장음표시 사용
301쪽
figenda fieri negationes inquit: ut artificiose una ea deq; utentesiti omnibus regula, negationes contradictionesq; assequamur.
Quandoquide no videtur P dita illa in possibili cosutatio , no in
qua penes ipsum ee ac no e e cotradictiones fieri,in necessario modo erili aut impos libili esse consentanea. Haud .n. huic preterea DC
cesse esse uera simul illa est necesse no esse: uel huic impossibile esse iIla impossibile no esse Sed licet vel in utroq; modo ratiocinari neq; has mutuo sbic5tradicere. si quide incontingetibus ambae salsae e e deprehed itur. Neq;. n. te necessec. neq, εt necesse noesse id qd potest esse ac non e se:neq; ee impossibile,neque impossit, leno esse. apropter a mimationes negationesqi penes modos & i his fieri couenit. versi illud oportet intelligas si in modusu mente Ppositione sotu esse infinitiust fuerit positti uerbii negarione penes modii solis proculdubio fieri sed plecta no esse id genu sppositione: ppterea quonia ad oratione perfecta enunciatiua opus est uel bo quod p indicatiuum Odu,ut gramatici uocat,Sseratur. Quocirca uel ipsum uerbii est hic quod actu pronucietur postulabimus: si enunciatione velut in tertia quada faciamus ps na. uel quodpla aliud quod ipsum est in seipso facultate coprehendat. Sed in uniuersum hoc de absolutis p se enunciationibus dictu est omnibus. In his uero quae cu modo dicuntur ipso solo est uerbo egemus quod uel efferatur actu uel extrinsecus Ppositioni subaudiatur. Aut.n.verbo est actu exprimedo possibile est ambulare Socrate dicimus possibileq; est esse Socratε musicum aut licet sine est propositionibus efferamus, dicamusq; Socrate possibile ambulare,& possibile musicii Socrate esse , tamen ipsum est in utraque subaudiendu putamus . Cum igitur in suscipiente modupropositione non suetit est uerbu actu Pditum, negationem consensis omnisi faciet negativa particula soli modo,sed non ipsi esse infinitivo uerbo,multoq; minus etia subiecto termino vel praedicato adiuncta. quando vero & ipsum est in ppositionibus actu pnunciamus,negationem faciemus non magis modo, quam uerbo
est copulanda particula. Huius nanq; cras pugnam committi naualem possibile est assismationis non magis negationem esse hanc dixeris non possibile est committi cras 'naualem pugnam quam itilam possibile non est cras naualem pugnam commitis. neque enim haec, tametsi vel bo est negatiuam iungat particulam simul unquaproditae
302쪽
prodite erit affirmationi.Vttsi ergo dicendu est Moibus ypositionibus tu modo praefinitis tu caretibus, Vna ratione ac via negatiua particula verbo est applicanda negatione nobis fieri,ac qucadmcidii in iis eueniebat affirmationibus quae sine modo cu alcititia praefinitione enunciantur est in ipsis verbo actu posito, fieri duobus modis negationes, alias praefinitione,alias ipso est siue actu siue potestate dicatur,negativa particulam assumete:si vero ab sest omnino efferetur Dpositiones in sola praefinitione cofici negatione: ut in his omnis nomo animal non omnis homo animal sic in Poositionibus quoq; modii capessentibus, verbiiq; est actu habentibus fieri duobus modis negatione affirmabimus,ncinunquam modo quandoq; est verbo negativa sibi particula uendicate,sin no habeant.penes modii,solii, ut Aristoteles quoq; nos docuiti An neqtiri praelinitis modo vacantibus ppositionibus quae penes uerbum est funt negationes cύtradicere affirmationibus dicebamus: uerti cotrariam fieri in uniuersalibus: in particularibus sub cotraria.
