장음표시 사용
321쪽
Primum igitur tam modi ac fusio non poeticae, sed bis ionicae eri. mo' indiciorum visitarum,qui hexametros recitas, quod Sosiplinaeus jurae, bat,utitur tu qui hos concinit, quod Mnasitheus Opuntius. Deinde non omnes motus sint improbandi sicuti nec Ialtariones , sed ineptorum tam tum quibus m ipse tunc Mysiarur Callipides, er nunc etiam alique permde ac minime liberales foeminas imitentur. Ora haec Tragoedia sine motu,
quem odum cir Epopoeia consscitur: ut quae ex lectione quoque, qualis omnino si mani erio apparet. Itaque si in caeteris ei praeriantior, illa ibi quasi minus necessarium esse plane dicimus.
Positis rationibus, quibus, qui Epopoeiam Tragoediar praeserendam putant, maxime innituntur, eas soluere aggreditur: ac primo ait, primam illam increpationem non Poesis, sed Hypocriticae artis esse . nam Epopoeiam inquit posse gestibus, quod quide Sosistratus fecit, recitari. Mnasitheus quoq; Opuntius Epopoeia nudo, gestus etiam admouebat. hic est unus obiection is euadendae modus. Ait rumuerb ponit, cum inquit. Deinde non omnis motus despicim,dus, quemadmodum neq; saltatio, sed ea duntaxat, quae improboγrum Dominum est. huiusmodi autem improba saltatione Callipede usum, & ea de re damnatum assirmant: ct nunc itidem aliis,ueluti ingenuas mulieres non imitantibus,id uitio datum. Aliam praeterea detensionem assert. Ad haec Tragoedia inquit) munus suun, citra motum ex lectione sola, sicuti ct Epopoeia praestat. Clim igitur in aliis Tragoedia Epopoeiam excellat,ct Distrionum actio ei necessaria non sit, hinc fit, quod tragica imitatio melior existat.
ANNOTATIONES. να δῶ uocabantur,qui Epopoeiam recitabant: ut ex Platone apertissimὸ In dialogo de Furore poetico uideri potest. Ex hoc autem Aristotelis contextu a notare debemus, epicos uersus ab aliquibus Rhapsodis recitatos in modum actus.ab aliis uero cani solitos latile. Verbum ν es αδ o m in aliquibus exemplaribus cum accentu in antepenultima r subscript quod mihi probatur, legio turi In Aldi impressione ita legitur: Mna τραγωδia H κνευ κινήμας ' πα- iam in codice ueror Lampridii uox ποio,in duas diuisa est hunc in modum.π- es: quae est huius loci uera lectio. PARTI cvLA .c L V. scitidum Irrum'dss,emme ἐπ-citat . t - γαρ μετρω- ρνιθα, su ' om urin
322쪽
Omnibus iHuper quaecunque uomia continet,abunde pollet. t nam Ernumeris utitur: c , quae non modica pars habendu es innusica quoque, apparatu . ex quibus sane uoluptates ipse mansu home percipiuntur. 't idec non in apetitione , caeteris pactionibus euidentissima est. Et ambitu minori poeticae mutationis finem assequitur. id rarim uberiorem voluptarem
Praebet, quod quae per longam tempor s periodum nars babemur, breviori collectauro per bringit. excmpli gratia Si quis Sophocleum Oedipodem
tot in carmina,quot ibas continet,inibverit.
Alias rationes assert,quibus Epopoeiae Tragoedia debet praeferri. nam Tragoedia omnia habet,quae in Epopoeia reperiuntur. id uero docet obiectioni tacitae occurrens. Pollit enim quis dicere, Epopoe. ia carmine utitur heroico : Tragoedia non utitur : ergo Tragoedia non habet cuncta. quae in Epopoeia reperiuntur. Rei pondet Aristo. teles ideo se dixisse, quaecunq; in Epopoeia sunt, in Tragoedia quoq; reperiri: quonia ipsi Tragoediae licet eodem uti carminis genere.&praeterea muscam habet, atque apparatum: quae non parua quaeda pars esse uidetur ex quibus sane uoluptates manifestb costitutitur. Euidens item est. R dum legitur,2 du in scena agitur. Adde,qubdct finis imitationis Tragoediae minus distat, minusque prorogatur, quam Epopaia. quo fit, ut ei quoq; debeat anteferri. Id uero pro. bat. quod enim cumulatim omnia masis simul habet, iucundius est eo,quod multum admixtum, ac suspeium tempore detinetur. exemplo id ab Aristotele declaratur. ut squis inquit Oedipodem So phoclis in tot carmina, quot Ilias est, distribuat, exciderit.
