장음표시 사용
381쪽
Neque igitur inductive, Text.tc.
PRobat, quod nullo modo aliquid sit in seipse secundum se
totum,s que dupliciter , primo perinductionem modorum communium, quibus unum dicitur esse in aliquo, ubi nullus est, quo aliquid esse dicatur in seipso secundum se. Secundo ratione si totum secundum se est in seipso, demus hoc . torum esse amphoram vini. Est argis mentum: Si amphora vini est in seipsa secundum se,sequitur quod sola amphora es ampho- ra vini,& quod vinum etiam talum est amphora vini:quod quidem falsum esse constat. Probat autem Aristo. ponendo unum ex qno probatio deduci' su=h. tur nempe quod quamuis ponatur amphotam vini esse in se, tamen hoc est euidens, quod non sit aliud quod recipiat, nisi amphora: nec sit aliud quod recipiatur, nisi vinum: nec amphora recipit ratione vini, sed ratione amphorae, nec vinum recipitur ratione amphorae , sed ratione vini, unde ratio utriusque diuersa est.
Tunc se, si amphora vini secundum se totam est in seipsa: ergo amphora vini est quod recipit, & amphora vini est quod recipitur. Aliter in seipsa primo non esset. sed id quod recipit non est nisi amphora ratione amphorae: &id quod recipitur vinum, ratione vini: ergo amphora vini, & est ipsa amphora per se, re est ipsum inum per se. Hoc autem impossibile est: igitur nihil est in seipso secundum se, & primo sed tantum sui dictum est secundum partem. At vero neque secundum accidens.
PRobat tertium, non esse aliquid in seipse secundum accidens, id est, quia est in eo quod est per se:quia sequeretur quod duo
corpora essent simul in eodem loco, &renetratiue , quod naturaliter est impossibile. Quod vero sequatur , non perfecte probat , sed incipit probate. Et aduerte locum esse maxime
. Quantum existimo ratio est haec. Demus aliquid quod sit in se secundum accidens, & sit hoc amphota tala, tunc est argumetum. Amphora est in se secundum accidens, ergo est in sequia est in alio quod secundum se est in amphora. Hoc enim est eue in aliquo secundum accidens Nihil est autem quod secundum se sit in amphora, nisi vinum, si amphora est vini plena: Ampliora ergo est in se secundum accidens: quia est in vino, quod secundum se est in amphora. Tunc vlterius. Cum duo corpora sic se habent , quod unum est in loco, quia est in illo quod per se in loco
382쪽
. In lib. iiij Physic. Arist. Cap. iij.
est, tunc quod est per se est magis proxinatim loco, ut manife- num est. Amphota autem est in te, quia est in vitio quod secvn- dum se in amphora est: ergo magi, cst vinum aio ptione . proximum qu 1m ipsa sibi, sed ipsa non occurat his unum locum nec 'st maior seipsa: ergo vinum, cum sit magis propinquum am- phorae, unum corpus cum 'a faciet, & unum locum occupabit, quod est impossibile. Haec est ratio stegia,& est sine dubio optima,&subtilis, tu lis ad veritatem probandam a dupi potest. vi e literam, dicit quod sequetur duo corpora esse simul. Ostendit quomodo sequatur,dicens. Si cuius natura est sus e ptiua,id est, si ipsum vas,cuius est suscipere, dicatur esse in seipse per accidens,& id quod suscipitur, puta vinum. Si illud vas vini est,uel alius liquor, si talis liquoris fuerit vas si hoc inquam, quod suscipitur. sit id ratione cuius vas in seipse est : tunc sequetur penetrare se vas,& vinum: quo autem pacto id sequatur, non ostendit. Diximus tamen nol, quia & quod est per se,&ptimo in loco est magis proximum ipso loco quam ea res quae est in eo quod rumi per se in loco, & nota Oxpositionem. Concludit in seipse nihil esse primo rid est,totum, nec secundum se nec secun uaccidens, sei tantum secundum partem. Quod autem Zeno dubitab i. Text.18. RESon et modo .rgvmqnto Zenonis, quo probabat si locut esset in aliquo, fore processum in infinitum. Dicit, quod i cus in aliquo est, sed non ut in loco non enim omne quod est in
aliquo,est in eo ut in loco.Locus autem in aliquo est, puta in i cato,aut in suo subiecto: est enim locus superficies continens, quae in corpore est aliquo sed non ut in loco, sea ut forma in materia, vel accidens in subiecto. Est mim locus in locato, ut forma ex trinseca: in subiecto veto suo intrinsece,&inhaesive. In quibus verbis docemur unum,non quicquid est, esse in lo- co: pec quicquid in aliquo est,esse ob id in eo ut in loco,in quit deceptus est Zeno in sua ratione cum reliquis Antiquis Illud iutem manifestum. Text.2'.
