장음표시 사용
81쪽
E emnedu iacturam rei familiaris,quia in naufragio omnia pereunt ti iactura tanta, quae ad deoneranda navim eiiciuntur,tamen putabantur. i. aestimabantur a me minimi .sualoris,in damnis meis resarciendis ii re- euperandis ex authoritate senatus .Qng. .eorum neglecta, aut Odia in me cum uiderem iterspicerem, neq: enim erant ob ra, tamen hie non aceidebant mihi tam,id est tantum acerba.quam id est quantu illa, qualeeerant 1.restituendo me urbi. Vide tamen an ne potius legendum sit quae se ceram, ut sit,licet ingrati euentin me,statum tamen erat,s bene de illis meritus eram,erant grata scilicit mihi.
perioribus,quibus dixit te nullius odio, aut alia causa potuisse unq alienari a repu. Nunc igitur dixit, ut quis plurimum debet et rapeio, no solii m quia suerat ab eo adiutus in restitutioe, ted etiam quia eum semper amati erat,& de eo leper bii iudicauerat, no tame habuit tatu respectu quid ipse Pom .uellet, et permast semper in
pristinis lententiis suis de re .Te praedicatore,te assertor & aperte dicente me ei plurimum debere. I udicio meo,quod de eisdem per optirnu habuera. Non repu
tans,non considerans,aut cogitans .Permaneba, perse
uerabam. Pristinis, tisitetis, quas suas habueram etiaante exilium meu . Sententiis de repu. uidetur hoe direre, P quanuis plurimu Leeret Po. ori plurimum debebat,& ipse Pompeius faueret Canari, eui uolebat prorogare prouinciam in alterum quinquennium, ius deniq: dignitatem omnino sustinebat, & de sedebat,eum in aliis tu uero indivisione agri capani in una ullo respeetii Pope .potuit deterreri, quominus diceret prorepu.quod sentiebat,cum maxime spreto Bibulo a C s1are eius collega,ita ut unus in consulatus dignitate notaretur,non dubitauerit dicere se pluris facere taeentem fortuna & ealamitatem Bibuli, saris authoritate,quod ita declarat. uo sedente Cn. Po.ut audiret oronem sextii Cum Sextius uenisset in urbem,qui omnibus eo mitiis declaratus quaestor uenerat ad urbem, ni
de laudibus Pompeii dieeret. Vatinius uero Testis dixerat Cieero. adducis fglieitate,& sortuna prospera Caesaris ecxpi se e se illi amicu, i Cicero respondit te pluris facere fortuna Bibii. ua ipse Vatinius afflictam putaret,q omnem stlieitate,& oes uictorias Caesaris,ut Ostenderet in eligenda amicitia Caesaris se non sortiana, sed iudieium fecit tu esse. Dixissetq: Testis Vatinius, ita est ordinadus textus,ut intelligamus,&eu Vatinius Testis dixisset me eommotum sortuna, &selicitate Caesa. ccepisse esse amicram illi,ego dieti me anteferre fortuna
Itaque quamquam & pompeio plurimule quidem ipso praedicatore, ac teste debebam,&cum no soluin beneficio, sed amore etiam, S perpetuo quodam iudi
cio meo diligebam,tamen non reputas
quid ille vellet, in omnibus meis sentctiis de republica pristinis permaneba. Ego sedente Cn. Pompeio,cum t laudaret Pompeium Sextius introisset in urbem,dixissetque Testis Vatinius, me
fortuna,& felicitate Carfaris commotu illi amicum esse coepisse, dixi me eam
Bibuli fortunam,quam ille afflictam pu
taret,omnium triumphis, victoriisque ante ferre, dixique eodem teste alio I co,eosdem esse,qui Bibulum exire domo prohibuissent,&qui ime coegissent. Tota vero interrogatio mea nihil habuit, nisi reprehensionem illius tribunatus, In quo omnia dicta sint libertate, animoque maximo de vi, de auspiciis,
de donatione regnorum : nec Vero
hac in causa modo, sed constanter saepe in senatu,quin etiam Marcellino,&Philippo consulibus nonis aprilibus
Bibuli die Na s Testis Vati. st parentheiis, ut quidam imperiti historis,& male intelligentes Cl. interpretatur quis erit notativus huius herbi dixisset neq; enim in
teli igi potest Sex.qui erat amicissimus Cieero.neq: hoe dixisset.ergo Meesse est dieere. Dixisset vati.Testis eotta Milis Sex.ut patet in oratione aduersus ipsum Vatinium. Comotu adductu incitat si ille,Vatinius. Vellet cuperet. AMicta,quassat insera quia a Bibulo semper Vati .dissensit,& ut est author Cicero in omne contra Vati. Teste uoluit etiam eum in uineula ducere, eo ipse Bibii. biade repti. lentiret, & nusq progrederetur, esset collega Caesa .in eo litu,quinimo toto ipe sui eonsulatus teste ci.& Plutar.in nita C sse .continuit sadomi clausum sepuacaneu puto ponere uerba Cie in Orone contra Vati. us hune locu declarat. Eodem te- fiesunt,qui putent intelligi eodem Vatini.teste,quod non procedit,quia lige non dixit Cie.teste Vatinio,sed dixit ipsi Uati. Eodem,subaudi Sextio. Teste praesente,audiente,& hic est uerus lenius. Eosdem esse invidos,&inimicos resp.Qui prohi uetuiment. Exire domo, quonia qui Cssari fauebat eo erunt Bibu .se continere domi. Et qui me eoegissent exire domo,in exiliti, Itaq: dicit se dixisse Vati teste Sees.se abeisdem coactu ire in exili qui postea Bibu .inimi ei fuissent. Tota uero interrogatio tota oratio mea in Vati .illa enim oratio tota, ut patet iis,qui eam uidem plena est interrogationibus de uariis rebus. Reprehensione illius tribunatus. Clo. Vati. qui ambo Tribu .ple. erunt. De tribunatu Vati Jus uerbis testatur Cian omne in Vati Famis est Tri.
pie.Quident de te uspaniensibus saetitiis tuis, sordiditq: furtis interrogem quiro primum quod genus &lositatis,& 1 celeris in eum magistratu praetermiserii/ R Appidi.sec n. Tribunos uero declarauit vati.&Clo .cognomine Pulchrum. Libertate anim.m i. relato,&liberrimo,usis est enim Cie. his uerbis .Erupo.n. aliquando ex me uera uox,& diea sine inmitione,quod semiome auspiciis cotemptis a Vati se n.dicit inpium oron cu auspicia,quibus lige urbs .condita est,quibus olf resp.ai in periti tenetur,contempseris.
