장음표시 사용
291쪽
a14 SECTIO I III. DE PRO POsITIONI B
effabile aut opinabile uocetur,ex eorum quae sunt fieri numero, non eo pacto quo recensuimus,sed quasi obtineat ex se subsistetiam,idcirco uerum inquit non esse,id ad non est cum opinabile esse dicatur sic ens feri affirmare. ut uel sine respectu illo ad nos relato subsistentiam habeat:cuiusmodinon ens esse id censet qd in diuersitate positu est: quodq; in omnibus iis quae sunt inquit dissipatum esse,neq; eo quod proprie est minus existere. Hactenus prouexit Aristoteles P positionum earum contemplation εquae ex tertio appraedicato componuntur: pulchraq; nobis comis plura de ipsis praecepta tradidit: ac multis sine uisus est ordinem iis nullum indidisse. quo factum est,ut librum nonnulli inter comentarios magis reponendum putarint. Nobis uero p singula capita praecipua cura incubuit,ut sequella continuitatem ostende-vemus.Sed ad propositiones cum modo coniunctas accedamus.
Η R C Cum explicuerimus, considerandum est quom pacto af rmationes ac negationes intersese id genus habeat, possbile esse ac no possbjle cotinges ac no coringes pro terea de impos biliij, ac nece sario ut rei quaeda in ist dubitatiues.
V M ad absolutam numeris omnibus eorti cotemplationem quae hoc nobis opere proposita sunt,adhuc stipet sit propositionum illatum consideratio quae cum modo prosertitur,tradit, ea hoc capite libri Aristoteles:duoq; haec sola nobis de ipsis exponit praecepta, negationsi modii pponendatu :praeditatumq; ite diuersis modis P politionii sequela. Nobis uero si exacta traditarum nunc propositionum habenda notitia sit eaq:, facilius assequenda quae de sis disseruntur philos Pho,ante uerborum explauatione, dc cid
292쪽
modus sit pcipiendum est: ct utrum finitus sit illorum numerus; nobisque cogntrus,ac quot qualesq; eligat modos Aristoteles adippositionum haru praeceptione,& quamobrc hos,& no alios: &qua ratione differant a uocatis materiis qui assumuntur modi,cuillarum appelletur nominibus:ite an omissus modus ex iis nullus sit qui in proposita propositionem contemplatione ascisci debuerit: praeterea negationes ex affirmarionibus quo pacto faciamus in hoc genere propositionum: id qd de ipsis considerari primit Aristoteli dicebamus his accedit omnibus,quonam pacto harum quoque numerum propositionum omniu ex diuisione coprehenderimus. Modus itaque uox est quae quo pacto insit in subiecto praedicatum significat: ut cito cum Luna,dicimus cito restituitura vel bene ut Socrates bene disputat uel ad modii ut Dione admodii diligit Plato:uel semper ut in illo Sol semper mouetur. N merus no est illoru natura infinitus neq; nobis tamen comprehesibilis,quemadmodti neque uniuersalis subiectorti aut praedicatorum: quae nec ipsa colligi numero possunt Solos autem quatuor assumit Aristoteles ad propositionis quae modum obtinent contemplatione necessariis,possibile contingente& ad hos impossibilet mut qui uniuersales maxime sunt:& ipsi rerum naturae familiarissimi. Quanam igitur possibile habere uult ad cotingens differentiam 8 An qd solo nomine id quod proprie est possibile dita fert a contingete:possibile uero simpliciter proprie contingente latius diciturnd quod posthac ipso nos docente Aristotele intelligemus.Verti nunc quasi iide sint, inspiciamus quo pacto diis
rant a materiis modi,quandoquidem has quoque diuidebamus ira necessariam,impossibilem,& contingentem. Itaque dic dum est. censeri a nobis materias in ipsa rerum earum quae sunt in propositionibus sumptae natura spectari. ippe necella plane est, uel semper inesse subiecto praedicatu,uel nunquam:aut inesse interdum alias secus, qua etiam ratione materias uocari eas diximus, quasi sine his ne subsistere qui de propositiones ualeant . Modos uero in eo ipse qd a nobis pronuncientur subsistentiam habere, quodq; complentibus propositionem terminis extrinsecus addatur. Quo fit ut,quod ad materiam attinet,uvam esse propositionem saepius accidati ob additum modum mentiatur. Nam quae sol mouetur propositio inquit, uera est.quae ad uel bio contingev
293쪽
M 6 SECTIO IIII. DE PRO POsITIONI B.
