장음표시 사용
61쪽
lyram canimus. atqui non de Poesi, quam ad lyras, tibias ire accommodamus, sed de sono duntaxat sermo est : clim citra sermonem has rhythmo, atque harmonia tantum inserius imitari dicat. Clarius autem interpres transtulisset, si ut Aristotelis contextus ha,
niam tibice, quae paucis foraminibus praeditae sunt, imitationi sunt ineptae. Neque nos praeterit o das ad citharas, ct ad tibias itidem accommodari uertim de ipsis Aristotelem hoc loco mentinisse n5 existiniamus, ratione ducti superiore. Subdit deinde: OMNEs p RORSUS IN Hoc V N o coNVENIUNT , UT IMITATIO SINT.
Sensus autem est, Poeses omnes, quas supra recensuimus, imitatio sunt. Imitatio autem id commune est, in quo conueniunt . Per imitationem uero actionum humanarum, morum , atq3 affectuum
ANNOTATI ONES. Epopoeia composta uox est. αειτῆ Arς ἀποιῶν ἔπις autcm, quanquam uerbum proprie significet, pro heroico tame carmine per quandam praestantiam accipitur. Plato enim in Phaedro. ubi legitur hoc carmcn. νι ως λυκοι α να-, ως πέδα Φιλουαν quod in latinum ita uersum est: , Ut lupus ipse agnum, pucrum sic araei amator.
heroicum carmen ἐ- appcllat. ita uero & Aristoteles tertio de Rhetorica.., per Epopoeiam igitur heroicam Poesim intelligit. Suidas uero inquit. Epo- ,, poeta historia ex heroico metro est: etenim Epopoeia Poetis est, fabula carens. Suidae tamcn aduersantur Aristotelis uerba quadam inferius posita, ubi te, εν gitur, non csse poetae facta ipsa propria narrare; sed quemadmodum uel geri ., quiuerint . uel uerisimile, uel omnino necessarium fuerit . Et paulo' infra ait. Quo fit, ut sapientius. atque praeliantius Poess historia st . ex quibus plane constat Epopoeiam, cum Poetis sit, historiam absque fabula non esse: cum praesertim Epopoeiae Homeri in Odisseae libro fabulam infra ponat Aristoteles.
Dithyrambica uero Poess Bacchi ministros eius sacra celcbrates imitabatur. Et quoniam in Dithyrambis, compositis nominibus utuntur poetae, iccirco ad id alludens Philosophus, quod eorum maxime proprium cli, composito ac longo nomine cani appellauit, dicens DITHYRAMBO POETIcA ubi Poeticam non autem Poesim.quo nomine ctiam uti potuisset. cum dithyrambo composuit, ut nomen longius emceretur. Unde rectius expressisset inter. pres.si. quod nos secimus, unico eam nomine interpretatus esset, nec in duas uoces diduxisset. Cum ueror Dithyrambicae meseos natura no admodum nobis aperta sit. ideo quae de illa uariis in locis obseruauimus. nunc referre non prauabimur ut qui antiquitatum ac rerum iam exoletarum istudiosi sunt.ὰ nobis etiam hac in re auxilii nonnihil assequantur. Dithyramboς igitur,hymnos esse in honorem Bacchi factos.per quoς Bacchum imitabantur, testatur antioquitas: ut ex Suida.& Athenaeo licet cognoscere. Fuit autem huic poematiς generi familiare uerbis longis, idcii compositiς uti: sicuti inseri ut Aristoteles do cet.Eiusde quoque sententiae Plato est in Cratilo: inquit eisin yo.Luna quide
62쪽
DE POETICA co MMENTARII. t scatur.uocem autem illam e λαε εοαeα, dithyrambicum nomen esse dicit. In tertio etiam de Rhetorica libro Aristotcles dictionum compositioncm carmini dithyrambico aptissimalia esse dicit. idem S in hoc libro colirmat. Hiare Horati iis de Pindaro inquit: ν; Seu per audaces noua dithyrambox,, Uerba deuoluit. numerisque sertur Lege solutis. intelligens per noua uerba. nomina ex duobus uel tribus composita nominibus. Catullus quoque imitans dithyrambou . cer uam sylvicultricem. & aprum nemorivagum appellauit. Aristoteles praetcrea. in tertio de Rhetorica de dithyrambis ait, pro unita dithyramborum limitia
demonstrativis esse quoniam primo aspectu cum re.qua de agendum est. con is uenire non uideantur. Est etiam apud Platonem in Phaedro Ἱocus admodum animaduertendus.dum ait Profector o Socrates praetcr sblitum proflucns quiri dam amplitudo te cepit. Socr.Silentio igitur me audi nam reuera diuinus hicis uidetur locus. Quarc.s saepius nymphis procedente sermone corripior, ne mi H reris. 1 certe,quae modo canebam, a dithyrambis non multum distant. In eo λ, , dem etiam dialogo ait: Audivisti Phaedre carmina ine iam, non dithyrambos ν, amplius canere.Ubi animaduertendum Platonem per carmina intelligere hes, Xametra.In tertio etiam de Rhetorica Aristotelex inquit locutionem ipsam ne,, cesse in esse aut pendentem aut continentcr uno contextu tantum atque con
