장음표시 사용
471쪽
juxta Angelum , Sylvestrum & complures alios. Et utique veteri Romanorum jure servi compelli non. poterant, ut adversiis dominos testimonium ferrent, ut inter alios docet Cornelius Tacitus circa Libonis accusationem sub Tiberio Principe, lib. 1. Annalium. Huc spectat lex 8. C. de testib. relata in cap. Si testes, 3.Servi neque, A. quaest. 3. ' Repelluntur pariter ab .accusationibus de testimoniis cohabitatores inimicorum , cap. Repellisertur, de accusat. J io. Si illi a quibus aliquis rem uti festa est .accepit, j.am deposuerimi ; hujus enim supervacanea foret depositio. ' Sciendum verδ praedictos a judice citatos, de praemisso juramento interrogatos , polle , inad etiam secreto naturali astrictos teneri secreti fidem servore, de quam sciunt veritatem occultare , utendo aequivocationibus & restrictionibus mentalibus, qualis haec esset, negando se rem scite , apud se cogitando, quam teneantur cum offensa Dei declarare. Neque enim eouiaque devitandum est mendacium , ut ejus vitandi causa fides publica violetur , ipsumque jus divinum de naturale perfringatur ; quan vis ubi justa
necessitas non urget, aequi vocationum usum esse profiteamur abusivum, nec esse a veniali culpa unquam immunem. Repugnat enim naturali simplicitati dc animorum sinceritati. Nolim equidem omnia mendacia quae
de sancta vidua Iudith sacrae Paginae commemorant, ab omni peccato iustificare: sed profitendum est , neque Angelum Raphaelem, neque Chrisstum ipsum potuisse venialiter unquam peccare. JII. I ndubitatum est, calumniosuin testem, aut falsum etiam 'per veri suppressionem in praejudicium Partis , quanuis nihil falsum positive protuli sint, ut s siluerit reum, contra quem testificatus est, fuisse primum injusta conquerentis aggressione laces itum, non modo peccare mortaliter, tum propter injustitiam , tum ratione perjurii; sed etiam teneri ad reparationem damni , si modo in istud esticaciter influxerit. Quod idcirco addo , quia fieri potest ut damnum essicaciter non causaverit, etsi gravissi-nie deliquerit, ideoque reparare non teneatur. Si enim contingat ut anteriores testes admissi , neque a reo recusati, sussicienter eadem calumnia reum oneraverint, adeout iste additivus A supernumerarius condemnationem ab aliis dudum ericaciter causatam non auxerit , non potest censeri condemnationis avitior, neque obligatus ad eam reparandam. Aliud tamen judicandum , si testis iste in commune ciam aliis qui Iraecessere testibus , aut cum actore ipso , seu accusatore conspirasset: sic enim essicaciter in damnum ab iaccusatore dc praecedentibus testibus illatum contribui fiat, singulique eorum in solidum tenerentur id omne damnum resarcire , tum honorarium, tum pecuniarium. Similis ratio & decisio est in eo
Iudice vel Consiliario qui praecedentium injusto judicio suum addidit se fragium , si nulla habita communi conspiratione suffragia praecedentia
erant in sussiciente ad validum judicium numero , neque causam dedit anterioribus injusti suffragii, de si reliquis insequentibus Consiliariis existen-
472쪽
tibus una cum eo in sussicienti numero ad elidenda anteriorum si: Fratia, non fuerit author iniusti suffragii. Ita Navarra in Manua l. cap. I p. num i 8. Leilius lib. Σ. cap. 3o. diib.7. Bonacina tona. 2. disp. 3 Q. quaest. 3. ptinet. 3.ia. is. dc S. Antoninus citans & sequens Paludamnia & Ricardum ; cujus
Sancti Archiepiscopi verba illa sunt: Si sine consilio vel mandato fhisset ni hilomimis facita rapina vel damnificatio, ct nihil amptiis per ista est addit .