tioq: tribunatus tui senatui denuntiati tuis amoribus augursi responta atq: eius collegii arrogantia impedimento non sutura. De donatione tu mi in inuidiose dixit regna potestatem,qua hic ad opprimenda rEp. Caeseri Popeio,& Crasso dari uellet tametsi hoc Cicero dissimulat in Orone in Vatiniu, uel quonia tulerat eges res remitiosas lixit donationem regnorum tribunatum Vatinii, k Clodii, cu in Vatinium his uerbis utatur.Quaero cogitaras ne in illo tuo intollerabili regno, nam cupis id audire,sed latrocinio augurem fieri, di Appianus Tmbunum tune quidem ad Ciceronis insidias patavit,cum ille triuuitorum consentiam ad mo-
82쪽
narchiam aspirantiu palam improbaret tribunatum. Modo, tantummodo. In hac causa contra vatinium .sed constanter, cliter. in senatu,na orationem in Vatinium non in senatu habuit, sed in soro. Fos EX Tlv s, fortasse. P. Sextius cuius in oratione cotta Vatiniti meminit Cae.&que de ui ac satglueu lo.BEN. leti tisi; ma omne quae hodie legitur,defenderitatie TH.ple.ereatus,Ciceronis restitutionem studiosi,ime eo-plexus, para absuit quin a Clodianis interficitetur. Bibuli, reuna afflicta, ea uidelicet itelligit,qua ille sito in eosulatu a.C.Caesare passus est, cum rarissime in publicu prodiret, Caesare Rempu. tota P tum ad sese trahete ut pleriq: in fictis retulerint Iulio,&Cssare Coss.Tranquit. Plut.author. De hoc repete,quae superius diximii, Marcellino & Plailippo Co CC. Lentulus Marcellivus is est,que Cie. no indisertiam unq sibi tillum seri Lentuluebit.in consulatu uero etia pereloquentem,non tardum sententiis,non inopem uerbis uoce eanora,facetum Philippiis satis. Philippus uero Martiae pater qui cum repulsam a. M. Herennio in petitione consulatu passus esset, non multo post eonsulatum adeptus,no patu eloquentia ualuit. Nam summis duobus Crasso, uidelicet, & Antonio ita proximus accedebat,ut proximus t si longo esset interuallo,sed in erat in illo libertas summa, facitiae multae lati, creber in reperiendis,solutus in explicandis sentetiis.Disciplinis uero urcis ita instructus,ut facile inter alios emineret,in alteriado etia cii aliquo aculeo facetus, In consulatu eum grauiter esset in senatii
inuectus in eoncione,in Lucii Crassi consularis,& Drussi inimicitias grauissimas incidit, uta. Crassit, eum sibi stilem esse negarit,eui senator ilia no esse sed & Catulus mira mordacitate eum pupugit,cum n. Phali p. quid latea, dotisset Catule,si rem Dideo, respondit. Hie quan uis disertus, & eruditus haberetur, solitus in ita est ad dieetid si surgere,ut quod primu uerbum habiturus esset, nesciret,diceretq; cs blatatu concalfecisset, tune se solere pugnare. sed nescio satis de hoc Philippo potius, an altero loquatur, qti PEilippum hune conpetante mortem.C .Ctam fuisse consulem,cum Cici eo tempore uidi adoleseentiam exuisset, quare alium hue suisse affirmare libet,& sertasse eius filium,qui per hae tempora satis floruerit,non eonsulatu solum suo,sed paterni nois haereditate. Sic enim Ci .in opone de prouinciis c Onsiliarib iis tuus pater Philippe,n5 uno tem pore eum suis inimicissimis rediit in Mam,atq; hune facile illum esse constare possit, quem Augusti CParis uicteteum historici facilint. Atq: hae est,qui cum seritio Sulpitio &. L. Pisone legatus ad Antonium Mutinam obsidentem profectus est ut Cieero in Philip de Appianus authores sunt. sueto. in Augii. De auspiciis legem, legem Aeliam,& Fusam sublatam a Vatinio,& Clodio tribi ini sple intelligit quae certiuima reipubli. propugnacula,muriq, tranquillitatis,& ocii semper fuerant,& tribunitios furores saepe represserant. Erant autem lege, haedia quae eum alia multa ad ausi icia seruanda sancirent,tum uero, ne quid Ioue tonate, aut fulgurante agi eum Po.posset .Tulerat uero Clodius,nequis per eos dies quibus cum populo agi lictrei,de eaelo seruaret.quae lege,obnunciatio qua perniciosis legibus resistebatur, quam Aelia lex ,α Fusa confirmauerant, erat. sublata Quae ola ex Ciceronis oξonibus in Vatinium,& Pisonem copiosus accipias. De donatione regnorum
miror satis, quid alii uel de tritiuimini potestate uel de legibus hi ea Vatinio lati, senserint, eumCicero ipse
in oratione contra Vatinium apertisiime sgniseethaee a Vatinio fuisse tentata . Eius uerba ex oratione illa lixe sint.Volo uti mihi respondeas,feceris ne foedera Ttib plebei cum ciuitatibus eum regibus, m tetra restis in erogaris ne pecunias ex aeratio tuis legibus' quae sane uerba innuunt a Vatinio in tribunatu sto multis ciuitatibus immunitates eoncessas,reges aliquot institutos Tetrarchas prouinciis impositos. Na I Cl. ad Attieum in haee uerba.Clodium, Vatiniumq: ino innuens.Orbis hie in re p.est eouersus citius Dino,q potuit id culpa Catonis,sed rursis improbitate istore,qui auspicia,qui Aelia legem,qui Iunia, & Lieiniam, qui
Gelili& Didia neglexerunt, uiola remedia rei pu effuderunt,qui regna,qui pdia tetrarchis, qui immanes pecunias paucis dederunt. Asconius uero a Clodio, ut collega Vatinii in tribunatu fuit, tradit Tigranem Tigranis a Lueullo primum fracti a Popeio demum debellati, filium in catenis de postum fuisse apud Flauium es hi,
senatorem qui postea es esset praetor eo anno quo Tribunus Clodius suit petiit ab eo Clodius, ut Tigrane hadduci iuberet,adductum & in conuiuio eolloeatum, Flauio minime reddidit, repetet eq: subinde popeio in nauem imposuit, missi imq; sedit Verum Tigrane tempestate Antium delato eum ad eum nuncium Clodius se rum Clodium missiet. Flauius uero ad diripiendum regem accurrisset, pugna utrinq: comissa est,in quam laici ex utraq: parte cecidere, plures tamen o Flauii,qui tolus Romam uix periugerit. Quibus iam eonsset,
quare donationem regnorum Cicinuidiose dixerit.
simul diligeba eu,no solu bnficio. suo in me ed etia amore, & quodam iudicio meo ppetito,in ego no reputans i .agitans aio,quid ille uellet,permaneba in cibus sententiis meis pristinis de repu.i.quas ante exiliu habiteram de rep.uta. Iibertas Romana eu legibus Digeret. Ego eum sedente Cneo Pompeio sin sede iudiciali. sextius introisset in urbe,ut laudaret Pompeium ,& Vatinius testis .seorum quae a sextio in laudem Popessdicebantur.Diitisset me motu .i prouocatum fortuna,& silicitate Caesaris coepisse esse amicum illi ditii meanteferre olbus triumphis uictoriisq:.sCssaris eam retinam Bibuli,qui suerat collega Caesaris in consulatu quam . fortuna Biblili. Vatinius putaret amicta. Dixiq: eodema Porio teste alio loco, eosdem esse, qui protii buissent Bibulum exire domo nihil enim vere audebat in eostilam tanq domu pro exilio haberet, dceoegissent me sexire domo dicitur & domum sed frequentius domo. Vero pro sed tota interrogatio mea nihil habuit,nis reprehensione in tribunatus illius Vatinii eum Clodio,in quo,dicerem inqua .sinterrogatio aut reprehensione mea oia dicta sunt libertate su p. maxima,& animo deui .i.uiolentia ipso ,de auspicias u cotemptis de donatione regnoruma.de traditione remi in manus Crassi Pomprii,& Caesaris, de quibus omnibus extant testimonia in opone Ciceronis in Vatiniu. Quae quia inest manibus, di ab aliis egmentariis citata, non stit nobis agerenda.Nee uero Gy.dixi in Vatinium & eos quoi ille reip.dominos imposuit. modo. i. lummodo in hae causa. qua ageba cotra Vatinium aut qua Vatinins testis me taxaret sed iup.dixi sepe constanter in senatu .Quin .etiam Marcello,& Phil. nsulibus senatus est assensus mihi nonis Aprilibus,ut reserretur in frequenti 1ena modibus malis de agro campano quem C at uolebat militibus suis diuidi citanter git obtinuitq: in senatu ut idibus malis irequeti 1enatu de ea reserres itq: ita spedita est cupiditas Celatis. HV2gR.
mihi est senatus assensus, ut de astro ea F. iiiii est assensis sniam mea.pbauit Ut res tres, mereara
r . in .... . ut Pponeretur,na ad suadebat Cicero, ut reserretur de nus diui
pano frequenta 1enatu idibus Maiis re atro iam ,γε Casar uolebat diuidi,Claeaut nole- dens.
83쪽
serretur No potui magis in arce illius
causae inuadere,aut magis obliuiscitemporu meo ii,& meminisse actionu . Hac a me snia dicta magnus animoru motus est factus, cu eorii, quom oportuit, tum illorum etiam, quorum M putaram.
bat,egitq; ut abrogares quie i in ea causa esset deeratum .in arce,in lunulate,& hoe dicit,no potui alii' haecam tueri de agris iapanti no diuidendis .inuadere n-gredi. Magis, quia inuectus est acerrime in Caesare, ita ut no caruerit suspitione a se,& Bibulo, de Catone mitia sim esse Vectium uitu popularem, qui Caesarem,&Po-petu interseeret,idq: proeessus est vectius & ensem sibi a posthumio Bibuli lictore datu. Teporum me tu, quibus eoactus sum exire in exilium,quonia adue sat' essem uoluntati potentu,quo tu tepore dicit se oblitii, quia no eosderare quid sibi euenisset. Neminisse, actionsi eoru quae pro rep.e sem, aut agere debere.Haestia ut reserres de agro ea pano contra Csarem,& Pompeiu,& csteros,qui Crsari fauebant.Mot',iramia mari, magnae perturbationes animo .Cu,partim .Quorii oportuit,no exui uerbi dixit oportuit, quom, sed ex uinois subintellecti.Quorum, lubaudi motum. mortuit,decini seri. Tum illorum, motus tactus est. Quo
rum, motum. Nunquam putaram factum iri S est sensus. hac sententia a me dicta perturbati sunt de qui debuerunt,& quos nunquam putassem perturbari. 3oDΕ atro capano.C.Caesit dictator in consulatu tuo,cum turbulentum potius tribunu,q bonum consule ageret. Iulerat ad populu,ut ager Campanus &is in primis,qui stellatis nuneupabas,uiritim populo diuideretur. Que res de uect alia publica imminuebat,& Cesari gratam in primis reddebat romanam plebe.Sed euille post eonsulatum suum in prouineia prosectus esset tentata saepius res illa uidetur,ut quod de agro Capano diuidendo Caesar tulerat, irritum feret quod cum Cicero ouoq; e re pii. esse uideretur. Dicit se liberem totam causam inuectum esse,quod Pompeio,Caesariq: permolestum acciderat,qn ipse pier stellatem capiam, agrum Campania ad subsidia rei p.uectigalem relictum extra sortem diuiserit,ae uiginti milibus ciuium,quibus terni, pluresue liberi essent assignarit.suetonitis,Plutarchus,Appian' Nam quod de Vectio a C stare per vatinium immisso refert eommentator, & si uerum .i. nihil tamen aia hune locum. Quod . n. ad Vectium attinet,eonsulatu id Caesaris actum est. Hoc uero qiuod de agro Campano addit, Lentulo,Marcellino,& Philippo consulibus gestum,qui Conlules creati sunt post Ciceronis ab exilio reditum. 32 EGo potui non inuadere magis in areemu .expugnationem illius musae, quia qui arcem coepit, urbe sere potitur, aut obliuisci magis tempori; meoru q scilicet ea libertate utedo in Caesarem,& meminis retete magis,actionum astristinarum. Hae sententia dicta. i.hoe audacio lato a me,magnus motus animorum est factus cum .i .cum ita fit,p eoia. motus animotu sit factus, quom oportuit .seum fieri, hoe est quorum interfuit, tum .i. multo magis etiam eorum, quorum nunq putaram scilicet motum fieri propter ea.
