristotele.dum nomen diui ait in Poetica usum non esse hac uoce em ν: quod sane haud iniuria alicui non modicam dissicultatem facere posset. cum enim exactius in Poetica qua in Rhetorica de nomine agatur. ut ipsemet Aristoteles in Rhetorica tellis est. quomodo in Rhetorica meminit ἄκυρίου - ῆ οἰκ-.in Poetica uero de altero tantum in Poetica igitur non exacte de nominibus egisset:& tame Aristoteles in Rhetorica lectorem de nominibus ad Poeticam relegat. ut qui in Poetica exacte magis de nomine pertractet. An, de utrisque in Po tica meminit ; quanquam non eadem uoce, qua in Rhetorica usus sit . ut in
serius loco suo declarabitur. Cicero libro tertio de Oratore : In propriis is linquit) est igitun uerbis illa laus oratoris, ut abiecta. atque obsoleta fugiat: lecti . atque 'illustribus utatur, in quibus plenum quiddam, & sonanst inesse ,, uideatur.Sed in hoc uerborum Senere propriorum delectias est quidam ha- , , bendus atque is aurium quodam iudicio ponderandus: in quo cosuctudo etia. . bene loquedi ualet plurimu.& hoc quod uulgor de oratoribus ab imperitis di ,, ci solet, bonis is uerbis aut aliquis no bonis utitur Haec ille.quae in omni scribsidi genere seruanda sunt. Ex his, quae de proprio. ac lingua tertio de Maetorica libro ab Aristotele dicuntur.emergit nullo modo dissimulanda dissicultas quo. ni a Philosophus inquit :ian om ονοματωποι si κμῖν uo DN,ἔιλ- .eusici ri γλαν, 'Li αγνω stri τα si κxpια ιηι .R A μεταρον sed μαλ . hoc est,quae nomina, , in nox scientiam inserunt iucunda. Linguae igitur ignotae uobis sunt: propria ν, uero nomina scimus. metaphora ueror noc preclare facit. Horum autem uer, borum sensus est.ea nomina,quibus aliquid addiscimus, nobis esse iucundisii ma.sed linguat nos non docent,quoniam ignotae uoces sunt.nomina uero propria,nec ipsa nos de nouo docent,quoniam iam ea scimus. at metaphora pri
252쪽
clare docet quare merito iucundissima est.Sed haec pugnare uidetur cu his.quae hoc libello scribuntur.ogit enim de linguis Philosopl undocetq; ornamcntum non paruum poetis aikrre: ornamentis autem ut ur ad oblectandum: ergo lingua oblectat: cuiuς oppositum in Rhetorica dictum est ..Huic obiectioni itefiet satis si admoneamus linguas bifariam sumi posse, uel. ut prorsuς ignotas in quo sensu in Rhetorica loquituri uel, ut modo quodain notas, sed noli familia. re . hoc est ut ii proferantur intelligantur. tamen non dicantur esse nobis familiares: quo modo si sumantur, quia ita non dicuntur esse nobis familiares, qu uis intelligantur dicimur ex ipsis modo quodam addiscere. R ideo lingua. hoc est peregrinum nomen oblectat. non tamen quodcunque, quoniam prorsus ignotum non docet. interdum tamen alienae uoces ignotae ex rerum strie ma nifestae fieri possitiit.Philosophus igitur.quoniam lingua natura sua ignota est, oratorem ea uti non uult. poeta tamen si ex uocibus, quae linguam aut praece dunt. aut sequuntur,notam effecerit peregrinam uocem, de leuabit: quoniam poetae oblectationi quoque madium adhibent. idi pro fitentur: quod aeque de oratore dici non potessi quam dispar utrorunque ratio est. Galenus in opus culo.cuius inscriptio est, fretπικρατους γαισοῦν Φήγκας, alio modo linguam
Translatio eri nominis alieni 1 illatio, vel a genere ad Deciem,uela necie ad genus, uel a Decie ad speciem, aut etiam fecundum aliquod, quod proportione restondeat. genere ad speciem voco: ut rictit haec mihi narras. etenim in portu esse, Iriare a liquod e l. ' Decie ad genus: ut ipse decem peperitiam millia commoda νῖxes. decem millia enim multa sunt: quo sane uocasulo pro multo utuntur. necie adspecie: c brisit aere anima: immitia, ab diu. hoc enim loco a zrre pro affindere, Cr ut cinderemo auferre surpavit: quod utrunque subtrahere aliquod sit.