cursu comunctam cuiusmodi sunt dithyrambicis sui orbes.In Problematibuu , quoque. particula decima nona problemate decimo quinto ait Dithyrabi etiari postquam simulari coeperunt.antistrophis amplius non utuntur: quanqua plum, rii mim ante uterentur . cuius rei causa quord olim homines liberi. atque ing ,, nui ad choream adire solebant.itaque multoς esse . qui fungi cantu certatorio,, possent. erat difficile.quapropter illis in morem fuerat, ut modulos en harmo
nicos cantarent. unus cnim crebror cantilenam mutare, uariamque contexere,, faciliuς potcst.quim multi: & qui certat facilius, quam qui mores conseruat., , quocirca sim phcius illi modulari debuerunt. Antistrophuς autem simplex est: ν, quippe qui numerus sit.unitateque mensuretur.Haec eadem causa est, cur in sce., na nullus in chorea plurimus antistrophi usus sit.Histrio nanque simul. S cera, , lator&limulator est chorus autem minus imitatur. Idem in ultimo Politi - , , corum libro sic scriptum reliquit.Dithyrambus sine controuersa Phrygius ce, , censetur.cuius & alia exempla multa referunt, qui istam ui in concitandi pru- , , denter.& acute prospiciunt:& hoc Philoxenum conatum esse in harmonia do, rica facere dithyrambicum carmen nec potuisse, sed ex illius natura delapsu in , ad Phrygiam dithyrambo congruciatem recidisse. Videndus etiam cst Lyco
phron in initio.ubi quomodo dithyrambi quid ampliuς qui in Lyrici.& unde
dicti sint explanat. Ex Dionysio itidem Halicarnasse .& Demetrio Phalereo.ac Menandro in uolumine Rhetorum Graecorum nonnulla ad dithyrambicorum intelligetiam sumi possunt.In commentariis quoque Aristophanis praesertim in eam fabulam. quae Nebulae inscribitur.de dithyrambi ς plura scribuntur. Et quoniam in dithyrambis Bacchum imitabantur.non ab re suturum iudicaui .si quae ar Platone in septimo de Legibus dicuntur.in praesentia referrem .ait Cnim. Ambiguam saltationem arbitramur, quae Bacchicia, Bacchumi sequentium
' eii quas Nymphas.Panes. Silenos.ac Satyros uocant: quae quide,ut aiunt,uino
lentos imitatur. lustrationes & sacra facientes . Totum hoc saltationis genus, neque quod bello conueniat.neque quod paci. neque quid sibi uelit facile de- terminari potest.Recti simu igitur mihi uidetur id ita distinguere. ut seorsum a belli. seorsum etiam at pacis saltatione id ponamuς.negantes hoc esse ciuile. Et haec de dithyrambis sufficiant. Nec mirum alicui ui θcri debet, Aristotelem
63쪽
tibiae citharaeue sonos imitantes pocias appellasse cum ex Platone superius inexplicatione nominis poetae.actioncs Oinnes poeses.& artifices omneς poetas nuncupari dixerimus. Est autem tibia.ut in conuiuio auctor est Plato, instrumetum aures demulcens.oris potentia.Citliara uero gcnus est instrumenti musici chordas habentis,eodem Platone auctore in Theaeteto. in Cratylo. & in Hipparctio. Adnotanda in uerbo, ecu τι- , quae Theophrastus libro quarto de Plantarum historia cap.duodecimo de harundinibus scribit. Postquam, in-- quit, uarictas. fictioque sono tibiae accessit. quod caesura mutata est hinc licetri intueri ex tibiis nonnullas aptas imitationi,non nullas secus extitit se. Aristote icς autem in calce librorum Politicorum de tibia citharaque multa dicit.Theopla ratius ueror loco de quo supra meminimus. docet quomodo sua tempesta te tibiae conlicerentur. Conserunt item ad huiusce particula: intelligentia.quae ab Aristotele in Problematibus scribuntur in particula decima nona probic