ANNOTATIONES.f Kαγαρῖωμετρ*-Hanc partem Paccius ita uertit. N A M ET NUMERIS UTITUR. quae uersio cui mea fert opinio non aperte refert graeca uerba: quae latine ita sonat: ETENIM METRO LIcET v T I . Quocirca hac
in parte uidendum est quid per metrum intelligat. nam si iambum dicere uo. lumus,primo quidem.cur Philosophus dixit ilες-ρ debuit Iet enim potius dicere χρῆτω . id est uti tur non autem quod ei liceat uti. uerba enim praeseserunt hunc sensum. quod non utatur metro . de quo in contextu loquitur. li. ceat tamen ei. si uelit.uti. Deinde cum Philosophus dixerit prius, omnia esse in Tragoedia. quae in Epopoeia sunt.' huius dicti rationem attulerit : ETENIM METRO LIcET vTI: Bonne aperter per haec ubma indicat Aristotclex Tr,goediam uti posse eo carminis genere.quo etiam Epopoeia utiturὶ Quod si quis diceret,
323쪽
DE POETic A COMMENTARII. is diceret.cur igitur Tragoediae hexametro no constant carmine Z Dicimus nos uideri iambica ma/is conuenire: nihil tamen cis repugnat quin etiam hexam tris uti possint. Nec Aristotelis ratio ualeret,nisi per metrum. hexametrum carmen taponamus: quonia carmina omnia persectionis eiusde no sunt.sed cuin duo sint poematum genera carmine expressa.quod excellentius carmen habebit. quatit ad carme pertinet altero praeitatius crit.quare cu Aristoteles conetur ostendere nulla in re Tragoediam Epopoeiae postponendam: & animaduerte. rit hexametrum carmen, quo utitur Epopoeia,iambico. quo utitur Tragoedia. praestantius existere.obiectioni huic occurrit dicens. Tragoediar quoque licere eo genere carminis uti. Mia ' οτ ου --ν μργ. Forte legcndum est non Om. sed
.m: c lapsus enim perfacilis est ut senius sit, quoid Tragoedia praeter id, quod
potcst uti hero co metro.etiam habet apparatum.& muscam, partes sane: non minimas. uel si legamus o r. sic interpretabimur.Tragoediam habere musicam ct apparatum, a n id est quod, scilicci habere musicam.& apparatum, non est
modica pars. ω πις In codice Lampridis haec ita leguntur. α δενα ιν si α ei γοατα quae lectio rectior uidetur. Em isi Fρία κρωτι αἰαγνωρίσει, asia rudi Hs ἐργων. Paccius ita uertit; NE c.NON IN AGNITI NE . c AETERIS' VE ACTIONIBUS E VIDEN TissIM A Es T. sed haeeuersio Aristotelis mentcna mihi exprimere non uidetur. ideo legedum est Lais γνdem, ut codices aliqui calamo exarati Venetiis habent, non e ἰαγν isti. & hoc pacto rectius uertemus sic. DEINDE EVIDENTIAM QUO SE HABET ET IN LEcTIONE, ET IN o P E R I B V S. nam per illud uerbum α 'νω
intelligere debemus agnitionem, quae ex Tragoediae lectione. de sua paulo an te dictum est.habetur. - γυαθροωτερον ηδενηπι πικρο ἀνον M χρονον. In hac parte uitium subesse puto: ac primo uox , in melius resarcietur . si scribatur : dcinde admoueda est haec uox η.ut integra sit lectio sic: F γαρ α ρο προν mmci Haec autem pars in latinum sermonem sic fi
d haec Domicam imitarionem, a cunque fuerit, non inam omni
no se argumetosi,quod ex hac,quali sic quouerit, Tragoediae I pcrplures exeunt. quare si uuam isti Eulam composuerint iecelle eri eam uel brevem nimis Vlari muris caude apparere ues, si ad iuIta mensurae longitu/dinem produxerint, quasi uinum dilut simu quod splures ruerbigratia lex pluribus assionibuS commixtam, profecto non unam: qualem Iliadem, Od stam, plures quidem huiusmodi continentes partes, quae a torui per se
324쪽
psis otiam magnitudinem habcnt: tametsi huiu odi poemata tum optime quantum feri poterii confrii tuta sint, tum etiam quam maxime intus assio nis imitatio . Si igitur Tragoedia non modo in his omnibusp cellit , sedat tu quoque opificior quippe non quamlibet uoluptatem,uerum quam diximus,
praeriare debet uane hguet meliorem hanc esc, multo quidem perdictuis Epopacia fuem assequentem.