non tenentur nis quantum ad eos ex rapi pervenit. Si vero aliquid aliud Eae mandato vel consilio fritam est, ad illud amplius tenetur in solidum. His omni bus facem praetii lit S.Thomas in A. dist. i 3. quaest. i. art. J. ad 3. qPaestiunculatis, ubi duo ista tradit necesse esse concurrere , ut consulens tencatur
ad restitutionem : Primo is probabiliter credat consilium suum fuisse e M. deinde quia sne eo injusta ablatio commisa non fuisset. Atqui eadcm militat
ratio non modo in consulente, sed etiam in alio quovis cooperante in damnum tertii,qualis est testis.Verumtamen ossiciales ac Iudices, sive ines ficaciter concurrerint in damnum tertii, cujus omnis essicacitas & influxus refundi debeat in collegas, qui sine praevia cum ultimis conspiratione damnum intulerunt ; sive etiam nihil cooperati fuerint in malum , sed cum
spes probabilis esset, quod si in oppositum institissent, collegas qui pri
res sua efficaciter ad malum suffragia contulerunt, ab injusta sententia revocallent: hoc supposito , etiam posteriores, qui per se ad injustum damnum non influxere , censendum est in defectum priorum restitutioni paritater obnoxios esse. Pro certa enim regula tenendum Est, caeteros qui cum potuissent damnum proximi impedire , noluerunt impedire , peccasse quidem contra charitatem, non tamen adstringi restitutioni: sed Oriciale, qui cum potulissent damnum injustum impedire , fer scgnitiem tamen non curarunt impedire , non modo contra Proprium officium peccalle, sed
etiam damnum ipsum teneri resarcire, cui sive per malitiam , sive per segnitiem noluerunt obsistere, cum impedire potuissent. Sed ubi nulla erat probabilis spes impediendi, cessat ibi rellituendi obligatio. III. Porro nulla & futilis ratio est eximendi ab id ligatione reparandi damnum illatum , si quis dicat: Si hoc damnum non intulissem, alius indubitatὸ hoc idem intulisset. Cum enim omne damnum injuste causatum authorem suum obliget ad restitutionem , nihil inde sequitur , nisi hoe unum: Si damnum me nullum inserente alius id intulisseti, immunis essem ab onere reparandi, quod alter damnificans in se unum transtulit; sed quia praeveni alterius malitiam, illa obligatio mihi uni inclinabit: ille vero cujus malitiam praeveniendo inefficacem reddidi nulli est obnoxius
IV. Evenit noniumquam ut testis in judicio falsitatem alteri damno satia dicat , putans tamen ex memoriae confusione verum se diccre. Istidit scultati respondet S.I homas a. a. quaest.7O. art. . ad I. quem sequitur ibi Caietanus & S. Antoninus 2.2. tit. I. cap. I9. 3.7. Sylvester vel b. Testis, quaest. 8.
473쪽
, quaest. 8. sib fin. Dominicus Solus lib.f. de jum quaest. 7. art. . ad i. Na- Varr. in Manlial. cap. 23. num. o. & passim recentiores , si testis eiusni odi moralem ad recordandum dc testificandum adhibuerit diligentiam , excusari , mortali culpa. Quibus addunt locis citatis Caytanus , de Sotus , de Regina idus lib. 1 . cap. 3- sect. s. num. 41. esse quoque i inmunem ab obli- satione reparandi damni exinde sequuti. Non enim tenetur ex re accepta, cum nihil alieni retineat. Neque ex conventione ulla , neque ex injusta damnificatione, clim sit , culpa immunis , quia ejus memoriae lapsus est mere naturalis, ut supponitur, eoque tempore invincibilis. Sed si intervenerit aliqua in credendo levitas, aut in praemeditando negligentia venialis, vult ibidem Soto teneri ad restituendam aliquam damni partem pro modulo culpae huius venialis. V. Idem tamen postquam se fit sum deposuisse animadverterit, tenetur Partem pro qua testificatus est admonere ut restituar. Sed si Pars neglexerit , aut neglectura certo praevideatur, debet sitim testimonium coram Iudice revocare, sive in continenti, quod unum approbat cap. Praeterea, in fili. de testib. cogend. sve etiam ex intervallo, quod videtur eod. cap.
