장음표시 사용
461쪽
nam cap. Ut fima, eod. tit. permittit Judici Ecclesiastico ut faciat Clericum a laico apprehendi, & u sit opus, violenter detrudi in carccrem. His adde rationem decentiae clericalis , ossicium enim lictoris & tortoris Clericum dedecet, clim tamen non dedeceat activa secundum ordinem disciplinae castigatio, jubente Praelato. Igitair Praelatiun uti posse manu laici ad Clerici judicialem torturam , asserit Navarra in c. ap. Nullum, I 8. q. 2.& consit. s. de sero compet. & consi. 20. de sent. ex comm . & addit hoe
passim fieri in Gallia, & in ipsa Urbe Roma. Item Zerola in pra i , p. i. verb. micra, g. i. asserit seipsum in suo Episcopatu hoc juridice decreville, in subditos sibi Clericos. XIII. Ampliatur Ecelesiastica Iurisdictio circa delicta Regularium alioqui exemptorum , si lis in figura judicii terminanda sit, ut in crimine
haeresis , in causis seductionis mulierum per Consessionem , in causis publici scandali, aut si Regularis extra Regulam & septa Monasterii enormiter deliquerit, aut scandalose. Hisce casibiis Ordinarius notionem si alii interponere debet, cap. De persona, i s. quaest. I. Idque post tempora privilegiorum Regularibus indultorum confirmat Abbas in cap. Cum contianum. 21. de foro competenti , de Authores Gallicani quaest. o8. Capellae Tolos Chopinus lib. i. de sacra Politi tit. q. num. 28. Papo lib. I. Placitorum, tit. de Iurisd. Eccl. art. I . de tit. de iurisd. tempor. art. 36. Cujacius in cap.9. de vita & honest. Cler. Bengaeus de divis benes. S. s. num. II. ipsumque Aurelianense Edichium Caroli I X. art. it. His adde quae dixi supra , lib. i. de potestate Ordinariorum erga Regulares
XIV. Ex opposito limitatur in Gallia ordinariorum j irisdictio in delictis Clericorum, quae dicuntur privilegiata , quorum cognitio reservatur Iadicibus Regii; , ad differentiam communium delictorum , de quibus Clerici non alibi accusari & judicari possunt, nisi apud Ordinarios. Statuit Caroli I X. edictum Molin se art. 39. ne per ossiciales Regios sub praetextu privilegiati delicti eognoscatur simul de communi delicto Cleri ci , pro cujus cognitione jubet Clericiim reum remitti ad Ecclesiae tribunal postquam Iudices Regii cognoverint de privilegiato ejusdem delicto. Deinde Henricus III. Melodunensis Constitutionis art. 22. sanxit ut in striictio processiis criminalis de privilegiato Clerici delicto fiat conjunctim per proprium Iudicem Eceleuas hi cum & per Iudices Regios , j ibetqDe Committariis per Curiam Regiam deputatis , ut ipsam jurisdictionis Ecclesiasticae Sedem adeant, & Praelatum conveniant pro communi prcccssus de privilegiato erimine instructione. X V. Crimina privilegiata generatim censentur quae publicam quietem dc statum communem Reipiublicae violant, de quibus sigilla sim tractat Benedictus in cap. R. ymuisu, verb. Et uxorem, num. 3 3. seqq. dc sunt ista. Crimen laelae Maiestatis in primo de secundo capite, hoc est, si Clericus
462쪽
Clericus attentaverit in rersonam Regis alit Reginae, aut regiorum liberorum , aut in Rempublicam , aut in Legatos Regis. Infractio salvae gardiae a Rege concessae, qua etiam comprehenduntur ossiciales Regii dimi proprium exercent Oiscium , eoriamque executores & apparitores in sui muneris exercitio ; Cib hac enim ratione in tutelam Regis suscipiuntur. Item vis publica , aut concitata seditio. His aliqui addunt assas linium , hoc est praemeditatum & per insidias patratum homicidium. Bocrius quaest. isis. Faber in suo Cod. de iurisd. omn. jud. dcf. 26. Item crimen falsae monetae.
