장음표시 사용
71쪽
,, consistit. Forte uero quaerat quis, in quo distet Rhythmus a Metro . Dicimus, , quippe rhythmum quid esse magis generale. mctrum uero rhythmi speciem. , , nam si quid metrum est.id etia muthinus est at non ὀ contra Rhythmus enim , , in plaudentium pedibus manibus conspicitur . nam cum uelox di tarda pedum elevatio. positioqi sibi uicillan proportione respondeant, rhythmus effi- , , citi ire: hinci per horum traflationem eiuscemodi syllabaru complicatio, quae ad metrorum generationem accipitur, pedes nuncupati sunt . penes eandem νε proportionem S in manuum plausu. & in tibiis. & id genus reliquis rhytia- , , mus est appellatus: qui commoderatio est temporis, in quo motus efficitur. , siquidem de in tibiis rhythmus deprchendituraetenim ex tibiarum ramini bus quaedam diuturniore, quaedam breuiore tempore digitis obturant: atque νε ita reisnationum aliam mitiorem, aliam asperiorem efficiunt. seraminum item maiora quaedam, minora alia; & alia ligulae proximiora. alia distantio-ν ra sunt:& angustiora quidem acutiora latioribus sunt quare dc in pueris, ita
uero & mulieribus uoces acutiores sunt latiora ueror grauiora.ita uero & quae proximiora acutiora distantioribus sunt; quorum commoderatione harmo nia modulatio constituitur, sicuti rhythmus uelocis S tardi commodera tione. Quo d uero ct in rcliquis instrumentis rhythmus dcprehendatur, om- nibus liquet.nam ex moderata digitoru cleuatione deprcssionei perficitur. v Rhythmus ergo . qui in caeteris et t. penes tardum ac uelox designatur sorin v tu rue: at rhythmus . qui in sermone prolato continetur penes longum & bre- ue;qui & metrum solus dicitur .proportione autem respondet tardo longum. ueloci breue.Metrum uero non in Poeticis tantum sermonibus. uerum etiam ' rhetoricis deprehenditur.dicimus enim colum membrumue esse lonaum aut ' mutilum : et cum cola commoderata non sunt, oratio fit non boni rhythmi.
' Qui itaque de orationis idea conscripserunt, quales.& quot pedes assumpti ad rhetoricum membrum .id probe perficiunt, tradiderunt. Haec Philoponus. In pulsu quoq; rhythmu eme, testis est Galenus libro primo de Disseretiis pul,, suum.& in tertio de Dianotione. dicens. pulsus omnis rhythmum habet. Quod si dicatur pulsum a)iquem rhythmum non habere. eo sensu id intelli gelidum est . ueluti cum sine uoce citharoedum dicimus, non qui nullam, sed qui malam habet. Unde licet colligere,quo)d cum orationem aliquam rhythmum non habere dicimus, illam rhythmo penitus carere non intelligimus. sed malum hiscre significamus. Hactenus igitur .nis,catibus saltationibus. pulsibus, metris,& orationibus inesse rhythmum habuimus; atque in his omnibuς necessarid motum esse. iccirco his omnibus antedictis inesse rhyth trium cst dicendum: quoniam motum. qui secundum locum est. ea omnia participant. Motus igitur id commune est in omnibus illis generibus reperintum; cuius gratia rhythmus quoque omnibus illis inest.siue bonus is sit. siue malus. Caetcrum cum in latinis carminibus pede sint; ab hoc loco minime alienum iudicaui naus inquirere, sit ne rhythmus idem Quod pes. necne.qua de re primum quid senserint antiqui, deinde quid nobis dicendum ui ,, deatur . explicabimus. Dionysius Halicamasseus rhythmum,ac pedem unam ,, eandemi esse rem his uerbis credit. Dictionem omnem non monosyllabam ,, in aliquo rhythmo dico . S subiungit: Idem enim uoco rhytiunum, de pe- ,, dem . Plato quoque in Craiso inquit: qui rhythmis operam dant. elemen in ., torum primo uires distinguunt. deinde syllabarum, rhythmos tandem ag - νε grediuntur. prius ueror nequaquam .Quo in loco. quanquam de carminibuso, intelligere possit Plato. tamen longe melior senius nobis uidetur.si de pedi. ., bus loquatur. Aristoteles quoi lib.de Rhetorica tertio Rhythmorum aliqui νε sunt graues, S uenerandi, ut heroicus: iambus autem magis est ipsa dictio
72쪽
multorum . quo in loco de pedibus agens. qui in carmine, ct oratione soluta reperiuntur, eos rhythmox appellat. Alii ueror pedem ar rhythmo disserre
. cxistimarunt; sicut Hermogenes in primo tomo de Ideis.dicens: Scire tamen . opor.ct,omnia haec compositioncm habere . quae cX pedibus est,non re alia; ac, praeterea quietem. quod enim ex his utrisque conitituitur, rhythmus est.