Praeterea inquit Tragoedia Epicam quamcunque imitatione unitate superat. signum autem affert. ex quacunque enim inquit) Epica imitatione plures Tragoediae fiunt. Unde inseri, quod s quis in epi.
co poemate actionem ita unam, quale Tragoedia habet, scribere Q, gressus fuerit, in alterum e dicendis absurdis eum incidere necesse est. Nam si modicam in poemate perstrinxerit actionem, breue opus erit, loricis caudam praeseserens, quae in angustum desinit: quae sane res exigua est .s uerb magnitudinis rationem habens poema ad co, gruam magnitudinem extenderit, insipidum, ac coaceruatum poema coniiciet, hoc est, erunt multa carmina, sed succi parum haben, tia. s uero ex pluribus actionibus Epopoeia,ut haece uitet incomoda, composita sit, una uti antea diximus non erit. quemadmodum sinquit Ilias multas habet huiusmodi partes, ct Odyssea quae per se magnitudinem habent,atque huius biodi poemata quatum fieri potest,
lunt optime constituta I maxime unam acti opem imitantur . si igi, tur poema epicum Optime constitutum necessario minorem habet ipsa Tragoedia unitatem, hinc fit, ut Tragoedia ratione unitatis
Epopoeiae omnino praeferri debeat. Quibus ita postis. Philosophus hunc in modum propositum colligit. Si igitur inquis Tragoedia in
his quae diximus, Epopoeiam excalit, item ct munere artis , hoc est maiorem, quam Epopoeia uoluptatem affert: id uero probat: oporatet enim inquit non quamcunque a Tragoedus uoluptatem exposcere, ted eam .quam antea diximus, terroris ct misericordiae interuetu conflatam : manifestum est excellentiorem esse Tragoediam, quoniam magis quam Epopoeia finem assequitur.
Dubitare quispiam merito posset . quonam modo in hoc contextu dic, tur ar Philosopho Epicam Homeri constitutionem talem esse, ut ex ea plures Tragoediae confici possint. cum superius in hoc praecipue Homerum prae teris uatibus laudarit, quoid non ea. quae unius troininis, neque unius temporis . sed quae unius actionis fuerunt in suis poematibus expressit. Cui duo Litationi sic occurrimus: Epopoeiam.quatenuς quidem in ea'Epi dia ita magna sunt, ut ex eoru aliquibus Tragoediae confici possint, eatenus dici plu
325쪽
DE POETIc A COMMENTARII. assres actiones continere quatenus uero illa Omnia in unam potissimum actione,
quae poematis fabula dicitur.ordinatur,silc eam unius actionis dici. quare nulla in uerbis Aristotelix est contradi stio. unde Philosoplius,ne rcrum antea dicta- rum immemor.uel sibi repugnans alicui uideretur.subiungit uerba illa:T A M. ET SI Hvlvs MODI PO E M AT A,scilicet Homeri tum optimer quantum fieri ri potest costituta sint, tum etiam quam maximer unius actionis IMITATIO... Illa quoque Philosophi uerba con*deranda sunt.quae ita se habet.s I IGi TURM TRAGOEDIA NON MODO IN HIS OMNIBUS PRAECELLIT. SED ., artis quoque opificio: quippe non quamlibet uoluptatem ipsam facere. v rum quam diximus: sane: liquet meliorem hanc esse. multo quidem persectiustis Epopoeia FINEM A S S E Qv E N T E M. his enim in uerbis Aristoteles dicere uidetur poetae munus esse uoluptatem afferre, eam* poeticae finem statuere. uerum cum in Tragoediae definitione dicatur.quola intcruentu misericordiae.