XVI. manuis inquisitio S interrogatio rei conjuno im saciendaesiit a Judice Ecelesiastico & laico, si constet de privilegiato & de communi delicto , sintque delicta illa separabilia , uterque tamen Iudex judicat separatim , Ecclesiasticus de communi , Liici 5 de privilegiato , ut cum linapone lib. i. Placitorum , tit. s. num .s . & Chopino lib. 2. de sacra Politia, cap. . num. 22. scribit Pallor de jurisd. Eccles sit. I . niim. i Prius i. imen agitur de delicto privilegiato apud Judicem Laicum , quam de communi apud Ecclesiasticum , ut infertur ex dicto art. 39. Molinensis Edicti. Atque Ecclesiasticus Iudex non potest reum a carcere relaxare, nisi Pr sis poenam pecuniariam exsolverit constitutam a Iudice laico pro crimine privilegiato. Alioqui pro reo tenebitur Judex Ecclesiasticus exsolvere mulctam. Si vero crimen privilegiatum non sit separabile , communi. ut homicidium factum in seditione , privilegium casus attrabit ad Iudicem laicum utrumque delictum. XVII. Casiis autem , in quibus crimen privilegiatum separabile est ἁcommuni, occurrunt varii , ut in Clerico ca umniatore aut falsum deponente , aut falsum instrumentum scienter producente coram Iudice laico.
Injuria namque in judicio Iudici laico facta potest ab hoc puniri; falsi vero crimen judicari de puniri seorsim a Judice Ecclesiastico. Similiter si Clearicus simul incendii de gestationis armorum lege Principis prohibitorum accusetar , I idex laiciis cognoscet de gestatione armorum , qui casus est privilegiatus: at Ecclesiasticus de incendio, qui casus est communis. Bene dictiis ii. 38. Clericus etiam adulteratus cum uxore illius qui salvam ga
diam Regis pro se staque familia obtinuerat , judicabitur in Tribunali Laico de in actione salvae gardix: in Ecclesiastico autem de adulterio,
quod est delicium commune. Paso lib. I. il . . num 36.
X VIII. Sunt & alia delicta mixti seri, in quibus esse solet praevena tioni locus inter ludicem Ecclesiasticum δc laicum, cujusmodi esse volunt
usuram , adulterium , concubinatum , sortilegium. Iulius Clarus in praxi criminali , quaest. 3 . de Faber in Cod. de crimine sacrilegii. Verum in Gallia nec Iudex Ecclesiasticus de his criminibus contra Laicos cognoscit, nee Iudex laicus contra Clericos, ut monet Pastor loco cit. num. i 6. XIX. Constitutiones Ecclesiae vetant exerceri judicia nocte ac iniIii 3 tenebris,
463쪽
renebris , cap. Considuit, de osse. jud. deleg. Tainetsi Athenis Areopagitae non interditi, sed noctu judicare consuevis lent, reserente Luciano in HSectis , ne personas litigantes , sed ea sola qxiae dicebantur considerarent. 3Sane transactio nocte tam tenet , l. Minorem , C. de transact. Et testamen in nocte factuna valet, i. Ad testim , , D. de testament. Consuetum est in Gallia criminales causas non nisi ante prandium judicari, ne vapores inde exurgentes Iudicum mentes obnubilent. Cavetur quidem in cap. mare,/- , χχ. quaeae s. ne quis in judicio ad juraments m admit- tatar, nisi jejunus. Et in c. i . de testita & attestat. ne quis niti jejunus testi- monium dicat: sed Glossae utrobique dicunt hoc de honestate dici , non
De juridica Inquisitione , s Testibus , s
taramento. Icur in criminalibus causis triplex est procedendi m
