장음표시 사용
141쪽
quis facit vituperatur et iniuria est.*tam iniustum erit q&lamrac nondum iniuria nisi hoc addito vi volens quis faciat. Sicori aut voluntarisi vi prius dictu in qu do in pt1te sua ex istos scies:
et lad ignorans: neque quemcm quo veluti si no ignoret que pulset: nec quo nec cuius gratia: et eo singula faciat no per acciis mesper vim coactus. namisi manum alterius capiens quis altu pu2set: non volcias facit is cuius est manus:nee in sua est piare: neri
aut pol ut pr sit qui pulsaturi illum vero 4 pulis intelligere ducesse botem quedam: sed q) pr sit ignorare: eodem mo drina et I in his q alicui' gfa fiunt et circa rem totam: siue aut quis ignoret: siue non ignorci cu in sua plate no est vel per violentiam lacit inuoluntariu3 cst. almulta.n.ex his quom que tia existunt scient coagimus et patimur: quo* nullsi ncm voluntariummem inuoluntariti: ceu senescere vel mori. Sila est de sustis et iniustis p acclis. na si depositu qo luit'et se metu reddaturem faceremem opan iusta fatendum nisi per acclis: deni mo si coactus et inuitus depositum non reddiderit pia deno dicedua est iniusta sacere. Eo*vero Q volentes facimus alia cit electioiici alia sine clectione:tuna clectione facimus cu deliboratio antecessit:sine electione in non antecessit deliberatio.
certisidecimsi capsium iusta legalia ad ollata sin ipsa suntvtvre ad sin
a aure:et et inlumi et iustu dint ab iniustificatio ite et iustificatione:* hic qui de una determinata: troc asit cu operatu sit fili ulla magis ini proprie . det sit iustificatio.i. iustu cu ogat est det diliaioprasema:iustificatio vero diroctio iniustificationis:* q dilia toprasematon: et iustificationuet iniustificatio iiii:,cc dde p se vi cu sunt volutaria:l ec vero p acciis vuli inuolutaria: et lade qd volutarist et inuolutaris: et op su et iniust' et iust' est a se et accus: cum volutario qdapclecta Ipcosiliata:udaverond.ῖ . asit istaru rerumnam que docciis vel nolinca
OpOzιΙO tur in troc libro ad res: ad quas ponit do tes ilsu est proportio reru vriliu ad res pliculares q agunfra particu
laria multa sunt:vlia vero comprehensa iunt: et unundae, ipsis unu est non multu.Et illud de quo troc dcm ex iusto est in gnibus suis filius: dca aut in spebus Ois generis ex istis duobus gnibus: intendo diuinusi et directius:et quid sint et quot sint et in quo sint: est de quo dixit . perscrutareturvostremo in alio lib.ab isto. cum iustitia et notu litia situ diffinita est an : et est ea a qua agis iusta et no iustu:tuc qde ages p iustitia nominat iustus et asco a no iustitia no iust' qn fecerit factum voluntarie: qn v ro fecerit iust' iid volutarie:aut iniust'.tsic notas dde lusi': aut
'iniust' pacchs.i.accidit eis ut agat actiones iustitie:aut non ius
stitie.deinde qn istiid sic fuerit dictum iustu coiter et xprie coiter ergo dr de omni facto iusto siue contingat p voluntate: nuest ianimnue ausae volutaule: .pprie vcro et de facto iusto q) fit a volutatera stili iniustu 6r coiter de olfacto * fuerit iniustu qualiscum cotingat: et dryprie de eo q6 cotingit a voluntate.Os aut de iusto cottusit a volutate notas edias: et . contingit ex
ipso ab ambab' reb' iustitia: et ust notetur iniqtas imu stitia q sit a volun
142쪽
rate:et nolis iniustitia illa que fit ab illae aes reb'. rsim hic sic fuerit.isieois j tas iustitia estri no Ois iustitia edtas:et sire ola inidias iniustitia est 3 no ' is limitia inuitas: et factu volutarisi queadmodsi dictu est in eo ride prodi est qd facit quis: et videt u facere illud est in i pso est: et in hora laciem no latet eu od facit ipsu3:et cui facit ipsum:et csi quo facit ita :et pp ud faκit ipsum:vt q6 acutiatvidens Q pcussio in eo est no in alio:et non tacit in alius facere hoc inuite: aut re necessitatem .dspcutiatque manu alteri etem ille cui manu secutit ali' pcussor est in votaneevel inuite:et sila fit in eo u pcutit scitu sibi no ignotu ut oe ncutiat dolo stit m est vii' ex holis T. sed noscitq) est prei':etcilite littor impcusat patre seu inuolutarie: et ς: lix in eo et sta cui' pcuti f.vid aut fit scicier: situ principiu taci edi ipsu3 no est in nobisis, sitiatur involaneo: tuc i53 nem notae modi est cis p accm edies sunt inoibus. 'nii iust 'e crem si doreddit apb se spositu inspotaneepp me rit no dr eo factor iustitie nisi o modii aciniis .et silis i ii ccteris actioni iu
