장음표시 사용
151쪽
quam orarissonem pedis .licet fieri possit aliud per accidens si
contingat offendentem pedem cadere et ab hostibus capi et morti: per translationem vero et similitudinem in non sibi ad seipsu3 iustum.sed dominicum vel economicum. IDiscium rationib' diuisa est ea pars animi que rationem habre ab ea que cst sinera tione. tam si inspicias videtur esse iniuria ad seipsum: quia cirin his pati aliquid preter sua desideria. Ut igitur parenti et imo perati esse adinvicem aliquid iustu et istio. iustitia quidem ac aliis moralibus virtutibus determinatu sit in hunc modum.
la rara fori possibile sit vi iniurietur quis sibimet etnon iis viri u ii , iustitia in facit aut non sit possibile.patet ex quod dictum est.3am enim dictu est et ex iustitiis est colain est uniuersitas virtutum quas prec it lex:et situ de inins rus Meeis est cois:et est incursio malitiarum quas prohibet lit i et dimissio virtutu quas precipit:et ep eis sunt P*opue scilicet in quibus est equalitas et non equalitas.Et iam det unatu est in eo quod preteriit . iniuriano in istis est qui scit cui iniuriatur:et Quo et quare:quiligitur interficit seipsum ex iracundia non esi iniurians sim intetionem propriam: eo q) non iniuriatur alteri asse neae ex precedin comitatione:sed causa ire est aute iniuria quide m intentione coem iniurie: c istud eius factum contra legem.*hibet enim lex ne qs occidat seipnari ut iuria qua perpetrat aut eli in se aut in ciues:sed in se no:qili volens: non vult autem is cui fit iniuria:sed iniurias quide ciuies:cum non velint hoc factumnem permittant immo .phibeant:etypterea videm' eum qui facith factum occultarqse a ciuibus:et conseqvit eos apud ipm abidorrescentia multa:et hi ius causa est in iniurias eis. IEmplius iniuriator quidem finueritatem maliges est simpliciter: talis asit est qui oecratur ex habitu ac quisito ei: occidens vero seipsum iniuriat una vice immolingo plocedit eius iniuria ex habitu a quo dicatur uiruriatouimmo reo rara interdum in bonis inuenitur. Inmplius si iniuriatur qo sibimet:et sit iniuria acceptio ab altero et Datio alteri:tunc necessarium est ut sit acceptio et datio et uniuersaliter additio:et ablatio inuete in re una simul: at hoc imporeamo necesse est iustitia et iniuria sicri in reb' pluries una et volutarie et elective ideo quem perii ruerit iniurieno est iniuriatoiunturiri te vero sibimet penitet iniurieri Wroporteret ut esset una res eadem agens et patiens uinuuquod est impossibile. CBmplius ex thoc sequitur ut fiat iniuria vero volutate sua: intendo ut aliter iniurietur ei de voluntate suimet:et iam dictumeli hoc esse impore. LEmplius no iniuriar alicis abfs eo et faciat ex actionies iniurie particularis rut in furetur aut adulterer:et no adulterat aliqs
in uxore suamessi perfodit parietem domus suemeae furar pecunia suxipsi'.Et sirripore est ut nota iniuriator ν 3 uniuersum os coditionatu est in λ iniuriate et cui fit iniuriarintedo ut nomines iniuriator pila vcritate ED. Manisestu est aut . facere iniuria et recipe eam utruae malu elὶ:na facies
malitia est:facere vero malitiosum est: et .ppter iocinalsi qd est in iniuria te malo od e in eo cui fit iniuria maius en p se: p acciis aut pol malu et in voluntariu cin est in eo cui fit iniuria maius csse: ut m accidat ei cui fit iniuria ut relinqnat in sui et incidat i mari' aliquo* qui occidat in et mora
152쪽
tradant: d afifctaue sibi iniuria no habuersit hinoi ptate. Id 2E3 potetic dueecifective: utpote ars medicine no specular in eo cras coef. sed qdpse: et no curat q6 de se ac ciis: ut . dicat ur dolor illi periculosior est oi dolore Quis possu inueniri per accides dolor periculosior eo. IV .Ex parte auteiustitie que dicissa modu silitudinis et trasumptiois a iustitia ciuiliri e iustitie et est in poteriis alemo op3 ut dicam' et exercet quis institia in seipsaut iniuriat sibiipsi:et doc qm illic iustitia quide .pportionat parii ex parties ale pier ca cui yp ortionat iniuria:et no oportionas iustitia toti: imo iustitia sportionar er ea pii principati:sicut ypo monas in puersatioe cis uili parti principanti:et propterea distinguunt potetie a te ad id q6 in rastionen in id qono.mrone:quemadmodu distinguis ciuitas in prelatum et substitos naliter. Qia ergo obedit Q no iri rone ei s ronem in fit iustistia:et quando non obedit fit iniuria Nides igis * lὶuic partuintendo que non due rationem yportiones iniuria in anima:cum huic parti ptineat ut agat Pin sua desideria. et vinuersalse queadmodu inuenitur iuuitia et iniuria inter prelatum et subditos: sic inuenitur in viribusvel potentrus anime. Em.3ani igitur patet ex his tractatib' quid est iustitia: et ellipostres muni sermonis virtutibus figuralibusantendo moralibus:conuertamur igitur ad virtutes rationales.
