장음표시 사용
71쪽
male de re p. sentiant, ita ut potius iam exoptet ocium ditiarationem quandam a rep. quam administratione. Ostendit deinde Cie. POm. ualde amieum esse Lentulo, ita non dubitet Lentulum omnia posse fauore Pompe. conte qui S ad hoe se usurum omni diligentia. Postremo dicit res Lentuli maiori sibi cura CIe ii omnes res tuas, nihilq: posse .p eo tantu facere, ut plus no debeat, qposiit. Actum,tractatu, quantii ad praeteritu. Constitutum,ad sutura, susceperit,arripuerit,supra se acceperit eaula tui. Interfuit S praefuit, quod differant, uide supra in epistola, quae gerantur. Ex eodem Emplatario. Rerum mutandam, rerum publicarii. Atq; ita sunt in potestate amicorum. N. Crasii, Cael ris, deponi palam&s Caesar aberat, inierat tamen foedus eu Crasso & Pom .ut ipsi consulatu peterent se enim eis auxilio ad hoc suturum multos aia fit Aragia milites mittendo qui consules declarati fitissent,proia incias exercitu': de euerunt, Caesari Gallias in aliud quinquennium assignauerunt, author Plutarchus in uita Pomp. Nullam mutationem, quia adeo sint potentes, ut ex eorum manu ad nistratio rei p. nostra aetate nullo modo tolli posse uideatur. Vt debeo,tropter tua erga me
merita. Tute, tu,nam te additio est magis quam compositio,& breuis est te,& additur solu nominativo,non etiam aliis eas bus, Pet episti milii non iusisti ed instituisti,&docuisti, nam praecipere est docere unde preceptor S praeceptum,quod ut ait sene. epistola octua
no soluin interfuit his rebus, sed etiam
praesuit, neque nulla officiti erga te ii minis amantissimi, prudelissi ini, diligetissum praetermisit. Ex eodem de toto
statu rerum comuni a cognosces , qua
quales sint, non facile est scribere. Sunt
quide certe in amicorii nostrorum potestate, atque ita ut nulla mutationem
unquam hac hominum aetate habitura res esse videatur. Ego quide , ut debeo,& ut tute mihi praecepisti, & ut ine dignitas utilitasque cogit me ad eius rationes adiungo, quem tu in meis rationibus tibi esse adiunge dum putasti. Sed te non praeterit quain sit difficile sen
sum in repu. praesertim rectum & confirmatum deponere. V eruntamen ipse me confirmo ad eius uoluntatem, a quo honeste diffentire non possum, neque
gesima sola est parti lare ad bene uiuendu documentum,ut eum praecipitur,quid uir uxori,quid uxor uiro debeat, qd ciuis peregrino,peregrinus estii. Et ut mediaeta temporis ratio modus i.ipsa dies, ignificit, ut locum do inus,in quo tantum uersamur,&legem nactus, quidam tamen codices habent ut dignitas utilita': eogit, sed magis probo ut legatur diaeta. Ad rationes, adeonsilia & facta. Eius, Pompe. In meis rationibus, cum ab exilio tuiti reuocatus, quia eius opera tibi utendum putassi ut ipse Cieecin oratione pro domo sua ad pontifices plenissime ostendit his uerbis illud tiero ea hominis ingrati tacere. Itaque libentissime praeditabo Cn. Pomp. studio & authoritate aeque unumquemque uestrum opibus,contentione, precibus,periculis,deniq; pro salute mea praecipue labora me: hie tuis P. Lentuli eum tu ni nil aliud dies & noctes, nisi de lalute mea eogitares consiliis omnibus intersuit,hic tibi grauistimus author ad instituendam,fidelissimus se eius ad eomparandam, sortissimus adiutor ad rem persciendam suit.
lue municipia colonias': adiat. Hic ital iae totius auxiliu eupient f implora irit, hie in senatii princeps sententiae fuit idemque cum dixisset,lum etiam Po. RO. pro salute mea oblecrauit. Sed te non praeterit,non te fugit,no ignoras,quod enim praeterit nos a nobis ignoratur. sensum,sententia,opinionem. Praesertim rectum, quia
quod intelligi miis nos bcne sensisse,pertinacius di firmius tenemus,& dimetrius deponimus praecipue s uiri boni diei&naberi uolumus. Rectum,probatum. Confirmatum, semper a teneris usque annis ita sentiendo. Veruntamen,quamuis quod dari sit dissicile.Conformo,accommodo, abi legunt confirmo quod idem est. Eius, Pompe. Dissent ite Iscrepare. 3. Argumentum octauae epistolae. Eo MNIBUS rebus. Nihil sb de respu. rebus scribendu, Emplatorius ad eum ueniret, affirmat.Cuius prudentiam & fidem in Lentuli hego eici mirifiee laudat, ex quo sicile de uniuerso rei pu statu cognoscit sese in omnibus ad Pompeii uoluntatem sententias suas ae mmodare,a quo honeste dissentire nequeat. Quod cum faciat magnis illius erga se meritis, ae
animi propensissima semper in illum inductione id a se feri probat. ita tamen, ut si per amicitiam illius sibi liceat, nihil antiquiua ocio literario sibi suturum non dissimiihi, quando dignitas iam illa senatoria tota iaciderit Pompeium autem sibi uideri amicissimum. A quo tamen uestigium nullum discessii tui. iis persecta re si,quando non minori sbi curae Lentuli dignitas quam sua si v facile eum lite de reb 'inprouincia bene gestis ab eo uenerint nam rumor erat bene rem etiam extabit. D I AE T A, & s quid ipsa sit diaeta non ne seiam, magis tamen illa mihi probatur lectio, ut dignitas utilitasque scribendum putem quod &ut uetustiores eodices praeseseruiit ne ite enim adduci possum hoc uerbo nunc Ciceronem uti uoluisse quo aut nu quam aut quam parci sit me hoe lignificato usus est, sed Siliis in ipsa Graecia tale quid inuenias. Nam aut ita dissilitiae Caleno in eo libello eui titulus est Ietettoe,ut nihil ad
hunc locu iaciat,aut pro ratione uictus quotidiani ultirpatur a doctis. Aut pro loco in quo assidue uitiamus mutuo conuersemur aut pro sententia quam arbitet dixerit.
DE OMNlsus die. dicit Emplatorium ad Lentulum proficiscentem ubi aduenerit, omnia quae ad rem
Lentu.pertinerent nunciaturum. Quapropter Emplatomum ipsum, ut illi fides habeatur,non parti comendat. Ordo est.Tu o Lentu. cognosces optime .i commodissime de omnibus rebui quae pertinent
ad te,quid si actum & quid sit constitutu.& quid Pom .stiseeperiaticiendu eognobes inqua ev Emplatorio
uiro illo praestanti,qui non solum interfuit his rebui ed etiam presuit,scilicet tanquam praecipuus actor aut curator,neq; praetermisit erga te ullum officium hominis amantisimhprudentisinu, diligetis,imi Tu cognosces ex eodem de toto statu rerum omnium .i rei M.quae quales iunt non est facile scribere. sunt quidem cette in potestate amicorum nostrorum LM Crat C. . Cn. Pomp. Atque ita .i taliter sunt in eorum potestate, vi res nullam a.non ullam, non uideatur habitura esse uiui ullam mutationem hae Malea. durante hae aetate
72쪽
hontinum. Ego quidem debeo, e ut tu te,id est tuipse, in nominatiuo propteditertiam peti amuerbi tu- meo non dicimus tumet,sed tute aut tuteme praecipisti .i,'iandasti milii Aut dignitas cogit. quia itideeorum est habere simultatem eum sumiam uiris. Et utilitas cogit,quia durum est potetissinus resistere. Adiungo me a rationes,id est contilia di nego eia enis cilicet Pompeii que m tu putasti adiungedum esse tibi id est ad utilitatem tuam in rationibus,id est coniuris&iactis meis. Sed non pr terit d est tu JHne nosti,quam .i. quaniatum di ilicile sit seponere sensum a. mentiam piudieiii an in repu. i. an gubernatione.&imia mine rei p. p setitio rectum .i. non erroneum ci confirmatum.1entiebat autem Cice .no utile reip sore gubernacula ad paucos deuolui,&quemuis unum aut pati eos contra legem in magia tu stabiliri,& ita licet laeerecae. S Pomp. iii summi, ii iris, iterebatur tamen eorum potentiam resp. ossulum . Veruntamen ipse consor .i. aeconi modo ise,alii legunt confirmo,id est stabilio me ad uoluntatem: sius .f. Pompe.a quo non possum di sentire. 3og Τ.ut me dignitas utilitasq; cogit: Emendavimus olim, V T AliE PIETAS: neq: tamen caulas attulimus huius eastigationis,neq: prii scripturae ullam mentionem iecimus: quare rectum uisam est,i id nune diligenter facere: maxinxe, ni interpretes etiam nonnulli horum labrorum,ut quondam memina me legisse de hac uoce DI G NaT A S, ambigant,& de diaeta,nestio quae,loquantur, ut qui ct ipsi ueterem lectionem odoratisierant. Medieaeus codex iam enim de illo dicendum est,ut minus deprauato,uel potius ut omnium optiano γ UT NE DILI AS, habet:quare paruo,&iatis usitato errore lublato,legendum existimavi, M E PIET A s: has enim literas ueteres librarii 1adipe inter se comulabant,ut in eodem exemplari in epistola ad Mem mi im, An D o Tl V s libenter te Athenis: pro, PQ TI V s, S ad Tironem, A portu Corer reorum ad Cassio deo pro ,Casiopen, cq: multis aliis locis. Reliqua,ut puto,perspicua uinti scipe enim utitur hae uoce,elim lonuitur de Lentulo hoc ad quem nune scribit,& Gn.Magno autocibus suis salutis,& quibus pene debebat quaenii i parentibus t eunctique homine, Diis immortalibus debent. . Vulgata lectio probari nullo pacto potest:
nedum enim hoc quod Cicero narrat se facere, quod adiungat se ad rationes Pompeii,auteat dignitatem illius,uehementet eam minuit, nila dignitas ei rectum sensum in Republica deponere,& aa uoluntatein alterius se aecommodare,quod prorsus inemo unquam dicet. sed id aperte ostendit eum infra inquit, Dignitate quidem illam eontii larem sortis,& constantis 1 enatoris,nihil est quod cogitemus. 124 D, ut confirmem me ad iaciluntatem eius. simulatione,quod nO probem nee putem recte factum, quod ille iaciat at lentiat. Simulamus enim quod non sumus dis, intillamus quod stimus. Tantu probat v non sonulatione id saeiat,sed uera lentἴtia Aicit enim se eam opinionem habere de Pomp.eum tantu amare ut oia recta putet,quae utilia sint ipsi Pom .aut quae ille uelit. lnductio animi,persuasio, A propositu quod da. Tantu ua-
1d facios ut sorsitan quibusda in uideo
simulatione, tantum enim animi inductio, & me hercule amor crga P
pcium apud me valet, ut quae illi uti-1ia sunt,quae ille uult ca mihi omnia iam
recta oc vera Videantur . Neque ut let.tantii poteit & etficit. Recta ad officiumT honesta.