diis : i. per inquisitionem : 2. per accusationein : 3. per d nunciationem ; ita etiam triplex est inquirendi modus. Primo generatim , qua ratione solent inquirere Praelati de vitiis communibus subditi populi aut communitatis , ut eorum remediis prospiciant. Secundo speciatim , dum inquiritur in aliquam certam reis nam , ut utrum Caius nominem occiderit. Tertid mixtim , ut si inquiritui in commune quisnam hominem certum occiderit, cujus repertum est saucium eadaver: ibi enim delictum est particulare , sed inquisitio de aut hore delicti est genetalis : & viceversa si inquiratur in speciali de delinquente,& in genere de delictis , ut utrum Caius sit sagitiosiis, an aliqua scelera commiserit, aut committere solitus sit. Il. Non est licitum contra certam personam de crimine inquirere, sive speciatim , sive mixtim , nisi praecesserit infamia , vel gravia indicia, vel semiplena probatio , cap. In Dimi, & cap. similiter , 2 . de probation. chiem tamen ordinem non usquequaque seqxii tenentur Regularium Praetem, d. cap. si iter, in sim Est vero infamia vox nequens probarum ac honestarum pei sonarum. Legitimae famae iudicium esse relinquendum priidentis de probi Praelati arbitrio , docent Menochius , Ugolinus , Molina, & alii. chiod enim scribit Sotus, requiri vocem decem h nestorum hominum . id parum est in amplissima civitate , & nimis multam in exiguo pago. Indicia urgentia sua it fuga suspectae personae statim
464쪽
post perpetratum , vel detechim scelus: gravis praecedens inimicitia cum aliis conjecturis conjuncta, ut sunt minae, &c. in Venti O rci furtivae renes aliquem. Semiplena probatio est unius jurati, nec ullatenus suspecti testi, alleveratio quod ipse viderit , aut ab ipso reo audiverit. Plaedictorii in ratio generalis est , quia alioqui temere diminaretur homo , & in grave discritamen absqtie suincienti causa conjiceretur. Istae verb non vico exacte re quiruntur praecautiones ad eam mixtam inquisitionem, in qua constat de particulari. crimine ; sed in communi ejus author inquiritur, sic enim nemini fit injuria. Ostiensis vero tit. de inquisition., omodo procedatur. num . . & Zeroia p. 2. tit. Inquisitio, caute procedendum admonent circa infamiam, quia cepe a malevolis de calumniatoribus aut levibus oritur. III. Ad acclicationem olim pertinebat inscriptio, quam docet Glossa in cap. Super his , de accucit. esse obligationem coram Iudice , qua se accusator subjicit eidem poenae, si non probet, quam subire cogeretur con-Victus reus, juxta cap. Qui Assis , & cap. cmcinum, z. quaest. 8. Nam ex Damali Papae decreto calumniator in accusatione dcficiens poenae talionis reus fit, cap. Calumviator, z. quaest. 3. Sciendum Vero , sive accusatorem, sive testem qui calumniose alium in grave discrimen vel damnum adduxerit , teneri quoque in conscientia ad ipsum liberandum subire par distri inen honoris, bonorum & propriae vitae , eoque fine suam efficaciter retractare calumniam, si vel probabiliter ei profuturus sit. Alioqui enim non tenebitur cum tanto suo damno, eoque frustratorio dc inutili, juxta Sotum, Medi nam, Navariam , Covarruviam.
IV. Ad sussicienter probandum in judicio , reumque convincendum duo testes conformes, non suspecti selliciunt, i. Ubi numerus, D. de
testib. de cap. Licet universis, eod. tit. dicente utriusque testamenti scriptura : In ore dureum , vel trium testium stabit omne verbi . Deuteron. 19.
vers. i8. Inquisitiones criminum redigendae sunt postquam perfectae fuerint in aetii publica, ut ad eas quotielcunique operaepretium fuerit , posistat Iudices recurrere.