Conaudit ex his notum esse, materiam aut formam locum non esse. Nam locus,& id quod est in loco, sic sunt diuersa, ' eutrum sit alterius pars, at materia,& forma partes sum ipsiui sompositi,ob id non possunt esse ipsius locu . Post haec,cum in his omnibus qui locus sic, no'dum determ 'auerit, sed solum disputando processerit, finem dubitationi, bus & di putatiopibus imponensi qhi locus , explicare in
383쪽
autem tandem sit locus. Tex sc. Loci naturam ex propria sententia inuestigatums, ea quar lo- Sex pro co per se iossint,praemittit. Per propria earim, & per se acci- prietates dentis,optima via eu inda di quid res sit,ut dicitur. r.Ammae c. loci.i Colligit autem sex quae loco per se videntur inesse. Himum est,continere locatum, hoc est ipsum circumscribere,
Secundum est, Non esse aliquid intrinsecum locati, nec materiam ipsius , nec formam, nec partem, hec accidens inhaerens,sea
Hanc proprietaterii cum trima quidam coniungunt, ae visam Nola faciunt, nempe continere sic ut hon sit aliquid contenti, inter quos est Philop. Alber S.Th.& Aueret Alij diuidunt,& duas facisit cum re vera aliud sit continere, aliud non esse contenti partem,& hi suntThemistius,Si plicius, Psellus:& mihi ita placet,s tem ut procedat cognitio distinctior. Tertium est,Locum primum & proximum non ese maiorem, aut minorem locato, sed illi aequatam , ut nec plus nec minus, quam locatum contineat. Dicit autem primum lacum ae proprium, communis enim maior est.. Quartum Locus non deseritur ab unoquoq;, & separabilis est. Not verba dupliciter tegunt Simplic. ec Philop. Primo assiimatiue,& tunc idem significant , puta quod locus separati di deseri possit a locato,ut notum est: secundo, legunt prinium vestura negati u8, ut modo habet litera Graeca, re versio nostra,& ita exponit Themistius. Et tunc est sensus,quod locus non est sine aliquo,saltem locato isto,vel illo: non enim est vacuuin, ut dicetur. Quamuis autem non possit esse sine locato aliquo, a singulis thmen potest separari,siue ab hoc,siue ab illo. Quintum est, Omnem locum esse sursuiri, deorsum. Sensus est, secundum Simpl. Philop & Themist quod locus naturalis, aut est sursum aut deo una iid tamen quod omnis locus partem habeat sursum, partem deorsum, vialiqui exponum licet hoc partim verum sit,sed non ad mentem Arist. Sextum est, numquodque corpus natutate in suum locum naturaliter ferri, ibiq; manere & quiescere, puta sursum, aut deorsum. Loquitur autem de motibus elementorum, re mixtorum
Hanc proprietatem seth omnes cum quinta qopulant. Simst. distinguit,&sic multiplicui patrim xeserta dummodo verus cham
384쪽
HIs loci proprietatibusat fundamentis p eiactis, oportet re-
liqua speculari: ac docet loci definitionem esse tradendam,
diuae talis sit ut tres habeat conditiones. Prima est,ut quae propo- ita sunt dubia soluantur. Cum enim dubia circa quid est fuerint, ipso cognito cess abunt. Altera, ut passiones, & proprietates quae loco conueniunt non auferantur, imo per ipsam competere vi- deantur. Tertia est,ut causa difficultatis, & dubiorum aperiator, ita ut clara omnia relinquantur Si enim talis data fuerit definitio, demonstiationi erit aptissima. Primum igitur considerare omitet.