neque si hoc ita sese in modo caretibus habebat, iam&in modo praeditis negationes necesse suit,uti praediximus, bifariam effici. Omnino nanq; ne differentia quide in ut vitam hec obtinet Asfi mat io,Socratem possibile ambulare ab hac possibile est ambulare Socrate: uel haec Socrate musicuee possibile ab hac possibile εSocrate musicuee.eode modo neq; haec negatio no possibile Socrate ambulare ab hac ambula re no est possibile Socrate neq; hquno possibile ee Socrate musicu ab illa possibile no est musicu Socrate ee.quado quide nec si possibile p teipsum dicamus,uelut ad aliud praeter qua hoc quod dico possibile est nos Pserre arbitramur. neque ipsa plane duo diuersaq; pronunciamus: sed quasi totum quodpiam unum hoc ipsium possibile est dicimus, ipsumq; hoc enunciamus subesse in rebus iis talis existedi modus quae p- positione explicantur. idcirco neq; hoc no possibile ab hoc possibile non est aliud quidpiam erit.quaobre nihil est quod illis quae
de his Aristoteles tradidit quidquam addamus. Eade& in iis ratio habetur si positionibus quae verbu, est potestate comprehendunt. Namque huius amrmationis bene ambulat Socrates verbum ambulat indicativum obtinetis in quo non esse sed est eontinetur,non hanc magis non bene ambulat Socrates esse negationem putes quam hanc Socrates bene non ambulat, Quod si non Ammo .in Periher. P
303쪽
D5 SECTIO IIII. DE PROPOSITIO N.
ambulante omnino Socrate id metiatur qui bene ambulare illum dixit,utrum etia tunc negatione faciemus negativa particula modo an magis praedicato adiecta An ipsam dicendum est semper modo,no semper tamen eodε sensu applicanda. Nam quo pacto affirmatione duobus modis mentiri accidit. tum no ambulante omnino Socrate tu ambulante quidem. uerum non recte ambulate, ita uidelicet res sese & in negatione habebit Socrates nequaqua bene ambulat dicente. Si quis uero de praefinitis cum modo quaerat affirmationibus , qua ratione saciendae in iis negationes sint,urtum negativa prςfinitioni an modo nectenda particula: si quidem i in impraefinitis omnem de ipsis commentatione tractauit Aristoteles, facile est respondere,neque in his ipsam ulli cuiquapr ter qua modo construenda. propositiones enim no terminos riuatiuos esse oportet.Sin minus,accidet rursus ueram simul ese contradictionem in proprie possibili S contingente, ubi cotrarias puoque in aequaliter contingente cocurrere usu uenit. nu qa omni cotingit,hoc prorsus & no omni in significatione omni cor ingentis,quandoquide non etia contingenter omni inesset qua-doque uero & nulli.Constatq; nequaqua fore ut haec ab illis dis strepent quae inter initia prodidimus, praefinitione omnis S riuulus cum aliquis praefinitione ac non omnis in materia contingente,uel si in futuro capiatur rempore, perpetuo depugnare. na illic cum propositiones uelut existetes inspiceremus,haec de ipsis decernebamus Et uero illud quoque omnis & nullux in materia coringente simul mentiri: propterea quoniam simul falsas e si eambas sic uniuersales hac in materia necesse est:ut quae ipsum contingens,quod inesse nonnullis,quibusdam ueronis messe natura est aptu, omni uel nulli pronunciant dubio procul copetiturum: no secus atq; in praedictionibus fit de iis quae eueniunt necessario uel non eueniunt: in quibus erit aut no erit, licere conscia uimus: id quod neq: in ampliore,neque in angustiore, contingente locii obtinet,dicentibus nobis omnis homo canescet in senectute: nullus erit se digitus. Particulares aute ueraces esse ambas: qua de re contradicere eas uniuersalibus merito accidit. Nunc uero de iis agitur propositionibus que cum contingenti modo proferuntur uniuersaliterq; assevera inus in indiuiduis omnibus,aut nullo prς dicatum sore:quandoquide nec particulatim cuiquam inerit. Sed
304쪽