Transit ad metaphoram: quam esse diciticum nomen aliud in alterius nominis locum in seritur . id uero quatuor fieri modis ait,uel
253쪽
a genere ad speciem, uel a specie ad genus, uel a specie ad speciem,
aut etiam secundum aliquod, quod proportione respondeat. Quos quatuor modos exemplis declarat. A' GENERE inquit in AD sp E
iungit huius metaphora intenim in portu esse,stare aliquod est . cum autem dicit,sTA RE A L I Q v o D , innuit stare comunius esse, quam stare in portu . cum igitur stare ponatur loco uocis ρμῶν, quod ignificat in portu esse, metaphora erit a genere ad speciem, hoc est in locum speciei succedet uox generis. Secundum genus cotrario mo/do se habet, cum scilicet speci cm in locum generis collocamus : ut
Probat autem hanc metaphoram esse a specie ad genus. nam decemilia multa sunt. sed multum non solum dicitur ge decem milibus, sed & de uiginti, triginta, centum milibus, ac reliquis quo fit, ut multum rationem generis habeat, decem milia uerb speciei. ct quoniaponuntur decem milia pro multis,ponitur species pro genere. Tertium metaphor genus est, a specie ad speciem .ut Ia quis auferre pro abscindere,aut abscindere pro auferre ponat: utrunque enim liab. trahere aliquid est . -
Tres pulcherrimas Aristoteles in tertio de Rhetorica trastationi dotes attribuit,quippe quae oratione lucida suave.peregrinat faciat. Lucida qui de qu o niam ii institudo cui ut gratia tranςlatio fit apertiorem rem redit .Iucundam. quia docet. metaphora enim picturae cognitae proportione respodet: de qua in huius operis initio cum quo pacto addiscere iucundum sit docuimus, abunde aulgus ea passim non utitur. Laudat praeterea eodem lniam ipsam aliunde sumere non possumuς. sed ingenii nostri uiribus ea nobis νε comparanda et t. In tertio autem Topicorum libro magis expetendum esse in. quit.quod ab alio accipere non licet.quam quod licet Admonet praeterea trans lationcs longe peti non oportere.Unde Cicero tertio de oratore Iibro : Uidenis dum inquit est.ne longer simile sit ductiam. Syrtim patrimonii .scopulum liben tius dixerim Chari bdim bonorum.uoraginem potius.facilius enim ad ea quae uisa quam ad illa.quae audita sunt, mentis oculi feruntur. A rebus enim lione ltis ducenda est translatio. Unde Cicero: fugienda inquit st omnis turpitudo earum rerum ad quas eorum animos qui audiunt.trabet similitudo Nolo mor te dici Aphricani castratam esse rempublicam. nolo stercus curiae dici Claucia: quamuis sit simile.tamen est in utroque deformis cogitatio similitudinit. Illa ' quoque non praeterna ittenda.quae a Ciccrone eodem libro de metaphora scriλ buntur. lodux inquit transferendi uerbi late patet:quem necessitas genuit in. ' opia coacta.& anguiliis. post autem delectatio. iucunditasqi celebrauit. nam V ut uestis frigoris depellendi gratia reperta primo. poli adhiberi coepta est ad or ' natum etiam corporis.& dignitatem: sic uerbi translatio instituta est inopiae causa, frequentata dclectationis . nam gemmare uites, luxurie esse in herbis lae
254쪽
x, S MADII ET LOMB. IN ARIST. LIB.