V. Gravis de admodum agitata quaestio est, utrum uniciis testis qui deponere possit in materia criminalis accusationis , aut denunciationis , teneatur interrogatus a Iudice criminis veritatem aperire, necne Z Assirmant Dominicus Solo, Azorius , eosque sequutus Bonacina in Decalog. disp. io. quaest. 3. punct. 3. num .s. quia, aiunt, suppeditabit semiplenam probassionem, ex uua poterit reus juridice interrogari, carcere concludi, torqueri. unde plena tandem criminum cognitio elici solet. Item alioqui crimina in punitate gauderent , & in perniciem humanae societatis pullularent. Ex Opposito teneri verimi flere iudici interroganti, assirmant Sylvester vel b. T s : Petrus Navarra lib. 2. de restitution. cap. 6. num .i 67. & 168. Tolati s lib. s. cap. o. num. i.& a. Regina idus lib. 26. scct. I. num. 7. Joannes
465쪽
a Cruce in Directorio, addens isto casu interrogatum teneri dicere sibmortali peccato, & in scio sensu , se nihil horum scire. Tertiam sententiam institii it& propugnat Lessius lib. 2. cap. 3o.'dub. 6. num. '. licere quidem unico testi testificari, sed ad id non teneri, nisi ubi ageretur de resarciendo gravi damno injuste illato , aut de impendenti malo avertendo , sive communi, sive privato. Quibus sane casibus omnes consentiunt unicum testem teneri revelare , etiam non interrogatum , neque citatum, nisi hoc sciat per Rei Sacramentalem Confessionem. VI. Addit Martinus Navarra cap. 21. n. 6. & . quem sequitur Leiasius loco cit. si sit peccatum occultum , nec alteri damnosum , & peccatoriam sit emendatus , vel vero similiter speretur quod post fraternara cor- reptionem se emendabit , non tencri aliquem id manifestare I idici jubenti etiam seb interminatione excommunicationis , donec fraterne corripuerit,& probabilius judicaverit correptum reum non se emendaturum. Cui fa
vere videtur Mati. cap. I 8. Vcrs. IS. VII. S. Thomas a. a. quaest. o. art. r. multa docet circa jura testium,
quae breviter recenseo. i. In manifestis criminibus , & in iis de ovibus in famia praecessit, teneri hominem petente secundum ordinem Iuris Superiore suo ferre testimonium in iis quae scit. 2. In aliis vero , nimirum non manifestis , & ubi non praecessit infamia aut alia notitia , etiam petente Superiore non teneri. 3. Teneri tamen manifestare etiam Superiore non petente, nec alia prae habita rei cognitione vel fama, si ea manifestatio sit sutura utilis ad liberandum eum qui patitur indebitam vexationem , vel ad impediendum grave malum , sive commune , sive privatum. 4. De illis quar quis scit per poenitentis Consessionem, nullatenus ullo casu esse testificandum. 1. In illis autem quae homo scit commissa sibi per secretum humanum seu naturale , distinguendum esse : vel illa vergunt in alienum grave damnum, sive commune , sive parriculare ; Se haec tenetur revelare, quanuis jurasset se non revelaturum , quia hoc juramentum non obligat, tam si contra bonos mores : vel ex opposito silentio nullum emergit damnum alienum, & sic non potest prodere coitu nissum sibi secretum, quanuis non jurasset id secretum servare , & Superior iuberet revelare:
nihil enim potest a Superiore praecipi, quod bonae fidei ac juri naturae adversetur. 6. Ministros Altaris non posse ab ullo Iudice vel Superiore con pelli ad serendum in causa sanguinis testimonium.