- Uoniam prius diacimus medium esse recipiendu inon autem excessum nem defectum medium aut est virecta dictat ratio hec distinguanius. Omqnibus enim dictis habitibus queadmodu et aliis
est quoddam signu ad quod inspiciens qui ratio
ρ ncm da tuntendit et remittit: r cst quida termi: --gnus mediocritatu quas dicim' esse inter excessu 3 et defectum fini recta rone .est aut hinoi sermo verus quidὸ :s3 nequam clarus. nam ct in at lo facultati de qui scientia est hec etiam dici vere potest nec patii nec inii laborandu aut ne gligendu3 esse sed mediocriter: z ut recra dictat ratio: sed ob hoc dictum nihilo plus quis sciret veluti qualia offerenda sitit corpora: si quis dicat quod medicina iubet et quemadmodum his qui illam dabet. Quapropter oportet non solum vere hoc dixisse de dabitibus animi: verumenam determinare quo sit recta ratio:et quid sit huius rerminus.
sitaeterminatio hui' tractat' sexti de libro 3 ichomachie Tristo. incipit.
sistimum capitulum quod G in predictis virtutibus oportet eligere medium quod fit per rectam rationem hanc oportet diuidere que est secui dum quam habens eam intendens et remittens peruenit ad mensuram et medium:quodae non sufficit ad operari sin recta ronem dictum sit scire uniuersaliterised oportet determinare scire que est recta ratio: et quis ia
ta in *op3 ut eligam' mediu et est in d
neccilarisi est nobis ut narrem' de medio i uniuerso da um
153쪽
voluntariorsi:intedo et recipit terminu sanum:etenim omnibus habitibus
latitudo quedam citis iue sint dabitus moraleo siue rationales. Ad istuclitam medium intedimus speculationem: addimus igitur et demimus vim nec inueniamus ipsum et terminus medii conuenit cu termino ronis satio ambo enim dissimul per troc que no recipi ut additione neci dimi nutio neuerverutamen non inuenitur medi si in habuibus moraliae acquisitis p amnetudinem sicut inuenitur in habitibus scictificis: intedo et iniictio medii in moribus manifestior est imietione eius inhabilibus rationalibus.Et l ocqm mediu in moribus est mcdisi sin veritate:cu i mictum sit inter extrinata tales:mediu aute in thabitibus scietialibus est ot no sist attributio rei per magis eo q6 sustinet nem per minus. et hoc mediu est certa ratio vel sanus sermo:et quado fuerit hec scicita in anima alicuius no oporacist sciat alis quid plus eamem minus ut G querat aliquis et dicat quas res oportet c5 uenire corpori humano et couerti in ipsunu et dicatur ei res duas madat medicina et medicus: et propter illud no liunt rco manifeste absin terminis sed occultaturrideo v no oportet nos colentos esse ex notitia habitusi notitia occulta solumodo:et est notitia csse ipso: M.sed sunt sci edi per terios suos.
apitulum secundum. Inimicrgo virtute supra distinximus:et alias esse molnsdiximus alias intellectumet de moralibus quid
litransegimus .dc reliquis vero ia sic diccinus .prius ta*men de animo premittcntes. Cluod duo sunt animi l artes: alicra ratio irem habens: altera irrationalis:
e qua dictum est prius nunc a uicin circa eam parrcssi querone habet code modo distingvcndu cst. Et suppositu3 cristat duo cola rationem habetia. Unu quo pcrspicimus illa talia ouom prui' opta non aliῖcr scdabcrc. aucria uocaque aliter se habere possuntmani ad ea duc alta sunt genere: et Pars animi alia genere:.qad virum apta est siquidem sim similitudinem et propriora e qua
dam notitia illis existat.vocetur autem harum et itera scientifica: eo usui altera rationatiua .nam consultare et ratiocinari idem cst. Nemo tamerta' autem comitat de rebus ove aliter se habere non qossimi altam ualla seda rationatiu3 cli una paro quod rationem uadct. Eumcdiis cst vere non ergo virtuso harum optimus dabitus: nam hcc virtus p virtus. Polliunt. Ulutus autem crga opus propriani.