, , tas segetes etiam rustici dicunt . quod enim declarari uix uerbo proprio potest. ,, id tria lato .cum est dictum.illustrat id, quod intelligi uolumus eius rei. quina, alieno uerbo posuimus similitudine. Quintilianus quoq; libro octauo inquit:., Translationem dico quae metaphora Graece uocatur. Quae quidem ci in ita est . , ab ipsa nobis concessa natura. ut indocti quoque . ac non sentientes ea frequen- αν ter utantur: tum ita iucunda, atque nitida. ut in oratione quam liba clara. pro-ν, prio tame lumine eluceat.Neque enim uulgaris esse, nec humilis. nec inluauis.
recte modo astita sit. potest.Copiam quoque sermonis auSet permutando.aut , , mutuando quod non habet quodqi difficillimum est praestat. ne ulli rei nome, ν deesse uideatur. Sciendum autem est.Aristotelem sub metaphora καπι exm. hoc est abutionem. & synecdochen comprehendisse. Elegans autem nacta phora. auctore Aristotele tertio de Rhetorica libro erit. si non sit ar nimis remo iis deducta Absurdum enim sinquit est res ualde remotas uno aspectu intueri. uel si non fuerit nimis in promptu usuqi facili .huiusmodi enim non docet nec
animum auditoriς commouet. sed si ante oculos rem constituet. uidere enim res.quae fiunt,non quae iaciendae sunt oportet. Cum autem quatuor sint traLlationum genera, eam praesert quae ex analogia ducitur. Demetrius autem di-ι , , cit, optimam putasse Aristotelem illam esse traflationem. quae uocatur κατάερ - γti' , chim scilicet res quae animo carent tanquam animi compotes aliouid age, , re inducuntur . Ingenioli autem.& acuti hominis esse simile in dissimilibus m- , , trospicere,unde metaphorae ducutur. dissimilia enim admodum sunt. arbiter. is & ara. Archi tam tamen Taretinum summae eruditionis uirum arbitrum dixis., se idciri esse.atque aram,quord ad ambo. qui iniuriam accepissent confugerunt.., ut arbitri iudicis interuentu, seu Dei .suas ulciscerentur iniurias. Sciendum autem est.quord si imago sit rei.& illa in metaphoram uertatur.transit in id genus metaphorae quod abulus dicitur. uerbi gratia.si hac imagine transseramus ut leo irruebat.& dicamus. leo irruebat,abutimur icone pro homine.In actioibus ueror reru metaphoras usurpamus. Siquit igitur diligeterdiuersarum reru usus animaduerterit, saepe in his smilitudinem intuebitur.ex qua transferedi deinde commode occasionem arripiet. puta usus nauis est uehere.itidem& currus. hinc metaphora fieri poterat. parua enim illa nauigia.
quibus equorum ac curruum uice Venetiis utuntur. per translationem currus., ac cqui dicentur temo uero isenum.&remi calcaria eadem ratione uocabuntur. Animaduertendum est.Aristotelem sub hoc nomine metaphora, ueluti nominis speciem quandain coprehendisse.& tame in tertio genere metapho pro exemplo posuisse uocein ABS cINDER E.quae uerbum est. nomen isitur hoc loco susius accipere cogimur, quina ut uerbo opponitur. με αρορα δ' A νονρμ- αγλοτριου Grnae. i'accius ita uertit .. TR A N S L A Tl o EST NOMINIS ALIENI ILLATIO. uox ILLATIO, hic subobscura mihi uidetur. la rius igitur ita potius uerba haec uertenda esse putarem . METAPHORA ADTEM EST NOMINIS ALIENI SUBSTITUTIO. nam metaphora praesesert nomen alienum. inῖς A uoi κδ'οῦ κt. Pars est carminis Homeri libro primo Odysseae . αλκωλεψυχ αρυ me, Asiritioites χαλκῶ . Passim ita legitur.puto tamen aliter haec uerba esse legenda. uidelicet huc in modum: καλκω α ψvxta αρέ , im θενκλει καλκῶ. ita.ut sint duae carminum medietates diuersorum uersuum.nam pars illa mira in i χαλκῶ . est Honacri tertio Iliados. illa quoque prior pars.χαλκω - ψv - α ea .erit etia alterius carminis pars. Quo mogo multum rationem generis habeat, decem uero millia rationem species.& cum ponitur decem millia pro multis, ponatur species pro genere. exemplum est ex Uirgilio cum ait: ,, Mille mea siculis errant in montibus agnae. hoc est multae.
