장음표시 사용
111쪽
ficativa conceptuum sunt talia nomina:quamuis compositionemrdictone quandam habere videanturiquomodo con positorum si s nificatiuae conceptuum sunt Orationes: prout de iis antea dii purariam est. Ergo ct in nomine Armipotens si conceptum id simpliee declaret eius rei cui est hoc inditu nomε, patet potes ipsum cum Melut eius pars capitur,tio ea de cveo quod per te licitur faculta- rein Obtinere, Dictum enim per se nomen Potens uiribus praedis tum designat. ut uero pars huius nominis Armipotens' a sua inta-gritare auulsum,mortuum quidua infit in signiticando: asyllabis nihil lane differens significatione omnino carentibus: quae PariCssunt sinplicium Nominum: quale est Plato vel Dion. Quataquam hi solum intercedat discriminis:quod sit nidiciti: partea per se Notminum ne significatiuae quidem esse videantur: duplicium vero quod quandam visionem praebeat quidem significandi quod velle Aristoteles appellauit, non tamen 6c re vera hoc efficere natura sint aptae. Itaque Nomina sepe hac regula distinguemus ab Orationibus, quq per easdem syllabas cii nominibus pronunciatur: ut in Neapolis idest Noua ciuitas:& Hel lupolis hoc est Solis ciuitas. Vbi enim Nea & polis, vel Heliu & polis , ut significatiua suman-xur, Oratio erit quae vel conditum nuper oppidum indicet,vel Soli lacrum: cum pars utraque conceptum quempiam proprium de elaret. At cum earum significativa per se neutra fuerit, proprium erit huiusce ciuitatis nomen : cuin solus unus conceptus CX tot indicetur,ac pars ob id neurra significate aliquid possit. Haec itaque adduxit Aristoteles postrema exponenda quam prodidit Nominis differentia.Caeterum cum consequens deinceps esset,ut redditam ante hanc differentiam explicaret: id inquam quod dixit sine tempore hoc uelut intempestiuum praeteriit utique deo, cu de ibo precipiendum erit, disputaturus. ubi docebit quo pacto verbum adsignificando tempore segregetur. uod autein huic arartecedit,hoc ex de composito exponens inquit. '
E X Composio autem,quorum nullum natura Nomen es:
sed quando fuerit nota. Siqnidem oe illiterati sonι quidpiami
112쪽
' Operae precium est vel hoc loco quaeramus,quonam pacto, cf. an Cratylo decertet aduersus Hermogenem Socrates positione esse Nomina dicentem,naturaq; esse ea demonstret, asseveret p haec Aristoteles nomen natura nullum esse . Respondendumq; ipsum id Esse natura bifariam ab iis uocari qui natura nomina esse uoluerunt. similiter de quod positione dicitur duobus modis capi ab iis qui positione ea esse constituunt. Ex iis enim qui ipsa natura esse arbitrantur,alii verbum natura sic intelligunt, ut ipsa Na cturae opificia esse existiment: quomodo Cratylus Heraclitusq; censebant: cum peculiare quoddam a Natura nomen dicerent cuique assignatum rei, iacui sensum quoq; alium cernimus aliis sensilibus tributum, auippe naturalibus non artificialibus uisibilium erum imaginibus similia esse Nomina: Vt umbris atq; iis quae ut aquis & speculis rep esentari consueuerunt. Ac nominare quidem eos re vera qui tale proserant nomen:qui Vero non eiusmodi ,ne Dominare quidem eos,sed sonum edere duntaxat,atque obstrepere. Esseque hoc sapientis munus,peculiare cuique nomen conssectati a natura fabricatum uti sanb oculorum acie valentis proprias rerum singularum species atque imagines exacte dignoscere. Alii ea, quasi rerum quae ab ipsis nominantur naturae conu
nientia , sic naturanesse aiunt, ut eius verbi gratia qui Principis praeditus si prudentia, natura nomina sint Λrchidamus idest domitor Principium,& Archi silaus hoc est Populi Principes:& Agesilaus hoc est dux Populi t & Basiliscus idest Regulus: & quotquot sunt eius gener is:fatui uero non item.eius quoq; qui dextra utatur fortuna,Fortunatus & Felix,non eius etiam cui minus illa