ego arbitror erraret, ne aduersaria qui
dem eius si cum pares csse non possent, pugnare desisterent. me quidem ctiam illa res consolatur quod ego is sum, cui
vel maxime concedant omnes,Vt vel ea
defendem quae Pompeius velit, vel taceam, vel et iam id quod maxime lubet, ad nostra studia me reseram literarum,
quod profecto facia, s mihi per eiusdeamicitiam licebit. Quae enim proposita fuerat nobis, cum& honorib'ain plissimis & laborib' maximis plancti eucia
Deliberatio Vera.t.bona de utilia, nam veru plerianq: pro bono ponitur. Hora.in primo Epist.quod uera atq; deces curo, & rogo. idem eo de lib. Metiri se quenq: suo moduli, ae pede uertim. i. bonu&utile,& dicunt dialecti ei veru Dboniam couertuntur, omnis aute deliberatio ei realiaee duo est maxime i .eirca utile &tionestum. Neq:,ut ego arbitror. Sensus est. neque errarent eius aduertarii si desisterent & eessarent aduersus eum tendere, citra om
gandi rNegatiogis eum altera pro uniuersali ponitur,& particulares sequutur.hoe modo nullas accepi a te litera nec breues,
nec prolixas, quo genere usus est Virgil. in Bueo. Nulla neque amnem Libauit quadrupes, nec graminis attigit herbam. Vbi memini quenda habitu non indoctu erra re,qui quonia hanc ratione non intelligeret, pri, nulla diceret ulla esse legendum, quod nullo pacto est sicii dum .ltem una sola negatio post nos ta negationi non astirmat, sed negat ita tamen ut sequens iungatur cum uidem ut hoe loco pate ut si dixero. Non tibi hoe persuadere, ne CHRlSTVS quide .ltem,tio possunt sine olore serre aduersa,ne Philosophi quide. Huius aute rei S significationis negativae duarum negatiuarii haec est causa,quia subauditur alia negationis pars sie.Non tibi hoe persuaderet,ne CHRIs TVs qui lentii. no tibi persuaderet hoe aliqui, deinde ad maius signis eatum sibiungo ne CHRII Tvs quidem citioni nino est ete- , dendum .s persuaderet. Elgo his duabus rationibus ciam particulares sequuntur uniuersalem, & eum secunda
iungitur cum quide,negationes iunctae negant,& non amrmant. interda tamen sine quidem duae nefationes negant clim lina particularis omittitur,ut Terent. Agmim in his regionib' meliorem nem *retii maioris nemo habet si bauditur enini neq: meliorem. Varro quoq: in uitis patrum ostendit duas negati uas pro una a cipiendas . si autem duobus iterbis aut posti1,aut intellectis addantur dux nega iliar, non dubiti est quin nepent, postis se nee me amas,nec mihi eredit,intellem, si iee uirtuti studes nee literis. Intelligit enim iterustudes.& haee de negatione hoe loeo utiliter tangenda putauimus. Neq; errarent, benefacerent. Pares, aquales. Pugnare,contendere. Me quideinrid me lum nemo retrehendit,s uel pro Pomp.quidpiam dant,vel etiam tacui uel etiam si non eo in senatum sed ad libros & studia pli ilosophie irae refero citi antea opera dedi. Vel etiam,ut Virg.Vel Priamo miseranda manus.i .etiam Priamo. Maxime libentissime ut est apud Te- Veirent. laepissime. Vt uel ea de.Vel interdum pro etiam ponitur,ut paulo ante dictum eth inter tu est distincti ua particul ut uesseribam uel ad te ueniam interdit copulatiua ut maxime me tibi amicu facit uel uiri' uel
73쪽
doctrina tua, hic enam uel eroponitur quod laenissime apud idoneos authores reperitur, alias secundum Donatum eorrectionem signincat,ut apud Cic. ues optimam me sine uitam,&teste Pristiano pro ualde frequenter ponitur, ut Cice.pro Murena,vel maximu bellum Po. RO.cum rege Antiocho gessisse. Maxime libet, praeeipue placet, Reseram, uertar,quia aliquantulu intermiserat propter occupationes reip. Si licebit,eocedemni. heius amicitia me hoc facere patietur pro qua ola pretermitterem ut ei inseruire. Est autem ornatus dicendi modus non liere milii per te hine abire. i.non uis, uel tu non pateris me hinc abire. Quae enim proposita ratio quare uelit se libenter ad studia literatram reserte , quia non amplius ea sunt quae solebant esse uersantibus in teu.quae commemorat dignitatem, libertatem dcc. Propὀsita, praeparata, oblata. Perfuncti esse-miisa administra siemus. Honoribus amplissimis,praetiira,consulatu di caeteris magistratibus,sed tamen amplisii mos honores intellexit praecipue consulatum. Et laboribus ma in administratione reipub.& praecipue in opprimendo Catilina,& caeteris coniuratis. Dignitas,dignitas diuersis modis accipitur, nunc pro aut horitate honesta,ut hoc loco, nune pro ma stratuit m administratione & pro honore, ut Cic. propria uirtute multas dignitates adeptus est,& dignitas sacerdotii maior est si praeturae,interdum significat pulchritudinem uirilem,ut testatur Cie lib.i.ofii. cum dicit. Pulchritudinis duo esse gener unum muliebre, qua uenustate appel- Dignita, lamus,alterum uirile quam dignitate dicimus,ut Galeacius Maria princeps est egregia dignitate corporis. Diagnitas etiam interdum pro merito accipitur,ut reddendum est unicuiq: pro dignitate sua l. pro merito suo. O. BE. V. 3 div T Quibusdam uidetur simulatione. Nam Cicipleriq: incostantiae, instabilisq: animi notatunt. Unde exiit illud nimirum si angustὰ sederet quibus sellis uteretur.Utcunq; tamen sit propensior semper in Pompeii beneuolentiam fuit ut quamuis magnis Caesaris beneficiis obstrictus 'uamuis genero suo Dolobella & Caelio,& aliis amicis obstantibus ut aliquem in locum potius secederet quam bellis ciuilibus se immilceret, summo tamen sito eum discrimine nec satis Pompeianis copiis fidens ad Pomp. nauigarit. Vt quae illi utilia sunt hoe dicit quoniam cum exilio reueritis esset in Pompeii gratiam & dixit & fecit multa, militoria inimicitias luscerit,& simultates lustinuit,& Uatinium hominem unum omnium sibi intellis simu adhortationibus Pompeii essendit,&eum Gabinio ingratiam rediit ut sequeti epistola latius. Ne aduertiri is quidem eius Crassumta Catonem, Catoni': aemulos,& Clodianoriim quoidam intelligit qui omnino Pomp.infestissimi erant. Pe iuncti effemus, sie de hae eristola&sequenti. Alias iit in epistola ad Brutum defuncti voeabulo libentius est usus. ordinem coniunctissimum,equestrem. l intelligi uoluit Cicero saepe a senatu alienatum, peconciliatum, prout iudicandi ratio uel senatoribus deserebatur,uel a lenatu transata, ad equites delata est, donec ex utroq: ordine iudices eligerentur,qua de re locis suis copiosius.