qο operatur ab sa oz 'si My ansae electione pcedente estrion iam vero tripla nocetur in coi societate per ignorantiam precata sunt:qsi nec quem lare q6: ncc u nec noeius gratia intelligcbat dic egit.nam aut non pulsare: aut non illum:aut non illo aut no cuius gratia putabat:vcluti si non ut vulneraret:sedui pungereti vel non que vel non ut qnugitur preter propositum noccre infortu niu in est. Elii aut non preter propositum sed sine malitia error. Errat aut cum in ipso est principium cause. Tduersa vero formona utitur cum extra:scdqninciis equidem: sed non deliberatioe
aut oetcras paturba tioncs animi comittuntur et quccussi necta
sariavel naturalia koibus accidunt.lDec comittentes peccarem iniuriantur et iniurio sunt. nondum in pyca iniusti illi iacm mali. non. n.ob improbitatem comiserunR. scd qn cum clectione iniust' etimprobus. Quaobrem recte illa que per iram fiunt non perino de habentur quasi ex xuidentia sint facta. non . n. inccpit qui per ira facit: sed qui .puocauir.3nsust non de facto. virum sit vel n5 sit disceptat sed de iure.Hpparente.n. iniustitia existit ira.na3 novi in comerciis de taciendo disceptat:quoru alterv iactasse cst cile improbum nisi p obliuione thec agunt. sed conuentcntcs de re de iure disceptant. Sed qui insidiatur no ignora tutam ille quid putat iniuriam accipereulle vero non.sctas si ex electione nocue: rit iniuria facit. Et has iniurias faciendo iniustus est qn prcre pportionem fit vel preter equitatem. Eodem ino iustus qn eliges iusta facit. facit aut iusta si mo volens facit. Jnuoluntariorum
aut alia sunt in quibus venta locum habet alia in sibus non h3.
143쪽
nam quecim non ianorantes solum: verum inam p ignoranis
delinquuntur ignoscenda sunt. Quccum vero no per ignorantia sed ignorantes quidem .ppter perturbationem animi no naturalem neque humanam non sunt ignoscenda.
Quartudecimu capta qualiter factsi nocumerum est iniustitiari qualis ψ' ter iid: qt tribuo existetibus nocumeris duo que cum ignorantia ungula riu filii peccata sunt:que aut paralogicu fiunt et vocantur infortunia: aut no paralogice:et diir peccata equi uoce coi:tertia aut qnstico facit non precosiliano: aut xpter aliqua passione necessaria: aut naturale vocatur instificatio qua tria facietes iniustitia facior: no in xpter hoc iniusti:qr no pamalitiae' nil ex electione facisit: tuc iniusti et maluq ae qui ρpter iram tauci ut no ex xuidelia et irameces electioeraut insidiis: aut malitia cru'signa ob factu fatent et fit dubitatio de iusto ecotrario se linte in pirauerrus ciraca smutatioes ubi alter necessario ma nisi sit oblit':et et ex pelectioe G iniustiis determininet in inuolutariorsi u opter ignorantia fiunt venialia. qsero pa no ignoraria:0pa passione nate nem huinanu no venialia. D. V m , ira quide hoc si est :isic dansi accides in pnegotiationi bus uiu specierii est viiu qas accidit *pter prinatio
a nem scie.Et hoc urn qn quis fecerit facts no sciescui fecit:nem cu quo facit: nem ypter oua rem fecit: vi ur putet factor non se dis: vulnerare et ide per factu suu3 et in vulnerat ipsumtaut q) pntetno percutere cil gladio:et in percutit ipso : trec etessi dana sunt abis volui tale:et danum abs 3 volutate infortunisimanum aut qd sit cu volutate:sed absq3 malιtia: imo xpter ignorantia est ex peccato facilitatis: qn fuerit hce ignoratia ex eo que in eo est no ignorare vel scire: si vero G ignoratie fuerrit ab ertra:tuc cu infortunisi pururirec igi sunt dana q fiut ex ouatioe scies in dana q sivi a scia: versitit no a pcogitatioe vel cosilio: ut q6 iit a multis ex accntiin necessariis vel nati .hi. n. isto mo in feretes danu iustitiani faciutmolnst hoc iniusti sunt pin veritatem: eo u necessariu qs est ca hic est absae mulitia illa: pa qua