reiici; quia tunc facile praesiimitur ad hoc inductus ab ea Parte cujus interest. Sed Glossa ibid. verb. In continenti, & Ostiensis , & Joan. Andreas hoc relinqui volunt arbitrio & prudentiae Judicis expendentis qualitatem personae retrastiniis , cum aliis circumstantiis , ad admittendam vel rejiciendam quae ex intervallo fit retractationem : saltem valebit retractatio ad debilitandam priorem salsitatem. Reginaldus tamen loci cit. ejusinodi testem eximendum censet ab hac apud Iudicem retractatione post intervallum , si ei periculum exinde aliquod probabiliter formidetur, clam sup-. Ponatur falsiim ex animi errore inculpabili deposuisse ; ubi enim damniticatio fuit inculpata, nullus est poenae aut obligationi restituendi locus , si quis inde ditior non evaserit, juxta legem I. Cod. de petit. haeredit. V L Ubi verδ tcstis malitiose fallum deposuisset, tenetur omne inde resultans damnum reparare, etiam cum propriae vitae periculo. Atque ita si ex falsa depositione reus versetur in periculo vitae , tenetur testis , sicut de calumniosas accitator , Iudicem certum facere de calumnia Ac sal state, omnemque operam adhibere ut reum eripiat, etiam cum periculo propria: vitae: nam in pari discrimine potior est innocentis conditio qu in caluinaniatoris , aut alterius qui sua malitia immeritum hominem in id periculum adegit. Navarra cap. is. vers. II. Q io loco addit, eum qui aliquem occidit , de quo alius accusatus & incarceratus periclitatur de ultimo sipplicio, non videri obligatum seipsum prodere cum pari periculo. Id ego non aliter approbaverim , nisi quando homicidium facili in fuisset sine delicto mortali, ut si oecidisset se vel sua adversus aggressorem defendendo ; ali quin magis approbaverim contrariam Medinae ibidem , Navarra citati opinionem, ut teneatur iniustas occisor seipsum deserte ad innocentem
474쪽
falsδ accusatum eripiendum discrimini. Ratio qua suadeor, haec est, quia libi par imminet periculum, jiistitia exigit ut innocens eripiatur cum periculo dc damno delinquentis , si aliter occurri non possit. Praeterea potest ea cautio adiliberi, qua delinquens se periculo subducat; praeparatis enim omnibus ad fugam requisitis, potest apud Publicum norarium coram testibus suum prodere scelus ad eripiendum discrimini quem scit innocentem,& mox fugam creellere. Aut etiam potest per privatam scripturam a se &fidis testibus sub natam rem uti est rever, declarare, & Presbytero quasi . Consessario pro suae conscientiae quiete mandare, ut postquam fugam c pessiverit, scriptum illud apud Iudicem consignet, qui actum Presbytero
luridicum expediat ejus consignationis. Legimus de Sancto Conrado Placentino , ipsum adhuc venationi serarum & secularibus oblectamentis asdictum jussisse aliquando vepres in quibus serae latitabant succendi, sed perlatum vento ignem ultra quam voluit proximos agros foedo incendio devastasse. Cumque homunculus ex infima plebe hujus incendii sui iei ne captus, & vi tormentorum factum quod non commiserat consessus, damnatus ad supplicium fuisset, tum demum Conradum cons ientia exci- ratum se reum palam consessum fuisse , & divenditis facultatibus sui, illata damna compensasse, redactumque ad extremam Paupertatem hum alis rebus nuntium remisisse. VII. Quum agitur de avertendo publico imminente damno gravi , vel de liberando particulari reo ob gravem calumniam in causa criminis periclitante , non excusant praedictae causae ab obligatione testificandi, excepta notitia per Sacramentalem Confessionem habita, aut gravi damno immianente illi qui testimonium ferret. Vide S. Thomam 2. a. quaest.7o. art. tris Sylvestrum verb. Testis, M. 8. Sotum lib.1. de iustitia ,quaestJ. art. I. Na-
Varram cap. I 8. num. 34. Toletum lib.I. cap. 39. Duma.
