장음표시 사용
51쪽
a 4 VIN c. II ADII IN ARIS T. LIB.
pangendi poematiς hic Aristotelem definire dici nequit; leges enim, etsi recte
imi tari docean 'mitationes. tamen non sunt.At id.quod luc definiretur, imita tione loco generis habere elici necesse Poesim igitur Aristoteles definiret, cur in se tamcn Robortellus locum illum exponens. 1 NITIO SE cvNDUM NATUM RAM S V M P T O. artis Poeticae desinitioncm Arillotelem inuestigare uelle dicat. Cum igitur nec Poeticam. quatenus Poetim, lici artem ualet. definiat, nil
mirum uideri debet, si in Aristotclis orationis contextu nulla talis extet defi- nitio. In eadcin itidem parte subiungit is. Et quoniam definitio non erat satis nota, suit illi inuestiganda. eo plane modo; quo ipse docet libro Polle riorum secundo. Primum enim exquirit Scnus . deinde disserentias, quae ip- sum aptum reddunt ad uarias partium iptius definitiones. Aduersus quae, di cimus hanc non esse methodum , de qua Aristoteles Posteriorum libro secundo : ut scilica ex generis definitione uniuscuiusque generis illius speciei desinitionem nanciscamur: sed contra potiuς per species prius definitaς ipsius generis, cuius sunt species, elicitur desinitio. uult enim ea poni prius . ex qui bus disserentiae habentur, deinde genus ipsum. Verum, ne vidcar haec sine ratione dicere, asseram Themistii uerba in paraphrati Polleriorum libro secundo capite eo , cui titulus eii, Quemadmodum definitio generum inucstiganda sit. Generibus autem inquit iis, quae in species alias' soluuntur. spamri gunturi. definiendis, uia haec seruabitur . Primum sumendae sunt omnes eius generis species indiuiduae, ut numeri ternarius, binarius. caeterae formae: fingamus enim has esse ultimas species numeri, uel quaevis alia . Item om-- nes species lineae, quae sint, recta, circuiens siexa. Omnes speci cs anguli, quae,, sint, acutus, retusus, directus.Deinde harum specierum definitiones promenis dae, ut paulo ante praecepimus . tum sumenda, legendaqi omnia. quae sint speri ciebus iis quae definiuntur, communia. Quid est linea recta 3 longitudo citra latitudinem, cuius puncta media non prominent ab extremis. Quid est linea ,, circundu ha longitudo citra latitudinem, ad cuius summum lineae omnes a, , centro ductae sunt pares. Quid est linea fiexa Z longitudo citra latitudinem fleis xuosa. In omnibus itaque finitionibus linearum , longitudo citra latitudi- nem, ut quiddam commune ponitur . Hoc re onendum . deinde redeun- dum ad lineam .& in quo ex decem principiis sit quaerendum. Et quoniam ,, in quantitatis genere est. hoc sumendum. & cum illo communi, quod in do,, finitionibus omnium specierum comperimuς. iungendum . ita definitio li- , , neae tota haec fuerit. Linea est quantitas citra latitudinem longa. Haec Themistius, quae ab Aristotele ibidem desumpta sunt. Mihi tamen Themistii potius. quam Aristotelis uerba referre placuit; quoniam aliqua ex parte erant planiora . Quomodo igitur is ait: quoniam definitio non erat satiς nota. fuit illi inuestiganda, eo plane modo. quo ipse docci libro Posteriorum analyticorum secundo Primum exquirit genus . deinde disserentias; cum in exemplo de linea supraposito priui sit id , unde disserentiae sumuntur, deinde genus ipsum. Sed uiocamus nunquid in eadem parte rectius senserit. dum ait. Ex
is quirere autem genus non poterat,nisi per methodum αναλι- ν; quae ut diXi,, mus progreditur a lingularibuu ad unu uniuersalc comunc omnibus. Quo nopotuit 3 nonne in initio secudi libri de Anima.Animae definitionem ponit philosophus; neque tamcn ar singulis ad id, quod est commune resoluendo progreditur ρ Multa prudens praetereo, ut quali tanaxime fieri potest consulamia breuitati. Postremo in eadem parte . ubi agit de methodo. ait. Habet igi-- tur Ariistoteles in hoc libello tres simul methodox: resoluentem .diuidentem. definientem, quae in ipso libelli contextu facillime poliunt perspici. Per haec postrema uerba mihi uidetur in otationis contextu Aristotelem minime debuisse
52쪽