faueat. Nimirum & hi non naturalibus imaginibus similia esse dicentes nomina : sed iis quae a pingendi arte perficiuntur: quae diauersorum exemplorum simulacra diuersa conficit: studetq; pro uiribus formam cuiusque exprimere, uo etiam fit ut saepe a Nominibus pedem reserentes resoluentesque conemur earum rerum
quae ab illis nominantur naturas aucupari:quibus cognitis, imis posita rebus nomina tentemus consona iis demonstrare. At qui politione Nomina esse statuunt , partim verbum positione ita pronunciant: quasi rem quamlibet cuique homini liceat quois uis nomine appellarc: quo pacto censebat Hermogenes partim non ita: sed a solo nominum auctore imponi nomina Hunc ueron turae rerii scienta esse, qui nomen cuiusque rei naturae propriu
113쪽
dicet ac celebret,aut eum qui scienti ministrate: doceturq; ab IIIo
singularum essentiam rerum:ac decens germanumq; ipsis nomen excogitare atque imponere iubetur. Hac ipsa vero ratione positione esse Nomina.quod ea non natura,sed rationalis Animae ira da latio procrearit, tum ad rei naturam respiciens, tum ad marisae foeminae proportionem qui in mortalibus potissimum Animalibus cerni natura solent. Haud enim inconsideratae fluuios masculino Graeci dixerint, Maria autem ac Lacus vel stagna foeminino genere nominum opifices appellauere. sed illa quasi fluminia rex eptacula foemineo genere vocanda censuerunt. sicut etiam Fotes: utpote qui matris ad ipsos rationem habeant. Fluvios autem velut in ea prorumpentes,proprie sese habere ad masculi proportionem iudicarunt. in caeterisq; omnibus eodem modo, Vel clarius proportionem,uel obscurius inuenere. Hac enim consideratione &inrellectum masculino genete. Animam foemineo dicere constituetum: cum illum,quasi valentem illustrare:hanc velut ab eo illustrari natura idoneam conspexissent. Ita vero procedentes,neque Vii in Diis ipsis piguit tali generum differentia: sed Solem appellare virili genere decreuerunt, Lunam muliebri:ut quae Iumen ab illo mutuetur.Nam si lunam Α Egypti masculino articulo nominare consueuerunt,terrae eam conserunt opinor:quam
non Sol,modo,verum ipsa quoque illuminat. Proinde & in conuinio verba faciens Aristophanes mastulum soli conuenire dixit: Terrae foeminam masculo eminam Lunae. Constatq; sapientius AEgyptiis Graecos facere,quoniam luna ratione.prima a Sole lumen excipit:quod postea per factam ab ea ipsa refractionem in terram transmittit.Sic Coelum qnoque masculino genere pronucianr, Terram foemineor ut quae este ctricem vim suspiciat illiust
planarumq; ob id genitrix fiat. Quapropter in libris quoque de
Animalium generatione Aristoteles talem horum nominum per genera discretionem probat.Simili his modo cum S eorum quae mundo excelliora sunt actiones esse diuerta viderint,nimirum quibus Oculis ea cerni natura per milit,eminus quidem , vel untamen
eandem M in nominibus quae haec significant proportionem de prehenderunt. Quod si idem masculinum & foemininum apud eosdem nominori videatur,non ob id ad priscos ct sapientes Viros nostrae confusionem referentes ignorantiae, confusa esse , nullio cuin ratione imposita nomina existimabimus. sic enim vel EU
114쪽
mi logiae,quam agnoscunt omnes, exilium indicemus .verum se cundum aliam magis atque aliam rei proprietatem genus Vtrun-
qi in eodem ascitu putabimus:quo modo in Luna quae masculino ct taminino proditUr genere,diximus:ac diuersis eiusdem rei nominibus .Ex his vero facili ratione colligas 3c eorum nominum quae neutra vocamur notionem vel ad id quod prius est ambobus deduci: velut cum primum hoc est primam omnium causam nun cupamus.quod neque eoru quispia qui Theologia fabularu narrationibus obuolutam tradiderunt uel maris i vel taminat specie fingere ausus est . idq; iure optimo . Coniux est. n.