3o NAM, osten)it aliquem ex iis qui perturbati sunt.
In mea sententia,* mea seia. in enim interdum P contra interdum loco proponitur,ut bene sentio in rem .
S in hoc loco obtinuitui. Cic.ut fieret senatusconsultum pro sententia sua. in Popeius, qui Caesari sauebat, de uoluisset eum obti- ede
Nam hoc senatusconsulto in meam scientiam facto, Pompeius,cum nihil ini
hi ostendisset se esse offensum, in Sardini m. in Africam profectus est, e v itinere Luca ad Caesarem ven it, Ubi multa de mea sententia questus est C far,qppe aliasquod etia Rauenae Cras. sum ante vidisset, aberis in me esset
nere de agrit eampanis dividedis . cu osten .simulasset. se nihil olfensum nihil tisum mea seia, nee causam s-bi displicere Liacam uenit,quq urbs est Hetruria, & ita
seribit Plutarchus, no alit in Luraniam,ut quid .i codi
ces habent mendose. ibi. Lueae. Quaestus,ta Popeio. Demea sententia eo tra ipsum de agro campino . Uidisset, Crsar Crassiim,qui ea fauebat quia eo uenerant lai tres, ut Pompeius,& Cragiis consulatu iniret, & ipse Caesaream nationu,quibus ante praesuisset,imperio in alteru quinquennium pficeretur.Sic mutuo eosinsu rem publieam inter se partiti sunt.
IDINCENa Us ratus,stimulatus.In me eotra me. Ab eo .Crasso, qui ei dixisset m heius eau diuidendo murorum,& praecipue qui circa Capua essent aduersatum esse. sane Popeium ostendit se intellexisse, ex aliis multis,tum uero ex fratre Pompeium id ualde moleste tulisse.Maxime,praeeipue. Eet fratre. Qu. Cicerone ει- tre meo.Comienisse deprehendisset, sit inuenisset. Inquit, Pompeius.Te ipsum eupio,verba iratum animuindicantia. Terentius in Andria. o teipsum quaereba,Optato aduenis, aliquot me adierunt me additum qui aiebat,stia mea nubere tuosnato,id uiso,tu,an illi iti-tiniant. Ita enim irati dieere tolemus,teips um cupio,teipsum quaereba,& similia. Ergo seut Chremeti irato apud Terentiti non suit satis dicere,o te ipsum qiuereba1ed addit optato aduenis , ita nue Popeius perturbatus primu inquit. Te ipsum eupio,deinde subest. Nihil opia
portunius potuit accidere, ' ut te conuenirem. Cum N.seatre. M. Tullio Cie .statre tuo. Egeris,quod mihi spopondit, ut pNstet, nam promiserat Qu. Ciee. Marcum iratrem nihil iacturum aduersus uolutatem Pompeii. Opommius,eo modius,quam ut te conuenirem. Depodendum Psoluendum, tractum a peeunia,quae pendebatur, quonia apud antiquos poenae erant pecuniariae. Vn Vix in sext. Aeneido . Tu pendere poenas Cecropidae iussi. spopodisti ree isti, plus est enim spodere,q promittere. Vnde sponsores dicti sunt . Quid multa,
incensus, sane moleste Pompeiu id serre costabat. Quod ego cu audisse ex aliis in xime ex meo fratre cognoui, quecu in Sardinia Popei' paucis post die M.
q Luca discesserat couenisset, te i nquit ipsum cupio,nihil opportuni' potuit accidere nisi cum Marco fratre dilige ter egeris,de pedendu tibi est quod mi
hi pro illo spopodisti. Quid multa 'quaestus est grauiter, sua merita comemor
84쪽
LIBERuit, quid egisset sepissime de actu Caesaris cum ipso meo fratre, quid sibi is
de me recepisset, in memoriam redegit,
seque,quae de mea salute egisset, voluntate Caesaris egisse, ipsum meum fratre testat' est,cuius causam dignitatenis mihi ut comendaret rogauit,ut ea ne Oppugnarem,si nollem,aut non possem tueri.
ita loquimur,cum uolumus breuiter eosudere. Quae Astus de me. Graviter, acerbe. Commemoraui exposuit,& exprobrauit ut Terentius,Istaee commemoratio
est quas exprobratio immemoras beneficii. Quid egis
set,loeutus esset. Cum ipso meo fratre, cum quo communicauerat multa de actis Caesaris. Is, frater meus. Redegit in memoriam,seatri meo. Recepisset,promi-
sct i, & quas super fidem suam spopondisset. Seque
quae de mea salute,sensus est,addiavit testEfratrem meu4e fecisse eo tensu Canaris ea quae fecisset de salute mea, id est reuocatione mei ab exilio. Cuius,ca aris,Causam de agro eampano a dignitatem,de prorogando impedio in aliud quinquennium. Vt commendaret, stater meus. Rogauit, Pompeius fiatrem meum. Vteano oppugnarent,ut si nollem, uel non possem eam defendere,saltem non oppugnarem. ma N sardiniam S Amram,ram Pompeii prosectionem inniti cum prasectus rei frumetariae per quinquen Io.BΕ.Rnium suadente id Cicerone,& mandata ei amplissima potestate,ut laboranti ubi inopia succurretet in Sici- Popeii sititiam primum mox in Sardiniam S Asticam prosectus,cum. XV.legatos delegisset, magnam frumenti uim uo Amram. bi intulit.sed eum soluere ex Astica pararet, tempestatibus aduertis non audent bus se mari credere subesnatoribus primus navim conscendit exclamans nauigare necesse est,Viuere non est neeesse. Lueam ad Caesa- Cinerem. Caesar eum magnas res interim gereret in Gallii s, Domitii praetoris minis territus,qui si eonsul creatus es Iuram set,ablaturum se Caelari & prouinciam,& exercitum minabatur. Lucam e Galliis uenit,eoq: cum uenissi Pompeium, rasiumque,& omnes sere urbis magistratus exivit, ut centum uiginti lictores tune assuisse memoris Crassus proditum sit,ibi inter eos ita pactum Pomp. Crassiisque consulatum peteret, sibi in alterum quinquennium prouincias prorogarent. Crassum ante uiuisset,ab eoque in me esset ineensus . Fuit enim Crassus iam ex quo Catilinam oppresserat Cicero n ipsum animo insectissimo,quippe qui persuasum haberet Cieerone sitam Cieeroni suspitionem tanquam Crassus &iple clam Catilina in patriae perniciem eonspirasset. Sed historiam de Crasso insessu, paulo post latius. Reeepisset,sumptum hoc uerbum re iuris consultorum ilippelle tile, apud eos enim huius Recipera uerbi ea est significatio,cum in data dote donationeue quis exceperit, quod est proprie reeepetit. Plautus in trinummo .Posticulum hoe recepi cum aedes uendidit. Sed & Cicero in secundo de oratore. Sed dicis te in aedes uenderes,ne in erutis quidem de cess ouum tibi paternum recepisse. Vnde receptitii lemi,quem tui arbitror) Plau.in asinaria dotalem quoque Axerit.1 NAM hoe letiati istonito facto in meam sententiam dest ut uolebam. Pompeius eum nihil ostendisset se Ascar esse ossensum, prosectus est in sardiniam,& in Astica,& uenit eo itinere,quod in Sardinia Aciebat. Lueam .i. ad eam urbem itali ad Caesarem .ibi uel ubi Caeiar quessus est multa de mea sola sententia, quippe qui etiamatite uidisset Rauennae Crassum,& esset incensus ira beo ei licet Crasso .in me costabat Pompeiusure destrati .id,setheet quod Caesare Oct endissem, ne,id est multu moleste. Quod eum ego audissem ex aliis cognoui ex fratre meo,id est Quint. Cicero.Que,scilicet fiat r5 meu eum Pompeius eonuenisset,id est accesisset colloquendi gratia, in sardinia paucis diebus postqua discesserat Luci, inquit, stilicet eum primsi uideret fratrε, cupio te ipsum nihil potuit accidere opportunius,id est quam ut te conuenire. Nisi tu egeris diligent et eum Nareo fiat re,scilicet Cicerone,non tamen ponitur Cicerone, quia iratorum est breuiter loqui dependendu id
est mesoluendti est tibi quod spopondisti mihi pro illo,quasi dicat longe aliter facit q tu de illo pollieitus es.