ter appone do,co tingenter hunc dicit moueri,propter modum Ium mendax deprehenditur . sic & Socrates ualet aut albus est
propositionem ueram quandoque, modus adiunctus necessitatis falsam reddidit:cu Socratem dicimus necessario ualere: aut albuesse necessario. Ne uero existimaueris solos amnes materiis modos accomodari oportere propositionibus. Na queadmodum de subiecto quolibet ili cuiquam libeat praedicari est integru, fiunt aute uerat aliae propositiones,quaeda ementitae, sic & propositioni quae caret modo quencunque adaptare quis modii uelit licet adiicere. Haec cu sint manifesta,c5sideremus deinceps utru & alius praeter hos modus cognatus iis, alibiq: in P pontionu conte-platioe acceptus Aristoteli, in hac uero cui niic incubimus tractatione omissus, an iiequaqua sit. hunc enim inexistente hoe est qui inesse dicitur interpretes plurimi Aristotelis esse arbitrantur: &ante necessaris contingenteq; in Resolutoriis enumeratu. Mihi uero hi pIane a ueritate aberrare, atque Aristotelis sentetia uidetur.haud enim modus omnino est ipsum inesse. led cu diuisae propositiones in modo carentes sint ac praeditas modo, propositiosnes modi expertes ab ipso inesse informari aio:nimiru ad ea respiciens quae superius de oppositione inficiationum modo carentium ad affirmationes praecepta simi: ubi dicebat. uoniam aute&quod inest licet, tanquam no insit,& quae ab his sequuntur: penesqi ipsum inesse ac no inesse oppositiones fieri propositionum illarum decernebat quod idem penes ipsum esse dixeris ac non esse.secundam quod uel hic contradictoria propositionu omniuribus modus no adhibetur oppositio fieri plane censetur. siue ipsum est actu siue etiam potestate obtineant: cum quae modu asciscunt,id genus non sustineant oppositionis: sed ipsis modi inter se opponatur, uamobrem Arii toteles quoq; cu propositionescii modo coniunctas tradere hoc capite P posuerit. primum hoc de iis quetrendum censuit quisnam cotradictoriae sit illarii oppositio is modus,quasi nec prius quid qua fuerit de modis locutus: nec ipsum inesse ac non inesse commune quid cum modis habeat.Itaq; tu his de causis ipsum inesse modus esse aliquis haudquaquam mihi uidaur:tum quoniam ipsum hoc modum esse ambitramur eum qui quo pacto in subiecto iniit praedicatum indicat. ι ergo rationi sit consentaneum ipsum inesse modii appella
294쪽
re qui existendi qualitate declaret tu etia quia propositam de prositionibus comme tatione, ct de syllogismis in Resolutoriis descripta impersect a esse confitebimur: cit neq; omnes hic uniuersales necessariosq; tractatui modos assumptos dicamus:neq; illiee sectiones syllogismorti ex .ppositionibus traditas omnibus: sed ex solis modii habetibus: tametsi ex propositionibus absolute omnis Aristoteles diuisione illic faciat:cci ait. Quandoquide uero Ppositio est omnis vel eius quod est Ineste,vel ex necessitate inesse vel inesse contingere. Hoc igitur & ex iis quae prodidimus euideter demostratu arbitror, & pluribus colligi adhuc potest rationibus. A t uero neque i plum solii, cu solum animal sensus esse capax dicimus,aut sol si gressile,modus esse quis ualet: ut quida autumant neq; .n. copularetur subiecto, sed asci titia magis est piae finitiomon simplex tamen:asfirmativa quaeda inquam aut negati- Daniec quae subiecto cuiquam siue finito, liue infinito, ut quatuor quae libet illarum praesinitionem quae ad propositionum sunt cotemplationem lutceptae, accomodari possit sed quae actu de unci quod in propositione dicitur, potestate uero de aliis quoque dcque sunt:& quae non sunt