CSc6m capi ni in quo renacinorat de diuisione virtutis et practicas de qui* bus dixit inueri intellectuales: de quibus dicto prius de anima est dircatu'moe diuisto ire ais in ronc Dabes:et irrationale no inte deo solii de ratioeda bente q6 diuidit in spcculas necessaria et specu isto coringetla:qs tres alepspeculata altera gne olidit alteras sine qru bac notat scieti ficu: Vac vero ronariusia ce una stte rone diatio cocludit: et . viris 3 dictaru ali si sumedum quis optimus dabitus: et et viris p virilis que est ad opus proprium. U. N cuni talia dixerimus i d est sana ro:aut rectuo sermo: et q.
t terminus citis:et distinxerim' virtutes anime: et diverim':q, quedam ea*figurales. norates: et quedam caru ronales id cn cu intcllectu:et lain locuti fuerimus in virtuties figuralibus et speciebus suis: tunc dicamus de virtutibu ronali
154쪽
terat et ex partibus ale estque recipitroneni. i. terminsiret epeis estu non recipit eamrillius ait tution recipit terminum iam distincte fuerunt spes. illa vero que recipit ronem et est pars rδnalio:diuiditur primo in duas mus:vna qua* est ps ronalis q apprehendit entia: quo* cas impore est in nobis esse:et sunt ilia que non post esse nisi a causis in io nain rati M. Et scda est illa q apprehendit entia: quaru causas pole est esse in nobis: et ista sunt ea quo. cas pose est esse plero nates .necesse quidem est ergo ut diuidane partes ale recipientis pin diuisione senerii u recipiunt:et ut mutent sin illo ru mutationem: eo * necesse est ut diuidatur recepti usi diuisione receptis vilis:et diuersetur eius diuersitate: et iccirco opy ut dicatur et nomen site de eis det sm modii xportionalitatis et assimilationis: et apprehesio que apxptiatur enties: quo*pricipia no sunt in nobis notat scia speculati ua: et app*edensio uappropriaturentibus:quor; caiise in nobis sunt notas cossititiua operatiuarintendo ea in qua est cogitatio pst operatione. non inimeditamur nem cogitamus ad operandii res quax. Spationem impore est esse in nobis: scd est pencs nam.Et utitur Odri lpo cogitatione opaliua in rebus quas pore est esse a voluntate. Cum sic sit cogitativa est una ex pars tibiis ateronalis que recipit rotiem:et altera pars est speculatiua: et habitudo botiarin una quam ista*est virtus illius partis:etvirtus fui est quantitaretii operationis proprie. Capitulum teritu.
Juia sunt in aio que rei agende veritatisin dominantur: seris, s risessu
Edom hiat: rcru vero agendarum participes no sunt. Ivero est in mente assentire et dissentire idem in appcti tu scqiu et vitare.*tam cunivirtus moralis sit bcbitus cicctilius cli ciso aurem appetitus csi dcliberatiotici op3 per hcc sermonem csse vera appetitum csse rectum. siquidem clectio studiosa et cadem assenstire et sequi. lnec igitur mens et veritas in agendo vcrsas.Tt cote
Plautic nactis: aue ncc in agendo nec in factcndo est laus et vitu: pcratio in vcro et falso consistit:bocosinu.totius inici lectivi op'. malui vero veritas colantanca appctitui rccto .uci igitur agm P
de principium est electio unde motus est: sed non cuius gratia. re'. bαlcctionis aut appctitus et ro que alicuius gratia. QuaPp non tollitos abs p mente et intellcctu nec absim morali appetitu cst clectio. Ne culativi et nc agere aute in rebus et contra sine intellectu et more non est sed practici. mens ista mihil mouet. Ucrum illa que gratia alicuius et activa. nec enim et faciendo princeps csturam siratia al:cuius facit qus
cumque facit:et si iis no lina pliciter cst: scd aliquod et facibile alicuσiuo est at non agibile nam bene agcrc finis cst: appctitus aute3 huius. Quapropter aut intcllectus appcruiuus cst electio aut appetitus inrellectilius: et rate principium do: non cst aut eligibi cle qui j er iam factis: ut puta nullus eligit troiam diripuisse.