buisse dicere. DE OMNIBUS ITEM. VAEc UNQUE AD HANC ME THODUM PERTINENT, sed poti uς ad tres methodo . Uerum si libelli huius doctrina methodus nuncupatur, quoniam his tribus utitur. quomo do. aut per quam figuratam locutionem uoluit Philosophus, uerbum, me thodus. uoce unius, plurium numcrum concipere δ scd age. uideamus num Poeticae liber editus ab Aristotcle methodus appelletur, quoniam in co uta tur nacthodo resoluente . diuidente, definientel . Mihi sane non uidetur. iacenim Aristotelena, id quod omnium Poescos generum commune cst in primis dixisse, atque eo soco resoluente methoco usum sitisse: deinde declarasse quibuς caulis ortum habuerit Poesis: postmodum methodo usum diuisiva. Poestum differentias tradidisse: post haec definire: hoc ueror loco uti desit
niente methodo: tandcm ostendere, quomodo Poestos partes incrementum habuerint: cui nam haec doctrina methodica iij dcretiari nulli quidem. ut arbitror . nullus enim esset ordo. & omnia confuser. neque secundum rei natu ram essent tradita . Doctrinam igitur poeticam Aristotcles nequaquam me
thodum appellauit. quoniam dum diuidit , utatur methodo ciuidente; aut dum definit utatur methodo definiente. Quare multa quidem de metho dis ab hoc uiro dicta sunt; nihil tamen expressum uidctur. quod ad uocem, methodum, quae in orationis contextu ponitur ab Aristotele . explicandam pertineat. Ucrum hactenus de iis, quae . ut nostra fert opinio. Robortellus in primae huiusce libri particulae explicationibus non recter sensit. Nam ut om nia summatim exponamus. Aristotelem in libro poetices exordio non uti falsor asseuerat. Diminute explicat, quae ab Aristotele proponuntur dicenda: et quem ipse facit contextum secundum, in explicationibus tamen primi sui contextus praeter rationem inculcat. Prauam libri diuisionem assert.singilla tim etiam in membris diuisionis labitur . Partes quales, quae poematis sunt. fabulae partes esse dicit :& quae Tragoediae sunt partes quantae, ei particulae
Aristotelis attribuit. in qua de omnibus generum Poeticta partibus quantis determinare proponit. Quae ueror minime praetermittenda, ab eo tamen sunt praetermissa, haec colligimus. Verbum. POETIc A, num pro P es, an pro Poetica arte sumat in orationis contextu, nequaquam distinxit. De uer-Do. I P S A quod in graeca serie legitur . in latina ueror Paccii uersone de*d ratur, nihil meminit. Verbum , FACULTATEM. aut praetermisit, aut non recter explicuit.Praetermisit quoque uerbu, Ο P Ac T O. uerbum, F A B UL A. denique totam eam partem, quae dicit. DE OMNIBUS ITEM, QT AE c U NQS E AD HANC VIAM ET RATIONEM PERTINENT . nam quae de methodo assert. nihil ad rem facere uidentur. Nec ueror quenquam uelim existimare me detrahendi studio id aggressum fuisse quod quidem armealienissimum est' uandoquidem hac potissimum ratione adductus.ne summi Philosophi praeceptum penitus negl cxisse uiderer, hoc negotium suscepi. Li bro enim Ethicorum primo. generis uniuersi inquisitionem arduam sibi suturam dicit, propterea quot d amici sint, qui Ideas induxerunt. Sed forsan rectius esse, inquit. & oportere uideretur,ut pro ueritatis salute unusquisque.& praesertim Pnilosophi sua quoque propria refutarent. nam licet amici amobo sint, sanctum est ueritatem in honore anteponere. Haec Aristoteles. Quo dsi nobismet ipsis , amici scp ueritatis causa parcere minime debemus, non aegre laturum Robortellum existimavi. si quae ueritati lucem asscrre possent. libere reponerem: cum praesertim studiosorum utilitatis habenda ratio, &quid probum uirum deceret. in primis mihi attendendum fuerit.Nam cum multi ingenui bonael spei adolelcentes. imprudentia lapsi. avide ob libri nouitatem, quae Robortellus scripserat, essent imbibituri, impietatis crimenc haud
53쪽
is V I N. M A D. I N, IS T. LIB. DE PORCO M. haud leue subitu rut mihi uisu essein, si imminenti huic malo. cum liceret. non occurri siem. Haec igitur pauca ut admoneremus eo ς, qui bonis artibuς dediti sunt. satis esse duximus quare hoc ossiciu i nobis in posterii non prae stabitur; ne praeter studiosorum utilitatcm alia nos ratio ad id agendum ii pulisse uideMur: sed ea tollim. quae ad Aristotelem intelligenduin conducunt. Dreuius quina licri poterit,deinceps asseremus .Ad rein igitur accedamus.