enuciatione facit. Quare & ex asii imatiuarsi altera praefinitionu,solaque negatiuarum est uniuersali commista.Nam qui solum animal sentiens uel solum animal gressile dixerit,is aliud uihil significat,quam inesse animali quod de eo praedicatur,uel omni ut sentiens .vel alicui, uelut gressile, alii uero praeter animal nulli competere. Quapropter ne una quidem proprie id genus est propoli tio: ut quae pluribus aperte subiectis animali & non animali utatur: idemq; affirmet de horti altero uniuersa liter, uel ex parte de altero uniueis aliter neget. Ac nece sis propterea non est quod de praedicato uniuei saliter appellatur,ut
animatum,cum omne, licimus, sensu praeditum,uel gradiens om-' ne animatum est de subiecto eo tutius praedicari quod in prima propositione fuit acceptum.Nam ipsum quid c de animali per primum tertium ue primae modum figuret praedicari est necesse:haud uero etiam de solo.neque enim de iis praeterea quae praeter animal stant, quasi negativa minor fiat propositio,necesse cst negari. Itaque si ipsum proprie capiatur solum hoc est autem ut nomen quocunque dicatur,trium generum, modus non est et sed a scititia
pretii nitio, uti prodidimus:subiectoq; annectitur : cuius discretio
295쪽
ars SECTIO ILII. DE PROPOSITIO.
nria caeteris oIbus praeter ipsum declarat. Etenim si dicato quoq; iunctu.quadoq; videatur, ut in hoc Socrates veste sola est attrita indutus simile dc hoc simplicibus habebit prefinitionibus:ur in illo omnis ho omnis est capax scietiae. Quod si adverbialiter dicatur ideq; ad uerbio duntaxat valeat, tunc modus est, qui non subiecto, sed praedicato c5 iunxitur: significatq; illo subiectu *nceren5 cum opposito impertiri. Proinde Des immortale solummodorationale vero Anima,corpusq; illud quod in orbe circumagiturct immortalia & ns immortalia esse dicimus:quibus alterii rati ne substantiae, alter u Ppter actione tribuimus:uel ambo et Ppter substatici,alio immortalis alioq; significatu. N a Timaeus quoq; rationa nostri hubstatia immortalibus aequivoca appellaticoelestia
Vero corpora no omnino immortalia .verti ne isic vox quide haec
solii siue quod eius uice accipi ε adverbi si d6 taxat pluribus illis atq; innumerabilibus modis,ut bene,& p spicue, plus quidqua obtinebit, ut ad Pposita nunc Spositionii c5templatione asciscatur. Quona aut pacto negationes ex ippositis conficiamus affirmationibus ea persequeudo uue de illis produntur Aristoteli, latius inspectabimus. Nunc elici edi numeri gratia .pposition si illarum quae modu sibi uendicat,breuibus summon c)o. in iis quoq; partippositionu praestatissimae negativa particula dicimus iuncta esse oportere,ut sublata affirmatione fiat negatio. Porrd pars prestantissima ppositaru nobis in praesentia .ppositionu modus ipse eria quo et velut ab im formate nome sortiuntur. uapp huiusce Socrate possibile est ambulare non haec erit negatio Socratem possibile est non ambulare sita nanq; simul contradictio verti pro sfitebituri quonia euenire simul & non euenire p5r contingens sed illa non possibile est ambulare Socratem & illius possibile eesse Socratem mulicti non illa Socrate non musicu esse neq; illa Socratem muscia non ee possibile est uerti haec non possibile est muscum Socratem esse. idq; merito, quandoquidem nanq; πο-dus est ipsum possibile,significat autem modus existentiae quali- ratem quandam, oportet existentia eadem manente,quae in subiectis praedicatis appredicarisq; terminis visitatur, qualitatem sit De an non sit iudicari. neriq; ab ea,li ponendo proferatur, affirmationem: sin inficiando negationem. Eadem & in ceteris modis rario est,necessario atq, impos l ibili. quippe unam conuenit eadem