, , mate nono & decimo quae ita se habent. Cur solitarias cantilenas suauius au. , dire sol cinus, si ad tibiam aut ad lyram unam cantantur, cuin tamen ad fides, , , canticiamq; idem modo utroque peragatur 3 nam si idem ita amplius sit.plus, , ad plures tibias atque etiam suauius este oportet. An . quoniam cuidentius, , in assequendo.quod spectatur,est.ctam ad unam uel lyram,uel tibiam cantatur; , , ad plures uers suauitas seruari non potest, cum cantilena offuscetur. totaque pene deleatur. Decimum uero problema ita se habet. Cur si vox hominis suavior est.non eius.qui sine sermone cantat, suauior prouenit. uerbi gratia te τε retantis; sed tibia lyraue suauius sonant An .ne illa quidem, quae uocabulis am, , ticulata emittitur, aeque suauis est nisi per simulationem sormetur. caeterum, opere ipso essicitur,ut gratior sit.uox enim hominis suavior constat: oris aute., instrumenta pulsandi uim obtinent pleniorem.quamobrcm suauius cantatur,quim teretatur. De tibiis, ac citharis libro quarto Iulium Pollucem vide. Dc meseos autem gcneribus , quae ad hanc rationem spectant, ab Athenaeo libro decimo quarto quaeratur. Aduertendum circa uerbum,I MITATI P. Platonem in Sophista dicere nullam esse iocandi speciem artificiosam, atque iucundam magis,qua in imitationem: cuius rectitudine in in dialoeto de Legumlationibus ait consistere. ut tantum & tale fiat quantum S quale in se ipso est. Sed incidit dubitatio.nam aut de Pocsi.aut de Poetica arte in hoc libro pertractat Aristotelcs.s de arte.cam operis huius initio definire debuisset.nam etiam νε in si iis Mietoricis cum aliqua praemisisset.ait Itaque tanquam ar capite orsi .dein snicinus primum quid sit ea ars.cuius praecepta tradituri sumus deinde ad re liqua proliciscemur. post quae dicta statini artis Rhetoricae dcfinitionem ponit. Quod si dicatur.hunc librum esse de Poesi eam etiam definire debuisset: quippe par uiget utrinque ratio.Nam sciat eo libro in quo de arte Rhetorica agit. eam definit ita quoque in eo uolumine.in quo Poesim Pertractat, eandcn de finire oportuit. Respondemus.hoc in libello de Poesi quidena ut supra dixi mus Aristotelem agere. Poesim tamen haud quaquam definire sed praecipuam illius speciein.Tragoediam scilicet definiendo. plus hoc in opere Philosophum praestare.quim in Rhetorica . nam speciei definitio generis definitione persectior est ex qua nullo negocio ea.quae generis est.elici ctiam potest contra uero ex generis definitione.ea quae speciei est.erui, ni alia addantur.no potest.Quod uel maximo potest esse argumcnto. Aristotclem hic non de arte legibaque Poeticae pertractare, sed de Poesi : quoniam eius praecellentem speciem definiuit Modo tamen subiectae rei accommodato Poesis naturam in uniuersum ex plicauit; id nimirum apponcns, in quo poematum genera omnia conueniunt.
ipiam inquam imitationem.eorum item disserentias ostendens.Nam ct Epo Piniae natura non per definitionem; sed earum rerum in quibus similis dissimilis ue
64쪽
DE POETIc A cOMMENTARII. 3 s ue Tragoedia ell. commostratione docuit. Dicet sortasse quispiam. Ari stotelem haud quaquam de Poesi in uniuersum primo loco, deinde de Eene- /xii λδgore In de Epop xia.Tr. dia.&reliquis Poestos specie
buς statim loquatur. Huic respondemus Aristotelem quidem de aeneribus illis uerba facere, uti per ea natur Pocscos innotescat: siquidem uia. qua nox t iam deducit, si 't species spis; quippe qui sciamuς Poetini imitationem esse.cum omnia Poeseos genera in hoc communi. quod est imitatio conuenire manifestiam sit. Unde aliud est uia.aliud vero' id, quod uiae interuen tu adipisci imir.Cognitio quidem . quae hic traditur de Poeli, in uniuersum estat uia.per Quam limustelnodi cognitio moliratur.Poeseos species sunt. & hoc ex Aristotelis doctrina secundo Pollariorum resolutoriorum libro: & clarius ex I hemistii paraphrasi co in loco quo superius in obiectionibus aduersus Robortellum ci tam mus . elici potest. Quaeret aut aliquis cur de Poesi non autede arte Poetica uoluit agere Philosophus cum in Rhetorica de arte item Rhe thorica pertractarit aut enim de oratione illic. quae artis Rhetoricae est opus agere uel etiam hic de arte scribere debui siet. An.quod Aristotclis tempcsta 'mulis e Rhetorica arte scripseruntMuae quanquam esset impersecta iam ta naen extabat: Poeticae uero nulla prorsus ars erat conscripta.cum aute ars ex naturae ammaduersione colligatur Arithotelem oportuit de Poesi eo itidem con sitio pertractare, ut artem eliceret. Egit tamen de Poesi potissimum. forte ob I'latonem, atque alios multos,qui poetis erant insensi; ut Poeseos tum diani tatem.tum usum ostenderet Et quanquam hoc in libello Poescos leges edoce, at,dum tamen leges docet, illum ea parte aetere de Poesi nihilominus asstiteramus. nam rationem recte conficiendae Poeseos praescribere, de Poesi, quod ad eius conficiendae rationem attinet.est agere Quod si de legibus tantum.ut fecit in Rhetoricis, hic ageret, iure sane liber hic de arte Poetica esset inscribendus. PARTI cULA . III. Δια ερουα δἰ e κλων π&Mν.κ γρ M γλ ιυμῶλυ, οῦ -οῦ Uy
