장음표시 사용
121쪽
Q.Vbi stoicoru quoq; de subiectis terminis in propositionibus
constitutionem recenset ea est id genus. Quod praedicatur uel denomine vel de casu praedicatur. quorum utrunque aut perfectum est ut praedicatum, sufficit cum subiecto ad concinnandam Enun Ciationem. aut impersectum,additioneq; egens aliqua ut absistu tum praedicatsi reddatur. Si quid ergo praedicatum de nomine co fecerit enunciationem, Categorema &Symbama apud illos, hoc est Praedicatum, ex Accidens nominatur. idem entin signi ficant ambo:ut ambulari uerbi causa Socrates ambulat Sin de casu, Para symbama:vt quod adiacent symba mali:veluti Paracategorema sit tale est verbii poenitetur poenitet Socrate. Est. n. poenitetur, ut ita dixerim, hoc est poenitentia ducit symbama: poenitet parasy mbam atquod enunciationem sacere nequit additum nominu ut Socrates poenitet: hoc enim nulla est enunciatio Sed neq; admittere declinationem potestuet ambulo, ambulas, ambulat neq; cum Numeris euariare. Nam quo pacto poenitet hunc dicimus,lta quoq; hos poenitet. Rursusq; si praedicatum de nomine casus Dominis cuiusquam additione ad enunciationem faciendam Opus habeat. Minusquam categorema nuncupatur: quale est diligit re fauete ut Plato diligit nam si quem diligat adiicias,ut Dionem,simitam enunciationem sicis,quae est , Dionem Plato diligit. Sin quod praedicatur de casse,alii casui coniungi ad enunciationem statuendam requirat, Minui quam parasymbama dicitur. tale est.miseret: ut peccatorum miseret Socratem omnia autem haec Ver ba nominant. Ac talis quidem Stoii orum de his est constitutio.
Nos uero summatim ea quq ab Aristotele prodita de nomine sunt colligentes, proprie Nomen fore quod ad presentem institutionem attiner,dicimus uocem signifieantem,ex com posito,cuius significatrix pars nulla est,separata finitum quicquam indicans,atq; cum uerbo est uel fuit uel erit uerum aut salsum declarans Sed quamobrem non hanc ab initio reddit finitionem Nominis. Aristoteles me oratio infinitis commemorandis nominibus ac casibus turbaretur Proinde multa apud illum significata esse Nominis monemus. Etenim uocem omnem ex composito cuiusq; signi ficativam rei, Nominis appellatione dignam arbitratur. Ve Iut Sapiens quoq; in Sophista:qui Nomen simpliciter in proprie dicio Nomen Verbumq; partitur: quo quidem significatu possunt &Verba nominum vocubulo contineri . id iple vero in sequenti
122쪽
bus palam facit, cum ipsa ergo si per se inquit, dicantur Uerba
Nomina sunt,aliquidq; significant: quasi ea nominum appellatio ne censeti dignum putet ob significandi facultatem. quandoquiadem ceu nomina quoq; interdum sunt actionum ,aut affectuum a quibus indicantur. Vocem quoq; omnem quae in propositione Subiectum facit,Nomen apud ipsum dici comperies. declarabit hoc tertio libri capite his verbis,Nomina autem & Verba si ita ponantur idem significant. Hacerg o significatione bonus & iustus caeteraque eiusmodi,si in communi catione aliorum quorundam spectentur participium subiectorum,ac de quibus praedicari natura valent,verba, nec Nomina uocantur.at contia ambulare ct philosophari non Verba ,sed Nomina quoniam in propositionibus terminos faciunt dicentibus ambulare est moueri: philosophari est utile.quo etiam fit,ut iungant iis Grςci articulum: uelut quae locum nunc expleant nominum. Quin & Aliter Nomen pro edita a principio nominis finit ione dicitur, significativa vox omnis, ex composito, sine tepore, cuius pars nulla leparata significatrix estiqua ratione & bonus & iustus es non homo & Philonis 3c Philoni esse poterunt Nomina. Ad haec quoq; Nomen appellatur vox