VIII. Postremo circa probationem per testes sic decernit Ludovici XIV. Constitutio anni i667. tit. xo. art. s. Si in Mia eademque instanti pars multπι formet petitiones, de qmbin milia extet probatis , aut probationis initium per so pturam , illaque petitionei simul conjuncta summam excedant cem tum librarum, ista non poterunt restibus veri ari, quamis sint disersa summa ex disserentibus causis vel temporibus provenienter : hoc tamen excepto si jura prac oent ex successone, donatione, aut alioquin ex disserentibus personis. Si igitur Pars ad probationem per testes admitti prohibetur, multo miniis admitti licebit ad verificandum proprio juramento.
475쪽
I. Eus 1 Iudice quidem, sed non juridice , hoc est non secundum juris formas , seu non servato juris ordine interroga- tenetur ipsum confiteri. Ista assertio quae Doctorum communis est, colligitur dc probatur ex cap. s se itor CT quainis , & cap. cim opineat, de cap. Inquisitionis, de accusationibus. Idque docet S. Thom. 1. 2. quaest. 69. art. 2. his vel bis: Non tenetin alurins omnem veritatem fueri, sed dum fiam ab ea potest 2 debet roprere piso se dum ordinem puris. Hinc sequitur reum interrNatum iudice , sed non secundum ordinem juris , posse veritatem disiunulare, non tamen mentiri ei licet ullo casu, sed ambigue respondere , atque a Judice ii illum jurare, sed non secundam Iudicis iniuste adigentis meiarem; nee enim alius superest reo injuste adacto recursus. Silentium enim Post unam & alteram interrogationem continuatum , pro consessione reputatetur , aut certe reum tormentis ad quaestionem subjiceret. Require uuae superiore capite hac de re plenius circa testes de illis quae obtegere tenentur interrogatos disputavi. Docet vero ibidem S. Thomas, quem passim alii. sequuntur, tribus eventibus Iudicem ex ordine iuris interrogare. Primum si piaecessit infamia contra reum circa id crimen , eaque sit legitime per duos testes probata omni exceptione majores , & quae nullatenus orta arpareat ex malevolentia. Secundo, si reus urgeatur gravibus indiciis, ci cum stantiis & conjecturis. Terti δ si contra ipsum unus testis non suspectus deposuerit, quod vocatur semiplena probatio. Similiter non tenetur reus confiteri, si dubius est in Judex interroget ex juris ordine. Nemo enim Superiori tenetur obedire cum gravi sui vel alterius damno , nisi constet eum legitimam ad hoc habere authoritatem : Sc quia in dubiis favendum est reo , cap. Cion sin, de regul. jar. in 6. II. Censent aliqui reum agnoscentem se legitime de juridice interrogari , non peccare plusquim venialiter, si crimen dissileatur , quando poena temporali placiendus ellet ; sed peccare mortaliter si poena spirituali, esset infligenda, ut est excommunicatio. Ita Panormitanus in cap. Cum ster, de confessis. Sylvester verb. Confessio deliciti, quaest. i. Angelus eod. verbo , num. I. Armilla eod. verb. num. s. aliique. vertun communior de approbatione dignior , atque in praxi sequenda sententia est , teneri quaecunque immineat poena, Iudici interroganti confiteri. Ita S. Thomas a. a. quaest. 69.