df de faciete iniustitia qr est iniustus Pin veritate Et pa istud quida antiquon no iudicabat es qui per ira faciebat facts daniferii et ignoscebat irasceti:io * videbat et principi u quide actiois erat nexuocatore ire no ex irascete: cu per factsi turpe iniuriose Muocaret cum ad iram :et ypter hoc no cdtendut corri3antis in iudicio de facto qn fuerit Munifera ex parte ire si dant fera vel nominio pfitetur hic factor ipse:sue cotem dui si iustitis:aut no. Conaturitam factor probare * sit iustitia: ' inficiatur passis prosit iustitia:et doc qin troles cocedunt u) ille qui cogit in con sotiationib' socisi fusi ad irascedu est maliciosito: et qui irascens non facit vanu ex parte malitis:et soter hoc confitetur danu inferes factu queadmodum diximus:et dicit in fit iustitia:0 aduersarius improbat esse iustitia: immo esse iniuriari tertia spes est damnu od fit ex precedeti cosiliatione:et iniustus sua huc modsi est iniuriator in vcritate cu ex xposito venerit absin ortione in rebus in quibus est iustitia per yportione:aut absin equalistate in rebus in quibus est iustitia per equalitate.Et petopter hoc iustus in his in veritate est ille actione cuius precedit electi O.s ustus aut qui opposnitur predictio duabus in eciebus in iustitiarintendo eu qui facit institias inscieter:aut propter pastione vincente ipsum: no est iustus sin veritate sim .Et sin quasda ignorantiao ignoscit ex ignorantia Mnu inferentiis quosdam vero no.Qt sm quas no ignoscitur sunt ille que finiat ex pte omissonis vel discipline:au: quaru ipsimet ca tittit:vt in dispositione ciniera
144쪽
ignoscitur sunt fientes per occaidentalem.
tis: Fin quasvero ignoscitur sunt fientes per occasione naturalem: aut propter occasione accidentalem.
ambiget vero quispiam an sufficienter determinatu sit circa faciendum patiendum miniurias. Drinium B quidem si est vi Euripides inquiri dicens Quomodo ipse matrem occidi mca: breuis est scrmo. Voles vos lente:aut volentem noleo.Utra ne reuera fieri possit ut voleti iniuria stat vel no:sed oe tale sit inuitus ut facere iniurias voluntariu est: et an oe sic est vel hoc voluntarium: illud inuoluntariui eodem modo et cum quis iusta paruumnam in agendo susta sciri r voluntarium est. Quare conueniens estoppositum similirer essciet iuste ab alio corrigi: aut voluntarium:aut inuolutistarium esse: absurdum fortasse videbitur: et dum iuste coingitur quis totum esse voluntarium.Nam quida non sponte corrigunt: nave illo quom quis ambigat utrum omnis qui patitur inui staei iniuria tan vel in patiendo idci fit:.quod in agendo ac fieri possitivi vium participes sint iustorum Fin accides: similitcr et iniussus. non enim idem est iniusta agere viniuriari et iniusta patuet iniuriam accipere: doni modo et in agendo iusta et patiendo. 3mpossibile est ini accipere iniuria non insereniciam iuste corrigi non iuste agenterer si iniuriam tacere est simpliciter aliquc nivolente ledere:et voletem aut scientem:quem et quo et quomodo inconueniens vero seipsum volens ledit volenti iniuria siti. et sibi ipsi quis iniuriari potest. preterea volens quis ab alio per temperantia tedituri quod sicli ita volenti iniuria fit:vel no recta diffinitio est sed addendum est in ledat scies quem et quo et quonio do: preter illius voluntatem. ditur quis igitur volenset iniusta patitur. Uerutamen nulli volonti iniuria fit: nullus enim vult: ne
inteperans quidem: sed preter voluntateue id agit.nullus cm vult id quod non putat stus.Inconueniens autem quod non putat agendum id agiti sed qui sua donat ut idonacrus de Glauco scribit dedisse cum Diomedi arma aurea pro ferreis centen i prccito nouem huic iniuria non fit. Jam in ipso est donare: sed ut fiat si, hi iniuria in ipso non est sed oportet esse qui inferat.Eccipere igitur tristinam quod non voluntarium est patet. Estat insuper vi de duobus prius assumptis dicamus. ri Utrum iniuriatur qui plus tribuit preter dignitate3: an qui plus accepit: et virum sibiipsi quis valeat iniuriari. Ei enim recipitur prius dictum qui tribuit iniuriaturi.