omnis quae proditam nominis definitionem capit,ac finitum aliquid certumq; indicant: quo significatu casus vocabulo nominudici nil Getat. infinita nomina haudquaquam licet. Dat autem intelligi haec nobis cum omne inquit Affirmationem Negationeq; aut ex Nomine & Verbo,aut ex infinito Nomine Verboq; costare:utique nomen dirimens ab infinito duntaxat Nomine haud
uero etiam a casibus. Item praeter enumeratos modos omnes nominis,appellatur id nomen quod est additis finitioni reddite nominis distinctionibus perfectum est: motis tum casibus, tum infinitis nominibus.Nonae itaque cum quinque appelletur modis, quae hic ab Aristotele produntur uniuersa recte sese habere affirman dum est .Etenim finitio deprompta Nominis tertio enumeratorus gnificato ipsius integra est.neque post additae cautiones cierogant finitioni: sed significata nos quaedam aliardocent Noministncpe quae de infinitis traditur nominibus quartus quae de casibus
quintum Verba aute illa dictionis, RATIO AUTEM IP
SIUS i N.C AETERIS QUIDEM IISDEM
E SI CONSENTANEA, de eo dicitur nomine quod pcr casum aliquem proferturmimirum esse id definitionem,quam
123쪽
rationem uocauit,nihil in caeteris quidem diuersam ab illa quam a principio edidit finitione nominis habitum. Nam hoc quoque uox est significat,ex composito, sine tempore,cuius pars separata nulla significatrix est.caeterum hoc differentia illa superare , quae casus a proprie dicto segregat nomine:quatenus carus si cum uerbo est uel suit uel erit proserantur, Enunciationem nondum abso lutam faciantiideo nec uerum nec falsum decernant. Nomini autem uel solum aliquod unuin ex verbis satis esse ad persectam cudendam Enunciationem.Sunt porto & verba illa ab Attica consuetudine desumpta .nepe eorum qui multa simul lust agia ad populum serunt. Nam Scriba cum primam ex conscriptis sententiis populo legeret, eius nomen qui Icripsit patrem,tribuum, rem exponebat: ut Demosthenes filius Demosthenis petanteus hoc affert 1uffragium, Secundo vero,siue etiam rGtio , si ita sorte acciderit declarando , aliud quoq: eiusdem uir lectum iri suffragium tan tum indicabat cum ad populum dicere priusquam id legeret,caetera quidem iisdem consentanea sunt:hecuero etiam censet. Quamobrem hac ipsa quoq; in Gorgia dictione usus Socrates,eam illis qui in populo conscribuntur tulit acceptam.
V E R B V M autem est id quod ad signiscat tempus: bcuius pare nulla seorsum signi cat ,sempers eorum notae'
quae de alio dicuntur .Porro adsigni care inquam tempus, quomodo valetudo nomen est: valet autem verbum . ad igni catenim nunc es: Ac notasemper est eorum quae de alio dicuntur nempe illorum quae desubiecto,vel in subiecto sunt. An non.valet,π non laborat,verblim non voco .ad igni cat enim tempus
semper e si de aliquo. non est autem differentiae inditum non mensed esto in nitum Verbam: quoniam unicuique tum quode is tum quod non ei pariter competit. Similiter, valebit, quosque, in luti,no verbum sed casus Uerbi: eo sane a verbo differentia, quod illud praesens tempus, haec circumiacens ads
124쪽
BS O LVT A quidε Verbi finitionis redditi
similitet utique Nominis editae finitioni fuerit, uox significas ex cύposito,cuius pars nulla seorsum significat. Aristoteles asit uelut amator breuitatis post habitis omnibus iis quae Verbo cuNomine ratione explicata iam sint ab illo qaocii fieri verbii a Nomines differt autem adsignificando tepore)institutione de eo conficit.Veruin si ita sese habet hoc: quid ergo illud Addidit. CUIUS PARS NULLA SEORSUM SIGNIFICAT: quod in Nominis quoq, ratione postulam