54쪽
E POETIc A, eivss generibus,quam scultarem Pila habeant: o' quo pacto, ut recte posis f habeat, componi Fbulas oporteat; ex quot etiam, qui tariquepartibus constet .de omnibus item, quaecunque ad hanc viam, rarionempe tinent, dicamus, initio secundum naturam sumpto primum a primis.
v IN cENTII MADII ET BARTHOLOMAEI L OM BAR Drco MMUNIS EXPLANATIO.
v x o c E s τ totius libri Poetices exordium; siquidem tum dicenda proponendo, tum ordinem, quo in docendis propositis uti statuit , commonstrando , ad sequentia prompte excipienda praeparat auditores. Quae uero in sequentibus tractabuntur, la arc
de Poes in uniuersum, atque de unaquaque specie sngillatim quorum omnium facultatem,noc est naturam ostendet. E T Que o P Aoc To cOMPONI FABvLAs op ORTE AT. id est de fabulae conficiendae legibus, ut Poesis recte se habeat. Per fabulam autem ipsarum rerum constitutione intelligit. EX Q VoT ETIAM, QUIAE B Us QVE PARTI Bus coNsTET. hoc est de partibus unius .iusque speciei Poeseum. sunt uero quales ct quantae . DE OMNI/
NEM PERTINENT . idest de annexis atque appendiculis doctrianae de Poes cum ratione traditae . Quo uero ordine haec supr, enumerata docere uelit, subiungit inquiens : INITIO s EcvN
cet dicendarum ; siquidem quae ad sequentium notitiam com ducunt, ea pr poni debent. In quot autem partes Liber hic sit diuidendus,ex antepositis est sumendum. Prima pars erit de Poes in uniuersum: cuius commune ponit id, in quo Poeseum omnium genera conueniunt. disserentias eius ponit. quomodo duabus
55쪽
, a MA D II ET LOMB. I N ARIST. LIB.
causis naturalibus Poess orta si ostendit . quo itidem pacto in diuersas partes abiit. a quibus, ct quomodo partes illae, in quas abiit, sat mutatae,atque hae auctae . Alia pars erit, in qua de Po scos generibus pertractat. Et quoniam in hoc libello de duobuς
tantum,Tragoe)ia inquam 2 Epopoeia uerba fiunt, pro generum Poetices ratione duas tantum partes habebit haec scriptio : in prima T ragoediae, in secunda Epopoeiae naturam declarabit . Alia pars erit, ubi de legibus aut arte Poetica docet Aristoteles . quo plane loco recte fabulam conficiendi regulae traduntur: ex cuius recta ratione Pocss etiam recte se habere dicitur. Alia pars erit, in qua partes, quae quantae sunt, docentur . Et quoniam Tragoe, diae partes , aliae quidem quantae sunt, nimirum Prologus, Epis γdium. Exodus, Choricum : Epopoeiae uero aliae: iccirco partes parotium quantarum erunt duae . Partes item quales, Tragoediae qui μdem aliae, Epopoeiae autem aliae sunt. Tragoediae partes quales sunt, Fabula, Mores, Dictio, Sententia , Apparatus, Melodia: Epopoeia uero , quanquam 2 ipsa supra dictarum aliquas habcat, omnes ta, men non habet: iccirco partes itidem erunt duae , de partibus, quae Poesis qualitatem ostendunt. Postrema pars crit de Poetices annexis appendiculisve . Et quoniam haec duo etiam sunt, in quorum altero de increpationibus ac de sensionibus poetarum agitur, in altero uero de Tragoedia atque Epopoeia , utra sit praestantior perpenditur; circa appendices duo erunt capita . quae omnia reocte ac naturali ordine tractanda Aristotelcs proponit. Ut aute summatim capita dicam, de Poes, de arte Poetica et de Annexis Ari. stoteles se pertractaturum in sequentibus pollicetur.