Asci N. 1. N E ML E facio id, ut uidetur sorsitan quibusdam, sinis latione, id est per simulationem, aut simulanter,
enim .i. quia,indu ctio animi, id est persuasio,quam induxi in animia m meu in Pompeium bene de rep. sentire, Zc Hercule me scilicet ita iudicante uelia indicante ut uerum aut salsum dico, amor Pompeii l. in Pompeium tantum ualet apud me ut ea omnia quae sunt utilia illi S qitae ille uult,uideantur mihi iam de recta de ueta.i iusta. Neque ut arbitror, errarent ne quidem id est non etiam aduersarii eius, scilicet Pompeii, si desisterent pugnare,id est repugnare aut contendere,scilicet cum Pompeio,cum non possent eta pares. Quidem, id est crete,d id est etiam illa res consolatur me, quod ego sumis id est talis, cui omnes cocedant, id est permittant,uel, id est etiam maxime, ut uel id est aut detendam ea quae Pompei' uelit uel taceam d est nihil de eius dicam,uel etiam id quod a quae res libet maxime milii reseram,id est iterum applicem me ad studia nostra literatu,quod ego saeiam profecto, id est reuera si licebit mihi per amicitiam eiusdem .s Pompeii. - e v N T E N TIIS dicendis .sententia,ut uoluit Nonius, interdum pro sensibilitate ponitur, interdu pro iudicio SP cognitione, ut hic. Dicendissententiis .i.dicendis iudiciis animi:&qiis sentio, dicere sententia
duobus modis accipimus. Pi imiim cum ad unumqtiems indifferet et resertur, ut nemo est in nostra ciuitate,
Dieere sen eui non liceat libere sententia suam dicere. i.esterre & proiiunctare quod sentita.quod habet in animo. Deintentiam de aliter accipitur,cum ad iuris partes refertura. uel ex lege uel ex aequo & bono,uel ex alia parte dc iuris sententia dicitur,ut iudex in caula mea dixit sententia,id est sanctitit quid ius uellet:&ut Digestis de arbitris scribit Paulus, dicere sententiam existimatur is qui ea mente id pronunciat, ut secundu hoc discedere eos qui liti H ER. 1 SE
Sententia animi Libertas Licentia
Ratio; qui litiganta tota cotrouersia uelit.Libertas, potetia ingenua.
Est enim libertas in bonu:licEtia uero in malu eu quis libertate abutitur usq; ad temeritate &procacitatem, ut Quin. uae in aliis libertas est in aliis licentia uocatur,
pro eo aute quod imperiti dicu lite dedit mihi lieetia ut scriberem, quidc recte sentiunt 3 ornate loquii tur, dicunt,hie dedit mihi potestatem, uel fecit missu potentiam seribedi,uel saeustate imbendi, uel per hune mihi licuit seribere. In repub. capessienda, defendenda, suscipienda ad tuendum. Εa.dignitas& libertas. Sublata, erepta, amota. sed nec mihi , subaudi sublata est, Magis quam reliquis, quia nemini iam herem dignitate sentetiam dicere,aut libere rem p. pessere. Nam,
ratio si perioris propositionis bipartita per disiunctionem. Aut assentiedum est paucis .i.desteaendum in sententiam paucorum. Nulla grauitate,nulla aut horitateti dignitate s eruata, quia iudicium paveorum non uidetur anteferendum multorum sentetiis. Aut frustra dissentiendum .i.frustra aduersandum. Frustra aute dixit,quia omnino oportet succumbere,quonia cum potentiores sint opibus, Plus etiam possunt authoritate ditententia. Naxime, praecipue. De tuis rationibus,
dignitas in sententiis dicendis, libem
tas in rep. capessenda, ea sublata tota, sed nec mihi magis quim omnibus. Nam aut assentiendum est nesta cum grauia late paucis, aut frustra dissentiendum. Haec ego ad te ob eam causam maxime scribo , ut tarn de tua quoque ratione meditere. Commutata tota ratio est
senatus, iudiciorum, rei totius publicae , ocium nobis caeoptandum est quod ii qui potiuntur rerum , praestaturi uidentur, si quidam homines patientius
eorum potentia serre potuerint. Dignitatem qui de illa consulare fortis & constantis senatoris nihil est quod cogitemus. Amissa est culpa eorum qui a lena
74쪽
tu & ordinem coniunctissimum & h
minem clarissimurn abalienaverut. Sed ut ad ea quae coiunctiora rebus tuis sunt, reuertar, Pompeium tibi valde amicum
esse cognoui ,& eo consule quantum ego perspicio) omnia quae voles in o tinebis , quibus in rebus me ille sibi as fixum habebit. neque a me ulla res quae ad te pertineat ,negligetur.
de rebus tuis & eo modis, nam ratio isteiatim id satisticat,ut infra dicitur. Tota ratio. 'Rotus modus soluatus, tota uia. senatus, quia in eo modo habetur quo Alebat neque liberae sententiae dioin tur. Iudiciorum, iudicialium Gularum quae in soro cora iudicibus agebantur,qui ex o=dine equestri elagi solebant, unde Horatius in primo sermonum. um ex iudieibus selectis obiiciebat. Idem libr.ii. sermonum. Tu eum proiectus insgni annulo eqvi stri Romanoque halatu prodis ex iudice Damma. & Cice. saepe in orationibus suishoe demonstat. Reipublieae totius administrandrino habetur ratio bonorum virorum sed pro libidine dantur magistrat qui antea s olebat dare uirtuti. Oeium, ocium
. . . R. . tranquallitas, ecuritas nam odiosus securum signiti t. oeiosu,
Terentius in A ndria Deioso iam nune animo esse imperor nam nisi qui securus est non est odiosus,&nu Neoo eiucium pro solici tudine ponitur,ut intra libati.ad Appium Pulchrum Cum est ad nos allatum de temeritate eo μrum qui tibi ne Dei iam saeesserant. potiuntur rerum,qui habent statum reipubliea in potestate tua. Deverbo potiri disim ut supra in praeedenti epistola. si quidem homines, non dicit qui snt, quoniam inter Cieeronem & Lentulum latis Gltabat qui essen aut certe ita dicit,quas Letulus coniicere posset qui estit neq; est legendum squidem,ut suidam male pnaeceperunt. Potuerint, poterunt futurum si abiunctivi pro futuro indieatiui. Ferre, pati: quia quida indignabantur, nec satis ferre posse uidebantur paucos in ciuitate tantam posse, it quicquid uellent efiicerent. Dignitatem illam. Sensus est non positimus iam rapectare, ut amplius si dignitas illa consularis,qua: solebat est e libera in tortibus & constantibus senatoribus, qui habita ratione nullius perlonae nee metu nee gratia deterrebantur ab ossieto. Amisia est emit, probat,quali illa dignitas n5st cogitanda,iat adhue sit seut solebat. Est enim amissa perdita ordinem plebeium significat, qui Caelari iuuabat corruptus muneribus,migiis ab eo ex Gallia, alii intelligunt ordinem equestrem. Et hominem Elarissi- . rnium, ni detur innuere Caesarem, cui multa aduersabantur, ne Gallia prouincia in alteram qninquennium ei decerneretur. sed ut omissis exteris, ostendit qui si amor Pompeii erga ipsum Lentulti m. Reruertae,redeam. Coniunctiora,propinquiora, magis Dertinentia, S dixit reuertar, quia in seeunda parte epistolae iam dixit in rebus Lentuli se confirmatum esse aduoluntatem Pompeii quem lupra non nominauit, sed saniti- cauit eum dixit, me ad eius rationes adiungo. Et eo consile,suerat enim electus conlut cum Crasso. Quibus in rebus, tuis obtinendis. Afiixum. adhaerentem, ut pro te ab eius latere nunquam discedam. Nesigetur, Praetermittetur,aut contemnetur et am si si parua. 01 OPE R HobiINEM claris, imum intelligit Pompeium, non cessarem, quem Cicero cum primum redit ici ne Vab exilio,lenatui in primis concitiauit, quod ex epistolis Cieeronis ad Quintum fiatrem praecipuὀeognoscis. '' NI M pro quia ea dignitas in sententii, dieedis, id est in iudieio serendo, It ea libertas in repti b. ea pes senda ita est gerenda S administranda, quae suerat proposita nobis diim essemus perstineti, id est ad finem ti': nancti honoribus,rd est magistratibus amplissimis ut sunt eosulares, & laboribus maximis in dete eda & uitidicanda coniuratione Catilinae&eoniuratorum est sup.sublata id est sibi racta nobis tota sed nee mapit mihi quam omnibus,scilicet aliis.Nam aut assentiendum est pati cis Oim nulla grauitate iit dissentiendum fiusta, 'uia nimis potentes sunt. TM 1 haee ad te maxime ob eam caulam ut meditere id est eo tes quoq; iam
de ratione itia. Tota ratio senatus iudiciorum totius reinu .est commutata R ita citatim est . ωriri aria 4-
de ratione tua. Tota ratio lenatus iudiciorum totius rei pu .est commutata &ita ocium est ekoptandum no
bis,quoris ei licet ocium destuaratione a repub.ii qui potiuntur reriim,scilicet imperio,id est ilominantur,
otueritit serrexit tres si pradicti,uidentur praestaturi. Ergo praesto etiam praestitum faeit,si quidam homines potuiratri nitiis,id est aequiore animo patientiam eorum. Nihil est quod cogitemus quidem illam dignit1ularem senatoris sorti, & eonstantis,sciliret quam nos tessimus & quales fisimus,&ideo non repro Mut lepunt dignitatem quondam illam &α su p.ra dignitas est amissa culpa eorum qui abalienaverunt a lenam ordinem coniunctis,imum,scilicet senatui utpote equestrem ut uero imule est:& hominem clar1l imum,id est, Cesarem,cimi uellent illi abrogare prouinciam quam equites illi prorogatam uolebant. Sed ut ego reii ertar ad ea quae sunt coluncti Ora rebus tuis, ego cognoui Pompeiu esse ualde amicum tib Atu obtinebis omnia quae uoles quantum ego perspicio,eo consule d est dum consul erit. In quibus rebus cilicet tui, ille habe bit me astixum sibi. Nec ulla res quae pertineat ad te negligetur a me.