Quid multa ,supte dieam,ipse conquestus est grauiter. Comemorauit sua merita in me, inquit Cicero. Et redegit in memoria quid egisset sapitiime de actis Caesaris elim ipso fratre meo, hoe est quomodo acta Caesaris,quae Cieeronis oberant,anti' uauit,s p rs,scilicet frater meus ree ilia id est pollicitus esset de me. Et testatu, est,id est in testem sibi assumpsit ipsum fratrem meum,se,scilicet Pompeiu egisse de uoluntate Caesari, stupple ea quae egisset de salute mea. Cuius,scilicet Caesaris caulam,& dianitate rogauit Pompeius fiatrem, ut eommendaret mihi,ut si nollem,aut nun possem tueri,id est protegermin non oppugnarem eam. 1α HAEC eum state eonchidit,quia reconciliatus si cum Caesire. Tamen, qua iam antea ea dixisset sta uvat κtri meo. Cum mandatis,commissionibus. Vt reservarem integrum, ut nihil agerem, ut nihil agere incipe- 'tem. Ad suum reditu donee ipsemiersus esset ex Aseu uel ex Sardinia ubi locutus fuerat eum statu. Col- colliso . legi me,tractum a eo piis sue exercitu dest incepi me diligentius ecinsiderate. Et eum ipsa quas, quas di- me μxi quoniam non eum republiea tanquam cum repub.locutus est,id est finxi me eum te pubiloqui ut concederet mihi qui pro ea multa essem perpesius, ut etiam possem memorem S gratum me ossendere erga eos,qui de me essent benemeriti,& ut concederet mihi, ut ea praestatena, quae stater meus de me spopodisset Pompeio, ut ita uiderer uir bonus erga bene meritos de me seu tipsa respub. habui si t me erga se ciuem bonum. Perpes Persentisso,qui essem perpessus &tolerassem. Atq; perfuncto .i. Derunctuquiessem perfunctus. i. finiuissem tot mala pro se, nam perfuncti malis dieuntur qui mala finieriit & iam sunt prope liberati,se di defuncti malis,ut Virgil.vi. Aenei. o tande magnis pelagi defuncte periclis. sed terra gra-Diora manent. O Melaim, debitum meum, quod mea interesi et ut ossedimus in prima epictola. Memorem, beneficiorum acceptorum,&gratum, in bene meritos, erga eos, a quibus essem bene assectus. Fidem fiatris,
quam frater pro me pompeio dediget. Praestarem, ex- luberem re ipsa perficerem uel dependerem &soluere, tit si dixero sie, qua unq: fidem pro me dederis praestabo,id est solua,& exhibebo. Bonu citiem, in defen- Di denda
Haec cum ad me frater pertulisset, & cutamen Pompeius ad me cum mandatis
Vibullium misisset, ut integrum mihi
de causa campana ad suum reditum re
servarem collegi ipse me ,&cum ipsa quasi republic. collocutus sum, ut mihi
tam multa pro se perpe ,atque perfun
cto consederet, ut officium meum, me-m cinque in benemeritos antinum, L
d que fratris mei praestarem, cumque,
85쪽
/anda patria in opprimendis coniurato tibiis, S inimi
cis.PO.Ro. Bonum uirum, erga amicum meum in prae
standa fide,quae esset de me data, & ut beneficii a Pomptio in me collati memor, gratus essem quod ad uirit
bonum pertinet. Actionibus in iis ouae faeiebam. Et sententiis, ex iis, quae sentiebam & dicebam in senatu. Pompeium offendere, Pompeio displicere, Certore, quorundam, uel potius certorum,prudentium, I fidelium. Quos,homines. Debes suspirari, id est quos de si
non nomino,tame debes putare,& existimare,qui sint. Cum lentirent id est lententiis suis probarent, & sem per probassent,eademque ipsi sensissent semper,aiebat tamen se gaudere, quamuis idem sentirem, quod ipsi, tamen gauderent me aduersari Pomp. & quod propter has lententias Canar esset mihi futurus inimicissimus. Non satis iacere,id est non respondere, no iacere, quod petet. Erat hoe mihi dolendum.q.d.quamuis life esset mihi magna,&iusta ea uti doloris quod illi gauderent me non gratificari Pomp.& iacere mihi inimicum Caesarem,tamen hoe magis erat dolendum quod blandiebantur inimico,ut mihi stomachum sacerent. Erathoe, quod dixit hos gavisos esse, Meum inimicu Clodium intelligit. Neum autem, correctio est. q d. dixi inimicum meum. Immo uero legum, quas ille nullas obseruabat. ludiciorum,quae non timebat, eum &sacrilegus,& adulter fuisset. oesi,quia rempubruexabat, di omnes uiros bonos, per quos ciuitas gubernabatur. Patri cuius cupiebat euersione neque ob aliam rem Nilonem impediebatdie consit decerneretur,& crearetur, nisi quia uidebat eum solum esse, qui eius nefariis
eotiatibus obsisteret. Bonorum omnium,quia uir sceleratissimus bonus esse non potest. Sie amplexabantur, tactum a matribus uel nutricibus quae huius remodi blanditia, filii, fui, farere solent. Ite se, repetitio
sie sauebant, si e tanquam in gremio, &in ulnis ha
quem bonum ciuem semper habuisset, bonum virum esse pateretur. In illis autem meis actionibus sententusque omnibus , quae Pompei uin videbantur offendere, certorum hominum, quos iam
debes suspicari, ser irones ferebatur ad me, qui cum illa sentirent in re public. quae ego agebam, semperque sensilent,
me tamen no satistacere Pornpeio,
saremque inimicissimu mihi futurum gaudere se aiebant. Erat hoc mihi dolendum sed multo illud magis, quod
inimicum meum, meum autem immo
vero legum, iudiciorum, Ocii, patrix,
bonorum omnium , sic amplexabantur,
sic in manibus habebant,sic fouebant, sic me praesente osculabantur, non illi quidem, ut inihi stomachum facerent, que
ego funditus perdidi, sed certe ut face
re se arbitrarentur. Hic ego quantu humano consilio efficere potiri,circianspectis rebus omnibus, rationibusq; subducti si summa feci cogitationu ineam Oim quam tibi si potero, breuiter CX nam.
ui bebant. Me praesente, ut maior esset dolor uidentis.Non ut Lad est non quod facerent,nam ut ean sititia esteoniunctio,& pro quoniam,vel quod uel quia,in hoc loco poniti ir. Stomaehum bilem, indignation e m. Sed certe, saltem. Arbitrarentur, existimarent. se iacere,stomaehum . Quem ego perdidi, iam enim assuefactus sum huiusmodi rebus ,&iniuriis. Funditus penitus. Hie, tune. subductis, dispositis, compositis, & ut
ita dixeram calculatis &e. Terentianum uerbum. Summam perseuerat in transsatione mereatoris, & calcula
tionis. Summam stet, id est omnes meas cogitationes quadam quasi computatione collegi. Breuiter, raptat docilitatem. Si potero ut ostendat multas esse irarum cogitationum caulas. Io. BERV. STOMACHUM sacerent, patremfamilias Macrob. appellat stomaehum, quasi totum animal solus gusto maeli' bernet di enim ille aegrescat,tunc in ancipiti uita nostra est neque enim alimonia in ossi eici suo tune est, euius postea beneficio natura ita uolente uiuamus,atque ut author est Plin.hoe nomine est sit, arteria iam earn a inanitas adnexa spinae ad latitudinem,ae longitudinem lagenae modo susa,graeci nune stomachia, nuneωνι cis Aristoteles,Pollux,suida s. Theodori gulam utcunque uertit. Senius igitur est eos ample.quidem Clo.'uod arbitrarentur Ciceronen ad indignationem excitari hoe iacto Dosse, eum tamen iam diu oeealuisset. sed hoe
totum a graecis sumptum,qui &ipsi hoc uerbum & ab eo adverbium in hune pene sensum iis irpetit., νψ 3o CV M stater,scilicet Quintus qui tulisset haec ad me,& eu m tamen id est nihilominus Pompeius missset ad' me Bibulum eum mandatis,id est mandans, tit tele arem milii integrum,id est intactum totum negocium de Guia eampana,id est de agro eampano non diuidendo lup usque ad reditum suum. ipse id est ego eollegi me id est uires rationis meae,& collocutus sum qiras cum ipsa republie. ut ipsa concederet mihi perpesso atque perfuncto tam multa pro se, ut praestarem,id est exhiberem Ofi cium meum di animum memorem, id est gratuin bene meritos, scilicet Pompeium & Caesarem. Et praestatem id est sanctam promissione de me fratris mei, S pateretur eum me, scilicet me aut iratrem meum,quem habuisset semper bonum ciuem quia reipublie studiosum esse bonum uirum,quia amicis fidelem. Autem,id est sed,lermones certorum hominum, forte Catoni, & Caninii quos tu debes iam suspirari, talicit qui fuerint, referebant ad me, illis actionibus mei, I sententiis omnibus que uidebantur ossendere,id est laedere Pompeium qui scilieet homines cum sentirent in republi.illa quae ego agebam,id est sentirent me recte agere,& sensissent semper tamen aiebant se gaudere me notitissaeere Pompeio,id est eontra Pompei v. Pompeium uineendum,&Casarem futurum mihi inimicissimum hoe erat dolendu m milii sed illud multo magis quod se amplexabantur sic habebant se in manibus,tanquam rem charissimam,se fovebant,seos labantur me praesente.Clodium inimicum meum, meum aut Ai, id est, diri meum,immo inimieum legum iudiciorum ocii id est tranquillitatis, patriae de bonorum omnium , non quidem sup aciebant illi ho ut laeetent mihi stomaehum, id est concitarent bilem aut prouo eatent ad iram, quem, scilicet stomaehum ego perdidi funditus, sed eerte ut ipsi arbitrarentur se facere, scilicet mihi stomachum, hie id est in hae re ego quavium potui emerae consilio humano omnibus rebus circumspectis,&omnibus rationibus subductis, id est tedaesa inium mam omnium cogitatio uum mearum, quam exponam tibi breuiter,si Potero.