-minae masIprorsus autem simpliciter causae nihil est consociabile. Sed & cu Deum masculino proferimus genere,sic ipsum, honestius genus summisso praeserentes appellamus. Aut ergo huc Graeci reserunt neutrum quδd vocatur genus,aut ad id quod ex ambobus prouct nitrui cumpaedion idest puerulum nominant,aut secundum id qda potiore in deterius labitur, ut sperma & hydor hoc est semen atqne aqua. aut penes id quod commune est ambobus.ut Animal aut aliis id genus modis,ne intempestiue his immoremur. Constat igitur secundum eorum significatum quae natura nominantur secundo positionis dicto conuenire. Quae enim ab Auctore instituuntur nomina, ut apte ad res quibus indita senis se habentia, vocari natura possunt: ut ab aliquo imposita poli tione. In Cratylo itaque Socrates' velut Arbiter Cratylo atque Hermogeni virum natura anpositione Nomina sint ex
diametro atq; aduersis sime dissidentibus adhibitus, neq; ea sic positione esse ostendit ut Hermogenes censebat quippe iis αipsum natura lecundo natura existendi significatu contineria atqι iis praesertim quibus res uniuersales ac demum proprias indicamus: ceu quae naturam definitam ac cellam habeant, nobisqς comprehensibilem. Vt enim bene res cedat imponendis primum nominibus in singularibus,quae mutari omnibus modis natura solent, Fortunam quae famae obsecundet inuocandam eisse. Neque ita natura ut Heraclitus affirmabat. Nam positione quoque ea esse: multa quidem ex illorum numero quae in singularibus statuuntur,one rota etiam significatione illa positioni. quam asserebat Hermogenes , quae autem naturam signi scant sempiternam, & haec politione: nimirum secundo p
sitione existendi significatu . Neque igitur Aristoteles hoc
115쪽
tat. atque ut fidem huic sententiae arrogaret, seruorum quendan suorum Sed enim collectiva coniunctione appellauit,s allii alia. Ouam enim natum alicuius aut personae significationem habiturae sint id genus uoces ut nomina, uel actionis passionis ve ceu Verba,ne comminisci quidem facile est, Quoniam vero, id quod positione est in nominibus alit,ut Areus palmus, explodere conantur,nobisq; preces atque imprecationes obiiciunt in quibus nostra si proferantur nomina, plane eos iuuant aut laedunt qui nominantur,cum tamen pactio inter homines iure constet, inter Homines & Deos,ne cogitatu quidem intercedere ualeat, aduersus hos quoque dicendum est,Cum a diis nos immortalibus rationales procreati, nostroq; mobiles instinctu reuerimus, dominos multarum actionum iure esse constitutos,cumq; ii nostra omnia cernant immutabiliter ac constitutiones vostras accipiant,ad has respicientes nobis,Vt qui sponte commovemur, quod pro digniatate debetur tribuere. Immo vero nos per eiusmodi visiones, ap-setitus,inclinationesq; quae ex constitutionibus proueniunt, ta e in nobis ipsius uitae genus comparantes, secuncum hanc congrua nobis frui Deorum prouidentia. Quemadmodum corpora videmus. postquam igne conflagrarunt, leuia fieri natura,atque in lublime obrepere .rursus interrosius ac grauius inritata, contra
pro eo quod tunc in ipsis est pondere in praeceps dese rri . Sole quoque rege ad meridiem superius hemispaerium totum illustiat,
luminis commodas tum uigilantes tum oculis pro naturae modo praeditos frui. dormientes aut ena,vel conuenientes, vel qui aliter oculos contexerunt,ea sua ipsorum culpa non assequi verum non
inuidia quapiam Dei, qui lucem liberaliter cunctis suppeditat. Sed haec satis superq; prodiximus, cum Philosophorum ostendere uellemus consensum,ac theorema quaeri apud veteres solitum plane inscrutatum praeteriri nequaquam probaremus. Ab his uero deinceps syllogismum quem Aphrodisieus prodit interpres
contemplemur,quiq; nomina & Verba natura tantum esse vide tur asserere. Nomina enim & Verba voces sunt inquit, Voces autem natura,natura igitur nomina verbaque sunt. Ad haec itaque dicendum,nomina ct Verba,Voces esse non absolute, sed materiae ratione pnon unciari Quo modo igitur si quisquam dixerit, ianua lignum est: Lignum,naturae est opus: ianua ergo est opus naturae, ridiculus laetit nam ianua lignum esse perhibetur mater in C iii