476쪽
quaest. 69. art. I. Caletanus ibid. COvarruvias pract. qq. liaest. 23. Navar-ra cap. Is . num. 23. tassilis lib. a. cap. 3I. diib. 3. num. Ia. Quilibet enim
obedire tenetur Superiori legitime praecipienti. Et Iudex liae in parte habet non tantum jus , sed etiam oblisationem interrogandi, & verum eliciendi ex suo omio. Ideoque reus diffitens peccat mortaliter non silii mob perjurium, cum in juridica interrogatione non aliter respondere pos sit, quam ex Iudicis mente ; sed alio quoque ex capite , qua lavis non juraret , quatenus in re gravis obligationis non obtemperat Superiori juste praecipienti III. Confessarius rei iuridice interrogati, sed renuentis sitim coram Iudice crimen fueri, operam debet quoad potest adhibere , ut reus situm illud crimen Iudici interroganti manifestet ; ad hoc enim teneri multo probabilius est: sed si hoc ei persuadere nequeat, admonet Lessius lib. i. cap. I. diab. 3. num. i6. esse re hun fateri coram Iudice renuentem nihilominus absolvendum , eo qubd non improbabile judicet eum non peccare mortaliter. Causas vero probabilitatis in favorem rei dissilentis adducit istas. Priuid quia gravissimi Authores supri citati, Panormitanus , Angelus , Sylvester, Aonilla & alii eximunt reum ab hac obligatione, dummodo spes affulgeat, posse diffitendo evadere condemnationem. Secundb quia humana praecepta debent esse humanae conditioni consentanea. Dinncillimum vero videtur , eum qui sperat evadere , se gravis poenae , aut etiam mortis condemnationi sua conressione addicere. Tert id, quia nemo ad testimonium contra consanguineos suos ferendum cogi potest, i. . D.de testib. Ergo multb minus contra seipsum. Quarto , quia neque tenetur quis contra alium testificati, si ex hoc ipso incumbat ei suisve gravis alicujus damni periculum , ut unanimiter sentiunt Doctores : Navarra
cap. 23. num. so. Covarruvias pract. quaest. cap. I 8. Lessius lib. 2. cap. 3 o. dub. 6. num. 6. At reus iste non tam periculum quam certitudinem extremi
mali sustinet fatendo apertε crimen. Qiiintd, quia lex Nimis grave, C. de testib. decernit, Neminem teneri contra se exhibere id per quod Abi negotium fas. Nihil autem durius esse potest, qu in ut qui aliunde sperat evadere incolumis, cogatur arma Iudici proferre, quibus eum jugulet. Sexto, quia
est recolissima & communis Doctorum consensio , reum criminis , sive ante, sive post condemnationem capitalem posse de carcere effugere , &hac ratione se condemnationi subtrahere. Hoc docent S. Thomas i. i. quaest. 69. ari. . Cajetanus ibid. Solus lib.f. de just. quaest. 6. Mi. . Covarruvias lib. I. variar. resolui. cap. 2. num. II. Lessius lib. 2. cap. 3I. diab. s. quanuis ex fuga damnum Commentariensi obveniat, atque etiam carcere
penitus pertulo reliqui simul detenti evasuri sint. Nomulid magis vide- bitur eidem criminis reo licitum esse apud Iudicem suum crimen insidiari, eodem modo quo posset s . non juridice interrogaretur , cum agatur de pari evitando supplicio ; com evadere licitum sit reo juridice convicto , &Lll 1 multo
477쪽
multd minus in alios ii uommodum resultet ex inficiatione , quam ex carceris effractione. Ista quidem probabiliter profert Lessius: sed cum idem mulid afferat esse probabiliorem sententiam oppositam, nego licere sive isti reo juridice interrogato diffiteri, sive Colafessario reum sic male affe-etiim absolvere. Est enim contra jus naturale ac bonam fidem , si quis ubi subest periculum mortalis culpae, opinionem eligat minus probabilem& min is tutam in conscientia , relinquendo probabiliorem simul de tutiorem. Sed prudens Sacerdos recusabit absolvere reum , utpoN indignum simulque