155쪽
ioc solo Tmbarum iram particularum lintellectivarum opus est veritas uar de' Secundum quos ergo habitus utram verum aspicit hic virm l . . t 2 tes ambarum existunt.
. , sis GTertium cap in quo ad oppositum sumenduin dicit tria in ala actus
virtutis dominatiua: sensum: intellectum: appeti ni3: . sensus nullius actus princpiu. intellectus vero pr acticus inuenit verum et falsum in agordis:appetitus persequit et fugit:vii et Me dissoni x irtutis et electionis opsronem vera esse et appetitu rectu et danc percipere: truc vero seq. speculatii vero true suu in bonii in vero et falso inuentis practico non stante ad veritaratem: sed usae ad actum tendente concorditer appetitui recto:*que electio caest factiva actuo electionis aut appetitus:et ro et gratia alicuius Uae me speculans contingentia pinse non moti et ad aliquem ultra veritatem: sea mens practica cive partit in factiva trabente pretcr operatione opus finem no simp liciteri sed ad ulteriore operatione et activa: cuius finis bona actio cuius est et appetituo: ex quib' concluditur quid electio cuius principium solus do et Q nitrii factum eligibile:qr nec cosiliabile: sed solum futurum cotingens: πω utriusq3 partis intellectui cois finis veritas: et*merae virtus reo proprie dabitus pni quas utram verum dicit. D. .r' aia ergo tres prcs:vna est ad actionem: et est concupiscet tia:et due ad veru: et sunt sensus et intellis et apprehensio sen in s no cst apprehcsio intellb: et hoc inanifestu est doceti bruta coicant nobis in appretrensione sensus et no intellesctu. Quod ergo est in intellcctu affirmatio et negatio duino compar in concupiscentia estvsecutio et rcfutatio antendo psecutionem delectabilis et refutationem contristabilis. Et queadmodu vir tus figura lis est dabituo electionalio:et electio que est ei cu concupistentia prouentcs a cogitatione et abusu opponis .et id apprehensio verax et concupiscentia sana qn fuerit electio virtuosi. Ein illa u est intellectui in rebus operabili M vel stialibus est affirmatio: et actio q est concupistentie pros cultorio m qn istius motus prouemcntis a cocupistentia principiu3 fuerit ex intellectu critvirtus. ergo operatio u est parti cogitatiue que en a bono et a ma lo est veritas et falsitas: et hoc qui operatio Ois partis intellectualis est aut veru aut falsum: et operatio que est parti compiscibili est prosecutio et refutatio siue coueniat ei pars ronabilis:aut non. Et operatio cara vi tuosa qn coueniunt: intendo plena intellectina et operativa: et erilaordesiderium coueniens ei. principiti ergo tunc actionis et motus est potentie elective: a qua sit motus no rei illius gratia cuius sit motus: intendo q) poteritia electiva est principium essectinii no illud gratia cuius est motus:et idcoelectio est desideri uni cum apprehensione ronali gratia alicuius: et propterea non est clectio abs ix intellectu et absq; virtute ligurali: eo qρ actio intellectus et consu itatioqii fuerint cotraria erunt actio ab sae intellectu et abis virtute figurali: et potentia effectiva a qua est inceptio motus non mouet nisi pst aliqd: et bec potentia effectiva est Ois qs agit: et onaue qs agit:agiturpp aiuid: et non est bic potentia placito per seipsam rei in qua inuenitur :'cu perfectio relata ad rem illam que est pse complementu et cocupistentia non est nisi pa istud coplementuum deo G termiti' cicctionis est intellectus
habens concupi Rentiam aut cocupistentia intellectus .rerii aut que inuoniuntur ab ista concupiscentia et intellectu principia est ho : et non pendet electio cu rebus pretcrui s. no cin cligit aliquis dodie apertionem ciuitata Coinreuo τ apertio earu talia fuit: neta mediatur aliquis in coparatione
eius o tam ini: sed qd erit es his que possibilia sunt fieria illud qd ia fuis
156쪽
necessarium emideo q) no est possibile nisi ut sit:et ypterea videbatur ebus cani antiquo*. Hi deu priuatu esse piate in spe ex factis solii ino: intendo. faciat no fuisse s iam fuit. Cap.quartuita: pctentes ergo altius de illis dicamus. Erunt quisbus animus verum prospiciat assentiedo aut dissen γ ν tiendo quin v numero. l re autem sunt: ars: scientia ha bitis gratis
prudentia: sapimua: intcliectus. stimatione em et Mores o Titione aut falli contingit. Quid sit scia cx hocp tet si diligenter discutiendu est nec similitudinibus in hercia dux.