116쪽
nomine.haud vero quod naturali materia utitur. esse ct ipsum necesse est natura: si quidem quaecunq; subricatur ars, cum eta nostra existant cogitatione,circa naturalem materiam subsistunt eo de ct hic pacto voce naturae donum esse sat edum est: cu vocales simus naturam omina autem di Verba voces esse dictum irinori simpliciter,sed tali vel tali ratione sermatas fictasq; a locutoria, ut vocant, i Maginatione, vocalia instrumenta hoc 3llo ve modo agitante: vel lignum a fabro ad ianuae fabricationem. Quo pacto igitur lignum prius quam sormam acceperit haud quis vocaverit lanuant,ita nec voces nisi tali vel tali ratione affigiatas, nomina vel verba appellauerit.quamobrem ea formae beneficio talia ense perhibentur:ex mentisq; nostrae indagatione progenita, atq; ob id positione .haec itaq; ad syllogismum. Caeterum Aristoteles ex composito nomen esse inde commetatur. cu primo Ortu nominis atque impositione protinus id eius rei notam esse quae nominatur,nec naturale simulacrum appareat,aut totum certe hoc, artificiale simulacrum esse videatur. Quocirca si quis etiam genus inquirat nominis,quoniam vocem materiae ad ipsum rationem habere affirmamns, notam assignabimus ,:vi eius re vera finitio sit, Nota ex voce significante, ex composito, sine tempore, cuius pars separa a significatrix nulla est, substantiam quandam vel personam declarans,nimirum ipsius nunc tradito genere: iis vero quae antehas atque nunc in definitionis ordine prodita sunt, in nominis nos intelligentiam tum ab ipsus materiadum a forma proxima deducentibus .uelut si sedile explicare quis Volens, satis esse ad ipsius repraesentanda notione ducat ligoti tali figura structa esse dicere. tametsi dicere exquisite loquendi liceat, instrumenta
esse ad hoc utile ex ligno,tali fabricatum figura. Erit aute hoc idε videlicet 8c Verbi ct Grationis genus,si insitam illis significatricem uim spectes. Na de se g, significat quodq; significatur mutua
relatione praedicantur. a de te eorurn quae significantur notae merito erunt illa quae ex composito significant. Quod autem addictionem plinet, ipsamq; coplentium syllabarum multitudinem, horum quod uis ad quantum referemus. Porio si Nomen tum notae, tum simulacri artificialis appellatione vocandum ducimus, mirum non est . erit enim quod positum est sine scopo , nota duntaxat.quod autem ratione extuditur,quatenus ex aliis potest stilabis aliisq; costare,simile notis est. vi cius vero quod nomina
117쪽
tur naturae convenaeias,simulacrum,nec nota Sed haec velut cor- tollaria sunt ex supradictis sumeda,consona utiq; iis quae in Cia tylo de nomine sunt a Socrate tradita. Et enim nomen inquit. illae, singularum rerum substantiae imitationem esse,per Vocem artic latam quod idem dictu eli atque ex elementis ac syllabis constitutum,quemadmodu Verba imitationes consequentium esse id est eorum quae substantiis nituntur. Oratione vero eam quae ex ambobus nomine ae verbo composita est.quasi iple quoque tum pethaec,tuin per ea quae in Sophista sunt ante Aristotelem disputata nomen & Verbum sistas proprie partes esse statuat orationis. Viam autem eius dictionis ex composito ostedens Philosophus,
SI QUIDEM ET ILLIT E RATI inquit S O
NI .i voces marticulbrae a V ID QUAM DECLARANT Sonum enim in praesentia ceu vocis genus pro lpecie usurpa
uit ) V T FERARUM: QIORUM NOMEN ESTi
N VLLV M. perinde quasi dixisset, quoniam absq; additione hac nihilo magis nomen declararemus,quam quae natura Psonu ciantur,voces illire ratas:ut brutarum Animantium: quas setas, velut Plato quoque appellavit,quasi cognata iis magis immanitas ex eo sit quod ratione uacent maturaq; inepta sint civilibus murineribus perfungendis: sed astititiam mansuetudinem accipiat: vel eae ipsae in quibus inesse quandoque haec mitiscentibus videtur.