est Itani ad nanc difficultatem Porphyri eum illud dicimas, quasdam esse Grationes ex verbis c5positas quaru significatiuae sunt partes ipsa inquam Verba ex quibus orationem cosistunt: ceu CK dico ambulare est moueri. Naq; ambulare est moueri & est cii totius partes sint orationis signi licativa pia sunt ipsa. Ergo ut ab id genus orationibus Verba lecerneret . quibus partes aliae uerbi finili iras conueniunt, Voκ inquam. fignificativa ex coposito, tempus adsignificans,iplam necessario vel hoc loco differetia adiecit. Sed quo modo non significare tepus ,sed adsignificare Veibum dixit An quoniam significare est ut supra quoq; admonuimus ,aliquid in primis declarare assignificare autem, pret ter id ς, primum de claratur,simul aliud quoq: secunda ratione quidquam prae se serre. At verba, cum actiones poti, lim si quasdam aut affectias declarare uolumus pronunciamus. tempora vero quae actionibus vel passionibus adiacent,in quibus esse illae vel suisse,vellare perhibetur,cum iis velut simul elucescetia videmus. De caetero aute deinceps & constructionem quam in propositionibus obtinet Ver
. T V R. idest aute iraedicati locum a Verbis perpetuo,nec subiecti Occupari,idq; tion iniuria. Nam si actionum significativa sunt Vel passionum hae vero non sunt absolutae, nec ipse per sese eXistunt, sed ad alia agunt uel patiuntur relationem habent,patet e5Deniens utique iis esse ut de illis praedicentur. Sic uero statuit &Plato de iis in Sophista significativam quidem omnem voce NOinen appellari his asserens uerbis,Ho. Age ergo quemadmodum 'de speciebus ac litem disputauimus, rursum itide de Nominibus consideremus.nam haec quodam modo ratione id dilucescit quod
125쪽
in ps2sentia quaerimns . The . Quidnam intelIigendum est de
Nominibus Ho.Utrum inter se omnia congruant,ac nullum, vel quaedam uelint, quaedam uero minime.The.Constat hoc sani ,uelle alia,quaedam nolle. Ho. huiusmodi quiddam ais forsitan. Q uae non interposita mora pronunciantur ae quidquam indicant, mo- tuo conueniretquae continuata nihil significat, non cohaerere. ex
quibus uel illud dilucet orationem unam ante Aristotelem dicta esse illam a Platone quae unius rei significativa esset. hoc enim est in dictione illa quidquam indicant.si quidem & quae in concinne se habent .hoc est non interquiescendo prolata inter se Nomina sine Uerbo uel Verba sine Nomine, lignificant omnino sed plura ,& non aliquid .. Solas autem species duas esse significatiuarum vocum, Nomen ae Uerbum: quotum illud substantias declarat: hoc actiones uel passiones: quas ille graece praxes idest gestiones nominauit his docens conse quentibus. The. Quomodo istud quoddam dixistit Ho. uoci te arbitratum confiteri existimavi. Est enim duplex nobis genus earum declarationum que circa substantiam uoce fiunt. The. Q uo pacto Ho. Alterum No
mina uocatum alterum Verba.The. Dic ut tun qne. Ho. Declarationem qua gestiones significantur, Verbum vocamus. The . Etia. Ho. Signum autem ipsis impositum uocis illas gerentibus , Nomen .Ex quibus ip se palam cernitur non solum actionum aut a se sectuum fignificans vel bum esse dicere, quod gestionis vocabus B indicatur ,sed signum quoque seu notam ante Aristotelem nominare inimirum signo significatiuum apud utrunqne auctorem declarante positioneq i significativum: sed non natura,quo modo superius de iis,cum de Nomine ageretvt,explicatum est. Q uin &adverbium S EM P E R non sine caula adiectum est hi dictio
ne illa . ac nota temper est eorum quae de alio. dicuntur. Hoc enim Verborum maxime proprietatem ostendit. quoniam &quaedam Nomina interdum praedicari nil vetat tui animal de homine sed illa neq; ex eorum numero sunt quae solum perpetuoq3 praedicantur et neque per se ipsa sine aliquo Verbo praedicata, ut est vel non est absolutam oratiouem efficere natura ualent. At Uerba propriam utin seruantia solum semper'; ipsa per se praedicari accidit. Hec de uerbo locutus, deinccps quaecunq; ad Praeceptionem contulit, explanare contendit ac iure id primum quod adsignificate tempus dixit, nimirum necessario assumptum
126쪽
ut Verbii I Nomine plane distingueretur, aperuit breuiter,Nom