uerum quoque asierimus, no eo qd natura est uniuersiali capidos haud.n.hoc potest omne quopiam ex iis quae contingenter de ipso praedicantur aut impertiri aut priuari)sed qd distinctionibus . a diectis quibusdam eo deductu est ut per seipse in uniuersum calpax fiat accideritis: ceu csi dicimus cotin git ut omnes futuri hae tempestate Athenienses in senectute canescant: sedct non om
nes & contingit sedigitum fieri nemincised potest & aliquis fieri.& cotingit hoc anno atque in hac regione nullo canicularium
die imbic incessere: sed incessere & quoda potest imber: & omni brumali uerbi gratia .uel huius mensis: uerti potest & non omni. Quapropter clininiuersales dicimus particularibus in huiusmodico tradicere P positionibus in qbus praedicatu aut iii existit, aut exitit, aut prorsus fore ut existat in lubiecto phibemus ita,pnuciamus,quo nobis et modo Aristoteles in primae huiusce libr i Se ctionis coclusione tradidit cii uim discriberet co tradictionis. diterti si quaerat quispia utru baec cotingit nullii esse iustu homine affirmatio sit,an negatio nucupada affirmatione omnisi consensu respondebimus: propterea quonia absq; negativa particula a Dsumptus est modus. praeterq; prodita in rebus ipsis demonstratione teste huiusce rei citabimus Aristoteletqui Ppositiones has contingit nulli uel non omni ct nulli necesse uel non omni ne gationes quidem appellat in Resolutoriorii tractatur ob eam ii post causam exponemus:docet autem in illis ipsis,non plane negationes,uerum affirmationes esse. Itam Nunc uero tantum i
quit,praeter supradicta compertum nobis sit,hoc contingere nuIli,uel cuiquam non inesse,affirmativam figuram obtinerer cum non adverbium cuiquam nomini, non uerbo inesIe in oratione illa cuiquam non inesse coniungatur: perindeq; significet propositio atq; non omni competere.insertq; huius illico probationemrcum ait,quippe uerbum contingit, non secus atq; est iplum statuitur.& quae haec sequuntur.Cu igitur in opere propositio de interpretatione oppositiones Philoibphus,omnisq; generis differentias tradere nobis instituerit propositionum, iure negationis modum exposuit nobis praecipuum .in Resolutorias uero in quibus compositiones docere nos proposuit syllogismorum, propositiones de quibus & ex quibus constituuntur syllogismi in an maliua,qua ipse appellat,figura omnes accersit: quonia finitum
305쪽
quid uolumus in syllogismis certi qi colligere:qd aute finitu est, id ex finitis constat ppositionibus: magisq; finitar affirmationes
esse quam negationes uidetur ut quae formis proportione respodeant:faciliusq; in iis hac de causa ad ratiocinadu aptos ineptosve assequimur propositionu coplexus.Vocat auth ex iis alias affirmationes,negationes alias. non solii a praefinitionibus diuisione
eiusmodi ipsarum facieda,sed eo etia qm accidit, ut quae sunt in Iibris illis ceu negationes acceptae, idem quibusda plane negationibus sonentriis in qua quae & modii simul& affirmativa praefinitione tollunt: pinde quas sint,l de ipsis iamblicus inquit Philosophus,uoce assirmativae, negatiuae uero facultate. uandoquidenanq; oppositiones P position si penes uel modos uel quantitatem uel qualitate capiamus,obiacent uero secundu modos necessariae propositiones cotingentibus, quoniam rem illae de qua Mnunciant, eode pacto p petuo sese habere indicat, hae modo esse modo n5 esse nimirum impossibilis cu necessarii numeratis hae in re propositionibus, quare& id c eas posse dicentem audiemus Aristotelem, in quanto uniuersales particularibus,affirmativae negativis in quati,in cotingete & necessario, si modum mo et quantuquanto, quale quali opponentes,affirmationi quae tanqua negatio accepta est capiamus oppositam, ut huic cotingit nulli illam necesse cuiquam huiusq; negatione quae proprie , hoc est penes modii si, sumpserimus, nempe illam non necesse alicui consona huic illam quae in Resolutoriis uelut negatio assumpta est inuenimus .nam quod alicui necesse non est, id nulli cotingite & contra.