Illud autem Q VORVM NOMEN EST NULLUM,
au t pro nullus dictum est,quorum sbnorum nullus est nomemauc per verbi phtheginatos id est vocis defectum , quarum ferarum nullum phthegmata est nomen. haud enim sanh non osse vocum nomina irrationabilium animantium diceretniam quaedam latra tus, quaedam hinnitus,aut mutitus vocatur.Ηaec cum exposuerir, de c teris,uoce inquam, & significatiua nihil addit quasi per se. prospicua admodum sint. De infinito autem nomine Iermonem Profert,atque inquit. 1 I
VII. NON homo uero Nomen non est. Atqui ne nomen extat quidem quod conueniat appellare .nam neque oratio es, ne que Negatio. Se it in nitum Nomemquoniam cuilibet tum qiiod 6i,tum quod non olbitidem compelli .
118쪽
Hulus autem . nunc meminit praecepti, quonia videbat in Encietationibus quoque saepenumero id genus voces assumit velut chadicimus non homo ambulat: quae nomen nullum ab Antiquioribus metuerunt. Docet igitur & quibus nomine praeditis vocibus easdem esse suspiceris:cum eaedem re vera non sint,ac quona eax pacto nominare aequum sit. Itaque tametsi illas esse nomina su
sp icari quis praeter tim ex eo possit, quod simili ratione cum veris nominibus subiectorum in propositionibus locum obtineant, quodq; iis definitio reddita conueniat nominis. s nam tum ipsis competunt prospicue reliqua:tum neque significatiuae in his partes per se sunt iplae non& homo, quando ut unius verbi non homo parte, capiantur non eas tamen operae precium putat Aristoteles simpliciter nomina vocare: propterea quod significativum Vnius naturae nomen est,eius quod nominaturi singulae autem huius generis voces unum id tollunt quod absque negatione prolaro nomine indicatur Omnia praeter illud quae sunt quaeque non sint caetera inuehunt Non homo enim de solo non dicitur homine.de quo autem,& cane & hircoceruo,& hippocentauro, demude iis quae sunt ac non sunt omnibus dicitur. Quapropter totum hoc iplas infinita nomina uocari iubet nomina quidem, quoniam ut de iis post disputabitur,unum quodam modo & haec significat hoc est uniuersa praeter finitam rem tanquam unum et ut non homo quicquid praeter hominem est quasi unum designat hoc ipso quod commune quiddam habent omnia , quod homo est, id non esse. infinitam autem, quoniam quod ab iis indicantur,non aliqua rei existentiam notat, qui mos est nominibus, sed existentis priuationem pariter iis quae sunt & non sunt congruentem. Quonia autem id genus voces, aut negationes esse quisquam putare ob
negatiuae particulae additionem posset, aut celte orationes propterea quod compositionem quandam reserant,idcirco admonet neutro harum nomine eas posse,neque negationis,neque simpliciter orationis vocari.Non sunt igitur nefationes: quoniam negatio Omne is negativa dempta particula fit affirmatio. nam ct hac affirmationem superatifiunt autem nomina non affirmationes ex
huiusnodi vocibus negatiua detracta particula. Sed neq; simpliciter orationes. Neq, enim precationes. neque iussiones, neq; Vocationes,neqs Interrogationes , neq; Enunciationes deniq; sunt.
quandoquidem Enunciatio omnis aut veri significatrix est,aut
119쪽
sa isi: quorum neutrum ab id genus vocibus indicatur. Quoniam ergo neutro,vel orationis,vel negationis vocabulo nominare eas licet neq; aliud ullum in usu habemus eiusmodi vocibus attribu tum nomen:ut talibus,nominis:talibus, verbi : affirmationis autotalibus.aliudq; aliis eas nos inquit infinita nomina vocemus. Per
verba autem illa S ED SIT INFINl TUM NOMEN,
constat ipsum eius notae vocibus hoc nomem indidisse.
