장음표시 사용
41쪽
Structorem interea, ne qua indignatis desit, Saltantem spectes , et chironomonia volanti Cultello, donec peragat dictata magistri omnia: nee minimo sane discrimine refert,
Quo gestu lepores, et quo gallina secetur. o miseras Ticet celebres , scissorum scholas , quibus huic uni rei vivere satis esset, ut decenter altilia secarenti nisi miseriores forte fuissent qui haec voluptatis causa docerent , quam qui necessitatis ediscerent I) l38. Verum qui ex ultimis usque unguiculis perpruriscentem
libidinem excitarent, puerorum , puellarumque coenae ministran tium coetus erant, numero certe enormes, unde a Cicero : adfinx
formosi pueri, qui ministrent, et Virgilius 3 :
Centum aliae , totidemque pares aetate ministri Qui dapibus mensas onerent, et pocula ponant. Praecincti pueri recte, compteque ministrent M.
Non parvo hi quidem pueri prostabant pretio , qui et criniti, et capillati, et calamistrati dicebantur : unde Seneca: crinitus puerpο- eulum tibi porrigat s) : et Petronius inter pueros capillatos Iudentem pi Ia 6 . De calamistratis vero Munt Hieronymus, atque Apulejus T quorum precium innuit Iuvenalis dum ait 8 :
Nescit, tot millibus emptus , Pauperibus miscere puer.
Horum alebant coetus Romani , et pedagogia dicebant ρὶ , ac Pretiosa veste cingentes , ad transitum virilitatis argenteis Veneri arcendae fibulis custodiebant Io : quorum tamen Alexandrini pueri sorma, et nequitia praestantiores ad libidinem in conviviis excitandam . Quamobrem Trimalchionis convivae II discumbebant, frueris Alexandrinis aquam nivatam ministrantibus , eosque Marti is exoptat, dum ait Ia : Audi quem puerum , Flacce, rogare velim :Niliacis primum puer hie nascatur in oris :Nequitias tellus scit dare nulla magis .
3Ο. Verum ad majora veniamus: ab Aegyptiis Romani pejora didicere dedecora : in Aegyptiis quippe conviviis tradente I3 Curtio
42쪽
tio Ruso, foeminarum in principio modestus est habitus; dein illae
summo exuunt amiculo, paulatimque pudorem profanant; ad uutimum ima corporum velamenta projiciunt: nec meretricum hoc dedecus est, sed matronarum, virginumque, apud quas comitas est vulgati corporis vilitas. Ab his edocti sane Quirites . Quare Tiberius Caesar: Sextio Gallo libidinoso, ac prodigo seni coenam ea lege condixit , ut nudis puellis ministrantibus eomaretur I : et Nero ipse Clavidius in naumachia , Martio campo , vel Circo maximo inter scortorum totius Urbis, ambubassarumque ministeria , coenitaret 2 . Quid vero de coena dicam a Tigillino parata , libidinum omnium magistro 3 Is in stagno Agrippae fabricatus est ratem, cui superpositum cou-vivium aliarum tractu moveretur: naves auro, et ebore distinctae; rem Agesque exoleti per aetates , et scientiam libidinum componebantur : crepidinibus stagni Iupanaria adstabant inlustribus feminis completa; et contra scorta visebantur nudis corporibus: jam Jestus motusque obsceni. o. Age vero , ista ne medio nebant convivio 3 Ista quidem, et laediora: nam pueri, puellaeque , Convivarum Corpora pertra Ctantes, non, ut quidam falso putant, ad sanitatem confricabant,
sed ad libidinem commovebant; quam ad rem Martialis λ): tenue ventilat frigus Supina prasino concubina fabelli:
Percurrit agili corpus arte tractatrix, Manumque doctam spargit omnibus membris . I am vero tractare, et pertractare , quis in obscenis esse non videt pPertractato VASCULO tam rudi hoe, inquit, beIle Quartilla, in promti Lside libidinis nostrae militabit ς : vasculum hoc sane quiddam sonare obscenum meus item Plautus ostendit, inquiens 6): Facio quod manifesti moechi haud ferme solent:
Haec igitur tractatio obscena , atque inde tractatrix: quod et alio loco, de coena Turanii agens, probat Martialis , dum ait. Nee de Gadibus improbis puellae Vibrabunt sine me prurientes Lascivos docili tremore lumbos. Optime autem omnium Lampridius, qui de Elagabalo haec tradit 8 : in conviviis exoletos maxime juxta seponebat, eorumque ATTRECTATIONE et tactu praecipue gaudebat: embasicoetas, Spatalocinoe-
sueton. In Tiber. e. 42. Id.m in Neron. C. E . Core. Taeit. Annal. l. I s.