non qui plus habet: sed si quis plus alii tribuat * tibi sciens et volano mc sibilpsi iniuriatur. Quod quae vicitur boni et equi
145쪽
facere. Nam bonus et equus vir in diminutione inret non Ne simpliciter. Nam alterius boni plus apocleret ut glorie vel sinisplicis honestin preterea soluitur poe diffinitionem iniuriandi nishil prerer suam patitur voluntatem. Stam per hec quidem invi ria ei non fit:sed liquidem lenitur solum. ΣΡ,anifestum cst autem et q) tribuens iniuriarur semper ac non is qui plus habet. Non enim quo iniustum cst. iniuria fecit: scd quo sciens doc agit. lnocautevnde principium actus quod est in tribuente non in accipiete. Dretcrea si facere pluribus modis dicitur: et cstvt inanimata occidere et manus et seruus iubentis:non iniuriatur quidc3: tacit tamen iniusta. Hdhuc si ignoransiudicauit non iniuriatur incundum ius illud quod est cx legibus .nec iniustum iudicium est sed est ut iniustum .Hliud est enim iniustum quod cx legibus est:et primu3 quod si sciens iudicauit iniuste: plus ipso quom appetit vel grati et vindicte. Ut igitur si quis particeps iniurio forettiet hic propter ea iudicans iniuste plus habet.Nam et qui agrum alii ad iudicauit: et si non agrum ipse: sed aurum vel argentum suscepit putant homines csse in ipsis virum iniurientur: at. ob id tacite iustum esse quod certe non est ita: nam coirecum uxore vicini: et pulsare proximum ac manu tradere argentum perfacile est: iacet in ipsis.Uerum sic se habetcs hoc asiae nec facile est: neque in ipssso. Eodem modo cognoscere iusta et iniusta nullam sapientiam putant.quoniam de quibus rebus leges loquuntur eas res non dissicile est intclligere. Hi non sunt hec illa iusta nisi per accidens sed cum certo nunt modo: et cato modo tribuuntur: tunc iusta sunt..imuero hoc malus negocium est quam scire illa que perstinent adlanitatem. Nam ct tibi quidem mel et vinum et belle borum et adustionem et lacationem scire perfacile est: sed quemaadmodum ad sanitatem tribuenda sint. et cui et quando tan ta est difficultas:quanta est medicum esse: propto hoc ipsum iu sti quom nihilominus esse putant iniuriari: quia non minus: sed magis potest quodlibet horum iustus facere: nam et coire cum muliere et pulsare.et fortis clypeu3 relinquere: et in utramuis partem currere: sed timidum esse:et iniuriari non cst dec facere nisi secundum accidens:sed sic se darentem dcc facere est: quemadmodu3 et mederi et sanare non est incidcre vel non incidere:aut phar macum dare vel non dare:sed isto modo. Sunt cnim iusta in hisque participia sunt simpliciter bonorum: habet vero in dis cessum et desectum. Quibusdam enim nullus est excessus vi mistasse dis s. Quibusdam vero nulla pars utilitatis ut insanabilib'
et improbis: sed omnia nocent. Quibusdam vero aliquatenus:Ppterea vero humanum est.