86쪽
32Ε G o, ostendit tuum eostium fuisse honestis inuida est enim v si ui dasset remp. teneri ab improbis,imis uiris sicut temporibus suis,&alus scit aliquado aeeidis semeq: priemiis neq; periculis ullis adduci potuisse ut
se unqua talibus uiris adiungeret,etiam s ab eis maxima accepisset beneficia. Perditis,omni uitio eo. a minati, de quib' nulla omnino esset spes. Teneri, regi,administrari.ιν eis tἴporibus,cum Clod. N Vatinius tribuni essent. Aut meis tem poribus,cum eiectus sum in exilium. monnullis aliis teporibus,notat autε tempora Marii,& sγllae praecipue,deinde aliorum, pronee quos fuit seditio in rep.&est ordo si uidere rem p. teneri ab improbisa perditis ciuibus, sicut scimus aecidis
se in meis teporibus & nonullis aliis te tibiis,no modo adiungere me ad ea ulam eorum impulsis praemiis quae apud me minime ualent,sed ne periculi, quide impulius,quibus tame&c. Impulsus,motus,coact'. praemiis remunerationib'. Qtiae apud me minime ualent,
id est quae ego latis facile conteno quod est uiri fortis, ut ipse primo Oisciore daeit, nihil est tam magni animi q peeunia contenete si non habeas si habea, ad liberalitate beneficetiamq: conferre. Praemia autε, & munera differunt quia Munera ciuieunq;. Praemia uero tantuuirtuti& merentibus debentur. Aduertendu tame praemium pro remuneratione mali interdum inueniri , ut apud Virg. ii.Aenei .Priamus ad Pyrrhu loquens. sed ne periclis quide uel amittendare fortuna si, uel etiam uitae. Sed ne peraculis, quos enim praemia no mouent, q
Ego si ab improbis & perditis civi P rempu.teneri videre sicut & meis teporib' 1 cunus & nonnullis aliis accidisse accipimus, n5 modo no praemii quae apud meminimu valent, sed ne periculis quidem
compulsus vllis, qui M tamen mouentur etiam sortissiim viri,ad eoru causam me adiungere, ne si summa quide eoru in me
merita constarent, cum autem in re p. Cn.
P . princeps esset, vir is qui hac poten
tiam & gloria maximis in rem p. meritis privstantini inis re M gestis esset co secutus, cuniss ego dignitatis ab adolescctia lautor, in pramara aut e & consulatu adiutor et ia extitissem,cus ide authoritate &sentetia per se costiis&studiis tecume adiuvisset, meum 3 inimicu vim in ciuitate haberet ii micu no putaui fama in costa
t mihi ptimesceda, siqbucia in senten
tiis paulu me imutasse, meain Volutate ad
aduii tur plerianq: perieulis, ut aliquid faciant quod
quidem dicit Cicise non fuisse facturii tanquam uirum bonii orte,& uere solesi quem nullis petieuli, a tecto abduci decet,ut ipse Cie multis in locis ostendit,& Hora. pruno Epistolatu his uersibus. Vir bonus & prudes audebit Aeete Pentheu Recto Thebano quid me perferre patiq) inuitum coges, adimam tibi nempe pecus,
Rem, Lectos argentu tollas licet in manicis,&Copedibus saeuo teli ibetisso de tenebo.lpse deus simul atq: uolam me soluet opinor. Hoc senti moriar,mors ultima linea rem est. Quibus peribulis. Nouentur,se natura proposito. Fortissimi uiri,sentetiae pro loco aeeipiendae lunt: nam aliter loquimur citin generat ter aliquid dicimus: aliter eu specialiter aut de nobis aut de alio pro caula nostra loquimur, ergo quivis Cicero alibi sentiat uirum forte,neq: dolore neq; metu neq: periculo neq: ulla alia rea recto moueri oportere,ia me hie
dicit fortis limos uiros interdii moueri perieulis,ut magis 1e laudet qui eis nunqua motus sit. Ad mulam, ad partem nam Caula interdii pro questione implicita controuersiis accipit Cicero diligetet egit causam Nilonis: interdum pro ex latione,ut honesta est caula tui discessus: interdum pro partemt causa tua differta meatit Luranus lib.i. Victrix causa deis placuit lubuita Catoni. Ne id est non adiungerem. Si quamuis hoc est, si etia assecissent me summis beneficiis. Constaret apparerent,probari possent. Ne ita,beneticia. Cum aut,
enumerat aliquot musas ct rationes,quibus Ostendit te honeste motu e 1se, ut assentiretur Pompe.&primu , ,
Pompeius principatus di potentia qua haberet in re publici & gloria:non casu, sed meritis & rebus gestis Ela-risIὶnii, sit eoseetitus,ti s eius dignitati ab adoles tia seinper fauerat,&ς non lotu faueti sed etiam in prae tura,& in cotulatu tuo eum adiuueritvid plus eii deinde s ipse Popeius adiuvisset ipsum Cire authoritate &sententia per se eo siliis uero & studiis simul eum Letulo, de postremo et Popeius existimasset sibi inimicu Clodium,quia Clodius esset inimicus Ciceroni,his causis dicat se motu, ut non ueteretur haberi ineonstans si in quibus da sententiis paululu se mutasset ab eo si solitus esset sentire S dicere. Princepi, primarius. Vir is,uietatis, tam excellens. Hane potentia quam maxima habet praeter caeteros in administratione teip. Et gloriam, qua racellit,no modo omneu Romanos ciues,uem etiam omneis qui tibiq: clarissimisueret,ut ipse ad Appiuseribens huius uoluminis lib.1ii de Pompeio loquens sic inquit.Tum alterius omniu se lora &gentiu principis & idem alibi ad eundem Appi si lembens. Nec me herete uidi aliter erissimare Cn. Pomeeiu, quem Omnibus qui unquam fuerunt.P.Lentulu quem mihi ipsi antepono. Neritis, erga remp.eiuesq. tuos, tum propter bella maxima & sere innumerabilia eonsecta,tum propter metum famis S penuriae ab eo iublatum, cum eo facto imperatore δε proposito maximo bello ut ipse Ci .in oratione pro lege manilia inquit ex summa inopia dcearitate rei frumentariae,repente tanta utilitas consecuta est unius spe de nomine, quanta uix summa ubertate agrorum diuturna pax eisicere potuisset. Rebus festis praestantissimis, quae a Cicerone in praedicta oratione, Na Plutarcho in eius uita commemorantur. cuiusque, duae dictiones sunt, hoe est Seu ius dignitatis. Ego ab adoleseentia, mea. In praetura autem & eonsulatu, non Pompeii, sed praetura mea, consulatu meo. Adiutor,qui plus est quam fautor. Cumque dem Pompeius. Authoritate, qua furimum ualet. Perse id est, solas,quia ipse per se authoritate di sententia me adiuuit,eum in exteris meis dignitatibus, tum ueto in resti tutione mea. Consilii, dipudiis tecum id est te socio,&participe eonsiliorum dimidiorum suorum de re- sitiatione mea. Meumque inimicum,Clodium intelligit. Unum, praecipuum,singularem. Famam, nomen, lneonstanti instabilitatis id est non putaui mihi uetendum esse ut diceret ineonstans & instabilis, si paululum a sententia mea solita declinarem pro Pompeio, eum omnia antedicta extarent. Quibusdam sententiis, non omnibus,sed iis tantum quae non essent eontra rempub. di quibusdam sententiis intelligimus mutatum Ciceronem rausa Pompeii ne aduersaretur Caesari, contra quem antea senserat,& dixerat multa, ut ipse ostendit in oratione de prouincus consularibus.