sors. 3.sic accipimusvi id qs scimus aliter se habere possit Queout aliter his se piit qn extra considerationem sunt latent: utrux sint vel non sint ex necessitate ergo scibile cst. Sempiternum craso. Ra q ex necessitates ut ea piae ora lapiterna sui: piterna aut sine generatione et corruptione. Insuperois scientiavs esse doci m
per sp m. Utinaucilo principii est runiuersalis. Syllogismus au Esn I '- . rem ab uniuersali. Sunt ergo principia ex quibus Ullogismus. Mnis Quoru aut no est syllogismus:eorum inductio est. si AH πιλο si Est igitur scientia habitus demonstrativus etc. vi in resoluu, Τ uis diffiniuimus. Cum cni fidem quodamo adhibet quis et principia sibi nota sunt scit nam si non magis discursu conclusionis per acino babebit scientiam. De scia ergo in hunc modum determinatum sit.
Eouartsi caprin in quo enumerat habitus siti quos asa versi dicit d sunt Φsro: prudentia: sapiarintetro:phr tradens de scietia et scibile est necessari sieteriisi ingenitu incorruptibile:*m scia docibilis discibilis et ex preconnistis principuo quorsi sed inductio ex quibus cocludit ed scia: a m gncipia
utuntur magio coclusione. Dixit.
Q uotio utriusq3 partis intellectus:intendo actine et se
cuiatiue est veritas.i. fides:siue credulitas et haritus p quos sumit fidem:queliber earu electe sunt eis ut in plus ribus: tendo per dabit' scias:et illi in dbus sumit fidem ala vaffirmationeet negatione Aiado innit fide in negarioe et affirmatione: sunt ditae: facultas:intendo arte:et scda est sciarentendo speculativa et tertia est prudentia: et quarta sapientia:et quinta intellectus.3nipulati ne asit et arbitratione polis est falsitas adeo* non op3 conumerari dabit verilicis. Eme scia aut manifestu est: qm non est pota in ea esse falsitarciun op3 ut precise dicam' in ea nem dubitem'.oco.n .vident et scia vera inulatimo est illa q non pol esse p modii ali si extra aiiaim intendo si non pol persmutari ad oppositu.q6 aut pore est esse p modum ali nmutari ad oppositd.q6 aut pore est esse a modum alisi preter modum istutiam que scitur: intendo ut pinutes erua aiam hoc occultum est abis certitudineuntendo si est aut no n. Cu in fuerit scia certitudinalis eno illa que nommutaturitunc scitum per ipsam est necessarium: et necessarium sempiternum:ergo ipsum neces Iarium tande:et hoc qm omne eo fuerit necesiariunt absolute est scinpiternu:et semper sempiternu est q6 nem gnatur nem corarupitur. Eonides aut scia Ois disciplina et scibile et discibile esse: verunt:
157쪽
tamcn iam dictum in libro demonstrationis q) olo disciplinat equidem sit ex rebus nota precessit scia:et synt ypdnes ures prime. atta ille accipiune et dimit ex pte dictionis antencta divarie allocuitanis er easis ea coclivi sio accepta ab is xpositionibus addiscitur ex parte sviri compositi ex tris proponibus. Erit igitur iv ois scibilis addiscitur aliqd ex parte sermonis re ipsiusmetrintendo antecessionem inentie sinnificationes vocabulornm:er aliquid addiscitur ex parte sciendi .pponis sviri et sumi et propolitiones ex quibus scitur coclusio no sciuntiar per spirin:sed iciuntur iidem ex parte significationis vocabulo*. pncipium igitur discendi xpones ures eii sciae significationis vocabulov: r principi si scie cocronis est scia sponsi vii urit pricipiu et cu l)oc sic sit: tunc scia simplis est habitus demonstrationalis: intendo mdiscedi P est forma dena onstrationu3 cocollecta in ala ex xponibus et coclusione et ce stiloes teris rebus coditionatis in demonstratione: ex eo et iam numera si est in liures est bio demonstrationis.Qii igitur contingit alicui credulitas rei alicuius et scia signi fucrint principia prima illius rei nota apud ipsui tunc iam contingit craficati oes scia illi' rei.Si vero no fuerint nota apud ipsum est scia ei' apud ipsuiu Pvocabulo modii accntis. ID. Sufficit asit distructio scie introc loco sin hanc quatis rum. talem cu intentio dic de ipsa sit distinguere ea ab aliis.