interrogantis mentem , peccaret mortaliter, aut suo flentio salutem alterius sibi commissam proderet. Titius innocens , quem maligni adversarii persequuntur ad necem, ad me confumi, ut a me occultetur. Hoc ei dcbitae charitatis ossicium praesto in meis aedilaus. Adventant pauid post ejus adversarii furore & armis instritisti ; sciscitantur a me niuia Titium viderim, num sit intra aedes meas. Si taceam , id silentium reputabitur affrinatio,
466쪽
irrumpent illi in domum meam , dc relicto ad tortam custode ne misellus
evadat , teri totam domum explorabunt & abditum facilὰ reperient at-Que repertum trucidabunt. Sanctus Augustinus in suis Conressionibus summopere laudat industriam de selices Successus sanctae Monicae matris suae in conciliandis discordantium animis & sedandis inimicitiis. At vero
inter odia tam multae nascuntur suspiciones novarum offensionum , tam
multae susurrationes de delationes , falsis & malignis discordantium amicis utraque ex parte referuntur , praesertim inter Rominas , quaes tamen si spiciones de uisurrationes saepe contingit esse veras , ut si mediatores exterius non se perinde gerant ac si suspiciones &susurros falsos esse crederent , atque id aliter ellh persuadere industrie non conemur , aut saltem longe diverso animo ea quibus foventur aut recrudescunt odia , facta dictave futile quatia pars inimica crediderit, vix ullae discordiae sedari de ad pacem componi sessint. In judiciis tam saepe occurrunt conjecturae ad praesumendum de crimine , quod tamen falsum sit, ut si interrogatus reus innocens illas aperte fateatur , nec tamen possit aliter suam probare i nocentiam , vel subiturus sit sententiam capitis , vel sit tormentis lacerandus ad quaestionem , quo fiat ut dimissus reliquam vitam transigat morte ipsa miseriorem.
IX. Non tamen fidem habendam censemus quibusdam sanctis Ecclesiae Patribus , qui mendacium ossiciosum licitum asserunt, in quibus sunt S.Chrysostomus lib. i. de Sacerdotio , & in homiliis 3 2. & 13. in Genesi
A in epist. ad Olympiam : S.Hieronymus in cap. 2. ad Galat. quem eui dem locum eidem scribens exprobrat de impugnat S. Augustinus epist. is. Cassianus quoque in eundem lapidem ossendit collat. 17. cap. I s. I 6. I p.&lib.f. de institui. renunc. cap.37. dc cap. 39. Ex opposito S. Augustinus in illa epist. i'. aliisque locis , praesertim tract. de mendacio ad Consentium , constanter astruit nullo quantumvis bono fine fas ei se mentiri , eo
quod jure naturali de divino mendacium sit malum de indispensabiliter prohibitum; nec licitum esse malum facere ut eveniant bona. Id quippe damnat Apostolus Rom. 3. vers. s. Quocirca dicit cap. Super ea, de iis . Scriptura sacra prohibet pro alterius vita mentiri. X. Mendacium desinit S. Augustinus lib. i. de mendacio, Falsam vocis significationem c in intentione fallendi. Vocem hic intelligendam lati)s esse pro quovis externo signo, etiam nutu , admonet S.Thomas 2. a. quaest. Ioo. art. r. ad 2. nam & nutibus, sicut voce, mentiri homo potest. Idemque sequenti quaest. iii. art. r. simulationem in factis externis dicit esse mendacium. Ibidemque resp. ad a. admittit simulationem utilem delicitam. Hanc verb N arra in cap. Dimana aures, quaest. a. num. Io. sic distinguit ab illicita , quatenus quidam sine causa, nec curantes an mentiantur , aliquid seu vernis, seu facto simulant inesse quod non inest, vel
non inesse quod inest. Illa vero sit, qua quidam prudenter de justa de R E E causa,
467쪽
causa , sine dolo malo dicunt aut faciunt aliquid , quod separatum per se quidem falseni significat, sed ipsum aliquo subintellecto in mente dicentis
aut facientis efficitur verum'. Idem Navarrus paria dicit Enchirid. cap. 18. n. 8. Reliqua definitionis verba, Omi intentione fallendi, explicat Cajetanus ad dictum S.Thomae locum a. r. quaest. ioci. art. i. cum intentione dicendi