ubi constat.Hermogenem dicere rhythmum ex pedibus, & quiete consari. efiici . Cum aute quod efficit, & quod efficitur inter se differant; pes etia, ct rhythmus crunt inter se differentes. Cicero quoque in libro, qui inscribitur, Orator. inquit Iam Pae. an.quord plures habeat syllabas, quina tres, numerus, i quibusdam . non peς habetur.Quintilianus cliam, cum inquit: Alioqui pes, erit. non numerus satis declarat is sentirc quo)d inter se disserant. Hae uete rum sententiae.quanquam diuersae uideantur ; sorter tamen . quoniam ad diuersa diuersi respexere. mutuor non pugnabunt.Ac primum a pedibus. 3c ar toto carmine rhythmum, ueluti totum a parte, differre liquido constat: siquidem Aristoteles metra rhythmi partes csse dicit. Rhythmus igitur est tanquam genus.Si uero ut carmini applicatus est, perpendatur, ident erit cum carmine. Perinde autem distabit i pede.ut quod compositum est,distat i partibus, quaeipstim componunt.constituunti. ex simplicioribus enim rhythmis rhythmus inagis compositus efficitur.Uerum si rhythmus, ut pedi admotus atque applicatus perpendatur. idem erit quod pes. sola uero ratione disseret ab eo na cum& pes. & rhythmus uoces sint, respcctum. atque habitudinem ad aliud di centes . pes tantum ad carmen respiciet.nam ut animal. ita & carmen suis podibus inccdit.carmen autem aliud quid est i pede.at rhythmus qui est in pede syllabarum inter se pedis eiusdem habitudinem dicit.atque ita habitudo ea noextrinsecum quippiam, ut pedis habitudo. sed intrinsecum tantum respicit. Hermogenes ergo pcr rhythmum serinam, ac proportionem illam ex pluribus pedibus resultanteiri intelligit: in qua significatione rhythmum eiusmo di. pedem non esse certissimum est Alii ueror pro forma, proportionet syllabarum pedem constituentium rhythmum acceperui.in quo sensu pes rhythomus cst. Rhythmorum autem ex maioribus partibus alios, ex minoribus alios esse certum est: atque ita simpliciores nonnulli, compositi magis alii reperientur. Cum ucro rhythmus idem re sit.quod tempus.& si ratione inui ocem disserunt; ut rhythmi natura clarius adhuc conspiciatur. aliquid quoque adiiciendum uidetur. Dicimus ergo quod cum tempus cui libro quarto Pnysicorum Aristoteli placet sit numerus motus rhythmus etiam, si idem quod
tempus est, motus numerus erit . uerum. ut corpus lignum appellatur, ut alteri rei quantae comparatum dicitur aequale; ita & tempus. quod partem motus mensurat . alteri motus partem aliam mensuranti tempori comparatum. rhythmus uocatur : siquidem uel duplam, uel sesquialteram, aut aliquam ex aliis omnino proportionem habebit. Rhythmum autem bonum quidem proportionem bonam . malum autem malam habere uulgares, etiam testan otur . quare & orationes omnes, quae in plurimis.& praesertim extremitatibus periodorum bonas uocum proportiones habuerint, quantum attinet ad bre uitatem & longitudinem in dictionum syllabis.numerosae merito nuncupantur : dummodo periodi cola, atque caesa, cum inter se, tum cum caeteris quo
adcius fieri potest bene iuncta atque connexa sint. Quid ergo si rhythmus, uod non sine motu, qui in loco est. reperiatur.item quomodo distinguatura pede, quodque idem re si . quod tempus. licet ratione disserat, satis superius demonstratum est. Iam uero quid sit rhythmo imitari.quantal rhythmi uix sit, postremo eius usum.breuiter explicabimus. Rhythmo igitur imitari nihil aliud est, qua m motuum interuentu, proportionem similem cum motionibus Di
73쪽
46 MADII ET L o MB. I N ARIST. L . tionibus rei quam imitamur habenti uiri, actiones. inores, & assectiones reseprimere . Quantam autein uim rhythmus habeat, spondeus. ac dactyliis in. ter caetera OAendunt.nam & si eorum uteri quatuor temporibus constet, cum