Ius vero quod recipit aliter se habere quiddam cirauod fieri: quiddam cst quod agi potest. Est auten
aliud faccrcialiud agore. credimus autem his Guriis quom sermonidus.*tam habitus cum ratione activus aliud cst quam dabitus cu3 ratione factiunaec alter in altero continetur. nam iam, actio est ita ctio: nem factio est actio.cum autem edificativa sit res quedani et habitus quidam Gi3 ratione factivus iaccvlla neq3 ars sit que non cum ratione factivus dabitus sit: ncque talis habitus qui n6. sit ars: idem utim esset ars et dabitus cum ratione vera factivus. Omnis autem ars in faciendo vcrsatur et artificio uti et mente pspicere ut aliquid fiat corum que possunt et reo et non esci et quo rum principium in faciente est. non autem in eo quod fit. No cilicorum que necessario sunt aut fiunt ars est: nem eorum que sunt Pinnaturam. Nam hoc in scipsis habent principia. Cum crgo facere et agere diuersa sint: necessarium est ut ars in faciendo at noin agendo consistat. Et circa eadcin quodammodo vortatur ars
s et fortuna ut rigatho inquit. Hrs fortuna3 adamavit: sortuna arzrs e lba tem.Tro tet tur ut disimus babitus ouida attata vera famcrtia vcro cotra rone falsa habitus factivus circa
s Cossintsi capim de arte cide:et quid dissat ab aliis habitibus enumeratis
in quo diuiso contingente in factibile et actibile ostendit pfectione et actionem esse alaeras:et non sunt imi icem habitus cu rone actiuuet factui u esse simila altero: ide π ars est habitus cum rone vera lactin':et in ars est circa contingentia quo. principiu est in faciente et non in facto: et in ipsa est factionis non actionis:et . ipsa et fortuna versans circa eadem: tandem ex
comparatione eius q6 qd est ars s atethim est cu3 rone falsa sacri uuo habitus circa contingens. m.
158쪽
iontia vero cuius scusi pose est esse Analisi modsia in i abcopinques scitum est diuiditur in duas diuiuones:vna quarum eu scia artificians: altera efficiens cressi res artificiate alie sunt a rebus effectivis perc5siliatione:et res effecte pila dictionem famosam sunt res consferentes invita: et op3 quidem ut hic recipiamus dictiones
famosas magis Q in alio loco. Cumae sit artificiatum aliud ab effecto: ine habitus animalis artificians qui fit cum ratione alius est ab habitu anis mali efficiente qui fit etiam cum rone.Etenim.carpentaria etqd similatur ei ex ceteris artibus est habitus csiirone:et non est habitus es cssiciens cumrone veridica: et ois ars est pn fieri rei illius ad quam est ars tantu modo: intendo Φ finis eius est exilientia rei artificiate: et artificiata sunt res quas rumprincipia ab extra sunt:intendo in cfficiente no in efficiendo : qm ars non agit illud V sita neces ita te3et p nain:et hec sunt quo* principia sunt in semetipsis. nec em est dria inter artisiciatu et naturatum.Cum sit factio aliud ab artificatione:et arti liciatu aliud ab effecto:tunc necessarium csi visit ars xpila artificiato absin effecto nisi fiat per modii fortune et euentus 'Etem in arte accidit multotiens q6 est a casu:intendo ex actionibus danis feris et utilibus: et yp thoc dixerunt quidam antiquo*. de ea q) cist germana casus:et quando sta est tunc ars dabitus cois artificiano cum ratione veris dica:et terminus non artis est contrarium huius termini : intendo habit' artificians cu rone mendacii.