praestolabitur eventum . Aut enim reus diis tens dimittetur ; dimissius porrd non tenebitur posthac apud Iudicem confiteri , sed ei sola sacramentalis Consessio cum sitisfactione sitfficiet ad salutem: vel econtra reus non confessus condemnabitur, eoque casu cum nihil supersit quod amplius metuat, neque possit semel facta condemnatio augeri, Consent iis illum facilias ad confitendum judicialiter scelus suum adiget i ad hoc enim obligatur quandis est seb juridica potestate detentus. Postquam verbreus huic satisfecerit oblisationi, tum demum illum sacerdos sacramentaliter absolvet. IV. Denique de reo criminis Clerico Ecclesiasticum habente Beneficium , utrum de qua ratione possit suum abdicare in alterius favorem Beneficium , gravis est Sc illustris quaestio , quae hac distinctione resolvenda est. Criminum alia induciint Beneficii vacationem ipso solo ficto , alia vero non nisi per Iudicis sententiam. Atque in his ultimis , non autem in prioribus illis potest reus suo Beneficio apud Papam vel Legyrum renunciare in alterius favorem ante suae condemnationis sententiam ; quinetiam
post sententiam, dummodo sit per appellationem suspensa : quibus etiam casibus potest apud Ordinarium simpliciter resignare. Haec docent RebuDfus in praxi , tit. de modis amici benef. num. 11. de traei. de paci f. possessinum. 362. dc seqq. Probus in addit. ad Glos pragmat. saneh. tit. de collationi b. verb. Distonere, addit. iE. Boetius decis. Burdegat. 2oo. Main ardus decis Tolos , i. Papo Notariorum p. 3. lib. 8. tit. i. de interdictis de action. possiess. Mornacius ad tit. D.de his qui not. in m. Bengeus tit. quibus mod.
V. Crimina ipso solo facto , dc ante Iudicis sententiam inducentia Beneficii vatationem , sunt quaedam atrociora , in quibus censentur crimen laesae Majestatis in primo capite , affassinium , sodomia. In his vacat
Beneficium ipso quo admissum est momento , etiam ante accusationem,
nec valet post delictum facta resignatio , de potest quilibet non incapax Clericus impetrare , dummodo sive ab initio, sive ex post facto constet de
scelere. Homicidium quod non comitantur atroces circumstantiae , quales
reperiuntur in affassinio , de parricidio , non inducit ipso facto vacati nem , sed expectanda est Iudicis sententia. Siquidem decernit cap. Ex iis ris exces. Praelat. Praelatum qui consilium turem quendam suspendendi
478쪽
dederat, de exequutioni si in praesenturin corporalem exhibuerat , incuriariisse irregularitatem ex crimine homicidii , ideoqxie mandat eum admoneri ut Episcopatui cedat, aut si detrectet , eum per sententiam deponi jubet, aliumque ejus in locum canonice eligi. Sed clarius 8c expressius decernitur in cap. Henricus , de Her. pugia. in duello, Henricum Prcsbyterum , qui per tertiam personam fecerat alium occidi, deponi ab Ordinum sacrorum exercitio ; illi tamen misericorditer Mnc ficium conservari. Et in cap. Studeat . di mandatur ut si probetur ex percussione per Sacerdotem facta mortuum fuit se Diaconum , Sacerdos a sacris arceatur: ei tamen Beneficium ad victum concedatur,
CAPUT VII. De Beneficiorum posiserio S petitorio judicio.
L N titulo Beneficii duplex causa spectari solet, possessionis
scilicet & proprietatis. Clement. unica, de causis possess. propriet. Inde duplex actio ratione Beneficii competit ; altera quae possessorium spectat ; altera quae petitorium. Et rius quidem tractatur causa possessorii quim petitorii, ut ex rubricis conat de ordine cognit. Actiones versantes circa possessorium dicuntur interdicta propter intentatam prohibitionem , ne quid fiat quod possessioni obsistat, Defensis de troister en ta possession.