Martiat. l. 3. epigr. 8a. o Peteon. in Quartilla. a a Plaut. in Penulo . 'I Mamial. i. s. epigr. N. 8a Lamprissi in Heliox al.
43쪽
dos , et similes, aliquid obscenius in conviviis patrantes , referre modestia non sinit. Quare ad spurcos potius, quam impudicos .
convivarum mores tranSeamus. .
4 I. Romanis turpe quidem in senatu ructare, ut ait Cice-xo I : non item in triclinio: Stat exoletus, suggeritque ructanti Pinnas rubentes, cuspidesque lentisci a . Quia immo medio ipso convivio matellam poscebant 3 :
Digiti erepantis signa novit eunuchus, Et delicatae sciscitator urinae :nedum matellam spado supposuit, dum TrimaIchio concrepuit digitos vi, Sed paulo post argentum quoque lasamnum s , quo nil certe foedius: quare insanum hoc tradit Elegabili exemplum Lampridius 6 , Onus
ventris auro excepit, in murrinis , et Ovchinis minxit, et Martialis se minam ridet, quae , dum vitreo vase biberet, aureo cacaret 7 :Ventris onus misero , nec te pudet, excipis auro , Bassa ; bibis vitro : carius ergo cacas . Sed de his forte nimia: crudeliora, et horrenda supersunt. 4 a. Cum Quirites coenitarent, maximam obtinebant gratiam gladiatorum caedes, et mortuorum, nedum morientium imagines 8 , Quin etiam exhilarare viris convivia caede Mos olim, et miscere epulis spectacula dira certantum ferro, saepe et super ipsa cadentum Pocula , respersis non pauco sanguine mensis. Morientium mortibus accedebant mortuorum imagines; larvas nempe mortuorum aut Capita, media apponebant mensa, ut homines mortis recordarentur, et propterea ad epulandum largius se se invitarent. Convivas igitur convivii rex hortabatur 9 his versibus: Heu, heu nos miseros, quam totus homuncio nil est. Sic erimus cuncti, postquam nos auferet Orciιs ἔErgo vimamus, dum licet esse bene: iisdem nempe verbis, quibus utebatur et stultus: umbrae transitus est
tempus nostrum, et non est reversio finis nostri . Venite ergo , et fruamur bonis, quae sunt, et utamur creatura, tamquam in juventute celeriter . Vivo praetioso , et unguentis nos impleamus, et non praetereat nos sos temporis . Coronemus nos rosis, antequam marcescant: nullum pratum sit,
44쪽
quod non pertranseat luxuria nostra . Nemo vestrum exsors sit luxuriae nostrae : ubique relinquamus signa laetitiae ; quoniam haec est pars nostra, et haec est sors nostra I . 43. Stultorum ergo , Iurconum , comedonum, immo impio. rum haec erant convivia, non nostra quidem invidia, sed miser,
tione , sive , ut verius dicam , indignatione dignissima . Quae imgi , quae collegi, quae scivi de Romanorum conviviis, dixi : mea quaedam etiam produxi . Si quid aliter est, mendacium sortasse dixi, mentitus certe non fui . Erranti ergo Praesul amplissime ,
Collegae optimi, veniam , non erranti favorem praebeatis , Oro ἀut hunc consessum Vestrum complectar et teneam, atque augeam
in dies. Kalendis Martiis 177s. Philippus Trenta pro S. R. Ecclesia Bononiae praetor .