Ne etain verebor ne sim ei molestus, cui tu dum erit etia propter idipsum, quod me esse gratu videbit. Tu velim, ita tibi persuadeas nullam rem esse in Gnima quae ad te pertineat, quae mihi no lcarior sit q meae res omnes. I dque cuin lsentiam, sedulitate mihimetipse fati Tacere possirin,re quidem ipsa, ideo mihi non satistacto,se nulla partem tuorum meritorum non modo resere da, sed ne
E U E emim verebor,oecurrit obiectioni quod HUMR. quispiam fortasse diceret eum suturam moIessu I'Om. ideo dieit quod non timebit,ut si molestus Pomp. iii ineundum erit quicquid Delet C .pro Lentietiam propter hoc φ uidebit ipsum gratum erga Lentulum. Nolistus,trauis, importunus, odiosus. illi, Pomp. Cui iucundum erat,quod faciam pro te. Etiam. q. d. s nullae essent aliae cauis,qur sunt multae. Quod me gratum uidebit.gratitudo enim animi omnibus iucunda esse solet,& quod ex officio &debito fieri debemus,non pola
sumus non probare. Tii uelim , ostendit quantae Orietat sibi res omnes Lentuli. Persuadeas tibi, confidas, certum trabeas. Minimam,valde paritam,quanto magis quae sunt maximae. Idque cum sentiam, alii codices habent id uaecunque sentiam, alii ad , sed si re est nera lectio, idque cina sentiam C est sensus. Et eum sen-C uti Dam
75쪽
tiam id est cum hoe in animo habeam, quod nulla res minima est,quae ad te pertineat, vae mini no sit eariotquam omnes res meae. Non postum mihimetips satis
neere sedit .id est instanti & fideli officio & diligentia,
nam sedulus teste Nonio & Donato significat sine dolo Et instanter. Re ipsa, eisectu ipso, & uere. Con Ie qui, quare:& est semus,non satisneto mihi, id est non uideor Leere quod debeo erga te, quia no solum non
possum tibi referre gratiam in ulla parte tuorum meritorum erga te,sed neque etiam possum satis eogitare quod minus est. Rem te bene.dicit,quis rumor sit de
rebus, quas Lentul. in prouincia egerat. Rnmor erat,
id est opinio uel famaenam, ut Laurentius noluit, rumor & fama idem sunt, licet fama interdum pro celebritate rei uel hominis ponatur,ut fama Camilli, & fama pyramidum Aegyptiarum adhue uiuit. Est autem proprie fama & rumor sermo in populo sine ce to alithote in bonum uel in malum de rerenti. Expectan- tuo nobis. studium,dil agentiam. Extabit, erit,apparebit. In conueni edis, alloquedis pro te. Contenderimus, nixi erimus, intenderimus certauerimus pro te. Quam possumus,quam sunt uires meae:&est eommunis loquendi modus. Quam debemus, quia eum me salute adiuueris, non uideor posse tuis erga me meritis satissa re.
cogitanda quidem gratia consequi pon
sum. Rem te valde bene gessisse rumor erat. Expectabantur litetae tuae de quibus cramus iam in Pompe. locuti, quae sierunt allatae,nostrum studium extabit in conueniendis magistratibus & senat ribus. Caeteraque quae ad te pertinebunt, cum etiam plus contenderimus quam possumus, minus tamen faciemus quam debemus. V ale.
I. Ex. I. Epistola.In uetustiori. optime es Emplatotio cognosces. Atque ita ut nullam mutationem unquam nae hominum aetate habituta res esse iudicatur.Verii tamen meipsum consermo ad eius uoluntatem. Neque id sitio ut sitan quibusdam uideor ditii nutatione. Si cuidem homines patientius eorum patientiam ferre potuerint. Et ego quatum perspicio, ex eo tu omnia quae uoles, obtinebis.
32R U M C R erat hie, stilicet quod in prouincia imperator a militibus appellatus estet, quodque summa sortitudinis & prudentiat laude se gesserat. Quod soquenti epictola Cicero ostendit. FDN Eq: enim verebor,ne sim molestus illi,sPompeio, i erit tu eundum etiam propter idipsum φ uidebit
me esse gratum .sergate. Tu uelam&c. ordo est. uelim,ut sit p. tu persuadeas tibi nullam rem minimam esse,
tuae pertineat ad te quae milii non si carior q meat res omnes. Clim sentiam id .s quod dimam est no possumatili aeere mihimetipsi sedulitatea.diligenti opera & seorsum a dolo facta,quidem a certe ego ideo non satis-
facio mihi Liudicio meo,aut pietati mes,re apta .i .effectu ipso v nullaa. non ullam. Non possum consequi .Lobtinere aut aequiparare,ulla partem meritorii tuorum. n me,aut de me non modo fratra reserenda. i. aequali benefeio reddedo, sed ne quidem,id est non saltem coetitanda scilicet gratiaaan animo habenda. Rumor erat te gessisse rem.i imperium tuum in prouincia ualde laene literae tuae. .ad senatii mittendae de quibus era mus locuti cum Pomp.expectabantur 1 a senatu quae si erunt allatae nostra studium a diligens opera extabita reliqua erit in magistratibus ' senatoribus conueniendis a. uisendis loquendi de te gratia, eaetera quae ad te tertinebunt sup.extabunt nobis pro euranda,cum &,id est etiam eontenderimus plus quam possumus amε faeiemus minus quam debemus.Vrbane dictum, ut pueri adnotabunt, cum illa particula etiam honesta. Tu
suis omnes quo longiores,eo mihi elegantiores& utiliores uidetur. Itaq: eo diligentius a nobis interpretandae sunt,neq: enim eis assentior quiqliaua
breuiores electas se habere iactant, quas solas proponendas asseret quasi gemmas quasdam praecipuas, idq; quibusdam rerum impetitis haud difficile persuadet, quod non aliam ob causam a pleri': factum arbitror, nisi quia dissicilioris negocii arbitrarentur eas aggredi 3c ingenio uincere,quae plus artis, plus ingenii, plus historiarum, plus denique rerum omnium cognitionis haberent, imitati eos qui propter impotentiam res
pecuniariae cum praeciotissimas gemmas emere non possint,quascunque emeret uxoribus suis preciosissimas esse persuadere conatur, cum tamen eorum artes &smulationes aliquando detegantur. sed eos omittamus,
ct iam uiam omnibus uel ad disi citimas quasque aperiamus,ut quae ante hae a paucis intelligenta diis euitatis eatitudine emi ut ita dixerim) non potuerunt, iam producantur, & facillane nobis eopiam facientibus
eomparantur,ut omnium commodis iam consulmsse intelligantur.Continet itur hae epistola multas partes,quas singulas enumerare tum molestum,tum uero non ualde utile puto,colligentur tamen quae magis necessariae esse uidebuntur,ut facilius habeatur totius epistole argumentum, quod quidem hoe tandem esse putamus, primum respondet Cie qui seripserat studia Cie in se sbi gratisima fuisse,&ostendit id magis esse se abundantia amoris ipsius Lentu. quam quod merita sua hoe exigant, aut si qua pro Lentu. feci, quae quidem ita fuerunt debita φ sine magna reprelietione prstermitti no potuissent, potuisse aut e facilius Cicerga se anarentis leos qui eum cEriucundae mihi suerunt litem tuae, quibus intellexi te perspicere meam in te pietatem, quid enim di
n cognoscere si ambo Romi suissent quo tempore suerat locom interuallo seiuncti gratulatur tame ipsaias prouinciam ciam summa laude administraret tametsi ille Romae filisset,dicit se saeuitis potuisse uteis eliui eum oppugnassent,quia ille Cicides disse Clo.tamen qui laudatus a Lenia eum praecipuε oppugnas uis sceleribus iam hoe esse asseeutum, ut nullam uel dignitatis uel libertatis partem in posterum sibi r liquerit. Deinde quia Lentiliabebat multos aduersarios gratulatur ei Cie. ville non habeat inimicos in re ita
magna,sicut ipse cognouit,quia hocin dignitat Cici uero in s luteusus est, di quoniam eum intellexissent
76쪽