Tribus autem differunt intersie; aut quῖd genere Geryli mutamur, aut quid res diuerses, aut quod modo diverso mutantur, minimequesecundum
Cum generum poeseos conuenientiam in superiore parte posuerit Atallo teles, eorum nunc inter se triplicem esse disserentia ostendit. Prima quid om est, tam ea,quibus imitantur, genere disserunt. ceu si coloribus ac lineis pictor equum imitetur, ac pingat, quem etia poeta uerbis exprimat, hae duae imitationes inter se distabunt, ea inquam quae pictoris est,& quae poetae, penes res, quibus imitan/tur: siquidem pictor, ct coloribus di lineis, poeta uero uerbis utitur. atqui colores ct lineae a uerbis genere distat; id est res,ac naturae diuersae sunt. res autem, quam imitantur, apud utrunque eadem erat,
scilicet equus . Secunda poes eum inter se differentia est penes res, quas imitantur: quonia scilicet res diuersas imitantur . ut si duo sint pictores, quorum alter put ros, turpes alter homines pingat, utiq;
65쪽
ssM ADII ΕΤ LOMB. IN ARIST. LI B.
picturae inter se dissidentes erunt,ob res quas imitantur, quae inter se disserunt. pulchrum enim a turpi disserre nemo est, qui ambigat.
hae tamen utraeque imitationes alia ratione conueniunt; quoniam
iisdem quibus imitantur, utuntur: siquidem pictores utrique cooloribus . ac lineis utuntur . Tertia deinde disserentia est, quae penes diuertum imitandi modum existit . ut cum tragicus imi λtatur heroas,quos etiam heroicus fingit, utrique conueniunt in re, quam imitantur; quoniam heroas exprimunt utrique . conueniunt praeterea ratione rei, qua imitantur: sermone squidem ct tragicus, et heroicus utuntur. At penes modu inter se differunt. tragicus enim personas, quae ct agunt, ct negociantur in scenam inducit: heroi cus autem narrando rem absoluit. actionem autem in scena quam γpiam agere ab eadem actione, quae non agitur, sed narratur, longe
differt. Poetes igitur tribus hisce inter se disserentiis distat: aut quoniam ea , quibus utuntur,dum imitantur, diuersa genere inter se sunt: aut quoniam imitantur diuersa: aut quoniam diuerso modo. Quod postremum membrum ut clarius explicarct philosophus,
subiungit: Mi Niri Ea v E s EcvNDUM EANDEM RATIONEM.Qsae particula ideo est adiecta: quia per uerbum,genus, qualis nam esset duarum primarum disserentiarum diuersias, explicuit. Chira autem uerbum,genus, in tertio diuisio is modo suppleri nollet, quid
intelligeret exposuit, cum dixit: A VT QVo D MODO DIVERSO.
id est non secundum eundem modum . atque ita in tortia disserentia in modo tantum erit disserentia : in reliquis autem duabus ex parte generis, ct naturae habebitur disserentia.
Animaduertendum est Aristotelena in orationis contextu accipere Vnus pro natura.in qua significatione sumpsit & in tertio Physicorum libro . & in quarto de Coelo, atque alibi.& tanti resert dicere. Senera disserre.quanti si diceret,naturas diuersas esse. Quo d autem hoc pacto Philosophus nunc genus accipiat, sequentia plane indicabunt. Animum item aduertere oporici, quo dquanquam Aristoteles in sequentibus uerbis tres diffcrentias enumerct.rhythmum scilicet.harmoniam.& sermonem disserentiae tamen liae non sunt illae de quibus hic meminit: uerum hae tres disserentiae.rhythmus inquam, harmonia. sermόque sub primo membro trimembris diuisionis in orationis cotcxtu positae comprehenduntur; sicuti luce clarius apparebit.
66쪽
DE POETICA COMMENTARI r. sVt enim coloribus, atque Auris pleraque quidam aemularites imitantur, hi quidem arte,conssetudine isti,nonnulli etiam voce: ita quoque Er in dictis
artibus accidit. etenim omneS imitationem exercent numero dico inermone,
harmonia; hisp uel separarim,vel promi fuci verbi gratia: harmonia simul
r numero tantum utuntur illar, quiae ad tibias,quae vc ad citharas pertinent:
tumsi quae alia sim quifacultatem huiusmodifirtiarit Vr,ut es illa talaro.