n ' de Verbo quae eirca rem eandem uersantur ualetudine inquam
ct ualet mutuo collocatis: ostensoqHNonaine nullius significatiuo esse temporis:Verbo autem praeter eam affeci ionem qua prodici pue declarat tempus, etiam significare. Ab hoc vero, dicti ocictilla omissa cuius pars nulla seorsum significat ut que cum de Noemine ageretur, sanis adepta est explanationis, ad reliquum trarisit: ac signiscat tua dicta esse illorum inquit verba quae de alio praedicantur . hoc est de subiecto: uel in suo iecto. idq; propterea, quoniam Verba quo pacto & Nomina,alia quasi per assentia sint in iis de quibus praedicantur,completivaq; illorum , praedicari dicuntur: st in Pr dicamentis de litb ecto uocabatur.alia ut accidentia subiectis: φ m subiecto appellatur.d Quemadmodum enim rizhomine animal albumq; praedicantes,quae Nomina sunt,non eadeutrunq; praedicamus modo sed animal ut de subiecto de hominoe dicimus,album quasi in i plo subiecto ipsum esse obtineat, ita res quoq; in praedicatione habebit 'Ierborum. Nam ubi d ixero,ambalare est loco dimoueri vel calefacere est facere dimoueri loco deambulando ut de subiecto praedicaui: sacere de calefaciendo: quoniam illis generaliora sunt .cum autem Socrates .ambulat Pronunciauero.vel Plato legit pr dicantur per accidens hia de subiectis praedicata.Ergo ut species ambas ostendat praedicationis ob id cuperpetuo praedicari solere Verba prodiderit,ita subiunxit, modo vi de subiecto, modo ut in subiecto predicari. Sed haec quidem expositio quadrabit ita sese, ut apposuimus,habente scriptura zqua in plurimis inuenimus exemplaribus. Q uod si qui habere se eam
ct hoc modo uoluerint,ac nota temper est eorum que i ncia ut ,ue
eorum quae de subiecto velut Porphyrius inquit Philolophus, hic illud de subiecto pro in subiecto quoq; dicemus acceptum. Od enim in subiecto appellatur, id indifferenter de subiecto.
uocare quandoque consueuit. Prior igitur scriptura intererae latici eligenda est.Verba autem subiecta quoque interdum heri. Vt philosophari ,cum plutosophari dicimus utile est & ambulare in propositione illa ambulare est moueri neque tunc ut uerba, ted tanquam nomina in orationibus capi, ob idq; ipsas preponi artica Ium , supra memorauimus. Ac dicere sane oportet fortassis , ab actionibus passionibusq; haberi quasda naturas ac proprietates quibus etiam a se mutuo differant: ct eas dici aliorum quorunda agentium
127쪽
agentium esse vel patientium: significariqi eas a nobis: a quibus
interdum velut ex entium numero sint,ac quandam obtineant naturam,alias circa subiecta quaedam alia subsistant ipse cernuntur. Proinde voces que substantias illarum fgnificant, Nomina vocari: Uerba autem,quae ad subiecta relationem declarat, Quare P pilosophari& ambulare ac demum quaecunque apud Gramaticos Infinitiva nominantur,quatenus ac significant lepus ,verba dicuntur nec Nomina:quoad vero quoquomodo subsistentia quedaindicant,ipsas inqua actiones vel pastiones, prςponiturq; ipsis' apud Graecos Articulus, qui Nominibus anteire duntaxat soler, nec perpetuo locum obtinent praedicatorum, id quod proprium verbi esse uult Aristoteles, Nomina nec Verba nuncupantur. terum illud attendendum,cum praedicata quoque haec fiunt, que- admodum moueri in propositione haec ambulare est moneri uel