146쪽
Onsequens viro fuit dicere de bono et equo oue admodum bonitas et cquitas se habent ad insistia ac bonum et equum ad iustum. Non cnim, ut idem simpliciteri. nccvro liud sic ncrcs consecro tur apparet:et interdum quid cin laudamu o cquuet bonu3: ac huic sinodi hcriniae. 3 taq; supcr alia quasi matoris comendarionio loco aditurgimus magis ex bono et equo.Interdum vcro rationcm sequctibus absurdum videtur: si cquum et boni: pri ter iustum aliquid sit: quod laudari mereatur. Nam aut iustu rco crimia non cst: aut bonum et equum non sum: sed aliud aut utram eximia et idem sunt. Dus brum igitur circa bonu et equum fere ob ista contingit. inabentvcro se quodammodo cuncta rccta: et nihil subcontinuatur sibi. nam et equu3 et bonu alicuius iusti cristens melius lusti esti et noviq6dam aliud genus melius in iustum.*dcm cst cmo iustum ac bonum et equum. Facit autem dubitationem. Quia bonum et
equum iustum est quidem. Hi vero non id iustium quod est fili legem: sed quod sim emendationci legis. Causa vcro thuius est . qi omnis lex uniuersalis cinat de quibusda uniuersaliter dicino potest. In quibus igitur necesse ut lex uniuersaliter dicat nec recte potest lex ilico plcctitur q6 plurimum est no ignorans defectum et est nibilominus recra: nam peccatu no est in lege nec in legislatore:sed in natura ipsius rei. Jam reru ipsaru protinus natura ralis est. Quando igitur lex uniuersaliter loquitur: et accidit q) pro ter uniuersalciaec rectu est vi qua omisit legistator et deficit in simpliciter loquendo emcndatur omissum. Quod et lcgistator ipse si adesset utim diceret:l3 iam legem tulerit. Quamobrem iustu 3 cst ac melius aliquo iusto non eo cr est simplicito: sed eo * propior simplicitatem precat. Dec est natura boni et equi emendatio: s lagis qua omissum erat Opta uniuersale: heccium causa est ne omnia surifin leges: qr quodam sunt de ipsis lex ferri non possit. 3ram decreto opus esturam in diffiniti uidim ita est regula: que admodum est lesbre edificationis plumbea rcgula. Nam ad forsinam lapidis transmutatur et non remanetregula et decrctu3 ad res. Q uid sit ergo bonum et equii. et quod iustii incli' mami cstu. Et hoc etia patet 4s sit bonus et equ' vir: hortim videlicer lector et actoriq no exacte amplectitur ius in peiorem partcm: 8 de suis comodis detrahi patias:et si lege se tueri possit:et i abitus iste bonitas et equitas diciturmcc aliud est o iustitia quedam.
Quintumdecimum cap in quo querit virum est volentem iniustsi pati et virum iniustuue pati volittarium uicut Euripideo: qucad modii iiuustu facere vel esse iniu:ium pati Diuoluntarium: qt omne iniustu facere voluntariu:etsi dec virii stiriustu pati inuoluntariu: qt iussu facere volutarium
adiungens quod non omne iustu pati voluntario: utpote punito ruri inde
147쪽
sit diffinitio integra si volentem sciente nocere aliquem preter passi voluntatem: postea qο no e iniustu p ati dare sponte sva pciosiora provilioribus co . iniustu pati no m pricipiu in iniustu passo:sed in faciete.D. 1 mi r queret quioquestionisdifficiIesin diffinitio
mo quidem ac ti dicat quando iniurias quis alicui volens:et iussa lle cui fit iniuria vult ut iniuriet ei: an nominas iste liuriator anno.Et similiter si fece it quis iniuriam alteri non volens: scd mete eo cui sit iniuria notabis ne- receptor iniurie. Tt primuin de hoc scrutandii cuin istis e an actio iniuriosa rei fit ab altero alteri fit tota volataria. andddaim eius voluntariuimquiddam eius inuoluntarium. Et stru locum 'a hec pscrutatio circa actionem iustativomni enim speciei ex spectedus imus rie est mes opposita ex spebus institie: et forsan inconueniuo est opinari QOmnis passio iustitie que accidit homini totaliter sit voluntaria:nam inum hominum agunt actiones iustitie absin voluntate tet silicstili iniustitia. Et propter hoc inquisitio est an omni cui obviat iniuria sit iniuriam'. ita ne sit hoc voluntarie aut inuolutarie: aut q6 sit ex hoc volutarie no: nu eius sit ex hoc puter volsitate in nisi forma tantum: intedo in actionidus et passionibus. Et manifestsi est possibile est in utrire so actionibusetpassionibus ut dicar de eis . sunt insta o modum accidentis. Cum tu lit iuc