II. Duae vero sunt posses Ibriorum interdictorum species , nimirum retinendae possessionis , aut ejusdem recuperandae : hoc est , ut cui turbatur , conservetur in possessione , quod est interdictum et ii possidetis, Gai lice Omplainte en eas de si e ct nomeante contra celv qri fait is troiale aut ut de possessione pulsus in eandem restituatur ; spoliatum enim ante omnia restitui jubet cap. Oportet, 2. q. 2. & cap. Redintegranda, 3. q. r.& totus tit. de restit. spoliat. Istud vocatur interdictum Unde vi. Primum illud interdictum Uti possidetis, seu retinendae possessionis , attenditur in possessione , quae toto ultimo qui praecessit anno , neque Vi, neque clam, neque precario processit, i. i. 3. 4. D.uti possidetis. Sed interdictum Unde vi, seu recuperandae , quamlibet etiam minoris temporis quam anni possessionem complectitur Sc tuetur, l. . momentariae, C. unde vi. Porrὁ in causis interdicti retinendae, seu uti possidetis , evenire solet ut litigans uterque sit simul actor & reus, i. Σ. D.de interdictis.
III. Tametsi causam possessionis & proprietatis ab uno & eodem Iudice terminandam esse decernat cap. i. de causa possessi. & propriet. oppo-
479쪽
situm tamen fieri solet quoad causas Ecclesiasticas in Gallia , ut iis de pon
. sessione Beneficii agitetur apud Regios Iudices ; de proprietate alitern Beneficii contendatur apud Iudices Ecclesiasticos. Ad petitionem enim Caroli VII. Franciae Regis rescripsit Pontifex Martinus V. agitari posse causas pollessorias Beneficiorum , dc judicari apud Regias Curias , solo reservato petitorii judicio Ecclesiasticae cognitioni. Resertur hoc Pontificium diploma a Guidone Papae quaest. i. & a Ioanne Feralto de jurib. &privilegiis Franciae Regum , privilegio ii. Dicit tamen ibi Guido Papae hanc Regiarum Curiarum cognitionem circa Beneficiorum pollessionem
limitari ad interdicta retinendae aut recuperandae , nullatenus vero circa
interdicta acquirendae pol sessionis. De postessoris autem inquit in adsisienda
in beneficialibus non usumit Curia cogissicere, quia plus habet petitorii. Istud-que adeo verum est , ut Gallic ini Jι risconsulti, Guidonis Papae Scoliastes Ferrerius ad quaest. r. & 7 i. & Antonius Despcisseus tom. 3. trach. de benes. Eccles tit. ult. doceant nullatenus astringi Iudicem Ecclesiasticum eidem Parti petitorium decernere , cui Regius Judex pol sessorium antea ad judicaverit ; sed posse illum de possessione deturbare ad judicando petitorium Parti oppositae : neque praeterea licere ex hujusmodi Ecclesiastico judicio
tanqitam ab abaci provocare , quanuis ex iisdem titulis & scripturis causae pollessionis Se petitionis fuerint judicatae. Possessorium enim summarie ac per provisionem judicatur, juxta edicta Caroli VII. anni I 13. art. 83. de Caroli VIIL anni 1 93. art. 18. At verb petitorium pleniori cognitione & indagine dijudicatur. Idemque Despeii seus profert Senatusconsultum Curiae Tolosanae , quo appellatio quasi ab abusu rejecta in simili
causa fuit. Praeterea ubi lemel ad judicatum fuit eer Ecclesiae sententiam petitorium , nullus superest pro possessorio recursus ad Iudicem Regium. Natio est, quia petitorium trahit ad se posse librium. Hoc docet Ioannes Galli Regius in Senatu Parisiensi Advocatus quaest. 13 i. idque Senatu Lconsulto confirmat in causa Reetoris Prioratus Caldi fontis. Idemque quaest. I s. sic ait: Curia non vult cognoscere de jure irituali, vel de collatione, neficiali ad Episcopum pertinente. I V. Etiamsi Curiae Regiae in Gallia judicium possessorium in causis