255쪽
Proportione vero renondens dixerim, quando aliquod secundum ad primum simili rasiones habeat, qua quartum ad tertium fumit enim vel γco fecundi quartum, vel quartis cundum interdumi addunt, pro quo dici turAd quod F. exempli carissimi h rationes habet phiala ad Bacchum, quasurum ad Martem dicet igitur QT phialam scutum Bacchi, o scurum phialam Martis. Rusis ad diem venera para ratione se hare, qua ad vj- tam femum. itaque dicet veneram esciscium GTIentu uene m vitae: vel, scire Empedocles, occasium vitae.
Postremum quod recensuerat, metaphorae significatum ponit quod quidem in proportione quadam consistere declarat, cum quatuor rebus sumptis, ita se habet secunda ad primam , ut ad tertiam quarta. qua in re fieri posse nominum translationem probat, quo, niam in locum secundae quartam substituere possumus, ct in locum
quartae secundam. Subdit praeterea: INTERD UM FE AD D VNT, PRO QVO DI cITUR, AD MUOD EST. Dicit autem ADDvNT,
quia feruantur priores conditiones, ct additur in locum eius, cuius elud.ad quod est. Primum autem, quod propositum est, uidelicet Poportionis metaphoram,exemplo declarat .sinii liter inquit)phia aci Dionysium se habet,ct scutum ad Marte: igitur per metaphoram.& nominum substitutionem scutum esse phialam Martis, ct phialam Bacchi scutum dicere possumus. Alio quoque exemplo id declarat . similiter inquid se habet uesper ad diem,& senectus ad ui, tam .dicetur igitur uesper senectus diei,& senectus uitae uesperi uehut inquit Empedocles, occasus uitata
Dubitatur quomodo sit haec metaphora secundi, & quarti: uidetur potius primi.& tertii.An,primo poni debet res possidens,& possessi ut Mars aastutu, ct Bacchii, ad phiala se habet: & ita debet intelligi.Dionysius utitur phiala, si una U cuti
256쪽
, o M A DII ET LoΜB. N.ARIST.)LIB. cuti Mars scuto. quibus ita constitutiς nollea transferimus modo supe lux dicto. Aristoteles tertio de Rhetorica libro quartum hoc translationis genus prae caeteris orationem exornare arbitratur. exemplo aute, quo in Poetica usus
est,ad declarandam translationem analogiae, & in Rhetorica usus est de imaginibus. Cicero in tertio de oratore ait. similitudinem requiri in translatione. nam facit.ut uerbum alieno in loco positum, tanquam in suo si agnoscatur dele ut. quod si simile nihil habet.repudiatur. Quintilianus libro quinto capite de exemplis : Analogiam 4nquit quid ain i simili separauerunt.nos eam subi ctam huic generi putamus. nam ut unum ad decem . sic decem ad centu simile V certe est S ut hollis.lic malus ciuis.quae huic loco no paru lucis asserre uidetur.
Licet autem quibuslam nomen proportione respondens inditum nonsit,
nihilo tamen scius smili rasione dicetur: quemadmodum frugem quidems miscere serere dicimus: proi ci vero a fle flammam. nominis e E erapere: cum tamen ita ad solis flammam hoc se habeat, quemadmodum fer re ad fugem. ideo sol dictus,sutor diuinitus ignis. Licet autem huius oes translationis modo uti, T alio quoque cum uidiacet nominauerimus ab
num quippiam,aliquid eius proprium ab eodem remouentes: ut si quis appellare volens falam,dixerit scutum non Martis,fd Bacchi.