falsum. Sed ut constet quam sit vera regula juris: Omnis definitio in jure periculosa est , i. Omnis, D. de regul. jur. non seniciunt definitioni expositiones adductae a S.Thoma & Cajetano , ni si addatur tertia ex Sylvestro, vetb. Mendacium, sub init. scilicet dicendi falsum assertive : non enim involvit mendacium intentio dicendi falsum recitative , aut repraesentativo; neque mentiuntur qui falsum recitant ex ahena , & non ex propria pci sona ; neque ii qui fabulam aliquam aut historiam quasi ex theatro veI scena repraesentant, taliaet si personam repraesentent alicuius impostoris. XI. Cum ergo mendacium proprie sumptum sit jure ipso naturae illicitum hac ratione , quia ut ait S. Augustinus in Enchiridio , cap. 11. V emba
propterea instituta sunt , non per qua be invicem homines fallant, sed per qua
quis in isterius notitiam cogitationei sitas nostrat; nullo casu , aut fine po-reth elle licitum , ne quidem ad salvandam hominis vitam , ut idem ait Augustinus trach. de mendacio, cap. i . & Alexander Papa III. cap. Supereo, de usur. Consequens est tot sancti ssimos , & in Scripturis laudatissimos homines non fuisse reos mendacii, quando urgente aliqua justa causa ita veritatem celare voluerunt, ut verbis usi sint ambiguis & amphibologicis ; veris quidem ex ipsorum occulto sensu , quibus tamen intendebant auferre vel impedire periculosam aut nocivam veritaris alterius cognitioqnem in mente auditorum. Cujusmodi exemplum profert S. Augustinus Abrahae dicentis ut se mortis discrimini eriperet, Saram elle suam sororem , & volentis amovere ab aliis hanc plane veram persuasionem , quod uxor sua esset. In illo enim ad Consentium tractatu diserte exprimit , &res ipse . perspicua est , scivisse de volui ite Abraham , ut AEDptii aliter prorsus intelligerent Saram esse suam sororem longe alio lenia quini quem ipse intra se in occillio concipiebat, quia si hac re AEgyptiorum intelligentia conformis fuisset utenti intelligentiae Abrahami, seciuidum
quam vera fuisset illa sororis compellatio, niturum praevidebat se occisum iri; quod tamen ista aequivocatione & amphibologia vitare intendebat. Hoc ipsum ut supra examinat S. Augustinus eo tractatu , praesertim cpp. I 2. de cap. i7. sic loquens : Ad hane veritatis regi iam mihi videntur non solum
ista de Abrahamo & Sara ) GH etiam si qua sunt talia redigenda , ut aut
quod esse creditur, ostendatur mu esse mendacium ; ubi tacetur verum , nee
dicitur fatDm ; sive ubi significatio verax aliud ex alio vult intellis. Idem
S. Doctor sic ait in quaestion. in Genes. quaest. 26. prout rcfertur in Decreto , cap. καritu , 12. quaest.2. si aritur cur Patriarcha mentiri voluit, ut
diceret Saram sororem sam , ct non potius Dco commisti, qui se vellet , ejus pudicitiam
468쪽
pudicitiam apud Naraonem servare posset. Sed veritatem vos it celari, non mem tum dici : soror enim dicitur, quia tuta statim enat. Et in hoc ostenditur quod nemo debet tentare Deum , dum habet pisae rationabili consilia faciat. Fecit quod Potini e pod non potuit, Deo commisit, in craxm steravit. Hoc idem aliis passi in locis repetit Sanctus Doctor. Itaque nulli dubium elle debet, usuin amphibologiarum , ubi justa urget ratio , esse doctrinae Augustinianae. Idem sentiendinii ouod de Abrahamo in aliis Sanctorum aequivocationibus , docet Abigustinus , scilicet licitas fuisse , & mendacii prorsus imi mines , ut quum Iscob consilio Rebeccae matris persuasit Isaaco patri se ei se primogenitum ejus Esau: quum Ioseph se ariolum & augurem esse coram si atribus asseveravit , & in toto illo sanctae viduae J.idith apud Holofernem colloquio. Si quis autem Augustino rigidior velit illos venialiter peccat se, hoe saltem dici non potest de Angelo Raphaele allerente Tobiae s. se uti melle de filiis Isiael , nomine Azariam, filii m magni Ananiae ; nec de Cliristo asserente sine alio additamento, se nescire diem judicii , Matth. 