iuuari in hac philosopnari est iuuari nihil in praedicando a cinsis nominibus,ut animali disserre.Neq;. n. possunt haec sine est verbi additione,vel no est uel dicitur vel debeo:vt in hoc dicere debeo aut id genus aliquo,absolutam orationem coficere.Cum ig rur ceu quouis modo entisi quorunda nomina hic accipimu tunc& de illis quae ab his significatur quidquam enunciare, ac de ipsis quaedam plane uerba praedicare aggredimur: ut in Veris nomianibus facere consuevimus: Sed dicta iunt haec de uerbis iis quae a Grammaticis infinitivi modi nominantur:quibus etiam solis actiones aut passiones quae in subiectorum ordine accipiuntur,cum dicendii ct de iis aliquid est, significare proprie solemus. Si qua vero Sc in aliis modis aliquando fiant subiecta ut ualeo uerbum est sermonem tunc animaduertas non de assectione nobis ipsa quae indicatur, sed de si nificante illam voce haberi ipsam ut uocem cc sideratibus uulgoq; inditu nome eiusnodi uoce explicatibus etem iter ea quae s sit & uoces cc sent.easq; ut alia quoque a se mutuo discerneres,aliis aliisq; significamus nominibus .id φ non solii in uerbis inuenies, sed et in omni cu significatiua,tu experte significationis uoce fieri.Graeci. n. ho men syndesmos dicunt.1.haec quide.coluntlio:& to to arthro. i. hoc hoc articulus:& to id est hoc enax rubii significans. At Aristoteles non ipsum per se uoce uerbi esse ea dixit quae praedicari ppetuo uelit: sed qd ab illa designat:estq; aut aci)o quaedam , aut affectus ideo sicci iam dixit, notam semper esse eoium quae de alio dicuntur. ac de his quidem satis. De VaAmmo.in perihel. D
128쪽
bo autem infinito non prolixiore opus erit nobis oratione. quIpispe eadem iis dicemus quae de infinito nomine pronuntiaui incis, nimirum haud omnino a verborum natura evasisse: id quod breuiter commonuit Aristoteleste i dixit, A D SIGNIFICAT
ENIM TEMPUS: SEMPER Q V E EST DE
ALI QUO O . ac quoniam non de certo aliquo dicitur, propterea totum hoc Insanitum uerbum appellari.Cum uero NON
EST AUTEM inquit. DI F F E RE NTIAE NOMEN INDITUM, Verbi infiniti diuersitatem qua a finito dirimitur,differentiam nominat. huic uero ait diuersitati non esse inditum nome, quo infinitum hoc uerbum,de quo sermo est, aliud esse a Verbo,declarare nobis liceat:quemadmodum nominis a uerbo differentiae nomen hoc ipsium impositum habemus, quod alterum Nomen alterum Verbum uocatur. Quandoquide
igitur non sic in Verbo quoq; ac Verbo infinito duo posita habemus nomina, quae differre haec inter se ostendere nobis possint, sed ipsorii quide alterum quoddam obtinuit nomen quod Verbudicitur:alterum a nominum conditoribus neglectum nulla eiusmodi uoce donatum est qua significetur, discrimini assignatum nomen non esse ait in loquendi usu, hoc est Verbi infiniti proprietati qua a finito seiungitur: quam quidem proprietatem p
tres auctoresq; docuit nominum peculiaris cognomenti cuiuia quam dignitate honestare. Quapropter nomen ipse illi statuens,
infinitum Verbum id censet vocandum: a V O NI A M VNI
C V I a V E TUM QUOD EST , inquit, T V M UOD NON EST PARITER COMPETIT
saneq; competere pro eo accipit quod estre uera praedicari. Nauere quidem aliquid uel de non ente praedicari,quasi non competens illi,neque competere natura aptum,nihil prohibet: utcs hippocentaurus inquam,non ualet uel non laborat aliquid uero ei quod ne quide est,c5 petere,neutiqua potest. Post haec tradit nobis uerborti ab ipsoru casibus disserentia:quo faciebat in Nomianibus, atq; a se inquit ea quae in praesenti dicu tur tepore cuiuscit': fuerint personae, Verba appellari:ut ualeo & uales & ualet pretienti aute eo uidelicet φ in latitudine spectatur . nu in mometo, ut uocant teporis nihil facere licet aut loqui. Quae uero Circsi iacens adsignificant lepus CIRCUMIACENS aut nominat tum Praeteritu,tu futurui uelut instans ambietia casus uel bi nucupari
129쪽