Admonet Philosophus nihil obesse, quanquam nome, quod ait
ri proportione respondere deberet, non extet, nec sit impositu, quin possimus nome iam impositum,& notum in locum nominis, quod desyderatur transferre. uerbi causa sementis actio nomen habet, nimirum serere: solis uero actio, qua radii emittuntur,nomine. quidecaret,attame ita se habet illa e sole radioru emissio , scut &'lerere ad semina se habet . quocirca per metaphora dicimus solem diuina flammam serere. Subiungit,quod hoc translationis modo secunduanalogiam uocato uti etiam aliter possumus, quam praedicto modo; ponendo id,ad quod relatio est,pro eo cuius est, quemadmodum in secunda specie dixit. quod aperit exemplo mi s scutum uocet quis phialam,qui deinde subiungat, non Martis, sed vini. ct hoc est.quod superiore particula Philosophus dicebat αἰθου nitor zm. scutum enim dicitur Martis,quoniam eo utitur. sed hic dicitur ad quod .na quoniam phialam scutum diximus, phiala uero ad uinum dicitur, iccir/
257쪽
co dicimus scutum non Martis, sed uini: videtur enim phiala scu/tum uini esse, quoniam ipsum tegit.
Sciendum est quod quanquam nomen proportione respondens analogia careat.nec fiat mutua translatio, illa tamen quae fit, persecta dicetur: quoniam non res,&proportio. sed vox duntaxat de*deratur. Differt secundu ς modus translationis desumptae ex proportione a primo quoniam licci in secundo a cipiatur,ut in primo, quartum pro secundo. uel contra. ut scutum pro phiala. tame in primo affirmatur clypeus de Baccho in secii do uero negatur de co,cuinius propriὸ dicitur. Martis enim proprier clypeus est quoniam eo utitur,& assirmatur de eo .ad quod dicitur. scilicet de uino. Dubitaret aliquis, cur Philosophus de translationibus loquens non est locutus de iis.quae dicuntur ab animatis ad inanimata: de quo translationis modo ueteres meminerunt. Cui facile
responderi potest . appellationem quidem illam , sed non rem Philosophum
praetermisisse. cum enim dicimus: Classiqi immittit habena :est haec translatio sub quarto genere metaphorae Item Cicero: Quid enim Tubero tuus ille districtus in acie Pharsalica gladius agebat 3 cuius latus mucro ille petebat qui sensus erat armorum tuorum Hae translationes continentur sub eo genere.quod est i specie ad speciem. nam actio. quae uni speciei scilicet animatae conuenit, uerbi causa homini. gladio attribuitur a Cicerone ita uero & in caeteris translationibus nulla reperietur,quae non sub quodpiam eorum gene rum no reducatur. quocirca nihil ab Arii otele hac in re praetermissum luit. Hic deberet esse particula de ornatu .ucrum desederatur: ideo particula,quae adornatum spectati asterisco notanda. temporum iniuria deleta est . ut ex iis quae infra, cum de ornatu meminit,dicuntur,satis aperte colligi potest.
ANNOTATIONES IN P A R T. .c XIII. Que AE DE FI cIT.