Capitulum socium. E prudelia vero sic utim accipicinus cosideratione haσbita qui sunt hi quos prudentcs vocamus. Uidcξ prus dentis csse viri bone cosulere posse circa illa que sibi boona et utilia sunt:no particulariter: puta qualia ad sanitatem vel robur. sed uniuersaliter ad totius vite statu bene dirigmdum. Signu vero huius * circa quid prudetoe dicimus cos qui ad fin e alique studiosum acuto ci cogitant illa in quibus non est ars. Eruaobrcm et vlla prudens cst comitamino: cosultat autem nemo de his q impossibilia sunt aliter se habere:nem de ibis que ipse agere no potest. Quare si scia est cu demostratione.ψuora aute principia ali se habere pint: bo* non est demostrationia olapiat mutari: nem locul)3cosilium bis qex necessitate sunt. Prira 'dentia no utim scia erit nec ars: scia qr id q6 agis potest aliter se habere: ars qr aliuo est finis agedi O faciedi. Hestat ergo ut prudelia sit dabit' veruscum ratione ii in his agendis vcrsatur que sunt domini bona et mala. nain faciedi quide alius finis: agendi vero non alius est. Est cui idipsu3 finis bene agere:ob hoc stericlem et alios hinoi prudetcs dicimus q) illa q sibi et at is utilia sunt prospicere valet. Esse alite hinoi putamus illos qui publi, scio piluatistu rebus admini gradis sunt apti. Unde tempcrantia
dicitur prudentic colaruatrix;.construat cm hnidi iudicium. non . enim totum iudicium corrumpit ac peruertit voluptas et dolor:
vcluti cu triangulus duobus rectis equales habct vel non ha' bot.Sed illud O agcndo vasatur . principia cnim rerum asen'
159쪽
darum sunt quorsi gratia illa aguntur. sui sit qvi cornipitio est ob voluptate vel dolossi repente non apparet principiu:nem ops alia huius:neq3 propter hoc indipisseomnia et egisse.Nam virium corruptiuum principit.*tam necesse est prudentiam elle dabitum cum ratione vera qui in his agendis versatur quo sunt dominibus bona atm artis quidem est virtus: prudentie vero non est. Et in arte quidem is qui sponte delinquit potior est. pur
dentia vero contra quemadmodum et in virtutibus. Gatet igitin virtus quedam est et non ars. Cum vero animi due uni partiacula ratsonem habrates:alia utique crit virtus opinatius. Ra opinio et prudentia circa id est quod recipit aliter se habere atm nec habitus cum ratione solus. Signum erit q) obliuio eiusmodi dabitus cst sed prudentie non est. - .
.: CSextu capta de prudelia primo q7 pandis est qui potest vene conlium
circa ipsius bona et colarentia no fm parte vad bene viu ere totum: quare prudes totaliter psiliatin':et d cosiliatio nem de necessariis est ne simpossibilibus: et . prudentia nem scia est nem ars: sed habitus aliquis cu rone activus circa uois bon a et mala cui non altera: sed cupetasia limo:s manifestum ex eo in oes dicat tales prudeles qui sibi et aliis pfit bona spccularionales dispensati ui et politicuet ex eo irteinperatia. i. sophosim dicta est velut salvans prudelia :s p 3ex eo q) inteperantia no cospicitversi lineret ne corrupit prudentia: ex quibus cocludit prudcntia esse dabitu cum ratione vera circa humana bona operariusi: inde ορ dissert ab arte eo q) artio virtus est prudentie no: et et volens peccans in arte eligibilior circa prudentia econuerso:tandem et prudelia est no intellective: sed opinative alis viri et uno est solii dabitus cu rone in quo coicat cu arte: sed factivus circa humana bona cuius sistia q) artiJ obliuiscimiamprudentie ante non ad. l. imeri autem piudeine absolute dicimus de eis qui in i i iu nitas consit lationis in inuentione cius G est directius et viilius hominibus non in parte una ex particularibusutilibus ut utilibus insanitate et robore: sed in otii nibus particularibus in quibus existit commoditasvivendi signu huius est et notamus prudeles eos qui potestas rem habent versandi cogitatu ad inueniendu finem nobilem. r hoc in reb que iniicui uni absin arte et magisterio .uniuersaliter ergo prudentes sunt illi qui possunt inuenire per cogitatu suum res conseretes et res noccntes: et non versatur aliquis cogitatum suum rocmadmodu dictum est lin λα possibilibus nem in necessari;s. Cet scientia quide in rebus in quibus est demonstratio:et demostratio