Poeses tribus inter se disserre dixerat superius; nunc primam poeseum disserentiam , quae erat quod genere diuersis imitaremtur, exemplo confirmat. nam exempla quanquam ad probandum efficacia admodum non snt, ad declarandum tamen quod uolumus, plurimlim ualent. huic autem doctrinae perbelle exempla accomodantur . Contextus uero ratio hunc in modum est expla γnanda . s pictor, uerbi causa, coloribus, ct figuris gallum imite tur,alter autem uoce gestu item imitetur, ut eum canentem audi/re uideamur; colores profecto, figuraeque , quibus pictor imitatus est gallum genere disserunt , uoce, qua phonascus est usus, dum gallum imitaretur pictor arte, alter consuetudine . scut igitur imi λtationes hae penes ea disserunt, quibus imitantur; ita sane nonnumquam in poeseum enumeratis generibus distabunt penes ea, qui obus imitantur: quoniam ea, quibus imitantur,genere inter se dicsdent: ut in exemplo nuper posto , color ct uox genere diuersa sunt. bd autem poeseum genera quaedam , dum imitantur, iis utantur, quae genere inter se distant, probat Aristoteles . nam poe/ses omnes,aut numero, aut harmonia, aut sermone imitantur; atq; his, aut diuisis, aut simul iunistis . numerus autem, harmonia, seromoque genere distant. nam numerus circa motum, harmonia circa sonum, sermo circa dearticulatam uocem uersantur. Una igitur
de tribus enumeratis ab Aristotele disserentiis erit penes ea, qui . bus poeses imitantur . Harum autem disserentiaru nonnullae pluribus simul iunctis utuntur, ut Poesis, Auletica, Citharistica, ct Syringarum, quae rhythmo atque harmonia tantum utuntur, dum imi, tantur. Saltu uero qui imitantur, rhythmo tantum imitatur. ct Epo ei a sermone solo, sine rhythmo atque harmonia .utitur. Atqui deis, quae rhythmo, atque harmonia tantum utuntur, agit in praesenti contextu, in sequenti uero eam explicabit, quae sermone tantii mutitur. Uerum sermo genere dissere ab harmonia, ct rhythmo : &sunt ea, quibus Poeses imitantur. Una igitur erit poes eum disserentia, penes ea,quibus imitantur: quod erat primum in superiore or tionis contextu diuisionis membrum. Quod uerb speciat ad uerba, o ii uox
67쪽
uox ,ri GURA, duo sgnificare potest,aut corporis dimotione , ac
gestum nain infra dicet Aristoteles figuratis rhythmis quosdam
acti ones, mores,ac perturbationes imitari aut lineamenta: in quam
fgnificationem sumit Philosophus in Praedicamentis in quarta qua
litatis specie. Quanquam uero non negarim, primo itidem modo sumi hoc loco poste, mihi tamen magis arridet,ut secundo accipiatur modo. nam coloribus, ct figuris,uocem aristoteles opposuisse uidetur , cum inquit: A MI AUTEM V o c E . ita enim uertenda erat
ea pars; quam etiam librariorum uitio transpostam putamus: squidem hunc Aristotelis locum ita legendum censemus. V T ENIM
COLORIBUS, AT QT E FIGURIS PLERA QV E QUIDEM AEMULANTES IMITANTUR, ALII AUTEM VOcE, HI Q V IDEM ARTE, coNSUETUDINE ILLI: ITA QV o QN E IN DIcTIS ARTIBVS AccIDIT. ANNOTATIONES., . Aueroes in paraphrasi recte hunc contextum legit,curna ait Confinguntur il, , lorum quaedam aliquibus coloribus, & figuris.& uocibus.& hoc aut arte, aut ,, dispositione,&habitu invenitur confingentibus, aut ob consuctudincin alio. quam, quae illis praecessit circa hoc. Iuato quoque in Cratylo haec tria si inul. ponsi dum ait: Adest rebus vox. & figura. colori plurimis. uidetur mihi. si εν quis haec imitetur, neque circa imitationes istas nominandi facultas consisto. ν, re hae si quidem sunt partim Musica, parti in Pictitra. Qua motus auistoritate, duo illa uerba c o LORIBUS, ET FIGURIS. exilli maui ad pictores reserre: quoniam & Plato qui fuit Aristotclis praeceptor. idem eslacit.neque ueror colores ad pictores.figuras autem ad mi mox atque sculptores reserre uolui.In dia is logo quoque de Republica undecimo inquit: Qui no amplius neces litatis cauis salii ciuitatibus sunt,quales uenatores.