&terroris animum perturbationibus expurgat: igitur huiusmodi expurgatio finis,non autem uoluptas statuenda erit. An,Plato huius fuit sententiae. credens. ut antea dictum est poetae scopum uoluptatem esse eum* praecellere, qui maiorem uoluptatem comparare posset. Aristotelcs igitur, ut ex positione etiam aduersariorum illos conuincat. ostedit quord etiam uoluptate Epicam Poesim Tragoedia praecellit. Adde quord rei ciusdem multi possunt esse nnes; quorum alter altero magis intenditur. concedimus enim poetas scopum habere uoluptatem inducere.magis tamen uirtutibus exornando prodesse uelle . qua auteratione in Tragoedii interuentu misericordiae, dc terroris, summa compare tur uoluptas, superius ductum est. PARTI cULA. .cL VII . Περι μ29 ουν τραγpe , κὶ ἐπαππια , t η οα ων, η Qv tita ista s Qv οωτων, urittam. Mu es ista pha, tau -' c ἰ fra Ustr edesia, Mu et ei fiet f. in sta, λvμων
De Tragoedia igitur,er Empo abdeel earum generibus,rup partibus, quot erram,quibus disserunt,de causis insiper, cur har merito pr obentur, myrobenturum de obiectionibus, ac solutionibus salis bacte ius a nobis
Epilogum , ut sui moris est, libri totius prologo proportione re/spondcntem apponit. De Tragoedia igitur inquid & Epopoeia, E T
ips I s: quoniam de eis in uniuersum egit,ut de Tragoesa aperte uisum est. DEQUE EARvM GENERI Bus: quoniam aliuά est ge
nus, quod est simplex, uerbi gratia , ct patheticum,ab eo quod est
perplexum, tam in Epopoeia, quam in Tragoedia . A TQUE PARTI B v s: scilicet tam qualibus quam quantis, ct quot numero utraeque
se. DE CAUSIS INSUPER ,cUR HAE MERITO PROBENT PRRE PROBENTu Lu E: quoniam si actio una erit magnitudinem con
gruam habens,& morata Poesis' recte se habebit: sin uero aliter,pr
326쪽
Cum nihil in hoc epilogo de Comoedia meminerit.sed de iis solum. quae ad enera iam dicta spectant. lignum est,cum de ea in parte hac sequete,quae de*eratur.disseruisse in qua etiam de ridiculis, quoniam ad Comoediam spectat. agendum crat. Quae uero ad Paesim in uniuersum attinent, hoc epilogo nunc claudit. lassicit enim Philosopho uniuersalium proximorum, quae in gratiam singularium con sydcrantur,in epilogo meminisse.Quia auteni ad huiusmodi epilogi uerba spectat. t - α ἰν,quae uerbis in prologo Mu αυτῆς correspondet. eandemq.quam ipsa uim habent.perperam i Paccio in latina uersione fuerutomissa cum per illa uerba Aristoteles rem.de qua agit n uniuersum. & secundum naturam sua se con*derare significet.Adde.qudd si uerba illa nihil simi. ficarent ab Aristotele, qui semper fuit breuitatis studiosus.bis.semel in principio. semel in fine operis.non posita sui sient. Hoc etiam loco illud animaduer tendum est. Aristotelem in epilogo praeposuilla Tragoediam Epopoeiae quoniaiam probatum est . illam esse Epopoeia digniorem: in principio uero huius libelli particula secunda praeposuit Epopoeiam Tragoediae; quia cum nondum ostendisset Platonis. & multorum aliorum Epopoeiam Tragoediae praeserentiuopinioncm falsam esse.iccirco par erat eo loco uulgatam opinionem sequi. πιῶ i x με Asin insit. Quanquam uulgata lectio mihi magis probeturitamε placuit etiam quod mihi occurrit referre. id aute tale est. ut uox si' legi debeat O. id est unum. nam Philosophus declaravit,quae una. quae ue plures fabulae dicendae sunt.quam autem facilis sit huiusmodi lapsusa emo est.qui non uideat. Illud quoque animaduertendum est.Aristotelem cum in epilogo dicat. πα
rius usus est tacite innuens. idem ualere loco illo nidi Ἀκμα, quod hic Neque miretur quispiam Aristotclem in epilogo nihil de dubitatione illa. de praestantia, inqua in Tragadiae.uel Epopoeiae incininisse: quoniam cum proxime iam de ea dictum euet opus non erat illam iterum in epilogo claudi. xl Nis: GLORl A DEO. . o I T A ri 2 a et A
327쪽
VINCENTII MADII BRIXI ANIDE RIDICULIS.