VINCENTII MADII PROPRIAE ANNOTATIONES.
EXPLIcANDAE primum hic essent quatuor hae uoces, Poetica, mesis. Poema,Poeta. quid singula sint, quot modis accipiantur. & quomodo inter se differant . uertam de poetica.& poesi, cum supra satis dictum sit. omittam tur. Poema uero ex Aphthonii Sophistae sententia in libro Graecorum Rhotorum. Poesis pars est. ut Ilias uniuersa Pocss cil: eius ueror pars quaedam . ut armorum Achillis praeparatio. Poenia nuncupatur. Ucrum ex Platonis Phradone falsum id esse patet.qui ter in eadem fere pagina poema pro toto, atque is integro libro sumit. Aristoteles itcni in hoc codem libello infra ait. Ante ue ,, ro Homerum nullum omnino tale poema habemus itametsi plura extiti siese tredere par est. Extat autem ipsius Homeri ut ab eo initium sumamus) Mara ,, gites. & huic consimilia. Clarius etiam dum ait. Illudi cum primis caucre., , ne conteXtu Epopoeiae proprium in Tragoedia cosngamus talem ueror esse di- , cimus, qui complures contineat fabulis: exempli gratia si quis totum illud , , Iliadis unica uelit amplecti fabula. ibi etenim propter Poematis longitudinem ,, partes ipsae congruentem suscipiunt magnitudinem. ubi sane patet, poemat i stequenter
56쪽
DE POETICA co MMENTARII. stequenter pro libro integro a probatis auctoribus sumi. Si tamen uim uocum perpendere uelimus. poclis factionem, Poema ueror poetae opus, & factum. quod extatisignificare uidetur. citra tamen discrimen has tres uoces,poeticam. Poeti m. poema. ad idona significandum ueteres usurpant . nam quo'd apud Aristotelcm Poetica poesim etiam significet, in sequenti particula patet apertis. sine. cum inquit.τραγα et ibis, idest Tragoediae poetis. Mu διθvexi ea rei ηπκ ahoc est Dithyrambo poetica: ubi aeque dicere potuisset Dithyrambopoesis. Quid autem Poeta sit, & unde dicatur, apud P latonem in Conuiuio manis ste uidere licet. ait enim. Scis utique factionem amplum quoddam esse: factio siquidem generatim causa dicitur, ex qua unumquodque ex non esse adesse procedit. Quapropter omnes cuiusque artis actiones factiones sunt. & aratifices omnes poetae idest factores; non tamen uocantur poetae, sed alia nomi nasortiuntur. Ex omni ueror factione una selecta particula, quae circa Musicam, carminat uersatur, totius nomine nuncupatur. poesis enim haec sola
uocata est: qui uero hanc factionis particulam habent, poetae. Ex quibus Platonis uerbis, unde Poetae nomen deductum sit. colligitur ; ipsum artificem esse, qui circa Musicam.& carmina uersatur.Quid igitur illorum quatuor uniise quodque sit . quot modis accipiatur, & quomodo inter se disserant, per ea, quae iam diximuς, abunde patet. Ucrbum I PS Ac E, quod in latina tralatione de*deratur . ea ratione ab Aristotele politum sui sie putamus, ut scili/cet ualeat in uniuersum: & ne uerba illa sequentia. uidelicet EI US c E GE N E RIB V S pro eodem poni censeremus, effe* ueluti explicationem uocis illius DE POETic A.quasi quo)d integra esset sententia De poetica, id est de goneribus cius: quoniam et pro idest, saepe numero usurpatur. Sin hoc opere
parum infra, cum ait, fimi ἐπρως, Uti xx υ αυτον τρο απ. Item non multo post, ἐως-κ ν, uti μη μεταβα om. Ut igitur intelligeremus Aristotelem demeti
ca in uniuersum, deinde priuatim de eius generibus uelle pertractare, iccirco additur uerbum, I P S A Q UE: quoniam interiectione uocis illius particula sequens, tanquam praecedentis explicatio sit, accipi non potcst. Haec nostra a notatio testimonio Aristotelis in calce huius operis confirmari potest: in quo cum esset eadem sententia,eisdem quoque uerbis usus est. cum ait, πω.μει οἶν τραγωδεα δε-επποιίρω, μαusi, i mula ν. & quae sequuntur. Verbum FA-cvLT AS. habitudinem ac responsum quoddam ad id operis, cuius facultas dicitur, referre uidetur. Uerum facultas cum rei natura sit. tametsi ratione quodammodo disserant inter se, facultatem. clarioris declarationis gratia per naturam explicare placuit; natura large: fuseqi accepta. Quod qua ratione se cerimus explicandum est. cum Aristotelet in primo de Rhetorica eam definies