ut quaep transfiguratione ab iis fiant uerbis quae in praesenti tempore efferuntur. Itaque a prie verbsi esse id qd in praesenti pronuciantur tepore,ac finitum aliquid certumq; significat. Q d si quis uel hoc loco quaesiuit,quid sit, quod non has Aristoteles ab initIo uerbi definitioni addiderit differentias,Non nos. ut Herminus initio proditam definitionem esse imperfectam excusabimus:sed apud philosophum plura quoque significata uerbs esse . atq; alterius haberi quide illam significati definitione quae a principio editur aliud uero quoddam per ea quae nunc adiiciuntur,philosopho describi. Tripliciter. n.Verbum apud Aristotele dici c5 petries: aut uoce omne quae adsignificat tepus & cuius pars nulla seor um significat: semperq; de alio dicitur:ut principio definiuit . quo qdesignificatu Verba quoque infinita di Verbi casus uerborum nomine censebuntur. Aut omnem uocem quae praesens adsigniscat
tempus duntaxat, ac finitum quidquam declarat: qaat nobis per praesentia uerba signiscatio traditur. Aut uocem Omnem quae praedicatum facit in propositione . quo circa bonus ' iustus αalbus & animal cum accepta praedicata fuerint,Ve: ba,si significatu hoc attendas,dicuntur: id quod in tieuito priorum significatun it. Porro quod significatum hoc quoq; agnoscat V erbi, indicauit iam uel inter huiusce tractationis primordia:cii diceret, Itaq;
Nomina ipsa & Verba similia sunt illi conceptui qui sine compostione est ac diuisione:ut homo uel album nimirum ubi nihil addatur. In sequentibus quoq3 ipsum in eadem inuenies perstarusententia,ubi Nomina inquit, si trasponantur & verba , idem significant. hoc. n. effatus, hominem albumq; proponit atq; utrunq in alterius locum transmutat:quasi sit horti alter si Nome, alterii Verbum. Ergo si in propositione Homo est albus dicente, Homo assumitur Nome: uti principio quoque est acceptum, album ut
Verbum capi conspicuum est. Et in ea quae ad nanc reciproca atque album subiectum,praedicatum. Hominem facit, patet albi Nomen dictum iri:Hominem Verbum, Sed haec praeter naturam est praedicatior velut cum domino quoque accidisse Hominem dicimus. Quo fit ut Hominem non proprie vocari Verbum dixeris, nec album Nomen et ut quod nec secundum naturam praedicetur de Homine. At cum de homine album praedicabimus, erit,& praedicatio secundum naturam 8c praedicatum iure uerbi
.ppellatione nuncupabitur . quasi quod homini impertitur
130쪽
significet.de eoq; natura sit idoneum ut subiecto predicari Ilis ergo expositis, inspiciamus ea quae ab Aristotele de Verbo dein ceps produntur .
IPSA ergos per se proferantur Verba, Nomina seunte aliquides signi cant. mentem enim fit qui loquitur: qiiis, au
diuit acquieuit.veramst ne an,nonst,nondum indicat. Neque
enim esse vel non esse nota est rei ac ne si ipsum quidem enssos Iam dixeris. Nam ipsum quidem nullum est ad ignificat autem copostionem quandam quam sine compo itis no est intelligere.
Cum.n. per supradicta sinitionem verbi tum communiorem, tum peculiariorem nobis tradiderit.vult per haec quonam pacto sese verba ad verum significandum saltum ve quid piam habeant, explicare. Iam quidem inter initia ubi communiter de rerum,conceptuum Animi,uocumq; mutua cohaerentia disserebat,simplices voces omnes similes esse illis conceptibus prodidit qui compositione veI diuisione carent:atque nec ueritatis capaces esse,nec salsitatis . Nunc vero id confirmare apertius vuult ostendendo eo quod in simplicibus uocibus veritatem admittere & falsitatem maxime videtur,Verbum inquam,horum neutrum indicare.Nam ibi parte altera orationis. Nomine in medium adducto, tametsi in quam maxime compositum sit,ut Armipotens, & Hircoceruus significativum esse quidem ut naturae cuiusquam aut notionis non tamen veri vel salsimisi Verbum illi quodpiam additum suerit monstrabat. Hic autem eadem nobis de verbo tradens praerepta,nempe significativum id esse actionum quarundam aut passionum:non tamen veritatis vel falsitatis: nisi aliquod ipsi fuerit
copulatum nomen, IPSA IGI TU R SI PER SE,
dicitq; nomina. i.significativa.proinde planiore hoc faciendo subdidit aliquidq; significant. De inde probans lioe,significativa esse inquam Verba quarundam rerum,deinceps addit, M ENTEM