296쪽
omnium eiusdem speciei propositionum esse oppostic nis regula. Haec cum ita sint,necesse dicimus esse modum quemlibit propositionibus adiici vel subiecto ct praedicato, vel ex tertio appredicato costitutis.Sed ex subiccto & pdicato cosistetis sua litor
necesse est fieri differentias nam aut terminos ambos finitos habebunt: ut possibile est ambulare Socrate. vel infinitos an bos:ut non Socratem possibile est non ambulare. Vel finitum sit biectit. predicatii infinitum,ut non ambulare Socrate possibile est.aur cotra non Socratem possibile est ambulare. Octo vero earum quae ex tertio constant appr dicato. Aut enim terminum utrunque,ctappraedicatii finite capiemus,aut infinite omnia: uel finite duo,re1iquum infinite: veth contrario. unum finite, duo infinite.Verum sive finita duo sint uiasi infinitum,tribus modis complicari propostiones accidet. Na aut finita capiemus duo prima, subiectu pretdicatsiq; inqua,vel extrema,sii biectit & appret dicatsi,vel posteriora subiectum appraedicatuq;. Ac si unti solum finite sumatur, tres rursus propositiones fieri contingit:finito uel subiecto, vel praedicato,vel appraedicato,existente .atq; octo illarum propositionsipatent exempla. Per singulos igitur duodecim , ut explicuimus, modos singulares contradictiones fieri accidit.totido uero ' im' prefinitas videlicerta piae terea & uniuersales, particularesq;. simul Omnes aute octo & quadraginra Itaque triplicatis his propter praedicatorum differentiam a temporibus, triplicatisq; iis rursus quae fiunt propter materias. inueniemus in quo uis modo duas δἴ triginta supra quadragintas c5tradictiones fieri. Ergo cum tres sint maxime principes modi, propterea quoniam possibile uel soli conis
currit contingent i uel usq; etiam ad necessarium extenditur, non tamen extra sumptos tres cadit modosiusu venit ut contra dictiones omnes cum modo copulatas numero mille ducente ac
Nonaginta sex fiant. Prius autem eas quae ex subiecto & pr dicaro componuntur,duas ct septuaginta esse monstrauimus . quq ex tertio appraedicato formantur, quatuor ct quadraginta supra centum esse. Quamobrem simul omnes quae in libro de Interpietatione contradictiones traduntur, mille erunt quingentae ac duodecim. Propositiones autem duplo his videlicet plures nempe tria
millia & quatuor ac uiginti. Cum igitur omnia que F posuimus psecuti fuerimus, ipsam deinceps inspicianaus Aristotelis dictione.
297쪽
aro SE CTIO IIII. DE PROPOSITIO N.
NAΜ sex iis quae coplicantur eae inter fiesunt oppo sita cotradictiones quaeῖ ipsum epe consituuntiar ac non esse ut huius ese homine hoc negatiosit homine non e se non aute esse nohominem re huius hominem e sse album hoc hominF album non e sesed non e sse non album hominem Si enim de omni usu firmatio est uel negatio,uerum erit lignu non albu homine dicere. a uo a ita es,quibus et ipsum epe non additur, ide esicit id quod ipsus ei e loco dicitur:uerbi gratia huius hὁ ambulat
non hoc ambulat non homo negatio erit ed hoc ho no ambulat. nihil n.refri ambulare homine dixeris,an homine elle ambulante. uares ubi, hoc pacto,huius quoque possibile esse non illud no po sibile e se uersi hoc possibile no ee erit negatio. Sed po seide sidetur ρο 6se π no esse. quod.nificari aut ambulare es possibit id omne ire noscari pos sibile est,m no ambulare. Ratio est,quonia quidquid phsibile ita est, norpetuo agit:
qua de re negatio quoque illi cύpetet.pote'. n. π no ambulare.