dicat quoa est facultas cernendi quid in quaque re probabile sit. profecto id
commodissime per naturam etiam explicabimus dicentes quod Rhotoricae natura est prospiciendi quid in quaque re probabile sit. Idem etiam de Dialecticae definitione dicetur, qua de in primo Topicorum Aristoteles scripsit. Cicero quoque, qui in uertendis graecis uocibus diligens admodum fuit, saepe
vim, quae respondet pro natura sumit. in secundo enim de Oratore ait. Ignari omnos controuersias ad uniuersi generis uim & naturam referri. Et in eodem etiam paulo post inquit. Quid enim est, in quo haereat.qui uiderit om ne, quod sumatur in oratione, aut ad probandum, aut ad refellendum, aut ex tua sumi ui atque natura, aut assumi soris 3 Haec sua ui, cum aut res quae' sit tota quaeratur. aut pars eius, aut uocabulum quod habeat, aut quippiam rem illam quod attingat. Extrinsecus autem . cum ea, quae sunt soris, neque inhaerent in rei natura, colliguntur, si res tota quaeritur definitione uniuersa
uis explicanda est. Item in tertio de Oratore, ubi dicit, Vis enim & natura rei.
57쪽
', o MADII ET L MB. IN ARIST. LIB.
nisi ante oculos ponitur, qualis & quanta si intestigi non potest. Ex quibu
omnibus uocem FAc ULT ATEM recte fuisse per naturam explicatam abunde patet. latius enim accipi naturam quina in secundo Physicoru .ex supradi ctis locis est manifestum. Rectius autem uerbo facultatcm.quain uerbo natu ram .est usus Aristoteles . nam facultas opus, quod ab ea prouenit s actionem uocant nostri propius respicere uidetur: quo utpote manifesto innotescit res. unde fit ut opera a facultatibus manantia in facultatum definitionibus ponantur: ut in Rhetoricae. Dialecticael facultatis definitione patet. quae qua ratione facultates dicantur. satis ab Alexandro Aphrodisiesi in initio libri Topicorum est explicatum. Uerum obiiciet aliquis. si per facultatem naturam intelligi mus; rerum autem natura definitione monitratur; utique Philosophus Poesis definitionem inquiret: quod tame in hoc libro nusquam legitur. Dicimus nos.quod quanquam definitio rei naturam exacte declaret, nihilominus alii quoque apcriendae rei modi cognitioni huic congruentes habentur: qualis est modus.quo ad naturam Poetis declarandam hic utitur Philosophus. nam etsi Tragoediam in serius definiat. Epopoeiae tamen naturam per definitione haudquaquain declarat. Uerbum SINGVL A. non ad genera solum, uertam etiam ad poeticam referri debet. alioquὶ quid id csset.quod de Poetica sit dicendum. Aristoteles non diceret. At super ea parte, in qua dicitur: E T Q Ο PAc TO,
UT REc TE' POESIS SE HABEAT.cOMPONI FABULAS OPORTE
A T.dubitabit quispiam . quoniam dum eundem locum explicaremus, asscruimus Aristotelem in illa parte proponere de Legibus . aut arte poetica dicenduesse: consederans Aristotelis propositum non isse de poesii. cum iam poesim ab eiusdem legibus differre affirmauerimus. Huic respondemus.quord licet leges disserant a Poesi, cum tamen Poeseos gratia con*derentur. ut scilicet eant recte conficere sciamus. propterea de Poeti toto opere Aristotelem agere dicimus; cum in mesim praecepta, perinde ut in finem ordinentur. Quod in simili ueterum omnium Graecorum interpretum testimonio tertio Physicorum litibro confirmari potest : quo in loco quanqua in ipsius Motus Philosophus asserat definitionem. eum tamen librum non de Motu . sed de principiis esse on1nes prudentissime dixerunt: quoniam de motu ibidem naturae gratia a Philosopho pertractatur. quod eius uerba in tertii initio, quae hunc in modum se habent. apertissime testantur. Quoniam inquit natura est motus.ac mutatio nis principium : scientia autem nobis de natura est: oportet no ignorare quido sit motus .necessariu enim est ignorato ipso, & natura ignorari . FABvLAM Aphthoniux Sophista in libro Graecorum Rhetorum,sermonem falsum ueri tatem effingentem esse dicit: cui etiam Aristoteles consentire uidetur in Pr ν, blematibus particula decima octiva problemate tertio, cum ait. Exempla auν, tem.