Len Cie.in gratiam rediisse cum .cum quo multum antea dissenserat ut etiam ipse fatetur in oratione de prouin is consularibus,&cum Appio Pulchro Aum quo habuerat magos simultates eripserat se id non reprehendere uelle tamen potisimum intelligere,qua caula adductus Ciee. defendisset & laudas et Vati .quem ante lato pere oppugnasci,S in quem acerrime inuectus esset in causa sextu,Cicomni uin harum re rationes reddit,le quemadmodum olim sine salutis suae ratione temp.omnino tutatus sh ita nune exietitiasset habendam rationem salutis,neq; tamen deserendam temp.neq: Δgnitatis suae opinionem. Reddi etiam rationem de reditu in gratiam cum M. Crat a quo grauissimis iniuriis fuisset assectus, cum eius pototinum sa- .uore adiutus suisset Cloan oppugnatione Cie. Resi quae partes loeli sitis ita declarabuntur, ut omni tota 'ς Mepistola intelligi possit. Periueundae,ualde iucundae, plent delectitionisaee picere, plane eo nolcere. Pieta tem religiosam quandam animi uenerationem de pietatis signifieatione in prima epistola rictum eli. Quid nim dieam beneuolantiam quae multo minor est quam pietas Cum, ratio est huius interrogatiunti, quid enim Eleam. isArgumentumuis. Epistolae. resueundae mihi fuerunt literae tuae. Tametsi prima laus epistolarum si breuitas ut quae alteram legen io. vi. v. tis manum implere non debeant, pe tamen tit uel rerum magnitudine S copia uel amore,& respondendi studio prolixiores ut simus.quam certe prolixitatem eatenus probes,quatenus ad rem oratio iaviat nihilq: omnino superfluat.quod & Cicero hae epistola facile arguit .Qui postea q gratissimum erga Lentulum animum signifieauit suum,cum se illi nihil no debere fateatur, Tum quare vatinium defenderit, que acerbissime prius accusarat,respondet,repetitio tamen altius omnium cogitationum suarum princitio, ita ut partim inimicorum suorum odio,parti m Pompeii beneficiis & eaesaris contentione summa impulius potius q sito consilio adductus patrocinium illud suscepisse se assirmet. Ad quod praeterea saetendum ipse quoq:xeip.status iam plane immutatus,illum pene coegerit,cum sapientibus uiris nequaquam in tina lententia rei pu .gubemandae perpetua sit laudanda permanso.Quare facilior multo de Crasso lutura sit satisfactio, eumiui iereeoticilia tu hisdem fere authoribus &eauss quibus di Vatinio antea probet. Quod quidem si stilintegra omnia in rete.superioribus temporibus erat, rent facere debuisset: praesertim ciam tantis Cisaris benedicii, deuinctus siti uel fratris sui legatione Galliea,vel ipsus humanitate,ut non ea probare quae caesar uelit omnia non possit Qua in re imitandum s biipsi Len.fuisse,qui qua animi magnitudine &simplieitate sit,
multos quos rei p. caula laeserat,eisdem reipia caulam reconciliatus titi Eriucundae.Epistola haec sane longa multa graphiee serip. Gratiam eaptat Len ei q: gratulatur. Clo .emmi MCEM natur. Se inconstantiae purgat.', cum Cae. Appio pulchro, Vati Cra q: ingratiam teda erit, factorum rationes acterendo. e demum 1e Len. rsis commendatum facit, ut cum ordine patebat. Ordo autem est.Literae tuae fuerunt milia periucundae,quabus intellexi te perseribere.i.esare uidere meam pietate.i. Dbserinantiam & uenerationem .rna.erga te. Et quia dixit pietatem quae in si periores est,ut in principio lcrips,addit q.d.dixi pietatem. Enim pro quia .quid .i. ad quid di eam beneuolentiam. .lLLVD ipsum no. haec pronomina habent emphasim .q. d.nose nullum potest esse maius. Videatur te. putetur minus ti longe uilius,qa non habeo uocabulu quo possim uti ad declarandum animi mei assectu, no HvrῆR men pietatis quo nullu potest esse gravi iis, si etiam uilius, & minus q exigunt tua merata erga me.de eo enicio.ita sedibit in Oratione de reditu sa O. P. Len parens,deus salutis non rae,uitae, riun memoriae, nominis, Re.ltem in oratione pro domo sita ad pontifices se inquit. An. Ego eu P.Len.Consul. Optime de me aede repti. meritus dee. Tuis meritis,beneficias. Facis abundantia quada amoris sui a multu me amas,nam ola quae ab
illud ipsum grauitanum & sancti Ti
mum nomen pietatis leuius mihi meritis erga me tuis esse videatur Quod autem grata tibi mea erga te studia scribis esset facis tu quidem abudantia quaedam amoris ut etiam grata sint ea qua taetermitti sine nefario scelere no posunt. Tibi autem multo notior ais illustrior meus in te animus esset, si hoc te
pore omni quo seiuncti suimus &vna& Romae fuissemus. Nam in eo ipso, quod te ostedis esse sectum iniquod &i primis potes,& ego a te ueherneter expecto in sententiis senatoriis,m in omni actione ait administratione reipu
blicae floruissemus, de qua ostendam c- quidem paulopost, qu i iit me' sensus &siatus. Et rescribam tibi ad ea quae quaeris. Sed cette & ego te minore amicissit
eo que amamus fiunt erga nos,etra H mamma sunt Olent in nobis esse ualde grata. Quae praetermittia. omitti. Sine ne sce. sine impietite S maxima ingratitudine
& est sensus. φ teribis ea esse tibi prata quae pro te facio. Facis. quia multum amas, & ideo ea etiam grata habes quae non solum facere debeo, sed etia qiis non possem prstermittere quin maximu seelus admittere uiderer. Tibi aute ,hoe dicit ,pe spexisti quid egerim pro te sed multo elarius eognouissessi fuisses Romς his Ui-b' quibus abluisti a nobis quia facilius p sentibus qua absentibus ostendimus mente nostra. Nam in eo ipso. responso est ad alia parte epistola Len. , si fitisset Roma floruisset eu Cie. in administratione reipu. idq: aliquando se factum ostendebat. Dicit Cie.ita suisse situ tu,quia ipsi Oino floruissent in eo ipso, quod inferius dieit in sententiis senatoriis direndis, & in omni actione &e. Floreissemus, excelluissemus. Paulo postan eroeessu epistolae quam alii male diuidunt ab hae solus,
sententia Et reseri tibi,sicut incipit rescribet eum dicit certiore perliteras se. sed certe uel sali uel citra prosecto, ut si ammatis adverbium.Te authore, consiliario no imperitissimo t. taliario non omnino indocto & imperito mi-tat enim arrogantia ut nolit se dictreperitis imum .Fideli oemi possum de me dioerem tideliter tibi consuluissem & a mater,& est ordo, sesi certe ego bin ulus te austore amicissimo & sapientissimo. Et tu .subaudi usus iaci meeonsiliario sertasse M.
77쪽
rio sortasse no imperitissimo fideli qui
dem benevolo certe usus es, quamplam tua quidem causa te esse imperatorem, prouincianas bene gestis rebus cum exercitu victore obtinere, uti debeo, lae tor. Sed certe qui tibi ex me fructus de
uo maiores nostri in saetis ad expiationes sunt us,&seelus troprie id dicatur quod in patriamir. quas ita sentiat suturum illud plane stellis omnium maximia, si in Lentuli causa non omni pii
Constrarius qui praebet es silium. Quanquam.qui hoe dicit se tamen Istari s ipse Lentu. imperator in Cilicia rei bene gesserit victore aduersus Parthos & alios hostes po. Rom.qui prouinciae imminebat. Sed certe.q.d. quanquam lator φ absens bene gessieris S tes &prouictam,tamen maluissem te esse Romae quia quae tibi de beo multo melius presenti quam absenti prestare potuissem , & ita in fructus quos tibi debeo uberiores a me pia sens aecipere potuisses. Fructus.tratissatio est sarta ab agris, quae enim amicis pro praestitis debemus,
transae, ue fructus appellantur: quoniam,ut inquit Ci tantur os viatiores,& praestantiores
ecto debemus imitari apros sertiles qui plus reddunt V. .
quam aecipiunt. y privstiis capere potuisses.