dicas de eis iniuria se acino: etessi non e ut agat homo action es iniurio aset ut iniuries alteri re vita: manifestum e ergo: qm id qrs non sit a voluntate non est iniuriosum:illud autem qd fit p volutatem viris intendo iuriastis et cui sit iniuria:si ducerimus . terminus iniurie e absolute:estu alter alteri damnu inserat a voluntatem suam:et dixerimus . terminus volutatis est ut sactor faciat cui facit hoc acta et propter quid facit et quo et tuerit cui non cohibet seipsum volsitate sua a malicia inferta sibi danum mavo
dui non cohibet seipsum volsitate sua a malicia inferis udi danum mavoluntate:tuc putabit in certe det de ipso . iniuriae sivi; psivolstate sua Cum certu fuerit hoc .lsic post est ut dicaroe interdit iniurias ei alter sua volutaate: intedo volutate eius cui fit iniuria:attame ista e altera coex nonidus grauibus que sunt in isto capitul. s. an pore sit ut iniuria quis sibiipti: an ergo nim est dicere . si fuerit pol e vivanu inferat alter alteri volutat triuis: intedo eius que ragit d1nsi et inferetis Mnsi: tuc pore est vi dicamus esse pora ut alter alteri damnum instrat csivolsitate utriusin: alit no est decdictio sana:immo pore quide est ut dansi inserat alter alteri vovit qn fuerit is cui damnu inferi ignarus iuris: etessi no inpola vi inferas hoi voleti damn si cognosceti ius mullus citi vult ut fiat sibi iniuria sciens * est iniuria absolute:et nullus velit illud quod scit:qui non vlile aut qui danifesvum. Lmolli aute 4 dat pecuniam sua absae reditu aut absq3 reditu equali non fit quide iniuria: itedo non iniurias ei alter eo q) dato ab eo fuit per suam electionem: sed utistet iniuria Boi non e ab eo:0 ab altero xpter docnili quidem iniuria ab altero non est voluntaria ei cui fit iniuria:manifessium e eo . nullus iniuriam scienodi e iniuriar ei autem qui tribuit ab mreditu nullus iniuriatur: ut erit iniurietur homini non est absin ipso: sed
148쪽
manifestsi est. I Res aut quaru i mo xposuim'perscrutatione due sui. una carsi est quis iniurias an ille qui diuidit in equaliterian ille culptingit pi' inredo an iniuriet ei cni ptingit miti' an ambo.Ecda aut est si porrexeri t
octo et volutarie queadmodu faciuidui niles et inferiorcsuntedocripsi Adiminusit sibi psis volsitarie et scieter cx honore: aut nem hoc et veritate3 Esiit ri M1λ3 absolute: sed est in ipso distinctio quedam et est ut sit porrigere effalles n. nri plus sim modii qui sit in bono puro: auretaeuamus . non couenit ei terminus iniustitie pin veritate untedo iniurie absolute.Etem ille cni fit inium est illoqui obuiatdano sine sponte sua per seriste aut non obviat dano 'nne spontc suamon ergo facit ei iniuriam ille qui accipit ab co q6dat ei nisi quod est insereno ei danu solumo:et est patico nim iniuriatotest ille diuidit iniustemon ille cui contingit plus. non enim op3 ut denominetur ab iniuria ille apud quem est respui quam fit iniuriaued ille qui facit duo luntarie.Et quando fuerit diuisor accipiens ab alio et dans illi: tuc onmcipium actionis iniurie est ex illo qui diuidit:non ex illo qui accipit. Enmplius cum factum damniferum dicatur multis modis: Pportionatenim ei qui caret eligentia vi bestie aut mancipio: tunc fortior qui facit iniuriam isto modo non dρ iniurias quainuis fecerit facta iniurie. etyadoc qia iudicauerit diuisor iudicisi iniurie noscies non notat cide iniuriator pin ius legale:ncae notatur iudiciu iniustum:et cit sist iniustu:eo quod ius legale hoc est preter illud qd est ius i seipso:verumtamen lex ignoranti mi autem iudicia iniurie sciens: tunc denominandus est a specie iniurrie qui enim scienter iudicat imulle non facit hoc nisi propter beniuolcntiam quam d3'erga illu cui adiudicat plus:aut xpter vindictam qua rit in illu cui fit iniuria:aut vi accipiat parte ex illo in quo iudicauitri hoc adiudicauit. T .Et notes vident in potentes sunt ad iniuriam:et proprer troc videt ιν actio iuris facilis: et . non latet alique quemadmodum non