& fabellae testimonioru speciem gerunt: fides aulcm perfacilis est, quam, testimonium secerit. Additur,quord uerisimile quisque libentius discit: exem. plum autem.& sabellae rem non nisi similem docent. Plato quoque in e cmν, accipit sisnificato. cum inquit olim quandoque Dii soli erant. & quae sequuntur. Uerum in hoc sensu in poetica, fabula non accipitur, sed pro quadam re rum constitutione . quae se inuicem.aut necessirio, aut uerisimi l iter consequuntur: quod in primo fabulae significatu non reperitur. Capitur etiam alio modo pro mendacio absolute, ut nullam pene cum eo, in quo sumitur in Poetica. significato similitudinem habere uideatur. iccirco in hoc ut in primo.non esse laborandum putauimuς; ut illa duo significata. quae cognata magis uidentur. iungeremus. Id tamen animadvortendum est.Platonem in Phaedone uois luisse, primum etiam fabulae genus Poesi conuenire: nam inquit Soc. Postea is quam uero iacto iam de me iudicio, non me interi in dici statuitas inhiberet. censui
58쪽
DE POETIc A co MMENTARII. ir, , censui oportere, si sorte insomnium toties iubeat popularem hanc Musicam
νε exercere, non negligere eius praeceptum. tutiuς enim fore arbitratuς sum. an νν icquam er uita migrarem, expiare animum, atque ut monet insomnium,po
νν mala facere. Quamobrem primum cecini Deum ipsum , cuius tunc sacra celo brabantur: atque post Deum, iudicans olortere eum, qui poeta futurus sit. non sermones.sed fabulas facere. meucro non esse fabulatorem, nonnullas ex
ν fabulis Aesopi . quas sciebam promptioresq; habebam, ut in quamq; prius
νε incidi , modulatus lum . Haec malo. Penes tamen Aristotelis dicta in hocὶibro id fabulae genus. quale est Aesopi . minime ad Pocs m accommodatur; neque de tali fabula loquitur in contextu . nam, ut Aristoteli placet, actionum hominum imitatio poesis est, & circa actionem huiusmodi fabula uersatur. unde Aristotelem in hoc a Platone dissentire putarem. Neque me praeteri eas etiam fabulas Platonem nouisse, circa quas uera Poetis uersatur, ut in tertio de Legi
bus dialogo aperter patet . Cum ergo tribus saltem modis fabula dicatur. in quo cani significato sumat Plutosophus, dictu iam est. Uerbum METHOD Usa Simplicio inter initia libri Physicorum ex Alexandri sententia sic declaratur . Si methodus est,ut ait Alexander, omnis habitus, qui speculatur ea, quae V ad ipsam attinent .cum ratione, idest cum causa. hoc est progressias ad id.quod V cognosci potest,cum quadam uia recter ordinata. constat quod principii cogni ' tio4nethodus non erit. sed quae est facta a principiis, & causis rei cognoscen/V dae. H ic primum illud est ammaduersione dignum. Alexandrum accepi sis ha
bitum qui speculatur, ut contra mechanicum ratione carentem distinguitur. nam cum Aristoteles Rhetoricam. Poeticam. Dialecticam. Moralem, metho
dos etiam appellet. quae scilicet ab ipso conscriptae sunt; habitus autem qui speculatur, ut secundo Metaphysicorum libro per Aristotelem patet, specula tionem ipsam finem habeat, practicus autem opus; si speculantem habitum acciperet, ut contra practicum, aut habitum qui in actione uersatur, distinguitur. ante dicta non essent methodi: quod falsum esse constat per Aristotolem illa methodos nuncupantem . Aut ergo dicendum est Alexandrum accepisse habitum, qui speculatur. ut contra mechanicum & ratione prorsus c, ., rentem distinguitur inani in primo Topicorum libro ea uerba, Dialectica ad omnium methodorum principia uiam habet exponens.ait. per methodum artes & scientias intelligi debere aut dicendum.quod de Philosophiae natura lis tantum methodo ab Aristotele tradita loquebatur. Maiore deinde animaduersone dignum est, quod ex iis, quae per Simplicium adducta sunt.aper te colligere postumus, quae doctrina methodica dici debeat: quae scilicet neq; fortuito, neque experientia tantum, neque uti fit historia docetur, sed sua