Ecclesiasticis sibi asserant, judicium tamen petitorium non aliis quam E clesiae Praelatis competit: collatio vero Beneficiorum aded horum propria est, ut citra sacrilegium non possit ab alio quoquam usurpari. Reges Christianissimi istud Praelatorum Sanctae Ecclesiae jus inviolabile esse caverunt. Sanctus Ludovicus in sua Pragmatica Saninione : Statuimus c ait θct Ordinamur ut Praelati Regni nostri, patronique Beneficiorum collatores jus suum plenarium habeant, ct unicuique sua λει ictio servetur. Carolus etiam VI. in diplomate anni i iv. Volumus ct ordinamus Ecclesias ct Ecclesiasticas 'Nsuas ad suas antiquus franchisias ct libertates reducendo, quod Ecclesiis non ele-Ltivis per praesentationes, collationes ct institutionei ordinariorum, quibus de jure
480쪽
cammari seu ransuetudi te pertinet, sic dkm antiqvi jura conmuniat. Concili que seueratur de persenis idoneis pravidebitur. Carolus ver5 IX. Edicto an ni is r i. art. ii. edicit: Non poterunt Ballivi, Senescalli, eo Locum rex emtes , aliique iusices, neque nostri Fa menti oria cogere 'Batos 2 Coliatorei Beneficiorum , m conserant Partibus Beneficia e sed intes Praetendentes remittera ad durum nautarum Superiores, ut ad illorum Praelatorum recusationem ipsi
Partibus provideatur a Superioribus 'alatis secundura ius. Hoc idem statuit Henricus III. Blesenti Edicto , art. 6 . de Melodunensi art. 16. 3e Ludoviciis XIII. Coii stillitione anni i619. art. 12. Cum verδ Rotomagensis Senatus haee infregisset Edicta , de citare ausus fuissct Sagiensem Episcopum ad dicendam causam cur recusaret ad Beneficium quoddam admittere Jacobum Heccium sacerdotem , Rex ad ciuerelam Episcopi hanc citationem iliavit in suo sanctiore Consilio, prohibuitque Senatui cognitionem deinceps talium ab Ordinariis recusationum, & Jacobum remisit ad Metropolitanum , aliosve Superiores , juxta sanctorum Canonum praescripta, qui cosnoscerent de jure quod ipse ad eam Praebendam praetendebat , de de causis recusationis Episcopi, an. 163o. Iulii 3 i.
proponuntur casus, in quibtu iudices secti lares de Clericis s causis Ecclesiasticis cognoscere solent in Regno Gallia.
LE Ri c c , quibus competit jus declinatorium ad Ecclesia- sticum Iudicem, soli illi cententur in Gallia qui se ut Ordi
1 ne facto , saltem Subdiaconatus initiati , neciron quilibet AE alii Tonsurati, dummodo habitum & tonsuram gestent clericalem , simulque scholastici sint aut beneficiati , aut alicii ius Ecclesiae obsequio mancipati, ut praescribitur Caroli IX. edicta Molinea: si, ut. 4.& 8. In Gallia quoque per matrimonium amittitur privilegium clericale,& Mirescium ante postes sum ipso facto vacat, ex veteri Philippi III. Constitutione. Quanuis autem cap. i. & cap. c d a te, de cap. Ioam mde cleri conjug. dicant Clericos conjugatos esse Beneficiis privandos, hoe intelligendum est de possessione Beneficiorum non abdicata , cum jam va-Gavςrint ipso bare ex hora initi matrimonii. II. Consiletudo tamen Gallicana Clericos quativis sori privilegium habentes, non eximit in multis casibus , laicorum jurisdictione. In causis