ωMNΕ nefario steteret magna uectora ui, uel illo ne amo uel scelere. si quidem nefarium dieamus quasi sine farre, quo maiores nostri in saetis ad ecommittituriquas ita sentiat suturum illud idio,eura,industria elaborasset.& sane nihil infrato homine detestabitus. Consiliario sertasse non imperitissimo,sorma modestie. Fideli&beneuolo:tria uidelieri sunt que in eonsiliariis,ut diximus,requiras:prudentia am,fidem,beneuolentiam Quanquam tua quidem causidio e ad saperiorem epistolam pertinet,ubi de rumore rei bene gestae seribit Cicero. IOCUM illud grauissimum & sanctii linum nomen pietatis uideatur mihi esse leuius, id est minori, momenthmeritis tuis erga me,quod autem seripsimea studia erga te esse grata tibi u quidem,id est eerte. No tamen signifieat proprie eerte sed eum sit expletiva eoniunctio ad ornatum ponitur,vimq: quadam habet per aliam uocem non plicabilem facis su p. id quadam abundantia amoris, ut etiam ea qui praetermitti non possunt sine nefario solere sint grata se lieet titii. Autenui.sed animus meus in te esset tibi multo notior atque illustior,id est elatior & perspicitioris suissemus omni id est hoe te ore quo fuimus seiuncti, id est separati, .i. simul una , id est uno lore,& Rc mx,ubi de rc bus tuis actum est. Nam nos floruissemus in eo tempore, quod,id est quam rem &αalii legunt in eo ipso quod tu ostendis iacturum te esse trilicet eum aderis.& quod tu potes in primis:& su p.quod ego expecto vehementer a te. Floritissemus inquit, sententiis senatoriis id est in lenatu dandis aut datis,& in omni actione atque administratione reipublieg, de qua scilicet republieae- quidem,ego quidem ostendam paulo post qui tit senius meus, id est quid sentiam, & qui status su ple eius aut meus in ea.& releribam scilicet paulo post tibi ea quae Psiis. Sed certe, id est indubitate, de ego sup usus essem te ausiore amicissimo ae sapientis,imo,& tu usus esses me eos liario non imperitissimo soletasse,quoaper modestiam addit quide id est quod dicere licet usus esses eo stadio fideli, & eerte id est omnino indubitante benevolo si si Romenisses. Quanquam ego lator,ut debeo tua quidem causa a.propter bonum tuum non meum te esse imperatoresan Cilicia,& obtinere prouinciam rebus benea.*liciter gestis eum Gercitu uictore sed 1.attamen, certe tu praesens s praesens fuisses, tuisses rapere ex me eos seu 3us qui debentur tibi ex me uberioresa scerandiores seu ampliores & prestantiores. in VLClSCEN Dis huniendis uel uindieandis, nam ut
In eis vero ulciscendis, quos tibi par timinum cos esse intelligis propter tuam propugnationem salutis ineae, par-thn inuidere propter illuis actionis amplitudine in , & gloriam, mirificum me
tibi comitem prae Issem, quamquam ille perennis inimicus amicorum sum rum,qui tuis maximie beneficiis orn tus in te potiis linum fractam illam ,&debilitatam uim suam contulit, nostra
vicem ultus est ipse per sese:ea est enim conatus, quibus patefactis nullam sibi in posterum non modo dignitatis, sed ne libertatis quidem partem reliquit.
punitam relinquere, & citias par pari referre, ut summatim dissinia est maledictum aliquod, aut malefactu defendere. Partim ini eos esse.ostendit hie duas fui cle eausas,quia sbi inimicos co parauerit, aut quia deiedit Ciee.aduersus impetum Clodii, aut quia pulcherrime & cu lummo honore egit pr uinciam,ob qua multi ei inuidebant, neq: nolebant ei: decerni ea,quae uictoribus imperatoribus a P .RO.decerni solebant.propugnationem de sensione. salutis mes,uits meae, cu in exilium exire eoactus su Amplitia dinem, signitatem.Illius actionis aut quod optime gesserit res in prouincia aut certe propter ea,quae in eonsulatu antea egerat ut dixit superius.Magna est memoria eosulatus tui de quo multi inimici ei inuidebant. Mirificum, magnum, & audentem plus qua existimet .Quam qua quandicat habui etiam deos nobis fauentes,quia ille scelera tua Clo. perpetuus inimicus omnium qui de eo benemeriti sunt onobis uindictam fecit de seipso quia propter sua sceleta amisi omnem dignitatem,& liberialem in futurum. Quamquam ille non dicit oui si ed intelligit Clo.perpetuus inimios amiserum seorum,qui semper male fecit ii, a quibus est bene asiectus.Omatus diutus.Tuis maximis benesciis, qui semper Luisti,& auxilium p stitisti ut extolleretur. In te potistimum praecipue in te,quanuis idem secerit in alios .Fractam vim, quia iam amisit authoritatem, neq: tantu potest quantum poterat,in me oppugnauit.Contuli coniecit,eouertit. vltus est aute vieem nostra ipse sese id est de stipso fecit uindictam pro nobis. scician seipso. Se di sese. Servius in arte a Caesare ita dictingui ait ut se dieamns, m aliquem quid in alium fecisse ostendiitius,ut hie sitatur se nocuissemihi. um autem seipsum, tuc dicimus m. vicem nostramquod nos facere debebamus .i.uiee no
78쪽
stri. Est en Mostendit quid egerit contra seipliam. Est conatus,tentauit aggressus est. Ea quibus Irate facti, sacrilegiti eius intelligit,eti ad iacta deae bonae muliebri habitu ausus est uenire, Opter amorem Popeiae uxoris C sta. Non modo dignitatis,quia .ppter sceditatem suoru seeletu Oibus honoribus indignus habitu, est. Ne q: enim tu Popeiae Cela uxoris moechus fili ed etiam cu duabus sororibus coeubuit, quam altera nupse tat Lueullo,altera Metei .elariti imo uiro,quae multis in locis Ci.comemorat Refert etia Liuius, & Plutareti'. sed ne libertati quia libet esse no potest, qui aliquo publico i celere est pollutus,neq:.n potest, aut etia audet te defendere qui se infectu cognouit. Vu tu uen. tibi fionte libertat : paretis,Cu laetas peiora senex. Io P R GPugnatione salutis,& amplitudine actioni utrunq; ad Len. nsulatu reseredu est na,s Cie.salute tu i Oaz V. tatus acerrime sit,hoe Cicironis inimici iniqitissime tulerat,quod uero summa ta eo facto laude eu apud po Norat isto pulti Ro.&equestrem ordinem,tu uero apud senatu sortilsimi s& constantisiimi constitis, simul &grati iii- xi-m, mi hois reportarat ideo amplitudine actioni,addidit. quis n. mmo Oim ordinu studio Cie. in patria redit' expeteretur. de Pop.ia uel oti,idq, Clodius ipsum insectari eceperatinoe enixissime euraret, &Ciee frater,&amici alii summopere eo tenderent, Len.tamen ut ex huiulce epistolis libri,orationibus apparet,ian auctoridi labitis tuae Deo,ut ipse laepe in orationibus,etia atq; em debebat, quippe qui cu primu cotulatum iniit, nihil antiquius habuit, reiecti, aliis Oibus euris,il ut ipsu Cicerone ab exilio reuocaret . quare apparet ut opinor)amplitudine actionis ad Ciceronis restitutione Plinere. Agitur eni hic de rebus antea Len .gestis,no quet tune introiiicia gerere ed & illud queuis dormitante admone re potia it. Tu φ in oronibus Cicero magnaees hoc facto laudem Leti tribuit Tu ipse perius addidit magna esse memoria eo latus illius neq: eni in tanta re quanta erat Cice. restitutio, ut pellendi Clodiani serto & armis de soro fuerint, priusq resem tuto potueri exigit aut prudeliae, aut collantiae lus aut fortitudinis specime dedit,qii eoua maximas aduersariora opes res erat gere da Quaq ille perennis inimicus.Clodiu intelligit,qui cu amea amicus Cice fuisset o2 illi in te stissimul euas sed & eu 95peio studere in primis simulasset,in illu no multo post Cicerone expulsum phra grauillima iactauit,& insidias uitae hois pstantissima tetendit, ut haec pcipue causa restituendi Cice. suerit. Noltra uire ultus est ipse sese. uideo qui ba de lactis bonae dee molatis intelligi hoe in loco possit,cu re, illa tribus ante annis gestas &nune Cici .ea potius innuat,quq post reditu suu gesta esse uideaturi quare mihi illa uidetur innuere potius,quae post Cic. reditum ab illo sumae audacis facinora patrata sunt,quo.stpe &Cicerone,& Cicero Erem Quintu ferro appetierit,& basilicae parte cu Ciceronis domo,qua inmuranda lorarat diruerit Tu uero illiu plane intersectum 1a a Μilone significet, cu .saddit nulla iam sui partem reliquisse. 