certa ratione ac recto ordine traditur. Rectus autem.& naturalis ordo est,cum
in scientia quae ad sequentium rerum doctrinam conserunt, prius explicatur. atque docetur . exempli causa. ne discedamus at re proposita. notitia quae pri mo habetur ab Aristotele de poetica, id est in quo Poeses omnes conueniunt. id utique imitatio est. Haec autem notitia confert ad secundum: quod sane est. quo pacto genera Poestum inuicem distent. nam si Poestum conuenientiam non sciremus, disserentias earum recte docere non possemus. Haec duo conserunt ad tertium, quomodo si orta Poesis si enim ea imitationem esse nescircimus, & quo)d imitatur sermone'nos lateret quae me Hercle primae diuisionis una erat particula. sicuti infra patebit nunquam eius ortum cosnoscere potuissemus: atque ita deinceps ac caeteris, quae scribuntur . Hac i itur Aristotcles ratione Poeticam iure optimo methodum appellat. unde cum dixit c I DcA HANC METHODUM ilatim subiunxit INITIO SE UNDUM NATURAM SUMPTO,PRIMUM A' PRI MIS. Methodus ergo, ut scientias &artes
59쪽
ν, MADM ET LOMB. 'IN ARIST. L artes methodos uocat Aristotcles, nil aliud est . quam notitia per rationem adepta: cuius quaesita ordincm secundum naturam habent. Methodus etiam accipitur pro uia. quae ad quaesita cognoscenda perducit; ut in Sophista, ct in dialogo de Iusto. atque alibi Plato. Ita uero di ab aliis probatis auctoribus methodus eiusmodi perinde est . ut Diuisio. Definitio, Demonstratio. Uerum cum in hunc sensum Philosophus methodum hic non accipiat. sed primo modo. ne praeter rem ucrba faciamus, nihil praeterea diccndum existimamus. NATVRAE significatu latius hic quam in secundo Physicorii accipitur: quod ,, ex definitione illic posita manifestum est. Naturam enim principium, Scau/ν, sam esse dicit . ut id moueatur&quiescat, in quo est . primor , per se.&non αν secundum accidens . Utitur autem hac loquendi formula aliis etiam in locis Aristoteles, uidelicet primum a primis secundum naturam . & semper in eundem sensum, ut qualis est rerum, de quibus agitur ordo, talis itidem in eis edocendis seruetur. quae enim priora sunt. potierioribus praeponi debent. siquidem in initio tertii de Rhetorica idem se facturum pollicetur, inquiens. Primum igitur quaestum a nobis est iuxta naturae ordinem id . quod etiam na tura primum est, ipsae scilicet rex. ex quibus probabilitatem habent. Secundum ' autem illas dictione recta disponere. uidelirus autem Aristotelem hoc inlibro ea quoque seruare, quae ibidem pollicetur . primum enim agit de re, deinde de dictione: S prius de Poeti in uniuersum . quina singillatim : prius de
convcnientia ,qua in disserentia: quae omnia penes naturae ordinem praeccdere
debent. Haec circa prooemium dicta sint. Quord si quis haud quaquam proceomium esse censeat: quoniam attentum. docilem.beneuolum auditorem non
efficiat. sciat is usu saepe uenire. ut tria illa in causis iudicialibus usurpentur. at in Poeseum prologis.& scientiarum initiis docilitate tantum est opus. Quod si meseum prologus tria illa, ut constat. non habet, cur in artium ac scientia rum exordiis ea necessario reperiri est iudicandum p Quid si, dicatur. attentionem. neuolentiam.& docilitatem ex rerum propositione atque ordin e quain dantenus appareret nam qui rerum non ignobilium notitiam methodice, hoc est ordine ac ratione tradere propon ut, nonne praepostarum rerucausa tum dociles, tum attentos legentium animos reddunt methodi uerodi ratione maxima erga auctorem beneuolentia conciliatur. Quod si quis Aristotelem dicat methodice scripssse. rectum autem ordinem multam sermoni perspicui talem asserre, eum tamen admodum dissicilem esse: Respondemus Aristote lembreuitate obscuritatem contraxisse. Praeterea fieri pene non potest utres ad uiuum resecentur. ut Philosophus facit. eaeqj sine maxima uerborum congerie facile doceamur; i qua semper Aristoteles anhorruit . ita tamen breuita