rotis eo in D naturam loci indagandam proponit viam qua locum esse hos, I cognitum est. Haec autem via motus est secundum locum. - mbio ut enim ex diuersaformarum taceessione in eadem materia,m1- adl..c. retiam substantialem a formis distinctam esse perceptum est, taex accidentium in eodem subiecto mutatione subiectum, ta sub stantiam ab ipsis diuersam esse, est compertum, ita etiam ex cor- potum multorum circa eundem locum liaccessione,& smiliter ex uno corpore per motum mutato,& deserente loca, ipse locus cognitus est quid esse,praeter corpora. Confirmat autem ex antiquis, qui cum per motum locum csgnosci comperirent, coelum maxime esse in loco arbitrati sunt, quia maxim8 mouetur,sed hoc non est secundum mentem Arist Distinguit autem motus, quibus locus cognitus est, in duos. - idam est latio, ut cum corpus mutat totum suum locum , &ad alium tendit. Quidam alter est cum non totum locum mutat, sed partem, puta dum acquirit maiorem locum, quod fit per aug mentationem et aut minorem , & partem loci deperdit, quod ita
Est autem quod mouetur. Cum explicuisset quibus motibus dignoscitur locus explicat quibus mobilibus,ac distinguit ea quae imouentur. Quaedam inquit,mouentur actu per se, ae iam actu etiam,sed per accides. Illa mouentur per se,quae ratione sui mouentur, puta sunt ipsa tota, quibus inest motus,ut homo mouetur per se,ignis per se, di similia: Illa vero per accidens mouentur quae mouentur,quia sunt in eo,quod per se mouetur. Et haec subdiuiduntur. Quaedam enim sic rer accidens mouetur, ut possint per se aliquando moueri, quales sunt paries integrantes: hae enim dum in toto sunt, ipsius motu per accidens ni
uentur: possimi tame ab ipse separati,dc tunc per se moueri
385쪽
lam alia se per accidens mouentur, ut nunquam per se moueri queant, qualia sunt accidentia, albedo, scientia & similia, quae a subiecto leparari non possunt naturaliter, ob id si mouentur, petaccidens semper mouentur.
Cum igitur tripliciter moueri contingat :& per se, & per accidens, per re ut homo, ut partes, ta per accidens,ut accidentia,ec inseparabilia, motus proprie cognoscitur per ea quae per se mouentur, quamuis aliquo etiam modo per ea quae vc partes mouentur,intellige de parte secundum quantitatem. omam autem dicimus in coelo esse.
NAtura loci praecipuὴ cosistit in eo, quod non ut pars rei contineat rem, sed ut quid externum proxime tangens , c circumscribens ipsam, ob id aggreditur diicrimen ponere inter modum quo continet pars, & quo continet locus, ct quando continer,ut pars, quando continet, ut locus.
At quia non est similitudo inter locum communem,& partem, quia locus comunis non proxime continet, nec immediate rem,ucut totum partem, ut ultimum brachij manum, sed similitudo est cum loco troximo , qui immediate continet, separat locum communem a proprio,ut distinguat hunc a parte ob id dicit,d plicitet dici esse in loco. Et communi , ut quisque nostrum est iaccelo, quia in aete,& adhuc in aere,quia in hac ipsus parte,vel in aliquo contento ab aere. Et in loco proprio,vi quisque in Eo loco sibi proprio,& adaequato dici cur eaee. od autem locus communis non sit proprius,notum est.Locus enim proprius est qqualis,& adaequatus, at communis non est aequalis rei, totus enim aer, aut coelum non est aequale cuilibet corpori horum,quorum loca communia sunt. Est igitur proprius locus,in quo quid est,ipsaequalis,&adaequatus. Cum igitur non diuisum est. Textis . .