latet eum iniuria:et est manifestuimqm no latet alique . non opo:tet eum iacere cum uxore vicini siti: aut contristareyximum suu . Sed latet inrtos dominum notitia multarii rerum preter istas quas op3 facere: intcdo quod facere eas est ius:et non facere eao est iniuria aut ecbuerso :et upieriitud vident homines in scia rosi iustata et iniusta* no sit sapietia et sv nosit dissicilio cognitio rerum quas ponit lex et non est . scit populus ex hoc omnes vcs inuitie que no est institia per accides uino iustitia qua scit populus est institia absoluta:et quando fuerit diuisa est alicui spei ius lilia et talicri non: et trec est illa qua sciunt periti. m.Et clongatio populi a scietia duius plus est ἐν elongatio eius a scientia sanationio:etenim pore citui sciat: quoniam mel et vinii et delleboru s et cauterium omnia sanatiua sutqualiter autem opa ut nais anatio cu eis et cui et hii dinoi scia pertinet medico : et videtur quidem eis q) opatio iuris in eis eir:et in facilio est eis:eo τputant q) non sit eis difficilius o facere iniuriam: et qn fuerint anabo potetia effectiva in subiecto uno et fuerit tromo potes ut agat saloes iniurieoes. potens est enim ut iaceat cum muliere no sua:etvtvulneret alterum et ut fugiat a centro belli:tunc potens est ut faciat actiois iurio:et non est sic factum:etenini iniurie et iuris non est unum nisi per accides viam queadmodum factum sanariolo n5 est in secad o: aut in no secando:nem in xpis nando medicina raut non .ppinado. ita dico si concesserim' quod istud sit equiparabile rei iuris:scd in propinando de ea iptitate copetentem:et in hora competenti: et sic de aliis circunstantiis. Sila in re iuris non sufficit
ut faciat aut no faciat:sed vi faciat de hoc ipsum op3: et quando oporter. Come.Euer. sua lib. Eidico*. R
149쪽
Q mP.SDecies aute iustitie inuente iniustis:et sunt illi qni iam acquisses η Thona que sunt bona per se:et in quibus est penuntiis in hac intctiosne intendo ex parte additionis acquisitionis bonorum:sunt quidem in quibusdam eorumno potetes accipere additione in bonu:vt iustitis prinportionata diuinis. snon enim pora est inuenire institia persectiorem ae in quibusdam autem eorum no inuenit bonum Mficiens penitus et isti sutinali quibus non est curatio vel rectificatio .sed uniuersuin ipsorum danis ferum est. Anauibusdani vero ipsorum inuenitur bonum et malum usu
ad terminum ruendam: et illud est plusta est bumanum. OdixitGpccuriatio autes in bencficeria et benefico .et quavr est yportio disponis per qua vir est beneficus ad dispositionem per quam est iustus: etyportio actionis actionem benestrique est beneficetiari actione iustinue est iustitia: oportet ut sequar hoc qddiximus .no enim manifestat in derscrutantibus de eis: qiti sunt quasi res una absolute:et ex omnibus mori I: et n5:duonia ipe etiam sunt c5diuersilicate spemos em forsan laudas mus beneficentiam et bhficu:donec extollimus ipm usq; ad sumnisi verumtoue sunt Gud nos finis laudationis: et dicimus: qui biificus pentinetior est iusto et ammelior ergo posuerimusq) beneficentia est quid preter tu Tani t laudabile pue .lγoc est inconueniens ra hoc qua sequitur erit ipsoli nitia non sit beneficentia:vel ut beneficentia non sit iustitia: si fuerit due res et non fuerint res una virtuosa: et utrumae istorum est inconueniura dii in me;ὶ in irac questione fere qtridem sequitur ea, Darte citro cuius fecimus mentioneimet sunt am de laudabiles antendo iustitiam et beneficentiam: et non cst in eis quid contrarium per seipsis ex Darte cuius laudantur in plus et minus.Supererogatio ergo et si sit me V institia, tunc est ex specie iustitiemon q) sit species alicra et iustitia sed Gnt ambe ex genere uno. Di vero hesitatio et dubitatio quidem est quas liter inuenit iniustitia melius et virtuosi' ea existete indivisibilio modo otio est caualio:msi q) hoc soluitur per hoc sto benestcctia non est institi Dosita in lage: Ied est rectificatio iustitie lcgalis:et causa in hoc est:qui iustio Halegalem posita posuit legistator uniuersale: et vle noveri sicas in ea in ure