& inimi. imitatorest, partim circa fi ,, Ruras,& colores, partim circa Musicam.poctae scilicet.Hic locus priori dissi imilem uim non habet: uoce si quidem imitantur poetae. itaque perinde est, ac si diceret . qui imitantur, partim circa figuras,& colores.partim circa uoces uero santur. Ex his ergo locis illud primum accipiamus, cum de his qui coloribus, ac figuris imitantur,uerba facit. pictores intelligit.deinde si sequetia uerba per parenthesim legamus, sicut aliis tum Patauit,tum Ferrariae.dum publice hunc' libru in uacationibus.animi causa interpretaremur, diximus: quas notiras in terpretationes auditores nostri conscripserunt.& calamo exaratae nunc passim circunseruntur: nihilominus totam eam parenthesim ad pictores referre oporteret ut sensus Aristotelis esset .ex pictoribus arte alios consuetudine alios Imitari: quo nihil ineptius.non enim uideo in quem usum haec de arte & consu tudine distinctio hoc in loco cadat.Diceret praeterea coloribus. & figuris nono nullos, quosdam autem uoce imitari: atque ex iis, qui coloribus, ac figuris, alios arte . consuetudine alios id facere de iis autem.qui uoce id efficiunt,
nihil prorsus afferret. Iccirco ne faciamus ineptum Aristotelem, de quo ma gnus Aueroes,illum sine ualida ratione nihil penitus dixisse confirmat, librariorum uitio uerbum transpositum existimare debemus: quod δc in aliis Aristotelis libris euenisse ueteres interpretes locis propriis animaduerteriit.Quo dsi uerbum transponimus, erit sensus aetnulantium coloribus, ct figuris alios, pictores
68쪽
DE POETICA COMMENTARII. 4t pictores inquam uoco autem alios, phonalcos scilicet aemulari quorum pictores quidem arte phonasci autem consuetudine tantum imitationem vitici ut. nulla enim est ars,quae canum equorum ue.aut hominum uoces imitari doc at. Uoce autem imitari. sensum hunc habet, ut rei quam imitamur, limilis vox reddatur;ceu si quis uoce uentorum strepitum imitetur: cuius rei testis in Plutarchus eo libello. Quatenus.& quo fructu pueri poemata debent audire. Dixit autem Aristotele ς. pictores quidem arte, consuetudine autem phon schos imitari; ut phonascum a poeta seiungeret, qui & ipse uoce imitatur.u riam id arte facit,nec rerum earum,quas aemulatur, uoces perinde, ut pilona scus imitatur Quod si nonnunquam poetae rerum quas imitantur uocem camminibus aemulentur id raror contingit.& mira admodum arte ab eis fit particulam igitur illam.U O c E,cunt ea particula, cOLORIBUS ET FIGURIS. ueluti membrum aliud illi contrapositu nI omnino coniungendu minimeque uti membrum arti & consuetudini oppositum ponendum dicimus: tertium siquidem membrum . quod in numerum cum his duobus caderet. esset uembum . M A T U R A. alios cnim arte, consuetudinc alios. natura nonnullos. non
autem uoce iacere dicimus.haec nanque trimembris diuisio. Ethicorum decrumo capite undecimo ab Aristotele scribitur. Quare, uel castigandus est locus.& pro uerbo et νῆρ, scribendum est Φιμας quod tamen haud quaquam mihi probatur quosda enim natura quod talium est, pingere oporteret.fieri quidem potest.ut alter altero ad pingendum, natura sit magis procliuis: uertim quoa natura pingat, sicut arte pingere dicimus. neutiquam dicetur uel ueraba prorsus, ut fecimus, sunt transponenda. Habuimus. postquam haec scri opseramus, nonnullas in hunc libellu excellentissimi Philosophi Simonis Pomtii scriptionum uarietates,in quibus reperimus hoc loco,in codice Mediceo legi ἀ τη o dis: quae lectio nostram sententiam mirum in modu confirmat. Cum uero Philosophus inquit: HI Q UIDEM ARTE, c ONSUETUDINE ILLI, per artem recte pingendi, praecepta legesqi intelligimus: per consuetudinem autem habitum intelligit ex frequentibus actibus genitum, qui diffici. V le remouetur.nam & primo de Rhetorica inquiti consuetudine fieri uidentur. V quae iccirco facimus quo d saepe numero iacimus. unde & secundo magnorum V Moralium inquit.consuetudinem esse alteram naturam . Sicut enim quae ar natura fiunt, absque cognitione fiunt; ita quaecunque consuetudine lacimus, ea non animaduertentes