tis studiosus fuit . ut nihil ad intelligentiam necessarium ab eo praetermissum
uideatur. Circa ultimam rerum propositarum particulam, quam explicat Aristotcles dicens . DE OMNIBUS ITEM. E cvN QV E AD HAN cv IAM ET RATIONEM PE RTI N E N T: in qua Poetices appcndices proinponi diximus, id iure nos dixisse declaramus. clim appendices sint rebus ipsis. quarum appendices sunt, posteriores. Eas etiam in doctrina, quae ordine re cto tradita est, postremum .ium in proponendo.tum in exequendo locum o
tinere par est: quanquam in aliis non semper quae loco posteriore sunt proposita. posteriore quoquc loco tractantur. quog non ab re factum ab Aristot te futile ex sequentibus apparebit. Animaduertendum insuper.quo deis Philosophus de poeticae generibuς se dicturii proponat. tria tamen praecipua duntaxat explicuit Tragoediam. Epopoeiam. Comoediam . Ex tribus autem duo tantum extant. tertium desideratur: siquidem in toto hoc libello nunquam
de caeteris singillatim dicendum proponit. quod cum de Comoedia fecerit, ita de reliquis
60쪽
DE POETICA cOMMENTARII. 33 de reliquis, si de eis tractaturus ellet. proculdubio proposui fict. Eo autem consilio sorte Aeglogas. Satyras.Odas p termisit: quoniam ex tribus hisce ma gis absolutiς Poeteos generibus. & facultates earum. & leges eas recti' conficiendi haberi possunt. nam qui quod in aliquo genere periectius est nouit , is in eodem quod imperfectius cli paruo labore etiam altiquetur.
Epopoeia sane , Tragoedia up poesis, Comoedia inseper, ac Dit ram
bica; tum plebes illarum, quas ad tibias, citharas ue accommodamus; om/nes projus in hoc uno conueniunt, ut imitario sint.
Absoluto prooemio, quod primum in eo proposuerat, iam aggreditur. hoc autem est, ut de Poesi in uniuersum Joceat. cuius natu ram explicaturus, id tanquam manifestum assumpsit, genera omnia Poeseos in hoc uno communi, quod est imitatio, convcnire. E p o p OE i A graeca uox est, cui nulla latina respondet: cuius poetae E Cicerone in libro de Optimo genere Oratorum Epici uocantur, ut Homerus, ut Virgilius in Aeneide. Verbum sANe graecae particular H respondet: quae particula orationis principio, ut infra dicet, accommodatur. Ut ergo tractationis initium ostenderet, δή . particulam adiunxit. Addit deinde TRAGOEDIAE c E po Esis. Per Tragoediam quid intelligat abunde notum est: quanquam de ea plura dicet inferius: quo cum peruenerimus, ct nos de eadem latius disseremus. Adiecit autem uerbum Poesis,post Tragoedia, uel ut Tragoediam omnia Poeseos genera dignitate antecellere de. monstraret, quod in huius operis calce praeuabit: aut quoniam in uoce Epopoeia inclusum est uerbum πο ς : quod cum in uoce Tragoedia non contineretur. id ei iure optimo adiecit: non enim compositum uerbu est Tragoedia cum uerbo ποιέω, sicut Epopoeia. po mata autem omnia, quoniam hominum actiones imitantur, poeses sunt: iccirco uerbu poesis cum in nomine poematis illius,quod cae. tera praecellit, no includeretur, extrinsecus addi debuit. Recte igitur ac perquam prudenter Philosophus inquit, TRAGOE Di AE Q VEPo Esl s; cum reliqua duo poematum genera in orationis serie etiaapponat, Comoediam scilicet,& Dithyrambica. id uero Comoeodiae nomine significetur, satis perspicuum est. Dithyrambica autem poesis imitatio erat Bacchi sacra celebrantium. Illa aute particula,
quae dicit, TUM PLERAEQIE ILLARUM , FAS AD TIBIAS