VM in Comoedia duo potissimum spectentur: primum , quomodo fabulam recte connectere, ac soluere oporteat: secundum, ridicula ipsa, qui bus Comoemia debet aspergi, uoluptatem ut con ciliet: et alterum quidem ab Aristotele ex iis,
quae de Tragoedia dicta sunt,plane colligi possit:
de ridiculis uero multa ab eo in hoc uolumine desyderenturi operae.
fretiu me facturum exillimavi, si quae de iis mihi δiceda uidebatur,
teris comendarem . etsi me non praeterit, plures grauissimos uis
ros ut Aristotelem nunc praeteream , qui de iis in libro de Poetica quasi per transennam breuiter admodum egitὶ hac in re diligenter uersatos. Cicero enim in secundo de Oratore, quem postea libro sexto Quintilianus, Potanus, ct alii quamplures nostri seculi peritis simi uiri sunt secuti, multa de iis conseripsit. Uerum id 'sini uere dicere posse uideor, rem adeo dissicilem esis,ut hac in re multa etianunc non latis explicata uideantur. ct longe plura de syderentur. Cuius rei uel maximum id esse potest argumentum, omnes qui deridiculis scripterunt, a turpitudine quaJa ridiculu proficisci Lateri: nullum tamen suilia, qui Jocuerit quamam esset illis in rebus, de quibus ridemus, turpitudo illa , ac ipsius ridiculi causam pate. fecerit. quod an factu facile sit, ideoque fuerit a ueteribus praeteromissum, nostra sequens disputatio siti fallor in aperte ostendet.
Ea autem, quae de risu quaeri solent, a Cicerone quidem enume rata, sed ueluti supra captum humanum ab eodem praetermissa, quanquam ex sui natura primum locum de*derent: nos tamen, quae a Cicerone ac aliis de ridiculis tractantur, primit m conleptabimur : mox iis, quorum alii nihil prorsus meminerunt, lucis non nihil asserte tentabimus. Quod autem ad primum attinet, summa quaedam capita, unde omnia ridicula ductitur, ostendemus: ct qua ratione in omnibus ridiculis cum admiratione turpitudinem is ri. diculum esse debeat connexam esse oporteat, edocebimus. quae si,
ut optamus, perfecte, ac perspicue absoluerimus sid quod lumniis uiribus contendemus futurum speramus, nostra haec de ridiculis studiosis omnibus grata sere,atque iucunda.