Eadem & in reliquis propositionibus quae penes hos modos sui non solum praefinitis sied etiam impraefinitis ratio est, si quis harum quoque illas quae particulam uerbo esse, negativam copulant, eadeatq; in praefinitis intelligentia negationes censet uocadas .Nanq; huic contingit n5 esse cotradicit illa penes modia qualitatemq; necesse est esse consentit uero illa non necesse est esse quae proprie negatio est. huic uero necesse non esse illa contradicit contingit esse concurrit illa non contingit esse. An uero & c5 currentes secundit modii quem diximus inter se propositiones mutuam quandam habeant differentiam,tempestiuuin non est in
Praesentia curiosius disputare: sed eius est quae de mistionibus in Priorum Resolutoriorum priore habetur cotemp lationis. Neq;
306쪽
enim breuis,neq; in consesso perspicacioribus est ea ratio quae discernere illas conatur. ut quae ex falsa suppositione prodeata quae suppositio in omni pariter cotingente cum uniuersali nega tione reciprocare uniuersalem affirmatione putat:nihilq; , quot ad hoc attinet,aequaliter contingente plus quam ut plurimum uocato obtineta versi cogitur ut continῖere quinis digitis naici omnes homines, ita nullum etiam confiteri. in eo aut e quod inesse
dicitur,quoniam species huic nulla opposita est propositionis, si in quanto solum& quali oppositam sumpserimus, ut huic inest
nulli hanc cuiquam inest, huius negationem quae est non inest cusquam illi nulli inest idem sonare inueniemus Qua propter nihili est φ in utrovis tractatu delideretur: id suspicari quis potuisset
cum eas in neutro opere quae tanquam negationes in altero ac
piae fiant, tradi uideat: sed genus c5ueniens docendi Aristotelex: utriq; seruauit. Quod si propositio illa quae cotingit udena id est nullum esse,inquit pennat si hominem proprie esse, uidetur nega tio,nihil est φ mireris,nam hic negativa particula ad ipsum quoq; modia uelut illi ad lucta exauditur: atq; hoc pacto proprie negatione facit.Sed est hoc apud Graecos magis cospiculi. quippe si
graece pro udena medena. i.nullia gramaticu esse cotingit homin&dixerimus, nsi negatione amplius Pset re,sed trasposititia dubio,ptocul affirmatione uidebimur: qm me graecii adverbiu negandi,ino que admodu u generis eiusde adverbi si,modis in negatioibu ς
praeponi natura est aptu. havd. n.quo modo uc et dechetae. i. non
cotingit possunt ita & me en dechetae dicere. Sed ad ea redeamus. exporienda q deinceps tradita sunt Aristotelit dicamus'; uellet eum proportione quanda in modo praeditis uocantibusq; pro positionibus a nobis capi geometricam:cu quc,inquit, in modo carεtibus habet ordine subiectae res ac praedicatae ad ipsum e ect no ee eunde in modo utetibus,hoc esse & no esse ad modos ob tinere.utq; in modii no habetibus negativa particula nem subiecto neq; praedicato ad negatione iacienda copulari,ied loli uerisbo ee oportebat,eodem pacto ct in his si non uerbo esse sed modo coniungatur,negationem esse facturam. Haec ergo propositio Socratem possibile est iustum non esse non erit negatio: sed infinitis atque ex transpositione uocatis affirmationibus proportio,
ne respondebit.eritq; secundam proditam methodum haec illius i
307쪽
sso SECTIO IIII. DE PRO POSITIONI B.