I Res differentias constituit inter id quod proxime continet,
ut locus, de id buod proxime, ut totum suam pariem, nam pars est immediata suo toto , de locatum loco proximo dc proprio. Prima disserentia est, quod pars est continua ipsi toti, at locus non est continuus locato,sed contiguus,& ipsum tangens, ab eo quod continetur diuisus ista em contiguitas est secundum superficies,puta ultimam comi in is, quae concaua dicitur,dc locus est,& primam contenti. quae convexa, exterior dicitur, atque h*s duas superficies dicit esse ac uales in spatio, ut una. Proreus
386쪽
non aliud,quam alteram ambiat: nec altera ab alto,quem a illa
Cuius lationem subdit, quia in eodem sunt illae superficies, id est, simul sunt,ut exponunt Simpl.& Philop.Quod si sic sic continens,lunc non erit pars contenti, nec aliquid illius intrinsecum, talis autem est locus. . Et cum continuum si,non in illo mouetur.
- dissetentias constituit sumptas ex diuersa ratione tri continui,& contigui. . Secunda in ordine est: quodest alteri contimum, mouetur in ipso,id est, suurn motum habetper se, etiam illla, in quo est, ma- nente immoto, ut patet de aqua, quae in vase immoto mouetur. i At quod est alteri continuum,mouetur cum ipso,id est per senore habet motum, nisi cum ipse toto,& ntiquam potest moueri, quin moueatur ipsum in quo proxime est. Tertia disserentia est:quod id quod est alteri continuum, dicitur esse in ipta, ut pars in toto : quod vero est contiguum , est ine , uti in vase. Hi autem duo modi existendi in alio diuersi sint, ut dictum est. i . t Ex quibus patet locum esse ultimum corporis continentis, quale primo contento, ipsi contiguum, re proximum, nihilque
ipsus intrinsecum Aeaei locus sit aqualis socato. Quam a. E loeo con muni nulli dubium est quin si maior quam lo-
catulis,de Hoprio vero videtur dubium esse. .r a g. Est enimi argumentum primum, Continens maius est conten- to, ut communiter dicitiaelocus est continem: ergo maior est:
a. Secundum, Si locus esset locato aequalis, haberet aequales di- mensiones cum ipso, hoc autem est falsum: nam dolium non ha- bet aequalem profunditatem cum vino,ut notum est.
a. Tertium, quia quod locus pro superficie continente sit aequalis locato secundum primam ipsius suessiciem contentam. vide ur hoc non posse dici, quia si locus esset circulatis, tunc supra idem centrum deseribi duo circuli aequales possient, quod videtur im- possibile, virus sapia circumferentiam locati, alter per super ciem loci supra centrum locati ulterius illi duo circuli habe i rent aequalem, diametrum , qua dentur es: contra propositiones geometricas.
et futiri Circa haec aduertensim primo,ut dirimet d pD qm esse
387쪽
esse de ioco communi, sed de proprio , ae proximo. Conumnis autem is ita locatum continet,ut alti praeter ipsum coni neat,ut coclum & aer,est locus communis omnium nos tam Proprius autem es , qui nihil nisi locarim illud continet. Potesta tem esse quod locus communis sit simulin proprius, sed respectu diuersorum,ut concauum Lunae locus est communis nostri respe ini,sed proprius est ipsius ignis, quem adaequale continet. Aduertendum secundo , ex Alberi. & Auer hoc . lib. Com. T. a. quod duplex est aequalitas. Altera dimensionis, altera continetntiae, quae dicitur ab Albere secundum extensionem. Equalitas di-mennonis est, cum unum alteri aequatur secundum omnem dimensionem, puta longitudinem, latitudinem , de profunditatem. Constat autem quod ista aequalitas non est loci, dc locasti, non enim secundum omnem detractionem sunt aequalia: siceium cum locus sit ipsius recepti viam locati , penetraret secum ipse , quod esse non potes . Altera est aequalitas secundum continentiam, dc haec est secundum latitudinem, ec longitudinem istam , qualis esst aequalitas,quae ostenditur in duobus corporibus secundum solas superficies. De bac est dissicultas, puta an saperficies concaua continentis, Sc convexa locati sunt aequales. Est autem conelusio unica communis omnium fere,illas duas superficies qS aequales, ita ut una non sit altera maior: Ad cuius probationem oportet praemittere unum fundamentum satius in lib. tractandum Nempe indiuis-
bile additum indivisibili , non facere ipsum maius, nec similiter indivisibile additum quarito,ipsum augere. Quod est dicere pune tam additum lineae , noli facit i in longiorem: de linea addita superficiei non mi t ipsam latiotem: hes Sperficies addita corpori, ipsum fici: pr undius, aut classius. Et hoc est unum tand mentum magnae partis Philosephiae peripateticae.