1 . de Marci i 3. aut fingente coram discipulis in Emmauste longius ire. XII. His suffragatur S. Gregorius Papa lib. 26. Moral. cap. I. dicens : Humana aures talia verba nostra iudicant , qualia seris serant. Divina vero udicia talia fris audiunt, qualia ex intims proferamur. Apud homines cor ex verbis, apud Deum vero verba pensentur ex coriae. Nihil certe hac de re dilucidius dici, vel scribi potest ; & habetur in cap. mma, aurer, 22. quaest.s. Sanisus tamen Isidorus posset his opponi lin. i. de summo Bono, cap. ii. ubi ait : Quacumque arae verborum quis juret, Deus tamen qπι ω
μιηtia testis est ita hoc accipit, sicut is cui juratur interuit. Habetur in cap. suacumque arte, 22. ci laeti. s. Sed hic locus eos percellit qui mala fidesosoque decipiendi de injuste nocendi animo pravam mentem suam obte- sunt ; non vero illos quos justa de rationabilis causa cogit bonum quod mente gerunt propos tum vel bis ambiguis de in aliquo sensu veris dissimulare. Illis vero non quadrat Isidori , sed Gregorii Magni anterior illa sententia. Neque ego su in hujus inter haec apparenter adversantia conciliationis author, sed Sahomas a. a. quaest. 89. art.7. ad A. His adjungendum S Raimundi testimonium lib. i. Summae, tit. de mendacio , circa finem: Si reum qui quaeratur ad necem domi occultaverim , nec ad redimendam ejus viatam aliud se petat remedium , quam interrogantibus qui volunt interficere resto
dere, Non est hic , rest dendum aliquod verbum aqui vocum e non est his, putatu mensa, vel aliquid simili. Sed & ipse Augustinus Dam explicat mentem dilucidis hisce Hibis in Psalmi . enarratione : Ille et ero qui non habuduplex cor, nee mendacium ullam quidem dicit. Tanquam υ. σ.s cui gladiim commendetur , O promittat se redditurum , quum illa qui mandavit prpseris ; sforte stadium sium repetat furens, manifestum est tunc non ust reddendum . nι vel se . . Di, vel alui. donec ei sanitas restituatur. Hic illa non habet dupux est.
469쪽
a i mehdatus est gladius , cum renittebat se poscenti restitutumum,
non coeliabat furentem posse repetere. Unde consequens est , quod ii cogitas letipso posse furentem repetere , non licuisse illi eo etiam voluntatem habere furenti reddensi, ne sibi tale homicidiunt in judicio Dei imputaretur ; non enim imputabitur furenti hujus homicidii delictatio , sed seli ei qui cam praev dere debuisset, gladium furibundo tradicierit. Similiter videns aliquis praedones in procinctu esse ad eripiendam alicui vitam &pecuniam , potest illos hortari ut pecunia contenti abstineant ab homicidio , tametsi hortator ille ossiciosus abhorreat simul furtum pecuniae. Denique utcumque sumas S. Augustini sensum , Sanctorum tamen Crcgorii, Thomae, & Isidori doctrina sanctis Scripturis & communi rationi magis est conformis , simulque S. Hieronymo , quem refellere S. Augustinus in suis ad illum epistolis conatur.J XIII. Hoc denique post Augustinum & Gresorium asserunt communiter inter Seholasticos de Summitas sapientissimi , hoc addentes , in casu necessitatis polle suscipi delatum juramentum ad confirmationem occultae illius verborum exterilis prolatorum ilitelligentiae. Nullum enam est ne mendacio perjurium. Nullum verb hic incise mendacitura , frequentibus Sanctorum exemplis, & Sanctorum Doctorum Augustini , Gregorii de Thomae Aquinatis authoritate probavimus. Ita Joannes Malorantiquum Sorbonae decus in . dist. is. quaeae i8. quem allegat & sequitur sapientia de pietate spectabilis Doctor Navarrus in comment. ad d. cap.