In A. Gellij cap. a. lib. 3. De Barbis. Omnium, quae in hominum doctorum disputatione versantur , nihil sane praestabilius puto, quam varias noscere hominum habitudines ; ac Victus, Vestium, laetitiae , luctus , morum denique omnium, quos vel servavit, Vel invexit, vel abdicavit antiquitas, consuetudines callere universas . Dum ergo Gellius hic noster a de barba Scipionis, deque barbae radendae more sermonem instituit, ne tricas eum quaeso, et quisquilias egisse arbitremini . F veatis autem oro, Collegae optimi. Spectatum admissi risum teneatis amici 3 de barbis enim dum ipse loquor, neque ridenda loquar, neque temnenda . Quot enim rixas, quot certamina, quot pene dixerim pro ilia vel radenda, vel tondenda, vel expungenda barba, eXcitaverit, Optime nostis. Ni haec fuissent, deesset certe nobis oratio illa satis bella pro barbis edita sacerdotum ea deessent vota , quae Armannus Luscus ab epistolis Pauli tertii pontificalibus, magno Pauli nepoti Famesio porrexit, propriae honorem barbae commendans, quam
Q In lib. sapient. e. a. to Pierii Valeriani ad Card. Hippolitiin ca) Atil. Gest. Noet. Attie. l. 3. e. a. Nedieen anno Is 3 .c3 Hotat. in Epist. ad PMones.
45쪽
quam Parmensis vicarius, Lateranensia decreta veneratus, severio.
xi novacula insectabatur ci) : Berniana illa denique carmina non haberemus, quibus laudat, ac defiet lepidissimus ille poeta noster in .La barba di Dominico d' Ancona . a. Profecto si a nostris hisce pene saeculis ad remotiora excurramus, mirari sortasse quis posset unam tanti fuisse barbam. ut suam Baldovinus comes, cum pignori dare non valeret, hypothecae subjecerit; ac licet eo se legum praesidio niti voluisset, quo mobiles res suscipiendae hypothecae aptas non esse probasset, maluit tamen, cum summo novaculae subeundae discrimini obnoxiam inspiceret, illud pati, ut socer Armenus aureis triginta millibus periclitantem generi barbam recuperaret 3 . Quaestiones praetereo, quae nostrates inter, et Graecos peperit barba : non enim Ra-tramnus Corbriae monachus , non pontifex Lutetiarum Aeneas fuere satis qui eas dirimerent. Mirabile dictu i Gregorius ille septimus, religionis, ac pontificiae auctoritatis propugnator acerrimus licet totius occidentalis ecclesiae clerum ab ipsis fidei Christianae primordiis harbam radendi morem sin tenuisse pronunciaverit , Graecorum clerum ad barbam radendam adducere minime potuit. Quid, quod Iulianus ipse Romanorum imperator causam 6 debuitharbae suscipere Z David vero cujus legatis dimidias rasit H non et barbas, et vestes, bellum Ammonitis intulit , et filios Ammonis , Syrosque, ab iis in praelia conductos , profligavit . Quas ob res agnoscatis, oro, Collegae optimi, argumentum a me vobis offerri non translatilium. 3. A Gellio igitur nostro incipiam, qui dum Scipionem sex, genarium barbam rasitasse miratur, dumque Veterum plerosque Quiritium idem egisse ex eorum colligit imaginibus, meam excitat, augetque admirationem. Age Vero: qui potuit Scipio sexagenarius radi, cum anno aetatis suae sexto , et quinquagesimo immaturus occiderit 3 At mendum irrepisse cum Gronovio 8ὶ dicamus, et quadragenarium pro sexagenario scriptum arbitremur ; Gellii tamen admiratio nec modum habet , nec rationem. Cur enim Scipionem harbam rasitasse quadragenarium miratur Gellius . si eadem et ipsa Scipionis aetate admissos primum scripserit Plinius e Sicilia tonsores Si eodem tradente Plinio 9 , primus omnium Scipio radi
In sua Epistola Mao. Latino iuvenali aeripta qua legitur ivter colle ei. ab Athanasio
46쪽
instituerit 3 Atque, si novus radendae barbae tunc mos inductus, nedum media Romani veteres aetate, verum etiam extrema barbam tonsori debuissent praebere nonagenariam. Ineptire igitur mihi videtur Gellius, dum ex statuis . et imaginibus, radendae barbae media hominum aetate morem colligit . Ante Scipionem quippe badiba, et coma Omnes ferme prominenti, inculta , ac pene horrida . Scipionis aevo, admissis Siculis in Urbe tonsoribus, qua quisque pollebat aetate radebatur. Post Scipionem, ut moX dicemus, Ce ta tunc Romanis tam tondendae , . quam radendae barbae regula