Animaduersione dignu est,quod superius Philosophus dixit: Omne nomen aut est propriu.aut lingua.aut metaphora aut ornatus aut fictu.& quae sequunt tur. De partibuς omnibus singillatim pertractat, praeter quam de Ornatu . qua propter alicui uideri potat.qudd per ornatum non intelligeret speciem quandam ab aliis distinctam: quoniam neque caeteri. qui de dictione. nominibusltra lauerunt.ornatum secerunt unum quoddam genus sed per omatum elega tiam.& aptam uerborum compositionem figuris exornatam intelligunt. Prae terea in Aristotelis contextu nulla est nota.qua uitium in uerbis Philosophi demonstretur: nam ueteres partem contextus. in quo quippiam deficeret, asterisco notabant. Mecum interdum cogitaui metaphoram.'ta ornatum ab Aristotele pro eodem sumi: uetam cum animaduerterem Aristotele inserius. dum bigea nomina recenset quibus in sermonibus utimur. tria enumerare. proprium
inquam, metaphoram.& omatum mecum ipse Matui uix dici posse locis illis
Aristotelem metaphoram.& ornatum pro eodem accepisse. Quod si per orna. tum .non quiddam nominibus omnibus commune, nec ut idem, quod meta phor.Ksed ut quandam nominis speciem ex numeratis nominum generibus intelligamus tunc oritur dissicultas, quodnam nominis genus. ornatus nomine
Philosophus significare uoluerit. an epitheta nam idem auctor in tertio de Rhetorica inquit: δu si τὰ λάθετα. xxi τῶ 'πακας αρμο edis λεγεν. uidentur U ii enim
258쪽
M ADII ET L MB. IN A R I s et I B. eni m cpitheta metaphoris uicina. nam Aristotcles in appositis nominibus idciquod in translationibus seruandum lubct,ut scilicet utraque rebus congruanta cum igitur & in Poetica ornatum istati in post metaphoram ponat . facile credi potest ornatum ualere epithetum: praesertim cum apud poetas epithetoru sit
usus liberior. Quὀd si ita intelligeda sint Aristotelis uerba. sic sorter restitui de
bereiat κω μος si ιΠν επρεπον, οἰον ἐορ,ουὶ κπλγ ἐῶ . nam hoc epithctum quibusdaalus ab alus poetis aurorae attributis ab Aristotele praefertur. Possiet etiam alicui uideri Aristotelem per ornatum particulas illas intellexisse,quas expletivas appellant: nam hae ornatus gratia poni dicuntur. Quod si quis obiiceret,Artitotelem hic de nominibus agere illas autem particulas nomina non esie . ideo de
illis hic intelligi nullo modo posse: faciter obiectioni huic responderetur.quo dno mcn hoc loco ualet idem quod dictio. ut supra dictum est . nam cum de nomine translato uerba facit.utitur exemplo uerbi . sicut istitur accipit nomen ut
etiam de uerbo dicitur: ita nihil prohibet de alia itidem orationis particula nomen Proserri. Haec nunc a me posita sunt, non quod aliquo pacto mihi probentur, sed ut animi mei in hac Aristotelis parte iamdiu fluctuatis. qui se mihi sensus obtulerunt,explicarcm . falsa enim non unquam inueniendae ueritatis occa. sionem praeliant. Cum igitur hic locus diuinatione indigeat.Omnia, quae mihi occurrerunt ad ingenia itudiosorum excitanda referre non recusaui. Vt uero me tandem explicem quod hoc loco mihi dicendum uidetur. huiusae odi est: Aristotelem nimirum per ornatum nomen proprium. ut nactaphorico Oppinnitur intellexisse. ornatus enim quo de hic agitu cesse debet in nomine se an
tura & non aliunde petitus . nomina enim immutata. gratia immutationis,o natus dicuntur :& metaphorica nomina ex translatione ornatu habent. at nome. quod sua natura ornatus dicetur, ex sese huiusmodi esse oportet. Potomatum igitur intelligo nomina maxime rebus accommodata.& proprietatem re ferentia. nam cum in oratione soluta tribus tantum nominum generibus uta mur,natum rerum accommodato.consueto siue passim ulitato.& translato. ut in tertio de Rhetorica ab Aristotele dicitur. cum ait: N a κυριον,1 οἰκειον, Mu