87쪽
G O, ut dixi graues orationes sic Cicero auspieari tolet ordo est. Si Hero inderem rempub teneri at, ima probit & perditis ciuibus,sicut scimus acti disse & meis temporibus, id est in consiliatu meo,& nonnullis aliis, ego non modo non compullius ullis praemiis quae icilicet prae a minime, id est nequaquam ualent apud me, alii legunt minimum, alia minimi, sed ne quidem periculis. Quibus tamen etiam fortissimi uici mouentur, adiungerem me ad Musam eorum, ne quidem, id est non etiam li Iulum a merita eorum in me constarent, id est eerta essent. Autem id est shd,Cn.Pomptius esset princeps in repub. is uir qui con 'ecutus esset, id est obtinuisset hane potentiam & gloriam maximis meritis, scilicet suis in rempubli.& praestantissimis rebus gestis,& euiu, dignitatis ego extitissem Liuior in adiit escentia iit est cum esset adlaue adulelcens. Autem. Sed extitissem a. fuissem etiam adiutor.sdignitatis eius in praetura di consulatu & quem idem, ellieet Pompeius admuisset me perse,id est si ei Ocio aut horitate &sententia &tecum eoni; lii,&studii, id est latioribus,&habe tet inimi eum meum,id est unicum in curuate id est quem soli im habebam inimicum,uidelicet Clodium,non putam famam t. infamiam an contantis, pertimelcendam mihi si ego immutassem me paulum in qua buldam sententiis N aggregassem meam uoluntatem ad dignitatem atri summi,& meriti optime de me. a C V Τ dc meis temporibus scimus ti multis aliis accidasse accepimus. Expunximus hinc olim extremam uoee, freti autoritate melioru codicu,qui nullu ipsius ii estigiu retinebat, in Medi ACCIΡlSSE,legitur,no ACCIDISSE .unde quaadmodu arbitror fluxit uerbii illud ACCIPIMUS. pamus enim lle error causa fuit maioris erroris,peccauerat librarius.Ρ.pro D. potueratquead modii etia ad Terentia in illo loco, aburanobi, Mdeas seriptu eni in eade est, PRO PLASMira ac supra illii in DIETAs seeisse docuim tibi D pro P. seri pserat. Hoe autem animaduertisse, no penitus inutile esse arbitrati sumus tia in & huie loco lueem asset di superiorem illum confirmat. O N modo praemiis. Ita quoque in Nediem legitur, ut Manutii emendarunt: quod eo etiam libentius adnotaui,ut paulatim perspiciatur nihil in altis sinceri esse, quod non lite quoque legatur, multaque in aliis multis scaede,& mendole scripta esse,quae hie non reperiantur. v M M I uiri Pompeii. Optime meriti de me, qui me multis beneficiis allecisset ,& praecipue quod eius studii, & sententiis potis imum esset ui patriam restitutus. Aggregassem, Iatenter ostendit honestam fuisse
mutationem suae sententiae,cum dicit aggregassem,non adiunxissem, ut ostendat multos alios eum eo sensisse, aggregamur enim non uni, sed multitudini, quoniam rex de multis dicitiir . lntiae sententia mutationis sententiae meae pro Pompeio. Complectendus, amandus, uendus. Caesi cui Pompeius satiebat. Coniuncta,cum Pompeio, quoniam ille Caesare suseepisset adaiuuandum s. defendendum aduersus aemulos. Hie in hae re,ut eomple ferer Caelarem, Enumerat autem aliquot caulas propter quas ad Caesaris fauorem si t eouersus, i ante multis sententiis aduertatus esset. Cum uetus amicitia quae ideo melior est qriam nolia: quia ue iatus operientiis δἰ perieulis multis potest esse probata, de qua in oratione de prouinciis consularibus se inquit. Ac primum illud tempus familiaritati, S consiletudinis quae mihi cum illo quae seatri meo, quae C. Varroni consobrino nostro ab omnium nos i m adolescentia filii praetermitto. Quam non ignoras mihi&Qu. fratri ambos enim Cesar multum dileuit, ita ut Quint. Ciceronem in Callia apud se in maximo honore semia perliabuerit & M.C ut sibi legatus esset non solum suasi,uerum etiam rogauit. Humanitas,uel doctrina uel potius mansuetudo quaedam. Eius, Canatis. Liberalitatis, prompta exhibitio beneficiorum, Vehementer etiam alia maior &grauior ratio quod eausa rei p.deserit aduersari Caesari immo incepit ei talere ut idem in
praedicta oratione de prouinciis eons laribus fatetur ius uerbis. Atque hoe s inimiciat imis egem Caesarisentirem tamen atq: deinde in ea ipsa oratione explicat eausas reconciliationis suae eum casa ut potius eo firmationis sententiarum ipsius. Ipsa.q.d cui omnia debeo, i saluti salutem meam semper postponendam putaui. A Xl N is rebus gestis, in Gallia. Cum illis uirisci.talibus uiri, qualis esset Caesar& Pompe. Ne fieret, py V' eontentio. Recusare, tenuere, & quantum posset prohiberet quia cuilibet reipub. maxime utile est, cum omnes ciues suos.tum uero ipsos principes concordes habere. Grauissime uehementissime, a est alia caula. In hane mentem n hoc propos tum,in nane dispositionem, Fides promissio S quasi spolio quaedam, ut supra dictum est,& in Inrdicta oratione testatur, se dicens. Si deniq: Pompeius idem mihi testis de uoluntate Casiris,& spontor est illi de me M. Impulit,impegit inmist. Fratris mei, fides. Pompeio dederat, ut ante dictu
est.grant eraeterea aliae grauiores S uehementiore u marinus rebius a Caesare testis cuin ilia, ne si ipsi qui prinei pes in rep.habebant dissentirent, atque discordaret, inimicitiarum & discordiarum alii,
exemplum darent. Animaduertenda diligenter eons
deranda. Diuinitus diuino quodam ingenio, nam Platonem di principem ingenii & diuinum hominem appellat Cice. Principes, qui dignitate & potentia alias
antecellerent. Reliquos elues, inseriores. Tenebam memoria, recordabar. Nobis eonsulibus, me conlu te. Ea talia. Fundamenta, firmamenta conseruandae&stabiliendae reipublieae. Iacta, posta,um, Sest
transatio sumpta eum ab omnibus aediliciis, tum uero a Cothonibus id est portubus inanii iactis, quibus
suinini u iri,de ineque optime meriti dignitatern aggregassem. in hac sententia complectendus erat nulli Caesar, ut vides in coniuneta& caula dignitate. Hic
inultum valuit cum vetus amicitia quam
tu non ignoras niihi, & Qui .fratri cum
Caesare fuisse, tum humanitas cius & liberalitas breui tempore & literis & oisiciis perspecta nobis & cognita. Vehemeter cita res ipsa publica me mouit, quae mihi videbatur contentione praesertam
lis viris nolle feri, & ne fieret vehe
menter recusare. Grauissime autem me
in hanc mentem impulit & Pompeii fides, quam de me Caesari dederat, &fratris mei quam Pompeio. Erant praeterea haec animaduertenda in ciuitate, quae sunt apud Platonem nostrum
scripta diuinitus . QV ALES IN
88쪽
REPUB. PRINCIPES ES-S E N T, taleis reliquos solere eta
ciueis. Tenebam memoria nobis consulibus ea fundamenta Calendis Ianu riis confirmandi lenatus , ut neminem mirari oporteret nonis Deccmbribus, tantum vel in uni suisse in illo ordine vel aut horitatis. Idemque memineram
nobis priuatis usque ad Caesarem, &Bibulum consules cum sententia: n
strae magnum in senatu pondus haberetvnu fere sensum suisse bonoru omni tr. Postea cum tu Hispaniam citeriorem cum imperio obtineres, neq; respublica
magna iaci fundamenta necesse est. Calendis Ianuariis, Qtio die
cum primum consulatum inii,nam eo tempore iniba- eonsulat tur conlii latus, ut oui. primo Fallorum. Iamque noui inibatur praeeunt falces, noua purpura sulget, Et noua conlpiis cuti pondera sentit ebur. Confirmandi lenatus,ut contirmaretur senatus , nam confirmanda nomen est non participium, d hoc dicit quoniam cum primum Cicero iactus est consul, llatim cogitauit quomodo Catili nae ,& reliquorum coniuratorum fauorem opprimere siet,& lenatus, ut ita faceret, centuit, conlirmatus Scperluatus lententia Cice. in illo ordine senatorio. Tantum animi de aut lioritatis, ut dicere dc censere auderet omnino puniendos eos esse qui contra rempubl. suam coniurast ent,qiii patriae eversionem machinati essent, quod factum est nonis Decembribus. idemque,scilicet ego. Nobis priuatis, id est me nullum gerente magistratum usqtie ad consulatum Caetaris & Bibuli. Pondus,aut horitatem,fidem. Vnum, id cit eundem di coniunctum,& in nullo dii crepantem. Senium,iudicium, lententiam. Cum tu, o Lentule. Hispaniam citeri Orem,eil enim de ulterior Hispania. Cum imperio cum
OC AE SAR, ut uides, mplectendus erat mihi in hac sententia, scilicet quam de Pompeio habebam, in Ascrv.