tamen eorum inter se diuersa sit habitudo, quam rhythmum continere dixi, mus; fit. ut heroica quaedam carmina. quae dactylis constant. si pro quinque dactylis spondeos accipiant, ignobilia penitus evadant.& c contra: quod nulla alia ratione euenit.nisi ob rhythmum immutatum. Ulus uero rhythmi est. ut gestus.& humanas actiones omnes ueluti regula quadam ad mediocrita tem deducat.& quadam proportione temperet . Quare Plato dixit in Titnaeo: ' Rhythmuς ad hoc uidetur esse tributuς, ut habitum in nobis immoderatum. V oratia* carente aptissime temperemus. Nu uero rhythmus id fit.quod uulgo Rimam nuncupamus.absolutis his quae de harmonia nunc dicenda occurrunt. disseremu .nam cum harmoniam nonnulli rhythmum, alii rimam esse uelint. de iis nos. ut aptum & congruentem ordinem servaremus,dicere prius oportuit alioqui per ignota progressi suissemus . cum item in carminibus rhylli semu .nec no & harmonia reperiantur erit uidendu penes quid tu harmoni turhythmus in eis consistat. Sed cum de rhythmo egerimus. consequens est. ut de harmonia nonnulla etiam addamus, praeterea. quae de illa in uerborum Aristotelis explanatione diximus. Animaduertedum igitur.Boethum in libro, , suae Mu sicae capite tertio haec dicere. Est consonantia non sine sono: sonus non, sne percussione: percussio non sine motu : motus autem omnis, aut uelox. ιν aut tardus: uelox acutum facit.tardus uero sonum gravem. Ex quibus uerbis possumus colligere.consonantiam nunquam esse sine rhythmo.quod quomodo eueniat ex iis, quae antea dicta sunt, satis apparet . Aliud etiam hinc elici omus, ex acuto graviqi sono consonantias conflari: quod auctoritate tum Platonis tum eiusdem Boethi, dum Aristotelis uerba explanaremus, apertius ad monuimus.Harmonia igitur imitari est. ni acuti & grauis interuentia, actiones aliquas mores, & affectum exprimere. Harmonsae autem usum ab Arist is tele octauo libro Politicorum habemus. inquit enim : utendum musica dici mus . non utilitatis unius . at plurium causa, ut disciplinae.& curationis atquc., medicinae cuiusdam: utendum quoque ad oblectamentum uitae, ad animi r missionem contentionisi sedationem. In eode quoque libro alibi in ipsis mota dulationibus imitationes morum inuenies. Usum item harmoniae qualis esseia debeat.in Timaeo Plato his uerbis exprimit.Omnis Musicae uocis usus harmo- niae gratia est tributus.atqui ct harmonia, quae motiones habet, animae nostraeri discursionibus congruas atque cognatas, homini prudenter musicis utenti. ., non ad uoluptatem rationi v expertem. ut nunc uicietur, est utilis; sed i Musi is ideo data est, ut per eam dissonantem circuitum animae componamus. & adis conccntum sibi congruum redigamus. Restat nunc.ut uideamus,num in caramine rhythmus.& harmonia reperiantur. Quod si ambo snt in carmine.quonam modo inuicciri distinguuntur Dicimus carminibus tam rhythmu quam harmoniam inesse . infra clacere Aristotclcm apertissime. Ex Platone quoque., idem habetur in Gorgia ait enim : siquis auferat ex tota Pota concentum, & , rhythinum atque mensuram. aliud ne quicquam praeter sermones supererit tUerum quamuis hi duo in Philosophia illustres uiri harmoniam in carminibus esse fateantur. haud tamen satis constat, quonam pacto harmonia esie possit, ubi plures refractae uoces non sint, ex quibus composita uox una fiat: quod in carminibus dici nequit.cum enim unus homo carmina profert. tunc Non est vocum refractio. atque ita nulla harmonia. Huic dubitationi hunc in modum satisfieri posse putarem ex acuto & graui sono harmoniam confici necessario. Verum alia est harmonia, quae cum uoces plures simul refranguntur.
74쪽
DE POETIc A cOMMENTARII. 4 tur, essicitur: & haec apertior & harmoniae nomine digna magis uidetur. Alia ueror ell, cu graues & acutae uoces ordine se certo conscquuntur.Hoc pollerius harmoniae genus in carminibuς. non autem primum reperitur.Nam cum in carminibus syllabae brcues, Stoirgae stat. longae quidem tard c, breues uero uelociter proseruntur. uelox autetia motus sex Boethi sententia libro Musi ces primo cap. tertio) acutum. tardus uero grauem essicit sonum. Cum haec uocum uarietas recte sit in carminibus ordinata nam in carmine . rhythmi ra, tionc sequitur harmonia: carminis autem rhythmus certa lege dcterminatus inmit ergo &lege carminum liarmonia.Unde quanquam in oratione soluta longae breuesque syllabae sint . in soluto tamen sermone syllabarum lex perinde ut in metrico praefinita non est: quamuis in hoc libello Aristoteles fer