Humana aures, in Manuali cap. i 2. num. 8. & 9. Item Angelus ver b. D mimum f. n.'. Sylvester verb. Dramcut m 3. quaest.2. Dominicus Soto lib. 8. de jussi & jur. quaest. i. art. . ad A. Cajeranus in 2.2. quaest. To.arr. I. Adrianus Papa VL in . qtiaest. de sigillo conses Graimus i. p. lib. 2. p. II. num. 9. Lopez I. pari. cap. 42. S. Injuste rogatui a judice. Toletus lib. . cap. 2 i. & lib. s. cap. 18. Ossius lib. 2. de just. cap. 3o. dub. 6. num. is. Laiman lib. . tract. 3. P. I .n.7. Bonacina tom. a.disp. . quaest. I.punct. I 2.& alii communitet, ipseque Bariolus in l. fin. num. 7. D. de qii aestion. Favetque cap. Utium, χχ. q. 2. ex S. Hieronymo desumptKm , hortante adsimulationem intilem de in tempore assumendam, exemplo Jchu Resis Israel, Davidis.
470쪽
2 an donam aliquis non tenetur testificari sad quid obligetur qui falsim testisnonitim
Li os jam attigimus casus , quibus occiirrentibus noli tenetur aliquis testa ficari etiam requisitus , citatus, & sub Poena excommunicationis obtestatus. Nimirum i. si nulla
-- Praecessit infamia aut indicia ad hanc revelandi obligationem sui sicientia , neque semiplena probatio. i. Si quis rem cognoscat pecconfessionis sigillum. 3. Si sciat per secretum naturale & fiduciarium ab ipsa Patie quae consilii, vel opis implorandae causi suum aperuerit delictum , quo praesertim secreto tenentur Advocati , Medici , Cnirurgi, obstetrsces , intimi amici. Secus verd sentiendum , si reus suam malam signi ficasset voluntatem ante admissum delicuam , non enim fas est captare consilium ad mal E agendum. . Si quis probabilius credat, non alios esse qui rem sciant, adeout solus de unicus futurus sit testis. Casum istum Lessius lib. 1. de just. cap. 3o. dub.6. num. 3. extendit pariter ad illum qui rem novit cum aliis duosus aut pluribus testibus , quomini nemo adhuc testis catus sit. Sed hane extensonem non admittendam duco , quanuis ibi Lessius hane esse communem doctrimim dicat. Si enim nemo teneretur primus testificari, m igna sequeretiir criminum impunitas , & ex impunitate licentia; csim in omni inquisitione fieri Miter non possit, quin a quis testis primus deponat, sublatoque primo teste nullus dici possit veleste secundus aut tertius. s. Qui scit rem de qua inquiritur, sinam fuissesne culpa saltem mortali, ut si qui furti accusatur rem Cibripi ierit titulo iustae compensationis ; aut homicidium de quo inquiritur , fuisse factu in cum moderamine inciti palae tutelae. 6. Si ex revelatione ipsi testi, aut ei conjim his personis grave damnum impenderet. 7. Si quis rem audivit Ilevibus , nec fide dignis hominibus. 8. Si quis sit consanguineus aut assinis delinquentis , argumento l. . D.de restib. Qitidam hoc limitant in se cundo gradu , sed plures cum Avita in quarto gradu inclusive, usque ad quem protenditur incestiis & impedimentum nuptiarum dirimens. Et hoe aequitati de familiarum Gentilium expetendae paci consentanei im est: hinc tamen excipienda crimina Majestatis , aliave quae in publicam perniciem
se propagarent. 9. Si quis sit de familia, & domesticus ejus qui deliquit.