id quod ambulandi facultate praeditu est ρο non cerni hi bile. At uero fieri nequit ut oppostae uerae de eodefat affrmatiori negationesq;. Huius ergo possibile e spe no illa negatio es, possibile no Ube.quippe ex his accidit vel idesimul de eode affrmare ac negare,uel nons ipsum esse ac non e sse ea quae adduntur af rmationes negationesq seruauod fi illud nequaqua coces ditur,erit hoc utiq; eligendu.Es igitur huius,po sibile effr,n gatio hoc non ph ibile esse veru no illud po sibile non esse.Ea de vero π de eo qs contingens eqse dicimus ratio ello quide illius quoque negatio ψ hoc no cotingens esse mili modo σin alijs,ut impossibili ac necessario. Na queadmodii ipsum esse ac non esse additiones sunt in illis,res unisubiectae tu albu tumh ic in his est eo no esse uelut ubiet tu e sciuntur additios
298쪽
CVM MODO CONIvNCTIS nes uero ipsum posse atque cotingere:quae perinde atque in illis ipsem esse atque non esse uerus umi, dirimunt. Porrὸ hunus possibile no esse,non illud non possibile e se negatio est sed hoc non possibile non esse . hujus possibile esse non illud possibile non esse,uerum hoc no po stibile esse. Q uapropterse
mutuo sequi propoliuiones hae poligibile esse'po sibile non ef
se uideri etiam posunt. idem nans esse potest ac non esse haud enim contradictiones interse sunt hae possibile e se N possibile non esse ed esse possibile π non possibile esse,uerum nunquasimul eodem pro itentur.cum sint opposiitae.neque hae possibile non esse π non esse non possibile in eodem simul ueraces aliis quando unt.Similliter huius quoque nece se est eje. non illud necesse est non esse uerum hoc non necesse est esse negatio est.
huius uero necesse non esse,hoc non necesse non esse. π huius
impossibile esse non istud impossibile non essesed hoc non impos sibile esse,huius autem impossibile non esse, hoc non impossibile non esse. Atque in uniuersium uti prodi tum est,ipsum es se re non esse ceu subiecta ponenda sunt:haec autem Hirmatio non ac negationem scientia,ipsi esse atque non esse coniungens da .Ex limareq; has oportet oppositas esse dictiones, po flibile non possibile contingens,non contigens impossibile:non impossibile,necessarium,non necessarium,lierum:non uerum. Vult per haec quemadmodu diximus, scrutari quona pacto ex
affirmationibus cum modo compositis negationes fieri oporteat. Quod aut probabile de ipsis quisqua esse existimasset,cu tame nosit,in his inqua propositionibus perinde atque in modo caretibus heri negationes,hoc anticipatu prius refellit, qua quo modo sese uersi habeat exponat.fiebant autem negationes affirmationsi quae sine modo ac praefinitione proseruntur,negativa particula uer bo est in propositionibus vel actu uel omnino potestate accepto praeponεda .Hoc igitur progredi in propositionibus inodo assu-
299쪽
nietibus no posse ostedit .letatq; pluribus verisimile plane esse ante asserere nequi posteriornm hisce auditis rationibus, recte sese habere eas rati :fieri & in his i possitionibus illo modo cotradictiones putent, iraque N A M SI EX IIS, inquit, QUAE IN VlCEM COMPLICANTVR vocibus ppositionibusq;. EAE
: NTER SE SUNT OPPOSITAE CONTRADICTIONIS QV A E PtER IPSUM ESSE CONsTITUUNTUR AC NON ESSE M quod per de
sinii magis ob scrinonis breuitata te ptulit,cti dicere uelit. Na si ex cotextis inter se uocibus 'atque in g,posit iones euadetibus eae
sibi mutuo sunt opposite ad cotradictioncs fac tedas quae oppositione per ipsum esse habent ac no esse: vel magis hoc pacto, ne plura subaudire extrinlecus cogamur, Si ex iis quae coplicantur, hoc est ad cotradictiones costitu Edas cobinarur Ppositiones , eaemu ruo sunt opposite quae p ipsum esse atque no esse discernutur, Ac prius bua coseques sferat, nepe hoc ita sese ct i iis .habere ppositionibus opus sore quas modus metitur, subiectis illi stati in p- positionum earii ex eplis quae modo uacant,priusq; earu qυς irsum eli actu ab his uelo quae lacultate habet, atque inter eas,quae