caula Se dhenitate coniuncta: quia dixerat Pompeius se Caenare fautore Ciceronem iuuisse, de tunc temporis maxime cocordes erant Pompeius δc Caesar,hie, id est in hac re,dc reconciliatione multum ualuit, tum, id est Pariter,uetus amicitia quam tu non ignoras filisse mihi δἰ Quinto fratri cum Caelare,tum id est pariter humanitas de liberalitas eius, scibeet C aesaris perspecta cognita nobis breui tempore dc literis officiis, id est beneficiis eius. Etiam reipublica mouit me uellementer, qtiae uulebatur mihi nolle contentionem fieri scilieetime, m illis utrisscilicet tam excellentibus. Prasertim maximis rebus gestis ρd est postquam maxime res gestae essent a Caelare. Et reipublici iudebatur re lare, id est tenuere ii inementer, ne sicilicet contentio fieret. Autem id est sed δἰ id est simul fide, id est sancta promissio Pompeii quam dederat Caesari de me,& id et i ii mill fides fratris mei quam dederat Pompeio de me impulit grauissime, id est potentissime in hanc mentem. in hoe propos tum,di in hane uoli intatem. Praeterea 3d est insuper haec erant animaduertenda su p.mihion cita ita te,quae sint seripta apud Platonem nostrum, id est cuius sectae nos sumus,duimitus, id est suasi a deo missa. Quales principes essent in rep.tales reliquos eiu es solere esse. Ego tenebam memoria ea fundamenta ie- iratus confirmandi, iacta, id eli constituta esse talendis lanii ariis nobis consilibus,id est cum essemus consules,ut neminem, id eii non aliquem, non oporteret aliquem mirari tantum, id eli tam multum, uel antim,id est animo litatis, uel aut horitatis suisse in ordine, icilicet lenatorio Nonis Decembribus. Idemque id est ego idem memineram nobis priuatis, id est eum nullo fungeremur magistratu usque ad Cesarem A Bibulum consules cum sententiae nostrae haberent magnum pondus , id est magnam authoritatem in senatu,unum sere sensum bonorum omnium suisse,id est omne, sere bonos suisse concordes in administratione rei pii. Postea, id est destide, elim tu o Letule obtineres eum imperio, id est exercitu quia imperator. Hispaniam citeriorem, id est que uicinior est italiae,neq: respub.haberet consules,lcilicet tibi tauentes,& ita ueros, quia eosules creantia ut reipub.potissimum consulant sed haberet mercatores prouinciarum, id est 'ut proiiancias itenderent tit mereatores merces suas δἰ leruos ac ministros seditionum, quidam casus, id est tortuitus euentus non dedita opera, iecit, id est immisit eaput meum quasi causa certaminis , in mediam contentionem dc Auensi
1πCONSULES, quamuis enim eonsules nomine dicerentur,re tamen ipse consules non erant, quia non faciebant ea quae ad consules pertinebantsed conlulatu abutebanturi unde dicit Remptib.non habuisse eon 'sialas.quia non quaerebant utilitatem S dimitatem reipub. Sed mercatores, qui proprium luerum quaererent,& iustitiam non reddereat, sed uenderent, & prouinciarum administrationem potius merearentur de tenderentur, quam uirtute di meritis adipi lcerentur. Seruos ac ministros,id est quas famulos. seditionum discordii ruminae reipubinon autem eoncordis δἰ amicitiae aut hores. Quidam calus, non uoluntas mea, sed quidem euentus aut fortuna. Iecit, immisi, Cap
consules haberet, sed mercatores pro-ia Inciarum, & seditionum seruos ac ministros,iecit quidam casus caput meum
quasi certaminis causa in mediam comictionem, dissensionem' ciuilem. quo in distri inine, cum mirifica senatus, incredibilis Italiae totius, & singularis omnium bonorum cosenso inane tuedo extitisset, non dicam quid accide
rit , multorum est enim & varia cuia
qui aem euentus aut tortuna. Iecit, tinmisit, Caput,
uitam meam n contentione ciuilem,quam illi mali diauari& seditios consules excitassent. Quas tartaminis causam tanqlia mihi esset aduersias illos certandum, uel ut ego ita iniectus in ciuilem contentionem essem caula certaminis ,& a multis pro me arma sumerentur. Quo in diserimine , in quo periculo salutis meae, qui essem e patria eiemis, eui aqua & igni interdictu esset. Cum mirifici senatui,id est eum & senatus ti tota Italia di omnes boni, in me tuendo consensissent. Senatus qui non solum uehementer doluit propter exilium Ct .sed, ut ipse testatur in ea oratione in qua post reditum suum egit gratias senatui, habitu etiam & indumetis tellitus est moerorem se enim inquit. Nostra memoria senatores ne in suis quidem
periculia mutate uellem solebant, in meo periculo se- Diti natus
89쪽
po tantum dicam breui non mihi e
ercitum , sed duces destiasse, in quo ut
iam est in iis culpa qui me non d ienderunt, non minor est in iis qui reliquerunt,&si accusandi sunt qui pertimuerunt, magis etiam deprehendendi sunt
qui se timere simularunt. Illud quidem
certe nostrum concilium iure laudanduest qui ineos ciues&a me conseruatos
&me seruare cupiente is , spoliatos ducibus , seruis armatis obiici noluerim , declarareque maluerim quanta vis esse potuisset in coiensiu bonorum,
natus ueste mutata fuit: de idem in Vatinium. Deitideriti, uiri discessum inerepas, quem uides omnium ciuitim defoderio, ipsius deniq; reipub.luctu esse reuocatum. & Plutare. inuita eius dicit mutasse uestem eum
ci . uniuersum equestrem ordinem, & utq; ad uiginti milia hominum. Non dieam quid acciderit. mauult enim intelligi q exprimere se a magnis & multis uitis Risse desertum, a quibus detendi debuerat, tacet autem praeeipue propter Pom. qui passus facile suerat euetuitate elici. Uaria eulpa. alii enim timiditate qua me de semierunt, alii malevolentia, abi quod quibul-gam se gratifieari crederent , s mihi non adessent. Tantum dieam .q.d. hoe possum uere dicite. Bleui. raucis:& absolutum est,ut breui concludam, breui ad
te ueniam. Non exercitum quem maximum habere po
tuissem propter multorum in me beneuolentiam. Sed duces defuisse, qui resterent hos qui mihi fauebant,uel posuit pluralem pro si nautari, ut dieat de suisse ducem scilicet seciae noluisse assentire iis qui erant parati eum dei enaere qui s uoluisset esse eorum dux,non esset illa passus melius tamen duees intellexat. Pom.i quo desertus est nam eum ad PO.uenisset,ut ab eo auxiliu imploraret, Pop.uidens s cu eo loeutus esset, honeste negare no posse Iropter mirifici Cicerunis in eu fides beneuolentiam eum ab initio huius contentionis in Albanum feeessisset domo post posti eum egressus iussi renunciari Ci se abesse domo,& ita deseruit eum,testis Plutar.& Appi a. id autem rogatu Caela. fecisse creditur. In quo.in qua re,& defuerint mihi duces. Vt qua iis Qui non defenderunt, cum pro conseruatione reipu.mihi plurimum deberent. Non minor oliva. Qui reliqueret. m essent militi ueteri similiaritate coniuncti & latenter pulsat ut diximus, Pompeium turpius est autem aliquem relinquere quem iam defendendum susceperimus quam non desendere quem nondum tueri coeperi inus. Et si aera sandi. grauiter reprehendendi. Qui pertinuerunt,uel tribunitium sum rem, quaa ut est author Plutarchus, tantum terrorem Claudiana arma iniecerant, quibus euriam obsederant, ut quidam senatores laceratis togis e euria sugerent, uel L .Pisonem & P. Gabinium contules, quorum Pilo erat insensus Ciee. quod erat socer Caesaris, cum quo aliquando dissenserat Cieero in repti blica alter P. Gabinius ob supplicium coniuratorum. Simulauerunt. seut Pompeius,qui neminem debuerat timere, uel tangit alios qui in destitutione Cieerotiis simularunt se timere Crassiam, Caesarem,& Pompeium,qui leuiter ferebat Cieeronem eiici ut tiara eurabant uel certe s mularunt se timere arma tribunitia δέ inimicitias consulum .illud quidem rem mendat Cieeroqimd seeit in discessu .eum enim & L. Lucullus uir magns aut horitatis, & pleriq: alii horiarentur, ut arma ad detensionem suam futterent,& simul auxilium pollicerentur, ut eum retinerent in urbe, noluit Cieero ciues suos in ce
tamen trahere, salix sibi esse dieens φ eorii studia intelloisset. & simul eo nouisset quid enicere potuisset s: arma tumere uoluisset. Constissi, propositum uel sapiens factum. Conseruatos,in oppressi: one coniurato spolia mim. spoliatos , priuatot, quas hostest tractatum est enim a militibus: spolia eni in dicuntur quaecunque hosti detrahuntur. Dueibus. Pompeio re exteris, qui paratos ad desinsonem hortari & regere debuissent. Sermis armatis, quos Clo. tra me in arma coegerati obiici, opponi tanq uiles, uel inuisos, se Dido apud Virg. quarto Aeneid . His germana malis oneras atque obiteis hosti. Decia rareque maluerim, id est potius, quam sinerem eos pugnare, uoluerim ostendere quantum potuissente mcere uiri boni bene de repubdentientes spugnassent pro me dignitatem retinente eum etiam assi tram, si ego permissem excitare potuerint Quanta uis, quanta potestas.