α γρα α κοσμγ. Cum igitur in Rhetorica Philosophus tria tantum esse dicat nominum gener quibus in quotidiano sermone utimur cassi enumeret.κκιον, οἰκων. με χοραν& in Poetica quoque nomina.quibus in sermone utimur. esse viserat κυριον, μεταφοραν, κω μονοῦ satis unicuique patere puto, quod illud ide in Poetica dicit.quanquam diuersis uerbis. quod S in Rhetorica dictum est. Cum igitur tres istae uoces κύριον nimirum. 1 επι ρα, κωμγ. in poetica positae ualeat tres illas Κυρiον Οἰκώον,με--τορα, in Rhetorica positas. uidendum. quodnam uer bu ex tribus illis in Rhetorica politis id ualeat.quod ornatus in Poetica. Id autem haud factu dissicile uideri potet t.nam cum uoces hae duae.κυριον uidelicet.&μritur: ορα.in Rhetorica & Poetica sint communes siquidem trex illae uoces superius enumeratae, de quibus in Poetic tantundem ualent.ac illae tres, de quibus in Rhetoricae restativi οἰκουον ualeat idem, quod ornatus.Cum enim κὐριον in Poetica esse definiatur.quo in appellanda re passim omnes utunturicertu est, quo dhuic nomini non conueniet nomen ornatus: immor inornata potius huiusinodi nomina uocabuntur. Unde Horatius in arte Poetica: ' Non ego inornata.& dominantia nomina solum. Ex quo loco patet κυtiα ab Horatio inornata uocari .sed neque metaphora erit id, quod ornatus nomine uocaturi: quoniam ponitur in numero csi aliis duo
259쪽
PE POETICA co MMENTARII. xysbus . scilicet κοσθου. rclinquitur igitur, quod ornatus idem ualeat.quod in Rhetorica ciκεύον. est ueror nomen rei maximer accommodatum: iccirco iure Ornatus nomine uocabitur. ornatus enim in dictione est ex parte dictionis. &per se,cum nominibus utimur maxime rebus accommodatis. κιριον igitur significat nomen.quo uulgus in nominanda re passim utitur. οἰκειον uerd est nomen maxime rei accommodatum.& ca ratione ornatus dicitur. με- τορα uerdnomen est in alteri ut nominis locum ob similitudinem aliquam suffectu. Quibus hunc in modii declaratis. uerba Aristotelis hac ratione relli tueda esse puta
πά AhMPm λογγ a ό αδε se. Et sane si me Simplicii auctoritas non mouisset qui in librum G κα- ιῶν hunc in modum scribit: A non Die μν ia si si mran.
barestituissem κ μγ Ai di ονομα οἰκuον. sed cum ex Simplicii uerbis aliquid, quod ad nomina spectat in libello de Poetica de*dcrari pateat nihil enim in eo qui nunc extat.de definitione QK ex zμμων reperitur utique iudicaui definitionem qua de Simpliciuς meminit. particulae,quae de ornatu agit.contiguam fuisse;atque ideo cum ea simul etiam interiisse . quamobrem& nos eam cum sermone de ornatu iterum coniunximus: quam si inui cum eo cohaerere posse satis apparet. nam in tertio de Rhetorica dixit: λεγου si κη ια π, G2 eusAvμα, cis,
Quod autem locus hic non sit alterisco obsignatus, nihil mirum . qui enim reddigenter non animaduerterit nihil deesse putabit. nihil praeterea uetat etiam asteriscum procedcnte tempore interiisse. Nos hac in parte consilii nostri ra. tionem re)didimus: meliori tamen sententiae libentissime cessuri; si prius hoc unum admonuerimus ornatus nomen a probatis auctoribus usurpari pro quocunque orationis suco: quo sane modo Quintilianus usurpat octauo libro. uerum hoc loco pro quadam ornatus specie ornatus accipitur . nullia enim est incommodum eodem nomine.& genus.& speciem appellari; ut in Aristotelis libro, quem Praedicamenta uocant, in cap.de Quali,uideri apertissime potest.