Et probatur quia si additione horum indivisibilium crescerent,r. rvi p. quantitates, sequeretur quod partes diuisae non essent tantae simul, quantum totum continuum, ac sic nunquam posset conti- inuum in duas suas medietates diuidi sequela patet, namjex diuisionem nouae in diuersa partibus resultant superficies, quae augerent partes illas. Praeterea, qui experientia docet quod diuiso aliquo continuo, a. si iterum partes coniungantur,s: contiguae fiant, ut nihil maneat
intermedium, tunc non occupabynt maiorem locum ob illas no- euas superficies quim ante eum erant continuae.
Praeterea, quia non quantum non potest augere quantum , de I, non eratenium non potest augma errenium, et non profundum
388쪽
non potest augere erotandum, Non igitur crescunt quantitatesi additione illotrum indivisibilium secundum id quo indivisibilia
Stante igitur hoc fundamento, ratio conclusionis haec est. Superficies loci concaua, de superficies convexa locati, terminant aequalem profunditatem: ergo sunt aequales. Consequentia est certa: sed antecedens probatur. quia sinperficies convexa locati est terminus intrinsecus totius profunditatis locati,superficies vero concaua locantis pari modo : Vlterius tamen circundat superficiem locati conuexam : sed haec nullam addit locato profundit
tent,ut diximus: ergo tantam profunditatem terminat una, quan tam altera.
Sunt igitur aequales, ita ut ea quae est locati, posset aequaliter terminare quantitatem locantis:& ea quae est locus,terni inare intrinsece locatum. r. Ad argumentum patet talutio. Ad primum dicitur,quod locas est maius locato,& continens c5tento,secundum sirperficies con, uexas utriusque comparatione facta : at si concaua cor ti nentis, proxima cum convexa contenti comparetur, tunc viri ire inest aequalitas. I, Ad secun um nota est talutio ex primo fundamento : Non enim hic comparamus profunditatem,nec omnem dimensionem corporis continentis,& contenti,sed extensionem solam. . . tertium dicendum, quod in eadem superficie non sunt duo circuli. aequales supra idem centrum: nec unus diameter diuers rum circulorum concentricorum:t en in diuersis superficiebus contigvis id fit, ac si duo circuli aequales unius alteri superponeremur. veruntamen esset dicere unum esse supra alium, sicut verum est dicere superficiem concauam locantis esse supra conu
dium locati: sed tamen non occupando diuersum situm loci, sed omnino eundum, tu si alteri superinscriptum. Nam indivisibile
cum locum non occupet ullum, aut spatium,additum alteri immediate,non seciet spatium, in eodem vero corpore id continge, re non potest. Et ratio est,quix in uno corpo te, dc uno continuo
non sunt duo indivisibilia immediata, quin mediet diuisibile: at in diuersis corporibus se tangentibus possunt esse simul,& imme .. diata: sed de hoc inferius in lib. 5.
lum quitam praedictis loci proprietatibus genus loci infert. ac ratioci Enatur a sufficiensi quadam partium diuisone, quae talis est. M ioci. Loqui aut est fornig,aut materia, ut interuallum, & spatiu ineter
389쪽
ceptum inter latera superficiei conticentis, aut ipsa superficies continens: sed non est forma, nec mattata, nec tale interuallum, est igitur superficies continens. Excludit autem quod sit forma, seluendo rationem propter
quam forma videtur Iocus. Ratio autem est, quia serina est continens, & continens est in eo quod continetur: si igitur locus continens est, forma esse debet.Respondet Aristo. quod tam tarma, quam locus terminant,& continent, sed non eodem nio- do. Nam serina terminat rem ipsam cuius est serina, ita ut in ea sit: at locus est terminus,& continens extainsecus,quia est ipsus
vel potest esse sensus,quod locus est etiam forma,sed non lo- .cati, ed continentia corporis, & respectu contenti locus est. Sed sensus prior est melior,quod tarma terminet ipsum locatum, locus vero ipsum continens,&simulvminque sit: sed non ob id idem erunt: aliud enim est simulesse, iud esse idem.