328쪽
RidicvLves igitur peccatuna, ct turpitudinem ac deformitatem quandam esse sine dolore, ut deformis,ac distorta facies absq;
dolore, auctor est Aristoteles. XX4 κ. particula Poeticae . quod ,, ctiam Cicero sgnificare uidetur, clim inquit : haec enim riden, is tur uel sola, uel maxime, quae notant,& desgnant turpitudinem is aliquam non turpiter. Est autem summa cum ratione ab Ari
stotele additum sine dolore. nam si quis faciem ex conuulsone distortam uiderit, non ad risum, sed ad misericordiam nisi pro
sus inhumanus sit in commouebitur. Turpitudinem autem om
nem, aut corporis, aut animi, aut rerum extrinsecus occursan/ti uiri causa contingere, cum ueterum testimonio, tum uerb com,
muni omnium sensu comprobatur. quodcunque igitur ridiculum ex dictamni rerum turpitudine duci necesse est. Exemplum turλpitudinis corporis, unde risus cietur, est ut inquit Aristoteles distorta facies sne dolore . haec enim turpitudo, ut in aperto est, corporis turpitudo est. Ex Cicerone uero turpe erit illud in Hel, εν mium Manciam : iam ostendam cuiusmodi ss: cum ille, ostende
γε quaelo : demonstraui digito pictum Gallum in Mariano scuto Cim brico sub nodis distortum , eiecta lingua, buccis fluentibus. ,, item & illud eiusdem : ut cum Testio Penario mentum in dicen/ν do intorquenti,tum , ut diceret, s quid uellet, si nucem fregisset.
νγ Item eiusdem in male olentem : uideo me E te circumueniri: non D conueniri. nam hoc ridiculum ad corporis turpitudinem spectat:
D squidem laetor turpitudo corporis est. Apud eundem etiam is alio loco , chm ait: In re est item ridiculum, quod ex quadam de/M prauata imitationc sumi solet: ut idem Crassus: per tuam nobiis litatem , per uestram familiam . quid aliud fuit, in quo concio ri/is deret, nisi illa uultus, ct uocis imitatio 3 per tuas statuas uero cumis dixit: ct extento brachio paulum etiam de gestu addidit : ueheγ,, mentius risimus . in hoc itidem exemplo est corporis turpitu. do, ex gestu, ac figura deducta . Placuit asserre plura desumpto
rum ex corporis turpitudine ridiculorum exempla, diuersas turpitudines exprimentia, ut alia Ciceronis, ac reliquorum ex coraporis turpitudine ducta ridicula per haec aperte cognoscerentur . smilium enim simile est iudicium . Turpitudo uero animi, quoniam corporis luminibus sensuque deprehendi nequit, ex dictis factisque concipitur. Turpitudinis animi, unde ridiculum sis
mitur, exemplum ab Aristotele non habetur: ridiculorum enim eius tractatio de*deratur . ex Cicerone tamen habentur quamplura. unico tantum in prauentia cotenti erimus exeso:quoniam inserius
329쪽
rius hac de re latius dicetur. Animi igitur turpitudinis exemplum, unde ridiculum iumptum est, sit illud Naeuianum uetus in fur,x, ce seruo a Cicerone relatum : solum esse, cui domi nihil sit, nee,a obsignatum, nec occlusum. in quo ridiculo animi turpitudo seruui illius voracis,ac gulosi mordetur,ac ridetur. Tertium erat turpitudinis genus in iis,quae extrinsecus adueniunt; cuius exemplum ,, si illud Ciceronis: Caius Laelius inquit) cum ei quidam malo ge/υ nere natus , diceret indignum esse suis maioribus: ut hercle, iii, a quit, tu tuis dignus. Hoc autem ridiculum desumptum esse ex reobus , quae extrinsecus contingunt, in aperto est. nam degeneres habere parentes, ex ignobili ortum esse loco , pauperem nasci, prauae religionis esse, ut iudaei, serminas impudicas domi habere, ct huiusmodi alia spectant ad ea, quae extrinsecus esse dicuntur. Tria igitur esse turpitudinum genera, ex quibus ridicula desumuntur,exenapioru Ciceronis testimonio aperte fatis ostendimus. Turpitudinem autem in uniuersum testimonio Platonis in So phista, recessum quendam ab eo, quod naturae conuenit : priuatim uero corporis turpitudine, deformitatem ex eorum, quae na/tura cognata sunt dissonantia, resultantem esse dicimus : quae quoniam nobis notior ac familiarior est, ab hac non iniuria nostra exordietur oratio. Eam itaque trifariam