monem . quo in dies homines utuntur, harmoniam itidem ampliori uocabulo appellet. quare inulto magis harmonia de carminibus dicetur. Quod siquis obiiciat.in uulgaris nostrae linguae carminibus pedes non reperiri; ex quibus tamen aequc, ut in graecis . ac latinis carminibus harmonia percipitur: Respondeo pedes quidem ea non habere, quales graecorum, ac latinorum car minum sunt: accentum tamen, tum grauem tum acutum pedibus proportione respondere. nam in eangendis italicis carminibus, praescripta syllanarum quantitate.qualitate . simul in oratione iunctaru uti necesse eit: sicut qui hac de re scripsere diligentius ostendunt. in scandendis enim carminibus accentu acuto & graui, loco pedum utimur: cuius sententiae Georgium Trissinum uirum eruditissimu auctorcm fuisse intellexi. Dubitabit aliquis an id, quod italico idiomate Rima dicitur, idem quod rhythmus sit an potius harmonia: quippe horum alterutru omnino esse fatentur omnes. Dantcs enim Aliger, ac Antonius de Tempore. qui de carminibus hetrusca lingua confectis latina oratione scripserunt, rhythmi uoce.cum rima nominant , utuntur perinde quasi Latinis, Craecis p idem sit rhythmus.quod Hetrusca lingua rima nuncupatur:& si dici posset. rimam omnem rhythmum esse. & non contra . Per rimam au tem intelligimus. cum duae tresue ad summum postremae carminis unius syllabae.duabuς, tribus ue carminis alterius extremis similiter desinunt. Rimam alii consonantiam esse dicitiat: cuius sentcntiae nobilissimus atque doctissimus Petrus Benibus Cardinalis in libro suae Grammaticae fuit. Huic autem dubitationi. per ea quae antea dicta sunt, breuibus respondemus. Nam sicuti carmini uniuerso tam harmonia, qua in rhythmus inest siquidem in carmine.&longu . & breue perpenditur, penes quae rhythmus uersatur: acu tu item,& graue . penes quae harmonia quid uetat.quin itide in rima nuncupata nunc unu . nunc aliud . idest nonnunquam rhythmum . interdum harmoniam perpen . damus 3 ita sane pro ratione. uel similitudinis uocis, pcnes acutum &graue. uel similitudinis in tarditate uelocitatel. interdum rhythmum . nonnunqualiarmoniam appcllare poterimus qua ratioe ducti pori riores auctores rhythmum alii. harmoniam uero alii rimam nuncuparunt. Et sane sic se habet res. ut rimae & rhythmus.& harmonia necessario insit: quemadmodum & in toto carmine idem reperitur. Cur autem hetrusca lingua, perpolita & elegantia carmina essiciantur . quae rima praedita sunt, latine uero, aut graecer, si cum rima fiant. ignobilia semper evadant; contingere id arbitror non rimae culpa. nam quae lingua hetrusca scribuntur.si ab illis amoueatur rima, tantum abest ut praestantiora fiant. quo)d ea ne quidem carmina nonnulli esse contenderint: quod tamen minime uerum esse existimo. uerum cum rimae lex ardua admo dum sit saepe . ut rimam efficiamus. metaphoris uti cogamur. s pedu qumque necessitas acccderct,fieret omnino, ut nobis etiam inuitis, pedibus ac ri omis potius, quam carmini inseruiremus; saepesii pulcherrima carmina ut tum
75쪽
M ADII ET LOMB. IN A R I S T. L I B pede , tum rimam seruare poscinus, euertere cogeremur. Tot de rhyth mo uerba nunc secimus . quoniam eius naturam summe necessariam ad
exactam libri huius intelligentiam ut clarius infra patebit a paucis per spectam ani in aduerti. Rhythmum uero non esse idem, quod carmen, uir nobilis & apprime doctus Pctrus Uictorius in pulcherrimis suis coni me tariis in trex Aristotelis libros de arte dicendi prudentcr. ut sui moris est. in quadam digressone docuit. Alia uox erat. SERMO. quae g co uerinbo. λόγ respondet. λ γ autem etsi plura significat ut in libro de Interpretatione auctor est Ammonius hoc tamcn loco sui ex Philoponi lcntentia in secundo de Anima colligi potcsto pro uocuiri formatione sumitur, ex qui/bus rerum . quae dicuntur,conceptione significantur. uerum hic latius qua min libro de Interpretatione uerbu. γ accipitur.eo enim loco dixit Philoλ- phus: Aliae igitur orationis species dimittantur Rhetoricae cnim, atque Poesi
δε congrua magis est speculatio declarans aperte non enuntiationem tantiam,sed reliquas etiam orationis specics Poeticae couenire. Tertia vox. HARMONIA, erat enucleanda: quam Boethus libro suae Musicae primo cap.tertio, plurium. ac diffidentium vocum redactam in unum concordiam csse dicit. Ioannes ecia Crammaticus in secundo de Anima .in eandem sentcntiam ueniens, cam grauium, ac acutarum vocum temperantiam. commoderationernue clie dicit.