negatio non possibile est Socratem iustum non esse. na ct has in propositionibus modum accipientibus trasposititias nominant. surplices autem eas quae uerbum esse absque negatiua assumunt' particula non possibile est esse Socratem iustum. At AristoteIes vel hoc loco breuitati studens affirmationem simplicem per hoc Possibile esse,tantum significat transposititiain per hoc possibile non essemobis nimirum relinquens quascunque iis uelimus res subiectas praedicatasq; subiicere. Disserentiam aute hanc contradictionu,simplicis inquam ac transposititiae uel caeteris modis censet contingete & nccessario ct impossibili spectandam. suntq; manifesta ea quae de illis produntur: praeter, illud, EA QUAE AFFIRMATIONEM AC NEGATIONEM FACIENTIA
quod de modis dicitur. Hos enim inquit conuenit uel affirmatine ac sine particula negativa acceptos,ut possibile, necessarium uel negative & cum negativa particula, ut non postibile, non necessarium cum uerbo ee ac non esse construere atqt connectere. Constatq; sumptos affirmativos si uerbo esse complicentur, simplices affirmationes: sin non esse transposititias esse facturos. ne gatiuos uero si ipsi esse adhibeantur,simplices negationes: sin Do esse rransposititias reddituros.Tum igitur idest hoc pacto attendendum: tum quod postea quam Oppositiones penes dictos enumerauit inodos,adiicit, VERUM , NON UERUM nimirum nos monitos uolens,alios quoq; praeter ante dictos quatuor, possibilem contingentem,necessarium, impossibile esse innumerabi-Ies modos: uerum se ad praeceptionem propositionum, ob causa quam supra reddidimus,liis esse contentum.
E Τ uero ratione fiunt consequentiae sic fatuentibus. Psigibili nanque esse consequens es et e conti ny erendq; cum illo conertitur non impossibile e se, π non nece se esse potis bili
nero non esse re contingenti non esse, non necesse non essem
impossibile non esse.Non possibili esse,s non contingenti sse,necesse non esse mimposs: bile e e. Non poisibili autem messe, π contingenti non eqe necesse esse,s impo sibile non
308쪽
PAGELLA. N lsECUNDA . Non possibile esse.
Non contingens esse . Impossibile esse. INecelse non esse. Non possibile non esse. Non contingens non esse. Impossibile non esse. Necesse esse.
Possibile esse. Contingens esse. Non impossibile esse. Non necesse esse. Possibile non esse. Contingens non esse. Non impossibile non ee.
I T A a V E imprisbile re non impossibile contingensti m possibili, o non contingenti-non possibili consequens tra quidem contradictoriae surit,veru ordine obuerso. a uippe hoc postibile 6se impo sibilis ipsius negatio, nimirum haec noimpos bile e se comitatur.negationem uero affrmatio. no pos
mutio est esse impoisibilemon impossibile esse negatio. At nexce1sarium quonam pacto sese habeat uidendum atque no itasei
habere consipicuum es verumsequi contrarias,contradictioneς
vero sise sepositas. Non enim huius, nece se non esse rid. non ηece se 6s ,negatio est cumsimul pos sint ambae uertim in eo dem dieri nam quod non esse est nec use id no neces se est e Le.
Constat in his de propositionu illarii agi consequentia quae cu modo proseruntur.Cum autem sint quatuor modi, possibile, contingeris,de quorum conuenientia diicrimineq; posthac disputabitur,& praeter hos necessarium,& impossibile, cuinq; ex quatuor ingulis propositionis duae simplices,duae ex transpositione sperientur,quatuor possibilis propositionibus ordine congruo in ta Deila expositis , inspicit quo pacto aliorum cuiuslget mo-orum propositiones ad has obtineant consequentiam, hanc inquam,uerbi gratia possibile esse possibilis amrmationem,
309쪽
- SECTIO IIII. DE PRO POSITIONI B.