iacimus.Huiuς rei testis est Plato in Theaeteto,dicen ς.c5V suetudine quadam, atque inscitia indicans ea quae consuetudine fiunt. sine cognitione fieri. quemadmodum & ea . quae natura fiunt. Cui etiam respondet quod a Philosopho in primo de Rhetorica scribitur. Iucundum enim inquit quicquid in consuetudincm est receptum quippe quod in consuetudine abiit. inlitum id serer ac natiuum officitur. consuetudinis enim uis naturae perquem simillima: quoniam quod saepe ac frequenter fit, ei quod semper esiicitur . est ' proximum . Fiunt frequenter. quae ex consuetudine fiunt: semper uero fiunt nisi quid impediat quae ar natura proueniunt. quare saepe Galenus consuetu dinem astititiam naturam esse dicit.Quanta autem sit cosuetudinis uis,secun indo Metaphysicorum Aristoteles ostenait ut nunc ego id omittam : quod cum dicitur . eam scilicet alteram naturam esse. maximam in nobis uim habere de claratur abunde. Non iniuria uero dubitare aliquis posset . quonam pacto in initio particulae huius cum dicitur, alios arte alios consuetudine imitari, per artem recte pingendi. praecepta legesi intellexerimus: deinde cum in eadem particula inquit: ITA cino E ET IN DIcTIS ARTIBUS, intc re tali sumus arte sectis, hoc est Tragoedia, Comoedia.&huiusmodi. Huic ita obiicienti respodemus, Aristotelem artis nomine multipliciter usum csie.nam
69쪽
S pro legibus accipitur.quibus ad conficiendum quod cli arte factum, artifex
utitur quo sane modo sexto Ethicorum libro cap. luinto sumpsit Arillotcles. cum ait,artem habitum et se recta ratione faciluunt in qua itidcm fgnificatione in primo de Rhetorica accepit in initio. ubi ex naturae animaduertione pnecepta fuit se collecta declarat. Capitur etiam ars pro re arte facta; sicut ex nono Metaphylicorum patet apertc.His utrisque modiς artem hoc in loco sumpsit. cum enim quempiam arte pingere dixit,quis negabit intelligcndum .aliquem uti certis praeceptis.ratione ac experimento acqui litis. ut quod sibi imitandum proponitur, feliciter assequatur Z cum praeterea secundo soco Philosophus dicit. ITA QUO VE ET IN DIcTIS A R Ti B V s, id est in Tragoed i a.& Comoedia . & huiusmodi. nonne satis patet artem hoc loco, non pro praeceptis. sed pro re ex praeceptis facta intelligodam nono enim Metaplaysicorum libro, motus eli in re mota. Eli et tertia apud Ariistotclem artis signi hcatio in primo
de Partibus animalium cap.primo.cum ait.artem operis et se rationem, omni
abiuncta materia. in qua significatione sumitur ars pro sorma rei, quae arte sit. ut forma domus in mente Artificis ars dicitu tauerum de hac tertia significatione in praesentia non meminit. Dubitari praeterea sic posset.si Tragoediam. Comoediam. & huiusmodi genera meseos Aristoteles artes uocat. nonne quamquam hoc libro agat de poesi Philosophus, in inscriptione poterit.A RTE. suppleri; cum non pro legibus.& praeceptis tantum, sed pro Pocsi sumatur ars 3 altu supplendum cse , METHODO .ante iam dixisti. Rcspondemus artem pro re arte facta suppleri non posse. cum uerbum Poesis in inscriptione sit collocaturin quoniam bis idem diceret,& sensus esset.Ars de poes .id est poesis de poesi.
quo nihil absurdius dici posset.
Vox. N v M E R V S, graecum uerbii exprimit sed cum haec vox Rhyth.
mus Latinis quoque sit abunde familiaris, multa sint a nobis de rhithmo
enarranda . clarioris doctrinae gratia graeca nos uoce potius utemur quam latina: quoniam uox numerus plura significat.interdum enim unitatum congre rationem in anima consistentem significat.qua res cxtra animam Gisiciis numeratur quem numerum numcrantem appellamus ut duo, tria quatuor.interdum uero numerus pro numerata re capitur; ut curia dicimus dcce equos aut
centum hominex. De duplici autem hac numeri acceptione ab Aristotcle uer ba fiunt in quarto Physicorum libro: quo loco tempus esie numerum num
ratu motus ostendit.Rhythinus autem perinde ut tempus.numeruς est.quamobrem ut ambiguitatem cultemus, rhythmo potius utemur, qua in numero.