indicta. Aevo igitur Scipionem praecedente vel a Tullio I mutua
ri poterat Gellius. simulacra omnia veterum Romanorum barbam indistincte , comamque . horridas, intonsasque praetulisse ; ut proinde avos, qua quisque fuisset aetate, intonsos a . ubique appellet Ovidius; et Iuvenilis, dum quid vult hispidum adnotare, id
Dignum barba , dignumque eapillis
Majorum. Scipionis autem aevo , non a statuis , aut imaginibus, sed a Plinio doceri poterat Gellius. morem tunc primum barbae radendae imductum , ut , qua quisque proinde virilitate reperiebatur , leves fecerit genas post Scipionem demum a clarioris notae auctoribus eam poterat normam ediscere juventuti, ac virilitati praescriptam. qua annos tondendae , ac radendae barbae indictos inspiceret. Si hanc sedulam pervolvendis Gellius rei Romanae scriptoribus ope ram impendisset, nec sibi, nec nobis admirationis dedisset causam. sed accuratam , nec nostra laude vacuam , Romani hujusce moris tradidisset historiam. 4. Quod itaque omisit Gellius, pro viribus tentare Conabor. Prim: igitur de barbae radendae origine verba faciam : hinc clarissime sententiam Muratorii, aliorumque perstringam , qui Romanos barbam modo tondendam , modo radendam, non Certa sane
temporum lege, sed pro lubitu putant sorficibus, aut novaculae porrexisse : celebritatem inde primae abrasionis, elegantesque linsosmet radendi ministros ostendam; et quousque duraverit novae lae ministerium explicabo: praeterea de iis disseram , qui, vigente adhuc novacula, barbae honorem censuere servandum ἰ et praecipue de Christicolis agam , Gregorii Septimi epistola ea tamen . qua
47쪽
qua par est , veneratione P ad examen adducta , tandem eos me morare fas erit ritus, qui sacrum, quodammodo, ac religiosum, tondendi, radendique morem fecere . s. Romanos multo serius , quam caeteras sorte nationes , morem radendae barbae recepisse, plura nobis argumenta demonstrant , ut proinde non abs re duxerim me facturum, si a vetustiorigente intimam novaculae petam originem. Equidem mos hic nedum Scipiones verum etiam plurimis Quirinum ipsum Urbis aeternae conditorem saeculis antecedit . Nam de Sampsone haec ad ejus matrem coelestis nuncius: concipies, et paries filium cujus non tanget caput noυacula : erit enim Nazaraeus Dei ab infantia sua i) , ac Samson de se fassus est . si rasum fuisset caput, omne robur receSS rum sa) . De Samuele item est traditum , super ejus Caput noVM culam non ascendisse 3 . Regi vero Ammonitarum scelus hoc dicitur , servorum Davidis dimidias rasisse barbas, et vestes M. Tandem Isaias dexteram irascentis numinis , novacula graVem , tragicis hisce designat verbis : In die illa radet Dominus novacula con ducta in his, qui trans sumen sunt, in Rege Assiriorum, caput , et pilos , et barbam universam s) . Hebraea ergo novacula nedum Scipi nes , sed et nomen ipsum videtur praecessisse Romanum . 6. Enim vero et apud Graecos mos hic longe Romano ant, quior . Atheneus quippe tradit Graecorum barbam ad Alexandriusque tempora 6 in pretio mansisse , eo Rege radi repertum :reque vera numismata ipsa id ostendunt, dum Alexandri, ac successorum in AEgypto Regum Lisimachi, Ptolem ei, Philadelphi, Philopatoris , ac Soteri, itemque in Siria Regum Seleuci , Triph nis , Epiphanis, aliorumque , qui genas exhibent leves 7 . No vissime hunc ergo radendi morem recepere Quirites . quippe qui, nedum Plinio, verum et Varrone 8 scribente , non ante annum ab Urbe condita AS . : bellis scilicet Punicis , radi caeperint , prout numismata ipsa consularia intuentibus Q nitidior Plinii, ac Varronis sententia constabit.