apote bilina rees.sno erit ergo via in eis ure sano mo: cum fiteritii l c rn cogensi Uno 'i tinni legio vi poneret in clo fora vlia et noesse pote in nais earii. tunc sicas iqui digna fuit ut poneret eas lex vita:et ille quide verificans pin phuso rc it Boc sciens quid sit in eo de peccato: et lini eius lanii est no inin facto uor silo in cotin cuius ita pole est ut sint fora una que ponit in eo:et ypter hoc fuit bi: pecca in lege lic* parte latoris legis: scd ex parienae re 'ri A ntidametsi etem reru voluntariars velociter perinutatur et nil fuerit D udam minus legis dices orationes vrco.et acciderit in eis aliqli 'rersivo tedit ex iustitia et correctione.tunc statim sanat sanatiotie qua vidit legistate sed est melior peccato quod sequir iniustitia legatio iudiciovn. natura et co aue est benefico per qua est beneficus est quide sanatio eius Ursicit is G re uti quam posu unus. ista igitur est ca in hoc ut nosint ora
fora leaalia necessaria in onini l)orarimo indiget in qui ina noris pine
s alione: a'n quibusda no reddis ad fora vve. Et manifesta est sibi hoc ιν foeto posito in precipiendo bclla in line saraceno preceptu enim Mu
150쪽
ladi in ea vi e e:donec cxtirpes radix eo; dmimersi sunt ab eis:et sunt linore: inqui eligibilior est pax bello: et qr popul 'saracenoru tenuit y necio hoc pceptu v&:et cu troc fuit pote extirpare suos inimicos cosecuri fur dasna multa ex hoc:et illud fuit ex ignoratia ipsoa; intctionis lcgissatoris:et
vnncetia et iustitia : et qua iustitia biancctia cu nielior:et ex thoc et inaniae nu est: qm beneficiet superosas est 4 cligit das res et operas eas: e ut non usae ad ultimu inestiget ure declinas versus malitia in pluries cxinoulisico diminuat inde parte mala: et pst istud inucium' indulgcria ta comen data in multis punitionu legaliu in boris quibusda et in indiuiduis quis viisda:et inuenim' dimissiore vitionis in clo excialete ec ibitis lex ut facieso eo ad sumeda ultione: tuc itam biiiicctia iustitia e et no alter dabit' .D.
Trum autem sibiIpsi iniuriam faccrc quis possit : supra dictis paret. Nam iusto* alia sunt secundum omnem virtutem a lege ordinata: vcluti non iubctselipsum occidere lolc. quo autem non iubci vetat. literea quando contra leges ledit non icius volens iniuriam taciti. quod si volens sciens qucm et quomodo. Qui vero 'per iram se occidit volens:id agit contra legem: quod non ymit tit lcx iuriam crgo facit: ac cui facit an ciuita innam sibi qui dona nomquia volens patiturm ulli aurem volenti iniuria situram ct ciuitas pcnam constitu it: ct est quedam ignominia aduers illum qui scipsum iactauit: accivitati iniuriam fecit.*iisuper se cundum quod iniustus est qui solum iniuriatur et non omnino prauus non potest sibi iniuriam saccre: nam aliud cst qua illud. sest ensin quodammodo iniustus sic prauus ut timidus non ut m totam habens prauitatem. Quare nec secundum tranc iniuria turmam simul foret eidem ablatum csc: et adesse idem quod est impossibile: sed semper pluribus necisse est re eius him et iniustuproterea voluntarium per cicctionem et primum. qui enim ab alto Iesus idem facit aduersus illum non videtur iniuriam facere sed idem ipse cadem simul patitur et facit sibi. pactorea sequeres vi volenti iniuria possit fieri. Insupcr sine particularibus intu riis nullus iniuriaturm ullus vero est adultcr sue uxorismem effractor sui parietisinem fur suarum rerum.*n totum autem tot lis ut quis sibi iniuriari valeat secundum diffinitionem voluntarie patiendi iniuriam. RIbanifestum est autem quod utram pra* ua sunt et facere et pati iniuriammam aliud cst plus habere qua medium .Hliud est habere minus velut sanitas in medicina. bosita babitudo in gymnastica. Verumtame peius e faccre iniuria. n am id cum prauitate est et vituperatur et prauitate vcl perfecta simpliciter vel prope. non enim omne voluntarium cum iniuria: sed pati iniuria3 sine prauitate est et sine iniuria. Der se igitur pati iniuriam min' est malo: sed per accides nihil prothibet maius. rat non est ea cura arti sed polorem lateris dicit maiore inorbid