Umodo uerὰ tam diuersae uoces harmoniam inter se constituant, in Syna oo docet Plato. dicens: Atqui absurdum dictu est hamioni atri discrepare, εν atque discrepantibus quandiu di nant,cile. Sed hoc sorte siginificare uolebat quod ex his, quae prius discrepabant, graui scilicet S acuto,dcinde per artem, Muscam consonantibus harmonia conficitur . nunquam enim ex graui S acu νε to , dum discrepant, harmonia consatur. harmonia nanque concentus est: ν conccntus ueror concordia: concordia autem ex discrepantibus, donec diser
pant, fieri nunquam potest. Haec Plato qui in dialogo de Legibus tertio.melodiam ex tribus, oratione inquam, harmonia, ct rhythmo constare dicit. Re Ionis contextu sunt, superius declaratae fuerunt,prieter
l ptem compacta cicutis.,, Fistula. Sunt autem cicutae cannarum internodia. Fistula uero non ad
modum i tibia disserebat . illam ideo eandem cum tibia facultatem habere dixit: quoniam scilicet cum plurium vocum esset. imitationi non inepta censobatur. Pluribus autem eam constare foraminibus ex Theocrito. & Iulio Polluce libro quarto, Aristotele item in Problematibus particula.xix. proble xxiii. deprehendi potest Hoc tamen inter tibiam.& fistulam interesse puto, quod exprimcndis fletibus aptior esset fistula; tibia ueror multo hilarior: siquidem in Protagora Platonem in conuiuia tibicinas inducentem uideo. Fistula uerodi fortassis utebantur, cum in triuiis. & quadriviis sicbile quid cantarent.Cer rem imitantes, quae raptam Proserpinam in triuiis clamore requirebat.Est se ne pulchrum in Protagora Platonis dictum de iis, qui in conuiuia tibicinas in D ducunt.id uerὀ tale est.Imperiti, elebei* homines. qui cum propter inscitia ' nequeant inuicem propria uoce suis p sermonibus ipsi colloqui. mercede cini bita.tibicinas introducunt .ct aliena uoce, hoc est tibiarum flatu conuiuium transisunt. ubi autem boni praeclarit & eruditi uiri conueniunt, neque tibi cinas ibi, neq; saltatrices. neque cantatrices illas uidebis; sed eos propria uo
ce. remotis his nugi , iocisi, conuiuium cclebrare. & alternis interrogatio nibuq resposionibus* modeste disserere.Praeter ea.quae in explanatione uerborum Aristotelis de tibia diximus. minime praetermittendum uidetur eundem
Aristotelem sensisse. cithara tibiam csse suaviorem; ct humanam uocem tibiae
76쪽
DE' POETIca coMMENTARII. 49 nragis accomodari. quam citharae.cuius rei rationem assert in Problematibus particula Mx.Problemate.xisti .ubi animaduertendum id problema lonee me,lius in latinum ar Gara uersima, quina nunc in eXcusis graece lcgatur. Probi ma aut ita se habet . Cur suauius cantilenam audimus, cum ad tibiam . quiniri cum ad lyram cantaturi An, omne suave quod mixtum cum suaviori cit sua uius redditur: at sui tibia . quam lyra suauior est ergo cantilena quoque mira, . ta cum tibia . quam irra suauior fit: modo quis senium amborum percipiat. Uinu enim aceto mulso suauius est: quonia quae natura permiscet. longe aminis plius temperantur,quam quae ar nobis miscentur.uinu quippe ex acido ac dul ci sapore mixtum est.Probari hoc idem potest uci malis punicis. quae uinolen ta appellam ut . Ergo cantilena. & tibia nil sceri sibimet admodum suam ob si, is in ilitudinem possunt: spiritu nanque utraque conficitur. sonus autem lyrae.., quoniam non spiritu iit, aut minus sensibili. qui in tibiarum, minus uoci. . t inmiscere se potest: quord cum ad scnsum discrimen pariant. non immerito minus demulcent: quo modo dictum est dc saporibus. Adde. quo u tibia soni tu, cognatione* sua errores multos cantilenae occultat: sonus lyrae,cum tenuis G iς.uocii commisceri minus idoneus sit, ipse per se patens. suum genus syn, , cerum custodiens , omnes cantilenae errores. posita quasi regula, patefacit.., cum uero multa in cantando perperam agantur, quod promiscuum ex erra . ,, tis, rectet actis prouenit. deterius esse necesse est. PAR Tic ULA'. V.