Est autem Rhythmus proportio temporis unius motus in loco. ad tempus ab terius motus in loco numerata.hoc est. Rhythmus cst mensura duaru uel plurium lationum, inuicem comparatarum,secundum ipsarum mutuam temporis rationem. Quo fit ut duas temporis partes duos* motus in quovis rhythomo reperiri oporteat in unico uero motu nisi potestate quoniam motus con/tinuorum est. continua autem dissecari possunt rhythmuin reperiri prorsus fieri nequit. Quare sine latione rhythmus nuquam erit quin potius ubi cuncplatio et 1. illic rhythmus . vel ama. uel potet late salte inuenietur . nam semper una pars motus in loco ad aliam partem motus in loco secundum mutua tela poris proportionem conferri potet .lationi enim cuilibet rerum sublunari v. lationis pars primi mobilis. cuius numeruς tempus est. respondet. quo d si unius partis temporis ad aliam bona fuerit habitudo, bonus erit rhythinus: si ueror mala.malus. Rhythmum ueror motioni in loco inniti ex Platone patet: qui in Philoebo dicit in motibus praeterea. gestibusq; corporis alia quaedam talia inesse nionitiarunt,quae per numeros mensurata. rhythmos atque Incnsu oras uocari iussere . Praeterea in conuiuio Rhythmus ex ueloci et tardo prius di strepantibus,
70쪽
,, screpantibus, postea ueror conuenientibus constituitur. uelox autem & tardumotus disserentiae sunt,ut libro quarto Physicorum Aristoteles docet.Cum autein rhythmus in diuersis naturis reperiatur,ut in saltatione.pul se,cantu, sono. carmine.soluta ratione; in his omnibus motus gratia rhythmus inerit. motu enim haec omnia ut sint indigent necessarior siquidem oratio & carmen. quatenus proseruntur, hac enim ratione rhythmum tantum habet non sine motu sunt. etenim Aristoteles in praedicamentis orationem, quae uoce prosertur, quantitatem esse dicit: quoniam longa.&breui syllaba mensuratur. longum autem di breue temporis affectiones sunt tempus uero.aut ratione sola dissertar primo motu primi mobilis aut illi annexum est.quare fit.ut oratio,quae stri. pia est,si non actu ut ita loquar potestate saltem rhythmum habeat: quoniam cum profertur,eum habet actu . Cum praeterea uox ut ex secudo de Anima ii bro costat ex aeris attritu coficiatur,hinc fit ut tu carmen tum oratio soluta,instrumenta item omnia sonum habentia motus interuentu propriis fungantur muneribus;atque ita sine motu modo superius declarato no sint. Patet uidem in pulsu motum etiam esse.atque in corporis agitatione Quare cum in iis omnibus motum reperiri satis declaratum sit, reliquum est ut rhythmum quo in iisdem esse ostendamus.nam in sono tibiae citharaeue et in illis.quae his potestate similes sunt.in saltationibus item reperiri rhythmum Philosophus assi uerat. Harmoni inquit simul & rhythmo tantum utuntur illae.quae ad tibias.., quae ue ad citharas pertinent: tum si quae aliae sint, quae facultatem huiusmodi δε sortiantur,ut est illa fistularum.rhythmo uero ipso leorsum ab harmonia imi tari saltantium cst.ex hoc Aristotelis loco. no ac saltationi rhythmum inesse lucc clarius apparet In oratione item soluta rhythmum esse idem Aristotelesia in tertio de Rhetorica est auctor, cum ait: Numerus figurae locutionis rhythia mus est.cuius mensurae diuisibilo.quare numerum quide habebit oratio; me , , trum autem non habebit ne Poema sit.quem deinde Theophrastus . sicuti re fert Demetrius Phalereus.Cicero itidcm,ac rhetores serme omnes posteriores secuti sunt. Carmini quoque rhythmu inesse infra docet Aristoteles, dum in ,, quit Metra partes rhythmi esse certo scimus.unde virgilius: ,, Numeros memini, si uerba tenerem. Et Horatius: ,, Numerisq; sertur, Lege solutis. Ex hix etiam, quae dicta sunt in cantu rhythmum esse necessario constat.Quae
uero de rhythmo dicta sunt.ex Philoponi sentcntia ferme omnia deprompta sunt in libra de Anima cap.de sono, eo sane loco cui octogesimum septimum
Atremis commentum rcspondet quae omnia huc trasserenda sunt.ea aute sunt huiusmodi. Circa uocem humanam isthaec tria contemplamur. Rhythmum. Harmoniam Dictionem Rhythmus quidem circa prolationis tempus, longia V & breue uersatur.quare ueteres uocales eas. quae pluri tempore proseruntur. longax appellarunt; breues autem quae minori .nam si longas appellatas, & ω, ut natura suggerit. proseramus, pluri eas tempore; breues autem minori nos V proferre comperiemus ex horum autem ad inuice compositione ipsum quod ' bonum numerii habet. essicitur.spectat enim ad carmina. At harmonia in acu
ti graui si commoderatione consistit.Dictio ueror circa syllabarum formatio. V nem uersatur, ex qua dictorum sensus significatur. Quoniam igitur humana uox peculiariter haec habet.Musica ueror instrumenta quodam modo hac aemu lantur. iccirco proportionc quadam & ipsa loqui dicuntur . non enim rhytia. V mum & harmoniam tantum . sed & ipsas dictiones aemulantur.Nimirum igi V tur& sciunt qualisnam sit cantu . qui dicitur. & una cum instrumentis mu/V sicis simul canunt: humanam autem uocem non absolute,sed elocutionc aema
V tantur viam, ut diximus penes compositionem dictionis, quae per linguam fit, consistit.