3 VERO .i.sed ego praebitissem. i. exhibuissem me comitem, qui minor est,qsocius, mirificum. mira facien- ASCEN.tem,m ulciscendis eis,quos intelligis tabi esse partim inimcos,opter tua P pugnationem salutis me g. i.quia pugnasti M salute mea,α intelligis partam inuidere tibi rpter amplitudine,& gloria illius actionis. qua reductione Ciee.Obtinuit,nulli, n.modo de rebus gestis in Suincia loquitur,cu ante Ain Muinciam abietit hae inuidiam cotraxerit neq; de rebus gestis in colli latu, cum cosulis no si agere causas,sed dicere si ias.Qua .i. nihilominus ille perennis inimieus amico es tuom.i .a quibus biificium accepit,videlicet Clodius,qui ornaraci honorifici adiut' tuis maximis bnficiis,cotulit potissimu in te sua uim illa tracta,& debilitata ita,ut no posset nocere,ipse ultus est sesea iseipso uia nostra, aut sint accusata ui rasus sese se,ultus est uice nostra i quenos ulcita debebamus, uidelicet sese.doeet quomodo ultus sit. Eni i. quia,ipse eo natus est ea,videlicet sacrilegiu dulteriit,& incesti ,cu Popeia uxore Cesaris noctu in ueste muliebri,du agerentur saera bonae deae non adeundae uiris. A quo in scelere 3 corruptione iudicu liberatus est.Caesare potius dissimulante qperse 'ueniate ultionem eri ininis ,repudiu tii uxori misit, , dieeret domu amplifici uiri non solo culpa,sed etiam spitioe culpae debere uacare,Ne in Caelare isdat Cicero no dicit sacrilegiu ppetrasse. quod etia no eostat sed eo natu esse ephesus enim,& agnitus fuerat.Quibus i.sceleribus eius patefactis Ma in ius uocatus est ob ea, sed ut dixi absolutus,nulla talo ullam no reliquit sibi in postem .i.in tempus post illa sutura. uilla parte no modo dignitatis ed ne quidem a.no testem,aut n5 etia libertatis . Non enim liber est censendus tali scelere obnoxius.1o TE autem, sensus est,& s mallem te potius tapertu HVBER. esse i rebus meis,qua in tuis qualis si fides holm,quia
Te aut e & si malle in meis rebus expertu, qua etiam in tuis,tamen in molestia gaudeo,ea si de cognoscere hominu noita magna mercede,qua ego misio dolore cognora: de qua ratione tota iam videtur mihi exponedi tempus dari ttibi rescriba ad ea qu. e queris. Ttiore
te per literas scribis esse factu, me cu Caesare,&cu Appio esse in gratia, tes id
non reprehendere scribis. Vatini v aut scire te velle ostendis,quibus re M adduci' defenderi ini& laudarim. Quod tibi ut plenius exponam, altius paulo rationem consiliorum meorum repetam ne
cesse est. Ego me L entute initio rerum, atque actionum tuarum non solum meis, sed etiam rei p. restitutum putabam,
pluris facio res tuas,q meas, in gaudeo, quod non gnos eas fidelio im tanto tuo dano,qto dolore ego cognouerim .in rebus meis,in meis eo modis. In molestia, qua ea pio de rebus tuis ita exagitatis Gaudeo, aecipio hane initiam,& consolationem. Te cognoscere eam s-dem,quia ut alibi Cicero. ita amicitia, ct fide, hominuaduersis probatur,sicut auru igni. Non ita magna mercede, non ta caro precio,ut uulgo dicimus, uel non tam agna impensa, &damno. Quam maximo. do. meo.qmaximo. i. to maximo. Ego cognouera fidem hominuquia non tanta fuerat merera eoru , quae dignitate tua
uiolata amis sti quantus dolor agribe,& prope perdiis salutis meae. De qua ratione,de qua re di causa & negocio.Tempus,oecasionἴ quanda, &opportunitatem. Dari offerri quia incidenter feci mentione de fide hominu qua uariam erga me eognoui magno dolore eo tempore.quo a Clo.Clodianisque omnibus iniquisit me sum uexatus.Vt rescribam titii ostendit igitu r hane epistola totam esse responsua Ad ea qus quaeris, a me scire.Certiore non est initiu epistolae, ut quida male sentiunt,sed ut ex uerbis precedentibus aperte perspicitur,eoniungitur eu superiori textu epistolae. Factum
certiore edoctum esse intellexisse. Appio,quidam seu- stra
79쪽
ii. EPISTOLA RVM l FAMILIARI v M'
istra somniant Appium Clodiu per quem coaetias est in exilium ite.cum apud nullum Oino letatur, quod
eum eo te titillarus si,sed Appium intellexit pulchrum cognomento, ad quem multas epistolat scribit i. teritu quibus Cic.fatetur se in giam redi assensimultatem demsuisse.Vatiniri autem,in hune inuemas est Ci uehementer in pulsa,& extat oratio Ciceronis admodum contumeliosa in Vatimum Testem ostendis, significas pelliterat tuas. Adductus, motus,compulsis laudariari. R defenderim has ti duabus rebus maxime demonstratui reconciliata grauia udarim,quem ante milla cris alvis onerarim Defenderam, quem totis uitibus oppi ignaue .Planius, apertius.Necesse est repetam, luna anni, rei ocem, S lirhauditat ut repetam. - Altiti, i iuc magis ab initio Conutiora,cogitation adeliberationsi . Ego,ut diximus supra,hoe pronum E in ptinet pio crotiti pre se fert grauitatem & ueritatem narratiotiis:Dicit n.Cie.posti estitutione iba si ita si isset gratum ut non solum existimaret se restitutum sim sed etiam multo magis ipsi rei p.& non solum existimata se se debere Lentilia quo prseipue tui siet adiutus,sed etiam debere ipsi reipu.euma im, quem antequam ae-eepisset hoe singulare henetieium ebebat communionicio ciuium. Actionum tuarum, quae in tuo eonsulatu pro me restituendo apparuerunt. Aut reuera actionum tuarum in tuo consulatu, m egisti de inmutati dis auibus meis,quae per clodium fuerant dirutaen de restituendis nulla reliquis, quae amiseram. Meis, fra
traGliberis A amicis Apropinquis. Appioa Cssare.De Appio,lib.ter.φ uero addit de Caesare Ind plane sgnificat tem, quo post legato Br- V. tum.Qu.fiem Caesari datum,& Treba minendatum,summa plane similiaritate illi coniunctus si adeo ut O.. . tape Cicero in epistolis fateatur Caesarem a se tantum amari quantum exeepto Pomuitium serme neminem V- Ui 33 Vatinium autem Hie est. P.vatinius eognomento Testis Calui oratoris inimicitiis clarus. qui cum se eloquetia Calui damnandum timere exurgense subsellio,niim inquit, iudices, si ille desertus est,ideo me condemnari oportet, hie non ludibrio solum Roma Po . sed odio,ut illiim quandoque edentem gladiatorium munus lapidibus petierint. Unde Cassellii facetum illud plane responsum. Qui post legem latam ,ne quis nis pomum in theatro iaceret, interroganti an nux pinea pomum est e si in Vatinitim ieceris,pomum est,respodit. Sed in eo iudicio quo illum Caluus actusauit eum irontem sibi Vatinius eandido sudario tergeret, idq; ipsum in inuidiam uocaret a collator,quanuis tiquit, reus sim panem tamen candidum edo. Assecutus hie tribunatum Pompeii ,Celariisq; fauore illum totum ad Caesaris gratiam gessi subinde uero, cum iisdem fautoribus praeturam peteret,iurpiter priore die metito Pompeio quasi de caelo seruas et, quoniam Mareum Ca. . tonem prima tribus praetorem rennu neianit, loquenti magnis largitionibus fretus,uies Cato q: maximo po. Ro.dedeeore repulsam pastis est ut Caluus illi occurrens peri mea inquit,frontem Vatini,si te digniorem putas p torem,qCatonem. Aecusarata hunc prius Cicero magna quidem contentione 3 acerbissima oratione,quae adhuc extat,tieerarat, nullum': visis est pagrantiore cidisse dio praeter Clodium. Adeo ut Ouinio Vatinii liberto factus obuiam cum de ualitudine dia interrogasset, recteque illum habere respondisset Oui nius recte ergo mortuus est,sed& mire illum eius eunt glorianti Vatinio se bina milia iam ambulare pol - 1e,quando aeger antea pedibus commodioris ualetudinis esset sectus. Nihil mirum inquit dies enim longiores sunt. Atq: idem eum de Vatinii morte nunciatum esset, cuius parum ectius dicebatur autho interina,inquit,fruar utura.Caeterum reuersus ab exilio Cicero Pompeii preeibus,& Caesitus contentione iii ius non solum Vatinio reconelliatus est sed illum insuper saluis eius rebus defendit Cie.in Philipp. XJ.P.autem Vatinius,qui decimo anno iure laudatus a nobis, & hoe tempore merito laudandus est, aperuit olim Dyrrhaebia portas Bruto,&exercitum tradidit,led&ipse Vatinius in epistola elientem se Ciceronis appellat. Cito deinde ciuili bello secutus Caesarem nauali praelio, Octauium Pompeianarum partium ducem uicit,& Dalmatiae quibultam expugnatis oppidis imperator a militibus appellatus. Quint. Macr. Seneca, Plutar.Casa fuit ue-υ, 'ti ii ro alter Vatinius beneuentanus Neronis temporibus sutrinae tabernae alunnus inter scaedis,ima Neronia Mileuehia aulae portentacon ore detorto,quas realibus, primo tacetiis ad contumelias ad optimi deide euiu': eri ' ' minationem eomparatus,eousq: ualuit,ut diuitiis, gratia,uiuii noesendi primus esset,liuius celebrati sunt Vatiniani calices Tacitus. Iuue. Marcia.