uel bii est actu possident praeposita illa quq ex subiecto ct praedicato coscitur, hoc est illi quae ex tertio aper edicato constat praeri lissa, ostendit in omnibus non alio pacto fieri negatione nisi coniureta suerit est verbo negativa particula. in iis Vero quae ex tertio appraedicato confiunt. illas etiam redarguit qui negativa particula no ante uerbii est sed ante pr dicatu poneda negatione fie.ri putat: ut huius homo albus est illa homo est no albus negatio dicatur . Nam si postulatu dabimus, inquit,contradictionis, ac de omni quodcunque quis acceperit ccnfitebimur vera affirmationε aut negatione esse oportere, opus sane erit' hisce propositionibus albus est homo & hon o est no albus in ligno sum edis, altera Verum explicet: ceu quae contradictorie oppositet esse perhibeantur: nec sinui metiri via qua posunt. Quapropter suoma falsa dubio pcul affirmatio est quae lignit dicit homine esse albii, necesse est uerti praedicet negatio que lignu homine non albo esse .pnunciat. Hoc ergo si plane est absurdsi, patet huiusce homo albus est hanc homo albus non est quae negativam particula ipsi est uerbo copulat, negationem suturam . Itaque cum S in iis quae ipsum
300쪽
est facultate obtinent , rem ita sese habere commostrauerit, ut in hac hoino ambulat uerbo ambulare in participium & uerbum est,relokiendo,nobisque permittendo,ut si in resoluta propositone ac uerbum est actu obtinente,negatiuam ipsi est, particulam coiungentes negationem facimus, opus fore raciocinemur di in ea quae sacultate ipsum habet,continenti id propositionis parti negativam particulam annectere. Haec igitur cum ita sese habere in omnibus propositionibus ostenderit modo carentibus subiicit,
Q V ARE SI UBI JE HOC PACTO, HVIVS QUOQUE POSSl BlLE ESSE NON ILLUD NON POSSIBlLE ESSE, VERUM HOC POSSlBILE NON
ESSE ERIT NEGATIO. planeq; .ppositionu aliaru similitudine ratiocinadu censet in modu quoque sibi vendicatibus factsi iri nobis inficiatione ueratina particula verbo est sed no modo anteponeda.consutatione alit infert sic opina tita ex aperienda modo prodiraru carentium a positionu differetiarea est,in iis quae sine modo sunt a positiones ad verbii est de non est mutuo depugnates secundu traditas antea distinctiones simul aut veras finuicem aut saltas esse.in modii vero assumentibus,quet hoc pacto in possibili & contingente oppostae sunt,eas no sibi inuice cotradicere sed simul ueras ec deprehedi.quae aute negatiuas particulas modis ymittiit,c5tradictionis effatu seiuare,c si nec simul veret nec simul medaces unqua fiant.Porid cur in possibili & cotingete diuersae penes ipsum esse & non esse simul ucrae sint propositiones,causam a rebus ipsis depromit: quam appellat ratione: ut Plato quoque in Gorgia,ego uero artem, inquit, eam rem haudquassa nomino quaecunque ratione vacat. illam autem dico, Q V O N I A M
QVIDQViD POSSIBILE ITA EST. hoc est: quod no in
necessario,vt post explicabitur, sed in solo dicitur contingente, NON PERPETUO AGITi neque est sempertaquonia no piaeterea continges esset: veru simul ut & sit,& non sit,& fiat ac no fiat, sicut praefinitu ante est,potestatem obtinet.quare & enunciationum quae de ipsis dicunrur uera utraq; erit di quae esse ipsum pol
se,ct que posse non esse:& que posse fieri dicar, ct quet posse non
fieri . itaq; repudiandum hunc censet qui contradictionem nofacit,oppositionibus modum. Atque idcirco in omnibus modum arcessentibus propositionibus negativa particula modis pia