contingere posse dicimus. nam alia re: alia ficta: alia casu reperitur, Re quidem,ut gibbi a primis suis natalibus, aut alio quovis id genus symptomate affecti. Ficta uero, cum quis claudicat, ut claudicantem irrideat. Casu autem , cum quis ceciderit, ita tamen ut mali nihil ei contingat . ex iis enim omnibus turpitudinibus, sue uere, siue ficte sinulate urisue casu sint, risum excitari nemo est, qui nesciat. Him enim cadit quis, figuram aliquam a naturali declinantem in huiusmodi motu contingere necesse est, cuius gratia ridemus. in iis praeterea, qui se gibbosos effingunt, ob illam simulatam turpitudinem non minus ridemus, quam si uera esset. Trifariam quoque turpitu λdinem in anima contingere necesse est: ueram inquam, simula tam , casu. Antequam autem ulterius progrediamur, aperiendum est, quae nam si animi turpitudo. nam eam, quae corporis est, ctraca sensibilia tam propia, quam communia, ut colores, figuras, caeterasque huiusmodi res turpes uersari, sensuque percipi ccrtum est: animi uero turpitudinem non oculis, aliisque sens bus agnoscimus, sed ex dictis aut factis percipimus. Hanc in Sophista Plato ptu rima & uariam ignorantiam esse dicit. atque id quidem meritd. nasi cognitio animi nostri naturae ita conuenit, ut eius gratia homini C c i i Dei
330쪽
Dei optimi maximi munere tributus animus uideatu ab eo autem quod sibi conuenit recedere, nihil aliud st . quam in turpitudinem labi: ipsa nimirum ignoratio , cum nihil aliud si, quam a cognitione recessus, erit animi turpitudo: squidem homines uniuersi, auctore Aristotele in primo diuinae Philosophiae, natura cognitione ipsam de*derant. At ignoratio duplex est altera nefationis, alte
ra prauae dispositionis is cenim Logici loquuntur) Je quibus Aristoteles primo Posteriorum resol. pertractat. Negationis ignoratio est,cum de re, quam ignoramus, nihil omnino scimus. Haec rursus distinguitur . nam aut de rebus est abditis in natura: ct huius igno rationis causa nullum ridiculu suscitatur, nisi apud eos sertasse, qui haec se scire profitentur: aut de iis, quae communiter ab aliis sciuntur,ct quae natura sua sunt euidentes. EXemptu primi: ut s quis, cur
calx ex aquae, minime uero ex olei admotione accendatur, causam ignoraret,hoc risum non pareret . quod si ineptam aliquam huius quaestionis causam asserret, risum utique uiris sapientibus cieret. Exemplum uero secundi: ut si quis s enex turpis ac diues se quidem, non autem suam crumenam ab aliqua meretrice adamari crederet, is risum omnibus moueret. Prauae autem dispositionis ignoratio est, quae ex deprauata nascitur ratiocinatione . Haec si ne multas species habet: ut affectu nimio quaesitam diligentiam, iactantiam, pusillanimitatem, mendacia, caeteraque uitiorum gene ra, quae ex deprauata ratiocinatione pendere certum cst. uitia quippe cum ex sui natura mala sint, a ratione recta prouenire minime possunt: uerum cum homini non cognitio solum, uerum etiam ap/petitus insit, eidem quoque praui ct peruers appetitus ratione tura pitudo cotingere potest. Cum igitur animi turpitudo si uel ignorantia uel deprauatus appetitus, eiusmodi turpitudo trifaria quoq;, perinde ac ea quae corporis est, contingere potest: vera inquam, aut ficta, aut casu. Exemplum animi turpitudinis ex ignorantia uerast Ciceronis illud: cum a quodam, qui serebat arcam, esset percucsus Cato, postquam percussit, inquit, caue . quid enim ineptius dici potest admonitione illa, quando iam illum percussisset ρ Exemplum ignorantiae fictae est Catonis in illum responso, chm rogaγuit, nunquid aliud ferret praeter arcam . simulat enim Cato se ne, scire, an aliud serat praeter arcam, ut eta illa ignorantia ficta uoram eius,qui serebat arcam,ignorantiam morderet: qui tunc Catonem monuerat, ut sibi caueret,quando iam cauere non poteratinec
opus erat,ia enim illu percusserat. Ob ignorantia uero siquis laba. tur,risum ciere posse ex Platone. vii. de Legibus satis aperte elicitur,