io .pLV. O N S U L E s habent, sed mereatores. Gabinium Ze Pisonem Cossintelligit, quorum eonsulatu pulsus est surore Clodiano in exilium. Quas certaminis cauti illud innuit, quod uarii, in locis Cicero actimnat, quis sie Clodium non tam ut Cieeronem patria pelleret, quam ut teditionem aliquam dum boni uiri ci - ronem defendunt excitaret. Sperabat enim pulso Cicerone & perturbata Repub.tum 1 celerum suorum impunitatem,tum facilimum ad ea quae machinaretur aditum s bi datum iri. Ascrs. N Odiscrimine id est in quo periculo eum eon senso senatu, extitisset idea si isset,aut ei lasse mirifiea , & consenso totiui Italiae eYtitisset in eredibilis, & omnium bonorum snti laris intuendo, id est defendendo me. Non dicam quid acciderit, quia notum est eum a quibus protegi debuerat & potuera id e tum in exilium ei emim,2 enim culpa multomim & uaria tantum id est duntaxat, diram breui, id estp iacis ierbis exercitum id est multitudine populi qitie me defenderet, non desui sie su p. mihi, sed duces, id est principes uiro, , qui defensionem susciperent. In quo, scilicet iacto, ut iam culpa si in iis qui non de Enderunt me, non minor cilicet culpa est in iis qui reliquerunt me. Et s ae sitidi sunt qui pertimuerunt sei licet defendere me reprehendendi sunt etiam malis qui siti lauerant te timere. Illud quidem consilium nostrum quod ducturiis est sui laudandum iure id est merito, consilium inquam nos in id est meum, qui nolu rim ciues meos,&conseruatos a me,stilicet in coniuratione Catilinae I eupientes seruar id est saluum fac , iti, 'me, uo enim uerbum in antiquorum usu no erat sed seruo obiici semis, scilicet Clodianis, armatis cillera in me &in meo, spoliato, ducibus,quia Cie illis dux esse nolebat eum tamen Lucullus,& qtiida alii eum res stendum iii adhortarentur. Praeterea dixit iam soli duces . non exercitum defuissei &qtii maluerim de clarare quanta uis potuisset esse in eonsensu bono mim .sii uidelicet boni restitissent, id est mansissent, pugna id est in concertatione pro me stante id est non extudso,qui potuissent excitare quas de morte ad uitam, ur. me asilietiim .id est summa ea lamitate assectum . Est sere limilis sententia illa saluatori, nostri. An nescitis possum rogare patrem meum, & mittet mihi Se Nam uult dicere,cum posset maxime ui resistere noluit contentus ostendisse se posse.
90쪽
ONORVM omnium consensus. Quid de hoe loeo senserimus,facile qui uult intelli et,into ut arbi- PETRitramur in omnem partem: nam ueterem scripturam proposuimus,quid scrupuli in illa estit & si omnibuι vlCTO. apertum erat) indicauimus: quomodo etiam labes facta ene posset, expostumus lectionem illam secuti sum' CAsTi. quam etiam qui nunc nos accusant, antea probauerant: nisi enim ita iecissenton suum certe librum eam non eoniecissent quae illis ut opinor displicere coepi posteaquam uiderunt me quoq: abi a no penitus abhorrere.Nam quod mendacii me arguunt, quod dixerim omnes uetultos codices illam retinere, ridiculum est quomodo enim ipse omnes uidere potui quod si possem,etiam nollemmeq: enim mihi honestum esse puto omne aetate in ueteribus libris excutiendis cosumere,& opera mea maioribus in reb'utile esse posse exiitimo
utinam potius tatu studiu in his rebus no potasi ,quatu olim posui.Non loquor de Ciceronis labris, in quibus purgandis expoliendasq: omne operam ab Oibus praesare collocari iudico, sed de aliis logeminoribus autoribus n quibus camodis puer olim,iudicio peccas,multu diuq: laboraui.oes igitur, quos uidi stilicet, dc perspexi,qui nec pauci omnino lucre,nec quemadmodum quotidie magis apparebit, si nim
si ii pro me stante, gna non destiti se
sint,cum afflictum excitare potuissent, quorum quidem animum tu non per
spexisti solum cum de me ageres , sed etiam confrinasti, atque tenuisti. Qua
in causa non modo non negabo , sed etiam semper&meminero, &pnedicabo libenter. usus es quibusdaIn n
bitissinus hominibus fortioribus inane restituendo, q suerant iidem in me
tenendo, qua in sententia si constare uoluissent suam authoritatem Mul
cum salute mea recuperassent . Recreatis enim bonis uicis consulatu tuo ct costantissimis atque optimis acti nibus tuis excitatis Cn. Pompeio prie- sertim ad causam adiuncto, cum etiam Cassar, rebus maximis gestis, singularibus ornatus, & nouis honoribus ac iudiciis senatus ad aut horitatem-cius ordinis adiungeretur,nulli improbo ci
ui locus ad repta. uiolandam esse potuisset. Sed aucde quaeso quae sint cosecuta.
I ii boni. Restitissent pugnaci in pugnas. pugnas Hupra.
sent. stitissent.i aduertati essent.& Oppositissent se duellariis meis, Prome sanie.pro me nondum deiecto ev statu & dignitate . Nam state interdum ponitur stopro eo quod est in pristino statu manere,ut virg.se do Aenei. oiaque nunestare Priamque arx alta maneres: neque Intelligitur hie sante pugna, ut quidam male exposuit sed ut diximuestitissent pugna pro mesante. Assiictum, fortuna concussum iam dignitate deiectum ab inimicis meis. Quorum, bonorii. Cum ageres,diceres, tractares in senatu.De menetalis iniuria mihi inserretur, ut ea patria earerem, quam conle rem. Confirmassi, probasti, quia laudasti quod tam pii essent in me. Et tentiisti,oim Clo.niteretur eos a me alienare & contra me irritare. Qua in eausa, mea restitutionis.Non modo non negabo, non solitin non flebo, & non dieam se esse. Meminero semper memoria tenebo. Et praedicabo, Naperte leam. Nobilissimis hom inibus.multos quide, sed PO. praecipue notat.For troribus,maioris animi in me resiluetido,quia studiis ecfauoribus Pompe. restitimiis in Ciee Iidem, sciliciti iri nobilissimi. In me tuendo.anteq eiicerer: quia ut supra notauimus non ausus es pompe. prohibere elici ex urbe Cieero.quem posea totis uiribus,ut miritis in locis supra ostendimus,restituendum cirrauit. Qua msententia in quo proposto fortitudinis, qua usi suerant in me restituendo. Constare,constanter permanere & perseuerare. Recuperassent suam anthoritatem, quam amissierant,cum facile passi sunt me iniuste a uiro sceleratissimo ex repub.eiici, de qua esse optime meritus. Simul cum salute mea, & hoe dicit, Nauthomata suam &meam salutem smul te perassent. R eereati, corroborati, atque animati, quia suerant valde uexati
. . . ... . gitati a ClQd O S c lodianis. Constitatu tuo in quo u e&Pomp.&Amiro Mil.trib.pleb.coeptum est agi dem nutione mea. Excitati, inflammati ad restituedum . . Actionibus t ,-duersus an probos de rectinitione mea. Constantisiunis,quia nullius minis aut immie tu se Proposito &a iuuando. Cn.Pome . quas dicem omnium maxima, & quo socio ad diuncto addito ad caulam meae restitutionis, quia iit author est Plu .Pom. P mmitia, quod .Cic.ex urbe a Clo.pelli passiis esset bito mutata mente de illo reuocando eum o-Cum etiam Uriar alia ratio quare nulli improbo locus in urbe esse potuis
i liue -- -tu Cice sivisset Caesari senarii bene affectiis ei ordini adiunctu, erat. Gestis,in i, is ouisa, Pu QPRU' L RRV , tu qui- ei prorogatum est imperium in alitia quin iten nium,quo senteni i alii contigerat. Iudi ii senati lumi asenatus iudicauit C dipnon Ilibit, dici
Improtio,icelerato. Sed attende.sacat attentiam Lentu .narraturus prolixius, Sioneius reretiturus ea cui
attente auda. Quae consecuta, quae postea euenerunt. '
a. h βμς OR tum n n nsuit in quibus uerbis idem terme error ciam Trebonia te e scriberi Cie.loeti
. aelint consecuta Ocum hune,ut eorruptum existimem iacit uerborum ordo inuetius.ut ex di eorripit. D iiii ctis nul-