quidem est in necessares. iterum igitur prudelia no est sciameae etiam est magisteriu3: scientia quidem non eo et scitu impossibile est aliter se habere:magisteriu ante non intedo artem eo . subissctum eluo est diuersum genere. O csi sic sit: tuc prudcntia uniuersalita est habitus animalis efficiens ca ratione veridica bonoetu humanotaret iam rue in magisteri u aliud est a pandentia:eo et finis actionis inuente per conliationem aliud est ab inuento per consiliationem finis aute artis est ipssummet artisiciv. m. prudentes autem fm veritatem sunt illi ci inuetioebona tm:et huius causa videt dotes . prudentes sunt sicut talio et talis: et qui fuerunt famosi prudentes apud eos:eo ορ potentiam habuerunt ad inueniendu3 bona que fuerunt bona eis et domnibus: et viderunt ut sinulas
160쪽
misi industria lint ad costituendu quodamodo viuedum in domo et in cis
Mitaterintendo eos qui potentia hfit gubernudi .ppetia familiam et rempu.UP. ideo nome casti in Oecoderiuatu est a note prudetis. prudens.n .est 4 custodit opinione suam ne corrspant eam meror aut gaudiu: inredo dilesctione et concupiscentia: sicut custodit castus actione sua3 ne corrupat eas delectatio vel voluptas: et est o de sic co cr no Ois opinio corrupitur a voluptate et tristitia: corruptio nam in credulitatis in tris anguli triaguli sunt equales duobus rectis no fit ex parte voluptatis et tristitie: sed exple coraruptionis principioru qui necessarici faciut corruptione credulitatis in opinio aut prudelialis corrupitur quide existis dupbus:intendo ex pars te corriaptionis principioru3: et gra dclectationis et tristitie: et corruptio ei que sit ex parte relectationis et tristitie statim apparet: intcdo . magis aps Parct o corruptio que sit ex ptexponum.Csim opinione prudentiale ccretam no comites corruptio ex parte cocupiscctie: inc de necessitate prudens non eliga res ambao simul: inredo ad inuentione boris et mali:eo illiinuestio mali est principio corrupto ex parte concupiscetie: et distingi iuni etia:
eo qpinuetio mali ab habitu malitioso:et cs sic ut: tunc prudelia fila veritas rem est habitus effectiuus in rationi eridica bonorum numanotu .et propter hoc magisteriu indigens est urute. vrudentia ast stre est ipsa viri' iamin qui male agit in magisterio et peccat voluntarie melior est eo 4 peocat in prudelia:et est deterius in prudelia: qucadmodu in virtutibus: et Mehinc apparet . prudelia viro queda est et no magisteris: intedo artem. I .Et ex quo est iste habitus partis anime o im rone: intcdo parte ronalem:tsic ergo iste trabitus Intedo pandetiale:eu virtus illius partis que iri putatione utatio.naest in rebus contingentibus:et iste dabit' d est pruderia est etia ui edtingentib':et no est prudelia dabitus rona lis tin:et huius sisnu est:qm Ois dabit' veridies xportionatur duic parti: intcdo ronaium: et non proportionatur omnis habitus veridicus prudentiri
si scapitulum septim um. Via vero scientia de uniuersalibus cmmatio est et debis que sunt ex necessitate. Sunt auto principia demostiabilium et totius in ne nam cum ratione est incia σ- uua principit ei' quod sciri potest nccn scientia utim crunccaro nem prudentimam quod scibile idem demonstrabile. 3lle vero sunt circa ea que alirer se babere possunt. Ecd nec saupientia horum estinam sapientis est de quibusda demonstrationem habere.Si ergo in quibus rei sumus nec unque fallimur cirsca illa que non recipiunt aut recipiunt aliter se habere scientia et prudentia est et sapientia et inte lacti mullum vero horum trium recipit esse. Ulco autem tria:prudentiam:sapientiam: mcntiam: restat et intellectus principiorum.
Septi nisi capim de intellectu et cum neq3 Rictia nem ars nessi prudelia τneae sapietiara:principiorum relinquitur intellectus esse ipsoru .T . et , Axappul enso principioruniicientia est.nam scietia est cie habitibus veridicio:et est apprehensio relu 3
necessariu 3 ex rebus que sunt de necessitate prima demonstrationis.intendo xpositiones primas: et hoc uin omnis quod est preter principia cicntia est principioisi: aut no cst scia: intendo,
non scisitur ex parte alterius a seri mino sciuntur quide per seipsamem