Iiuae propositio contingentis,quae necessarii,quae impossibilis coequatur:eodem ct in caeteris modo: ponitque primum propositiones omnes contingentis propositionibus postibilis coseqaentes esse omnibus eas quae similiter illis dictitur, amrmationi simplici simplice assirmatione:trasposititia transposititiae . simili modo dein negationibus. Per haec agitur a seide nullo discrimine sonare Possibile Scotingens poni,no solum declarat cum POSSIBILI
ESSE, inquit, CONSEQUENS EST ESSE CONTlN
GE RE,sed etiam cum addit, IDQUE CUM ILLO CONVERTITUR. Impossibilis uero,propositiones rursus simplices possibilis c5tingentisq; simplicibus cosequentes esse proniaciat:no similes tamen simplicibus: VERUM ORDINE,ut ipse
Joquitur, OB V E RSO, nempe simplici primae pagellae affirmarioni simplice negationem secundae. negationi simili possibilis ct contingentis quae in eadem est pagella simplice quae in prima pagella est impossibilis assirmationem:eadem ratione ct in tras Potititiis. patetq; id iure optimo fieri. Na qd possibile ee est conLingitq; ce,id impossibile ee ridiculu.veru est aute non impossibile esse diceretquod autem non possibile est esse, neque esse contingit,impossibile id esse manifestu est nobis fassum iri: ut non Possibile,neq; c6tingens est diametruesse commensurabilem co-sae .ergo impossibile est comensurabilem costae esse diametrum. eadem & in iis dicemus quae ex transpositione proseruntur. Simplicibus uero esse ac postibilis ac cotingetis assirmationibus,simpliciqi impossibilis comitem negationi simplicem rursus princi- Pio negationem ponit necessarii, fit ci ut sub his possibile esse Contingens esse non impossibile esse haec non necesse esse statuatur.Nanque eos sibile & contingens cum inter necessarium Ad imPossibile polita uideantur, neutrique eadem esse extremolum, merito negationem utranque sequentem habere uisa sunt. Sub simplicibus autem possibilis ac contingentis negationibus, im-
Possibilisq; affirmatione simplici,non etiam assirmationem limplicem necessarii,sed transpolititiam ponit, uod enim non posisibile & non continges & impossibile est esse,id necesse esse, dici non potest sed necesse ut non sit esse perspicuum est. si impossibile est costae diametrum esse commensurabilem, eam non esse commensurabilem necesse est. Rursum sub transposuitiis possi-
310쪽
bilis affirmationibus & contingentis transposititia locata imposibilis negatione: iure sub illarum negationibus affirmationem reponit e legione suae ipsius inficiationi oppositam. Rursus uero sub as firmationibus quas diximus transposititiaq; negatione impossibilis,negationem similiter sese habentem constituit necessa rv. hoc est sub illis possibile no esse,contingens non esse,non impossibile non esse hanc non necesse non esse sub harum autem oppositis,hoc est sub his non possibile non esse , non contingens non esse, impossibile non esse non transposititiam affirmationem praeterea necessarii. nam supra iam sub simplici possibi Itanegarione desita est,esi eas quae hanc sequuntur sed affirmatione fimplice necesse est esse: quae sola etiam ex necessarii propositionibus illoeata remanserat:cum ab ipso iam tres aliae singulae, quomodo exposuimus,in sua sede sint idnstitutae. His in praesentia hunc in modum digestis,iluit in tabella quoque,quam subscriptionem uocauit quasi iis de quibus docuit lubiecta, proditam ab eo ceu pictura quade spectemus ,rpositionsi sequela. atque a simplici possibilis asstinatione sumpto initio , deinceps ab aliis mouis
hac ratione cosequentes enumerat. Exinde docedo Pgreditur.'
a sumptaq; in eade delineameti uelut pagella transposititia possibilis asermatione ab hac rursus ordine reliquorum propositiones modorum consequentes subiungit. tum deinde ad percentendas transit propositiones in altera delineamenti pagella deseri-ptas.Caeteri; quonia culpa nca uacat proscriptio prodita propositionsi,tametsi P babilis minus pspicacibus ob redditas causas uideri queat per sequetia qd ibi uitiose expositu est corrigere instituit. Prius aute nos rogat alte damus, in edita propositionum tabella quonam se ordine i inpossibilis,quo necessarii propositiones habeant: ut liceat quidnam id sto in illa perperam habetur contemplari. quamobrem haec quoque subnectit, ITA Q. V E
GENTI ET POSS BILI,&c. quibus uerbis affirmativas negativasqi impossibilis propositiones expositas esse ex consequentia sub dirasq: possibilis accotingetis affirmativis negativisq; Ppositionibus dicit negationibus aduersus proprias affirmationes recta descriptis: totaq; simplici impossibilis contradictione sub simplicibus constituta illarum contradictionibus notaq; trus -