7. Quaestio hic satis bella suboriri videtur, an Siculis noVDculis apud Romanos admissis , singuli certa lege Quirites radere tur , an potius pro lubitu , qua quisque vellet aetate , barbam Vel radere, vel tantum tondere, sive , ut ita dicam, componere , a
48쪽
castigare Valuisset . Quaestionem, ob reluctantia veterum dicta . ita dissicilem , atque implicatam habemus, ut a nemine diremptam viderim , redditam vero a quibusdam viderim sortasse implicatiorem . Clarissimus, quem semper honoris gratia nomino , Muratorius in eam Venit I sententiam , ut crederet Quiritium aliis ras Tam , aliis vero tonsuram barbae fuisse curae : eique causam dedere scriptores, qui modo de tonsa, modo de rasa uno aevo barba vem ha faciunt. Iuvenalis quippe , cujus certe aetate barbae rasur2 vigebat , ita de se loquitur a , Quo tondente gravis juveni mihi barba sonabat. Barba ejus ergo tondebatur, alias non gravis, alias non tondenda. sed radenda , alias non illum dedissent forfices , de quo loquitur . sonum , silet enim novacula. Attamen alio loco ipse idem Sergo
Τonderi ergo , ac radi pro lubitu Valerius quoque Martialis, licet in suis Apophoretis utilem genis radendis appellet novaculam , attamen se barbam non rasitare, sed unice tondere fatetur hoc Versu s) : Iam mihi nigrescunt tonsa sudaria barba, et alio loco, hirquinam ridens Pannici barbam , haec ait 6 :
Sic quasi Pythagorae loqueris successor , et haeres, Praependet mento nec tibi barba minor . Praeterea noster ille Tullius tondendae hunc, non radendae , m
rem innuit, dum Attico Pomponio barbatulos illos ostendit corim rationis juvenes 7 , dumque Clodiam alio loco 8 Coelii barbula
delectatam insimulat. Egregius ille quoque Neroniani temporis accusator Petronius barbatum exhibet his versibus horride nautam 9 , stetit in limine barbis horrentibus nauta , cum e contrario de Augusto haec dixerit Iω Cassius: Caesar tune primum barbam radens, genas suas leves habuit ; denique ut caeteros mittam , Ianus Douza, non obscuri certe nominis scriptor, de hoc Romanorum more sermonem habens , haec ait II : insuper in ministeriis, immo in deliciis habebant pueros, quorum frequenti opera non in tondenda coma pilisque SebIendis modo , aut barba rasitanda , aequandaque simul, aut expungendis
49쪽
genis, sed et pratacis racris . . . . utebantur. Si ergo barbam Quirites modo rasitandam , modo aequandam praeberent; rasura , et tonsura pro lubitu: recta ergo Muratorii nostri sententia . 8. Haec et ipse olim a vero non aberasse sum arbitratus ἔSes immane quantum erraverim, Collegae optimi , mox dicenda monstrabunt. Apud Romanos tonderi, ac radi receptum: hoc certe verum ἰ promiscue radi ac tonderi, ut cuique libuisset: hoc sane non verum . Certa igitur omnes aetate tonderi tantum, certa Ver etiam radi: dum omnes dico, eos dico, qui communem tenent cum bonis civibus vivendi consuetudinem , misso aliquo delicatulo a civili hominum more aberrante, quem ut monstrum insectatur Mar
tialis his versibus I :Pars maxillarum tonsa est tibi , pars tibi rasa est, Pars vulsa est : unum quis putet esse caput t9. Donec igitur Quirites ephebi essent, seque intra juventutem Continerent, quae succreverat sorte barbula tondebatur; cum Vero juventutem exuerent, atque in viros transirent, tunc Primum