Fictum eri,quod a nemine usurpatu ἀ poeta ponitur: cuiusmodi haec esse apparent ut Cornua ramos, Iaccrdotem custod . Productum, utps truct . Productum videlicet, quod longiore uocis viatur, quam sit eius propria,siue etiam adiectam filabam sciuerit. Subtractum, quod ali. quo siue peculiari, siue adiecto mutilumsit. exempli gratia: productum α'.
cum una ex gemmis fit, ut pro εῆς νυd hme. Commutatum, cuius in denominasione aliqua quide re Ner pars,aliqua verὰ additur velut, Dexterio rem siecundum mammam, Pro dextram. v. V i ii Pergit
260쪽
Pergit declarare alia nominum genera. Fictum inquit)dicitur, quando poeta rei alicui nomen id ponit, quo caeteri non Utuntur. probat autem exemplo aliqua huiusmodi dari: ut Homerus, qui cor
nua ἰρνυτας uoce noua nuncupauit, ct sacerdotem αρκτῆρα. Productu
autem id nomon dicitur, quod logiore uocali, quam si eius propria, constet aut si adiectam syllabam habuerit: ut m est πλεῖ .i enim, quae breuis uocalis est, in fi longum mutatur. κέν m δουπιιλκta , . Rhoc exemplum, ut patet, est ex adiectione syllabarum . Subtractum uerb quod aliquo, sue suo, siue adiecto mutilu sit; ut κρῖ,st si , quo μru integra sunt κρHκ, Item cum una syllaba ex geminis fit, ut ῆ , οις, laoc est ovis. Commutatum uero nomen dicitur, cum pars co sueti nominis manet,pars uero fit,ut pnρον pro eo quod est Aiwν.
ANNOTATIONES.,, Cicero in tertio de Oratore. Utimur inquit uerbis, aut iis. quae propria , , sunt,& certa quasi uocabula rerum.pene una nata cum rebus ipsx: aut iis.quae transieruntur,& quasi alieno in loco collocantur: aut iis, quae novamuς. & f cim ut ipsi. Et parum infra: Tria sinquit sunt in uerbo simplici, quae orator asserat ad illustrandam. atque exornandam orationem: aut inusitatum uestu. ιν aut nouatum,aut trastatum. Et parum infra Nouantur autem uerba quae ab eo ,, qui dicit ipso gignuntur ac fiunt: uel coniungendis uerbis. & assert exemplum, , ce coniunctis, ut expectorare.&de iis quae sine coniunctione sunt, ut incuriae- , , icere. Huiusmodi nomina sunt,quae Aristoteles m xuενα uocat. In codice illustrissimi Medorae ita irgitur μακροηρω κεκρκμενον κ τοἰκω.Ita prosector legi debent. non autem . Alii codices non habent illam uocem οῦ. sic habet νιακροτρωκεκρομενον re οἰκειου: quae lectio etiam Aristotelis sensum seruat. Muta ἰαγ--- Sciendum est in Aldi codice excuso. quod locus hic post uerbum . .asterisco notatus est. Pacciu ς ueror supplere uoluit. sed mea sententia malc locum restituit. cum enim de subtracto agit, cuius duos ponit -- dos quorum primus est,cum aliquid abiicitur,ut κρι , uita in secundo modosi etialia aliquid abiiceretur. uomodo i primo disserret non uideo. at cum Aristoteles dicat, sta μία seminu in. hoc est & una fit syllaba ex duabus, intelligere debemus nulla litera abiecta. quocirca ita locus restitui debet.aut ego fallor,ut Otre . id est is: quemadmodum in aliquibus codicibus excusis in margine reperitur: in qua uoce ex duabus syllabis una fit, nullo prorsus eiecto elemento.at s legatur,nt in uulgatit, ἐκ: is, abiiceretur syllaba. & ita cum primo modo coincideret: nisi uelimus dicere figuram esse . quam grammatici κρασπuocant. apertior tamen est linio.si nostro modo uerba castigentur.