Numero uero ipse'rsim ab harmonia im stari, saltantium est: planis do quidem hi gesticulationis num rosa varietate mores , perturbationes ,
Poeseos species omnes tribus instrumentis, numero nimirum, harmonia, sermone imitari superiuS diXerat: ne uero omnes omγnibus uti quispiam existimaret,subiunXit: ΗISV E VEL sEPA, RATI M, VEL PROMIS cv E. exemploque a tibiis,citharis, ac fistulis lumpto dcesarauit, quonam modo mixtis illis duobus , numero scilicet, ct harmonia uterenturi nuc uero sumpto saltantium exemplo, docet, quomodo seorsum illis utantur . saltantes enim numero tantum ita figurato , ut rei, quam imitantur, postulat ratio , sermone atque harmonia remotis, imitari dicit. Quid aute sal tantes imitentur, subiungit dicen S: Μ ORES, PERTUR B A TIO NES, Acrio Nns QSE. Locus iste, quod spectat ad uerba illi inrerpretationi fauere uidetur, de qua supra meminimus, cum ea uerba ex/platiaremuS, COLOR IBUS, ATQUE FIGURII PLERA QJEQ V IDAM AEMULANTES IMITANTVR: qua per figuras mi
mos intelligebamus, quoniam hic dicit, G. HG- , μῶν, id est per figuratos numeros . hoc tamen non cogit: nam ct figuris,& coloribus pictores imitantur; saltatores iliacm per figura λ
77쪽
tos numeros imitantur. Per inores autem Philosophus eos intellisit, qui animi habitum consequuntur, ratione u ci aetatis salii enim sunt puerorum , alii senum mores: de quibus diffuse in secundo de
Rhetorica Aristoteles, ct in arte Poetica Horatius aut regionum, nam Hispanorum mores a Callorum moribus loge distant: aut sexus,& studiorum, ut mulierum mores a moribus uirorum disserunt; seruorum item, ac mercatorum , caeterorum peculiares sunt mores. uerum in serius alio quodam in loco uocem hanc,
no Ris, in aliam significationem accipiet: de qua suo loco diceimus. sed hactenus de moribus. Per perturbationes autem Aristo teles, iram, furorem, Odium , ct reliqua eiusmodi intelligit. Per actiones uero, ea S intelligit, quas tragici, comici, atq; epici aemulantur.
Dialogum Lucianus de Saltatione confecit, in quo disputantium alter saltationem esse non iucundam solidira, uerum etiam utilem spectantibus dem strare conatur; eami communem quandam corporis. & animae pulchritudi-
nem ostendere. Prothci quoque fabulam nil aliud significare dicit , quam illuhominum imitatorem extitille. & quicquid uellet,saltatione eisngere potuin
se. Adiungit etiam exercitationem saltandi nouam non esse.sed eam in prima omnium generatione una: cum uetere illo amore comparui sic stellarum enim tripudia,cc errantium ad non crrantes complexio, ct ipsarum bene numerosa communicatio. ac bener ordinata harmonia saltationis primordia declarant: quae pollea paulatim accreuit.& ad eius usque tempora peruenit. Quod uord figurato numero actiones easdem imitarentur, quas etiam tragici non minus imitantur. in Cato apud Suetonium licet inspicere.ubi de suturae caedi eius prodigiis agitur . ait nataque, Marium quendam pantomimum Nesto, rem Tragoediam saltasse. quam olim Neoptolemus tragoedus ludis, qui bus Macedonum rex Philippus occisus in . cperat. Et apud Xenophontem o τῆ A,αcoim, reperitur apud Struthem Thraciae regem, quod Thraces saltantes, pugnas, praelia. caecesque imitarentur. De saltationibus autem iis qui
plura cupit, Athenaeum libro decimo quarto. Iulium Pollucem libro quarto.& Lucianum in libello de Saltationibuς legat. De moribus adeundus est Quintilianus libro sexto, capite de assectibus: ubi illud potissialium animaduertendum, cum dicere graecae uo ξγ. latin ana nullam proprie respondere. siquidem mores omnes habitum animi significare uidentur, quoniam con suctudine,& assuefactione acquirantur: at κ γ morum proprietatem quandam ostendit, cana uidelicet. quae in illis tantum habitibus reperitur. qui ui ita uirtutes ue existunt. iccirco cautioreς sui sie eos dicit, qui κερο, uoluntatem interpretati sunt, perinde quas per κεγ eos tantum habitus animi intelligi uoluerint, qui uoluntatem. uel eiusdem propensionem bonam . aut malam faciunt. ingi cant ue In hac autem significatione dicuntur κεκά ex Aristote. lis in primo magnorum Moralium sentetia - ῶ i mΘM. co scilicet,qudd losa consuetudine alla et actionet acquirantur. In hac eadem significatione in Phaedone mores accepit Plato.Aristoteles autem non solum de his moribus loquitur. sed de iis etiam . qui corporum constitutionem consequuntur,quemadmodum senum. & puerorum. Quod graeci - γ. atactum nos. aut animi perturbationem dicemus. Est autem παθω. auctore Euistratio in secundo Ethi.