sane novacula genis immissa . Iuvenalis quippe , ut vidimus , sibi juveni barbam sub tonsore sonasse dicit sa) ; idemque ait prosecto 3 Martialis, dum , prima detonsa barbula sua nigrescere nar TRt Sudaria , non autem rasa . Barbatulos inde juvenes appellat Cicero λ); ac barbula Marci Coelii adolescentis formosissimi delectatam increpat Clodiam . Quod si Martialis s) Pannico quasi Pythagorae successori, grandem dicat pendere barbam, et Petronius 6 stetisse scribat, in limine barbis horrentibus nautam, haec de nau tis et philosophis dicta sunt, qui ut caeteri, de quibus infra barbam
eamque horridam , ad mortem usque servabant. Caeterum urba nioris notae homines, cum juventutem exuerent, atque in Viros transirent, barbulam, antea forficibus tonsam castigatamque, tunc
Irimum radebant; atque hinc optime Iuvenalis explicat Iuvena-em : is enim qui sibi, adhuc juveni, barbam sub tonsore sonasse dicit, contraria ratione Sergolium increpat; monetque, ne juVenem Credant, ea nempe ratione 7) :
. . . . Quia radere guttur Caeperat
50쪽
ha illa de Augusto juventutem exuente : Caesar tunc primum barbam radens et ipse diem plane festum habuit, et aliis publicam festivitatem i, dixit ; atque ex eo etiam ipse genas leves habuit ad exemplum reliquorum. Atqui si ad exemplum reliquorum fecisse constat, reliquos ergo
Quirites juventutem excedentes, non amplius tonsos, Verum rasos fateamur oportet: eoque certius, quo patet Augustum anno aetatis quinto, et vigesimo I barbam rasitavisse; tot enim anni a Consulatu Ciceronis, et Antonii, quo natus est, ad Marcii, et Sabini. quo barbam rasit, plane intercedunt . II. Quo praeciso autem anno Quirites hanc harbae rasuram celebrarent ignoro . Licet enim sequioris aevi scriptor Macr bius sa) ter septenarium annorum numerum ad hoc exigi scripserit, illud contra liquet. CGum Germanici filium . Caligulam nuncupatum , barbam 3 anno aetatis Vigesimo posuisse, Augustum, ut mox Vidimus, quinto , et vigesimo : qua sane aetate comissatores illos conjurationis barbatulos juvenes, de quibus ait Cicero , barbam dixerim rasitasse. Ut ut vero dies hic non certus, certo certius radendi tempus celebratum . cum juventus in virilitatem transiret .
II. Αjo autem celebratum ; non enim dies hic celebritate ea. rebat . Barba igitur illa , quam primum novaculae subjiciebant, alicui deo , pretiosa condita pyxide dicabatur . Quare barbam posuit Nero conditam in auream piridam, et pretiosissimis margaritis distinctam, Capitolio s consecravit. Trimalchio, et ipse aediculam habuit, ubi lares 6 argentei positi, et uxis aurea non pusilla , in qua barbam ipsius conditam esse dicebant . Tandem Earinus, a Domitiani voluptatibus, barbam radens primam 7 , Pergameo posuit dona sacrata Deo, nec deerant magis solliciti adolescentes', qui barbam , suo radendam tempore , alicui deo jam antea devovissent, de quibus ait ad rem Statius :Ille genas Phaebo , erinem hie pascebat Iacco. I 3. Nil ergo mirum , si, quas dicaVerant, barbas, Cum primum ponerent, Celebritate donarent. Altera nec deerat ratio , cur solemnia deberentur. Ut enim Quirites tirocinii die pueritiam exuebant , sic , barba rasa , juventutem 8 ; atqui laeta dies, qua pura toga dabatur in signum remoti custodis , et positae pueritiae E a lae
, Statius Thebaid. s. qva. LS Iust Lips. in cora. Tacit. I. M.