VIII. A T Philonis,uel Philoni,ac talia onnia, no Nomina sint sed casis Nominis. Ratio autem ipsis in caeteris quidem iisdees consentanea: disseri uero: quoniam cum uerbo est aut fuit vel erit verum,aut alsum non prodit. Nomen autem perpetuont Philonis e huel non es.nullum enim adhuc nec liertim, nec
De pronunciatione illa nominum quae in recto fit, quaeri apud Veteres solitum est,utrum casum ipsam appellare,an nequaquam par sit: sed hanc quidem nomen quasi per eam res quaelibet nominetur: alias autem casus nominis,Vt quae a recto per rransfigurationem deducantur. Prostatq; posterioris opinionis uindex Aristoteles .quem sequuntur Peripatetici omnes : tuentur priorem Stoici:& ueluti horum a Dclae qui Grammaticam artem profitentur. Enimuero cum aduertus hos Peripatetici quinq; alias quide Ironunciationes casus merito appellari dicant ea de causa quod recto exciderint rectum uero haud ulla ratione par esse casum nominare, ut ab aliquo delapsum t quippe constare omnem casum ab aliquo superius postro fieri oportere. Respondent Stoici hunc quoq; ab animi cecidisse conceptu .cum enim volumns que in nobis ipsis habemusaeonceptum Socratis prodere, Socrates Vocem proserimus. Quemadmodum igitur stylus superne dimitasus rectusq; humi defixus tum cecidisse perhibetur, tum rectum casum obrinuisse,censemus eodem pacto Sc rectum a mentis conceptu excidisse. rectum esse autem ob principalem in uoce edenda pronunciationis figuram. Verum si rectum inquiunt Peripateaici casum ob id censetis nominandum utiq; ct verba casibu3 co
120쪽
teneri accidet, atq; ad uerbia: quibus ne declinationes quidem sust; nere est natura inlitum ad haec sunt plane absurda:uestrisq; ipsorum praeceptionibus repugnat. Ea dein quoq; in eos dici congrucierit qui generale quoddam supponunt nomen ,atq; ab illo singulare nomen cecidisse aiunt. Ncque enim aperiunt quid tandem sit id P generale nomen uocat neque si conceptum ipsum nomina uel communiter de omni pridicari dicant,p:oprium aliquid inseminis reserent erit.n. in caeteris quoq; Orationis partibus rati eadem. Quare primas quoque verborum voces s Graeci themata nominant in resto pronunciati dicemus. sina iliter .& quecunquet
alie de partibus Orationis piae dicantur. Has ob res igitur peri patetica de iis constitutio praeserenda est. Cetterum casus discerni hoc loco Aristoteles a Nomine: idqi quoniam perinde finitio
nem redditam nominis atque idem admittunt:eo nimirum P Nomen uerbo est iunctum vel fuit vel erit .verum aut falsum profiteatur:casus haud etiam Nam qui Philo est pronon clauit , uel suit Philo,uel Philo erit aut verum aut salsum dixit. Qui autem est Philonis uel suit uel erit uel Philoni est nihil uera prodidit, nihil salii, propterea quod additionem aliquam postulanr id genus Orationes ad sententiam absoluedam. Ergo nili filius uel amicus vel ager addatur,ut Philonis filius hie est vel amicus est hic phialonis vel hic Philoni est ager nihil ueri nihil falli conficitur. Potest quidem species alia quaepiam orationis,ut Vocatiua,uel solo
uno casu declarari nominis: quam ob id ipsum Vocativam nun cupant:cum nullius Verbi adminiculo ad significandum opus habuerit: ut Atride felix. o fortunate, ate . idcirco 3c in hoc uocem supprimimus vocatumq; nisi quod vetet, ad nos ipsos co
uertimus: atq; ut vocationis necessitatem roget , ad respondendum commovemus quasi perfecta sit in eo lententia et Enunciationem tameu facere vel hic , vel casus aliis quispiam ne si est uerbum quidem accipiat , potest . Bene admodum autem Porphyrius annotauit Philosoplis verbum est non pro omni accepcum uerbo esse, sed ipsum id solum capi quod ab ente est detortum, solamq; cssentiam declaiat:vt pei sectam orationem sa-
ciens iunctum nomini obliquis vero,imperfectam. Quippe utrba multa lunt cassibus constructa quae veras vel salsas orationes molli utatutaminii ne vero applicari nominibus ualet ut poenitet
ut quai: cst Poenioci Socrate. At Socrates poenitet insociabila