78쪽
DE POETI A COMMENTARII. sacorum cap.quitato, sensibilis quaedam appeti tricis facultatis motio.cum boni. aut mali opinione. Cicero quoquc in quarta Tusculana ex Zenonis sententia. 'mesi , inquit eis aduersa ar rina ratione contra naturam commotio.In hoc ue
ro sensu uerbum.παξ Min Phila bo non accipit Plato. cum duo asscinium genera ponit; sed in ea potius signi fuatione . in qua sensum sentire non polie dicimus . nili perpetiatur. idest nisi species recipiat. Sunt autem affectus omnes,
uirtutum matcriae quaedam, circa quarum moderationem rationalis animae pars uersatur: quae dum cosdem fraenans ad mediocritatem ducit, uirtutu ha, bitus omnes in animo procreat. Quod uero nn rei in Graeci uocant, nos actio nem dicimus. 'αiir auicni ex Aristotelis in primo magnorum Moralium sententia, in nullo inanimato est neque tamen in animatibus omnibus reperitur: si quidem bruta. & rationis expertia non agunt.in solix igitur ratione praeditis animantibus atque idco in homine tantum mali ις inuenῖtur.Atqui nec omnes hominis actiones diculur.nec enim mxius dicu tur eae quae sunt homini cu ratione caretibus commvncs,quales nimiru uiuere ac sentire.quibus a bruistis nihil fere distamus.Restat itaque.ut illa tantum opera animae facultatu quae in nobis solis reperiuntur,maestit appellari possint. Uerum cum ex Aristotelix sententia loco antedicto.ex actionibus laudem. aut uituperi u homines mere antur , non alia sane ratione, nisi quord in notira potinate est ut & boni & ma li simus, iccirco principium actionum id genus esse vidctur, quod in utrauis Partem mutari potes . ciusmodi uero principium dubio procul uoluntas et . iit igitur ut actionum humanarum, de quibus diximus. fons & origo uolun tas sit . atque ita. ut me tandem expediam, retii te est uoluntatis humanae libera sui dicunt actio. practici intellectus operationem sequens . Illud etia adnotandum, poetas omnes. cum mores. perturbationes . atque actiones imi
tentur, inde tamen potissimum nomen sum pii sie, quord actiones humanas imitentur, ut in serius ex Ariistotele constabit.
Nudis aut Vermonibus ue metri olummodo Epopoeia utitur, metrora quide hactenus,sue mixtis aliquibus inter se ,siue generis eiusde alicuius.
Ea, quibus imitantur poetae, tria esse docuit superius, numerum inquam, harmoniam, sermonem , atque his, aut seorsum, aut mixtis. Subiunxit deinde, quae nam genera poematum harmonia, &rhythmo tantum utantur,ct inquit Auleticam, ct Citharistica eius generis esse, atque ita duobus tantum uti,dum imitantur: deinde saltantes rhythmo solo imitari dixit. Nunc adiungit quaenam sit ea Poesis, quae sermone tantum imitatur; ct ait Epopoeiam uti sermonibus, aut metris s olumodo : per has uoces, sERMONIBUS, AUT
ME TR is, intelligens id, quod supra, λογον, uocauerat, id est sermo/nem; led priori uoce pedestre solutum lue,posteriore metricum deὰ
clarans . Addidit aute uocem soLvMMODO, ut excluderet rhythmum , atque harmoniam : quae uox tam uerbo sermonibus, quam E i i uerbo
79쪽
uerbo metris adiungi debet: ut scii sus si, Epopoeiam uti solum Nu Dis sE RM ON i B v s, idest oratione soluta , sine rhythmis, ct harmonia; scut itidem nudis utitur metris, s ne rhythmo uideli γcct, ct harmonia, sue metra diuersarum rationum sint in uice permixta, sue generis eiusdem sint, hexametra uerbi caula: id, quod ad sua utque tempora contigisse dicit Aristoteles. Vox illa, H A c T Eλtius, debet collocari post uerba illa, si v E GENER is EIUSDEM
A L i c u i v s; ut ex graeca lectione patet.
Verbum. N v DI S. idem . quod χο ς, idest seorsum. ac sine alio significare.,, declarat in secundo de Legibus Plato,dicens. rationes nudas absque conccntu
ν metrice componentes . atque etiam concentus, ct numeros absque uerbis. nu
, , dae citharae pulsationi.& tibiae sono accommodantcs.Idem etia ostendit in Phae dro. ubi scribuntur haec uerba. Homerus praeterea. & squis alius nudam Poe, sim, uel cantu exornatam composuit.Et in Sy mposio. sine organis . nudis se , , monibus. Aristoteles praetcrea in octauo Politicae: Omnes alitem dicimus in ,, rebus suauistrinis habendam esse Muscam .& eam quae nuda, &quae cum me,l lodia est.Apud auctores etiam approbatos per nudos sermone . solutam ac pedestrem orationem intelligere debemus, quemadmodum apud Platonem in ν Menexeno. Poetae inquit , uirtutem illorum eleganter Musica celebrante .in omnes gentes diuulgauerunt. quare si nox eadem nudo sermone repetere nuc aggrederemur. rter uideremur illis esse secundi. Item ' in Theaeteto. ubi di/ν cit Nos prosector ar nudis sermonibus ad Geometriam repente desse,imuς. Aristoteles etiam in tertio de Rhetorica nudos sermones metris opponit.Dio nysus item Halicarnasseus inquit: in nudis sermonibus neque in poemati bus. Cum igitur per nudos sermones uel solutam orationem, uel uerbum,nu dix.pro eo quod est seorsum, intelligi posse pateat, quomodocunque accipiatur.nostrae explanationi optimer accommodatur: quoniam infra dicit ψi με - τριαν id est nuda carmina id est seorsum ab harmonia & rhythmo. Cum igitur ' hoc loco dicat . NUDIS SERMO MI B v s. in eadem etiam significatio ne uerbum, Nudi ς, accipi potest. Quod uero uerba illa. si v E GENERIS E ivs DEM ALIcUIUS.& hoc, ΗAc TENUS. recte simus interpretati .constat ex Dionysio Halicarnasieo in uolumine Rhetorum graecorum,qui carmen in Epopoeia mutare non licere, sed uersus omnes hexametros csie oportere dicit: id. quod ex hoc Aristotclis libro in serius desumptum uidetur . ubi carmini heroico Epopoeiam astrictam esse uoluit.