1 TE autem & .Et s .i quamquam ego mallem te expertum esse in rebus meis, q etiam in tuis .i. licet malle in meo malo quam in tuo te quoruncam perfidiam deprehendiis tamen ego gaudeo etiam in molestiaci .in re molesta te cognoscere eam fidem,quae nulla est,hoe est perfidiam temporum non ita magna mercede,quia non in periculo uitae,ut ego sed duntaxat dignitatis,quam. iidem hol m. i. perfidiam,mo cognoram maxio dolore. De qua ratione.i cossideratione,aut re tota,uidetur tempus exponendi. i. ut exponatur,tam dari, ut ego perscribam .i. respondeam tibi ad ea, quς qii aeris.Tu se ibis te factum esse eertiorem id est certificatum esse perliteras,me esse ciam Caesare,& Appio .i ingratia& reccinei liatione. 21e ibi te non reprehendere id aute m. i. sed tu ostendis te uelle scire quibus rebus ego addumis.i.prouocatus,defenderim, & laudarim Vatinium manifestum nuper inimicum .Quod id est quam eati Lam,ut ego exponam tibi plenius.i.satis plene,necesse est.sippie ut repetam paulo altius rationem consiliorum meorum. Ego o Lentule putabam me initio ci. ab initio rerum,&actionum tuarum.i pro me esse restitutum non solum meis. micis,& necessariis sed etiam rei pu .ut in ea florerem,sicut ante exilium.
3 Et quoniam deberem tibi ensus est. Et quoniam debeba summopere amare,p quem praecipue missem re-
sitiatus arbitrabar me etiam debere reip. quae citisset tibi in restitutione mea saltem cum aim,quem debebam antea,scut caeteri eiu es eum nondum essem affectus tasngulari beneficio. lneredibilem maximum. Singularia, unica, praecipua, qua si quae pro nullo alio debeo. studia,qlusquam amor. Aduenisset, quia multorum ciuium optimorti fauore est restitutus Ci ouos nune in-tςlligit per rempu.Certe altem. Tum, talem . Metito,
&quonia tibi incredibilequedam amore&oia in te ipsum sumina ac singula
ria studia deberem, reipu. quae in me restituendo multum adiuuislat, cum certe me animum merito ipseis debere arbitrabar , quem antea tantummodo coimmuni olucio ciuium, n5 aliquo erga me
80쪽
singulari beneficio debitum ptiestitast e.
hac me mente fuisse, & senatus ex me te consule audiuit, & tu in nostris sermonibus,collocutionibusque ipse vidisti,& si iam prunis temporibus illis multis rebus meus offendebatur an unus,
cum te agente de reliqua nostra digni
tate aut occulta nonnullorum odia, aut
obscura in me stidia cernebam . Nam neque de monimentis meis ab iis adiutus es, a quibus debuisti, neque de vi nefaria,qua cum fratre eram domo eXpulsus, neque hercle in iis ipsis rebus, quae quamquam erant mihi propter rei familiaris naufragia necessariae, tamen a me
minimi putabantur in meis damnis, &
ex authoritate senatus resarciendis, ea Voluntatem, quam expectaram, praestiterunt. Quae cum viderem neque enim erant obscura non tamen tam
acerba mihi lurc accidebant, quainerant illa grata , quae secerant.
to,singulari beneficio restitutionis meae. TantummOdo,non alia propria,aut speciali obligatione. Communi officio quia omnes ciues communiter debent resp. suae. Debitum obligatum. Non aliquo singulari bene fieto,sieut nune est debitus hoe tanto benencio. P stitissem,exhibuissem, demostrassem. Hae me. hoc proposto hac antentioe. Te co.cu esses colat. Vidisti ,eognouisti,eollo tionis',similiarib' eogressioni, inter te &me.Primis te. postqua sui restitutus.ossedebatur, molestia afficiebatur.Cum age.te tractante. De re. ut pler regitum meum restituerentur mihi reliqua, ius amiter a. Aut o euentus est, aut cognosceba a cuibusdam me cuodio haberi iit non satis a perte mihi faueri,sit debebant.Obscuriora,aliquantum obscura,non satis apta . studia , fauores,voluntates. 1 . cognovi,quod quida mihi aperte fauere non auderent. Nam neque, dicit in quibus rebus maxime cognouerit quorundam uel occulta odia, uel obscura studia. Nam ne sensus est, mageres de monimentis meis, de ui nefaria ulcileendi, quam intulerat mihi Clodius, deniq: de restitu edis mihi omnibus iis,quae ante amiseram,non adiuuerunt trirui debuerunt adiunare,in quo cognoui, quod aut o erant me,aut aperte fauere non audebant, neque praestiterunt eam uoluntatem,quam ab eis expectabam. De monimentis,de domo mea, quam Clodius libertati ditauerat.De qua Lenesaepe egerat in senatu, &apud pontisees,ut restititeretur Cieeroni,& exta toro ipsius Ct. de gomo sua ad pontifices,in qua ostendit domum sua a P. Clodio iure concremari non potuisse petitq; eam sibi restitui quam multis in locis in ea omne monimetum appellat, quod Clo tactaret se eam eonsectasse in monimentum,&perpetuam memoriam libertatis,cum potius eiecto Cie amissa esset libertas , unde in praedicta omne se inquit eum de libertate loeutus esset. Hse me domo mea pellet, lige ultrix afflictae ciuitatis resp. spoliis Ornabitur,lixe erit in eo monimento,quod positum est,iu esset indicium oppressi senatus ad memoriam sempiterna turpitudinis, & multis aliis in locis in ea orone monimentum appellat domum si iam. Est ali Mohim ntem monimentum alicuius rei memoria,a mentis monitione dictum. De Di.uiolentia,quia Clo.eiecit Cic.ar- iti mala manu.Cum fratre, qiii, quantiis non suerit esectus ex urbe est tamen eiectus domo sua, quam Clo incenderit,ut est in omne pro Milo.&absente fratre ita uexatus ut cum de eius rellitutione ageretur, orta contentione uno tribuno uulneratio,& multis aliis intersectis ple non alia uia euaserit,c φ se mortuum fingena inter cadauera per forum taeentia delituerit,author diu an uita Cie. Neq: hercle. Ordo est,neq; hercle pstiteret eam uoluntatem,quae expectabam in his rebus quae tamen minimi a me putabantur, quantiis erant mihi necessamae propter naufragia rei familiaris. His iptis rebus. q.d.minimis N intelligit supellectilia,& agros,& O. quae Cic. rapta fuerant,quς quantiis ille parui iaceret tame dicit sibi fuisse neeessaria propter munum in et inium exilii,quod perpessus fuerat. Erant necessatiς,quia in eiusmodi easu solent Oia esse neeessaria que et una prospera uidebantur superflua. Minimi putabantur,quia no erant uera bona,sed tortunae subiecta. Naufragia, ni parat enim semper Cie.dissensiones cauales tempestatibus,damnauero,quae ex eis patitur, naufragia appella ut in Orone P Milo. Equidem exteras tempestates & procellas in illi, duntaxat fluctibuι eon
elonii M. Nausiam, aute dicitur naui fiam eiectus,& nausea si ponitur modo pro nauigandi turiculo,ino Matis .h, do pro nauigationi, iuno,& in sortunio & iactura. ergo hic naufragia iacturas,& amissiones intelligamus. Sabius 2 cciendis,tractu a uestibus quae dissilis sarciuntur.i .eo onuntur,ergo sarciendis .i.eomponendis quia erant dis os patς exilio meo uel instaurandis,&emendandis,unde&sarcinatores teste Nomo sutores dicuntur. Neq;.n. gaeeitiato erant, parenthesis est. Obseura,oeculta sed apertissima. Non tamen aereba id est non ta iniquo animo ferebam rei. haec, in quibus non adiuuaba te causa mei,q habebam grata ea, qus secerant,eum me testituendum Ilenierant de dixerant. Acerba molesta, grauia illa quae fecerant,in me restituendo 'uoniam ego deberem tibi ineredibilem quendam amorem, di omnia summa ae singularia in te ipsu ASCEM arbitra tiar me debere rei p.quae in me restituendo. i.in testitutione mei, adiuvisset te multum. Hoc n. nomine Le. Cie. restitutioite impetrauitis ostEderet resp. maiie utilem fuisse,ae serie debere, in otia certe.i.salte euaimi .eum assectu, merito. i.propter meritu ipsius,que ego se stitisse debitu antea, tantu modo .i. salteram uni officio, eimu i.quod oes boni ciues reip.debἴt. non aliquo singulari biificio erga me. Et i. smul .leuatus audiuit eu me te consule.i.cum dioerem eoram te consule. xi .smul ipse.i. tu uidi ara. agnouisti, est enim ui- videredere teste Augustino, ead οἴ, sentiti in nAs sermonibus & collo tionibus .spriuatis, me fuisse hae i.huiusmodi mete. i.hoe animo in rἴp.Et si i. animus meus offendebatur murtis rebus ia trimis illis ipibus,cu te agente de reliqua tindignitate. i.de rei lautione in pristinae lolciam dignitatis, eerneba aut oe leta no nullorum odia aut obseura studia in me. i.tiuores dubios ut ab iis,qui no auderent, aut nollent adhue indieate,s mihi studerent. Nam neq: adiutus es ab iis a quibus debui M.f.aditi uari. de monimentis meis .i dedoiamo me quam Clo.ut etiam aeternum rei monimentum libertati dirauerat mihi restituenda,neq: adiutus es de ui nefaria,quaeram expulsus domo eum fratre. Neq; herclepstiteriinteam uoluntatem, eum expectarem
in iis ipsit rebusab ortuna bonis que quamquam erant mihi necessaria propter Mustagia a.plenariam res