Ostendit locum non esse interualium. ac primo ponit rationem,propter quam locus videtur esse interuallii Vbi adue te, quod antiqui existimabat inter latera superficiei alicuius con - absque lubitantia re utae erant locus,in quem corpus; niens recipieb atur,& iterum aliud adueniens recipiebatur priori recedente, semper enim illae dimensione; pexmanent, atque haec cum corpore adueάiente pes extantur,siumque ipsi aequales,etiam secundum profunditatem, has vocat Arist. intermitum. i. Et ponit ration*m propter quam potest vi eri locus interv sum. Nempe quia quolibet corpure contento, coo se dete videtur illud spactum , inqt o J rec piebatur, idem mancic, quod quidem loco inest. Hoc timcn Arist.xeis sit, docens c Vm-gih, quod inter latera corporis continenti, non est ullum Tya cium,& interuallum realq,nisi quantit s crumiuslibet corporis orirenti,quod incidit,&succedit. Et sputum inter latera vasis est ipsa aqua, cum plenuni est aqpa, di aer, una plenum est aere, vel alio corpore, cum plenum est, ipsum tale corpus est. Nisi enis i ii-lud corpus esset,lalpra vasis iungerentur, ut uter v xijssehu sto
Est autem notanu, quod dicit spacium esse Modlibet corpus
eorum,quae apt- sunt tangere. Nam cum est corpus eiusdem rhtionis cum continenteit ue ei continuatur,ae non in lacus, nec inter
390쪽
interuallum.Vt cum aeri colluenti lignum,succedit aer,tunc l cus destiuitur propter continuationena. Vt igitur eruetuit locus,& dicat esse interuallum,corpora debent succedere quae apta sunt contigua fieri,& latera continentis tangere. Si autem esset aliquod actum. . Text. 3T
Dupliciter probat tale interuallum non esse locum. Prior ratio est, sequere tui. quod infinita essent loca pio quolibet corpore succedente: Nam quaelibet pars per se haberet locum si-
ubi aduertendum quod pars non habet locum per se, qui non
potest undique ambiri loco, qua parte enim continua est cum toto,nulla superficie loci circumscribitur: quod si ambiretur utique per se in loco essent singulae partes. Si igitur datur interualium quod se penetret cum locato, utique omnes ipsius locati particulae ambirentur undique, atque per se in loco essent, quae cum infinitar,erunt loca infinita per se unius totius, quod imposssibile videtur,non igitur interuallum tale locus est. Simia autem,& locus erit mutatus. Posteriorem ponit rationem, dicens quod loci erit locus petite,& unius per se multa loca,quod falsum est, sequela patet . mutetur locus, puta vas ubi interuallum est cum aqua, & ipso interuallo: & totum simul collocetur inspac o alterius vasis: tunc dimensiones huius spacii tenetrabunt se cuni vase,& aqua,& a tingent ipsam aquam & dimensiones quae praeerant alterius spa-cij:& sic locus erit per se secundum spacium ipsius aquae, & alae,
Vlterius,constituatur totum hoc in alio spacio;& in alio, di alio, Vtdsecto innumera loca per se unius erunt, imo locorum erunt loca. Ita est exponendum hoc argumentum,licet non sit ex-rtessivi in Arist. Non est autem locus alius partis. 3. Tet Ze absurda non sequi ex sententia propria Aristo. docet:&1 sensus est Cum locus aquae non sit dimentio illa penetrans,
sed superficies vasis concaua, in qua modo aer, modo aqua reeia pitur. Cum vas mutatur, ille locus proprius idemi manet, nec lo- in idium proprium c tit aqua, sed vas est quod locum mutat,dc consequenter locus est aquae, verum non perse,sed sola superficies interna vasis. Notandum est autem, quod locum, quem vas acquirit, vocat
patrem loci caesi, id est, retundi, Ae si dicat esse locus mundi, &locum qui non est le-