ida ii quod Sophronis , archi Mimis commune dicamus Armo tubus , Socraticis Eud projus habemus nihil urta sto quis trimetris, ei Ais,aliis M talibus aliquibus imitationem fecerit.
Verbusia,N AM, Aristotelcm hic alicuius proxime dicti ratione reddere declarat abunde . Clim autem in praecedente particula Epo p iam
80쪽
poetam tum soluta oratione, tum etiam metris imitationem se,cere dixerit, Epop a uero proprie dicta,&, ut eius est communis apud homines usus, heroico metro addicta sit, se nobis Aristote, les merito nunc excusat, di rationem assert, cur imitationem oraλtione soluta factam, Epopoeiam appellauerit. nam si non inquit ita Epopoeiae nomine latius utamur, nulla communis erit uox, qua sa/ctani sermone tantum imitationem omnem significare possimus, qualis erat nimirum imitatio in Mimis Sophronis, atque Xenarchi, ac praeterea Dialogis: quorum sue quaedam oratione soluta, quae odam uerb carmine, liue oratione soluta omnia essent conscripta, cum in hoc tamen conuenirent, qu bd sermone duntaxat imitarentur,unico sane nomine uocari iure debebant. Id genus erat Epopoeia, aliter, ac uulgb capi soleat, accepta. nam, ut graeca uox indicat, tantum Epopoeia significat, quantum,per uerba faciens, idest uer, bi ς imitans. Et subdit: NE c ITEM, SI MS TRIMETRIS, ELE
Gis, AL iis, E TALIBUS ALIQUIBUS IMITATIONEM FE
cll Ri T. Per haec magis ostendit nullum aliud commune nomenti; haberi posse, qui sermone solo imitentur, quam Epopoeiam,vocem , obiectioni tacitae respondens . Posset enim quis dicere,quid,
siquis sermone tantum imitans, trimetris, aut elegis utatur, hunc ne poetam epicum , aut elegum nuncupabis P Epicum inquit non minus, quamuis elegis utatur , appellandum : quoniam uerbis, &non elego carmine imitatur.
Sophron inquit Suidas . Syracusanus suit. xersis.& Euripidis temporibus; qui uiriles,dc muliebres Mimos soluta oratione conscripsit. De Xenarcho uero Suidam uide, ubi de Sotade Cretensi uerba facit,quem iamborum scriptorem in lingua Ionica uocat. quamobrem eius scripta, sermones ionicos uocatos. dicit. postea subiungit eodem scribendi genere xenarchum usum fuisse. Athenaeus autem libro decimoquarto ionicoς sermones alio item nomine κινocto λογοve nominari ait. Cum igitur Artitoteles hic Xenarchu mimorum,Suida autem iamborum scriptorem uocet, dicendum erit sortasse iambico carmine mi mox Xenarchum scripsisse; aut mimos, & iambos simul scripssse. Mimi ue ro sermones erant. qui uilia, ridiculat imitabantur. Idem Suidas, de Xenar cho loquens, comicum eum fuisse dicit. non propterea tamen xenarchi Mi mox sui se Comoedias affirmandum: si quidem Mimi sermone tantum imitan. tur . quoniam sub Epopoeia continentur: Comoedia uero sermone. rhythomo. atque harmonia utitur: iccirco Mimi Xenarchi comoediae non erant. Plura autem Mimorum otiti siegenera testatur Plutarchus libro septimo capite octavo Symposiacorum. Pcr Socratico autem sermones, posset quis existimare Socratis poemata esse intelligenda. de quibus in Timaeo Plato, Apuleius.& Suidas meminerunt. Nos uero, non Socratis poemata. sed Platonis dialo
gos hic significari sentimus; Aristotelis sententia freti. qui in sexto Ethicorusibro ait: Unde, & omnes uirtutes prudentias esse inquiunt,& Socrates partim