장음표시 사용
641쪽
parentum necessitas non sit extrema , dummodo sit gravis , ea ratione quantius ei non subveniens mortaliter peccaret existens in secillo. Hoc docet S.Thomas 2.2. q. io I. art. . cui suoscribunt caeteri omnes Doctores, additis duabus limitationibus, aut tribus. i. Ut alius praesentaneus non sit succurrendi modus. Σ. Ut probabile sit parentem hac ratione adjutum
iri. 3. Diimmodb filii is hoc ipso non implicetur occasione , aut periculo probabili ac ursente spiritu asis salutis dum remanet in secuto ; quilibet enim tenetur salutem animae suae saluti corporeae alterius praeferre. His quae de Religione relinquenda dicta sunt favet can. i. dist. 3 o. & aperta ratio jubens ea quae sunt praecepti, illis praeferri quae meri consilii Iunt,c jusnodi sunt vota 3c religiosa professio. IX. Vicissim quoque tenentur parentes liberis de vietii providere simili virtutis pleratis ostigatione , qua parentibiis filii debent, i. sin. C.de alend. liber. Ergo liberi triennio apud matrem educandi suur, 5 post triennium apud patrem , l. N π μ - , C. de patr. potest. & cap. a. de convercin fidei. Eisque tenetur pater alimenta 'raebere, hoc est victi m , vcstitum,
habitationem , aliaque ad vit. am necessaria , ut sunt rnedicamenta in infirmitate, i. si urins a liberis, D. de liberis agnoscend. & l. Levitii, D. de alin ent. & cib. leg. 3 quas hobet filias dotare, i. sm tiberos, D. de ritu nupt. de l. fin. C. de dotis promissione. Sed si pater ex inopia non queat liberos alere, tenebitur mater huic officio supplere, d. I. Si qmi a tu eris. In dcfectum autem matris id onus piae stare tenentur avi & alii ascendentes , Irenuit. D. de liber. agnose. Si mater intra triennium aliquid pro infame e penderit , poterit a patre repetere n. cflium, C.de patr. potest. & l.N sennius, D.de negor. gest. X. Diversi tamen casus occurrunt in quibus pater non tenetur filium alere , ut sunt patris ipsius inopia ac impotentia. Item si bona susscientia ipsi filio suppetant. Item si filius artem calleat , aut ossicio provisus sit unde possit suam vitam sustentare. Denique si filius adeo si ingratus, aut flagitiosus, ut secundum jura exhaeredari mereatur. Divester veib. Huic
XI. Iura quidem Civilia denegant spuriis , & omnibus illegitimis libesis alimenta : quinetiam illos , successione , non quidcm materna, sed paterna repellunt, ut ait cap. Per venerabile/π ,hui fit. snt legit. Idque constat ex aut nent. Licet patri, C. de naturai. Lber. & authent. Ex complexnC.de incest. nupt. Sed Ius Canoniciim hoc corrigit, ut naturalibus & illegitime natis liberis ab utroque parentum praebcantur alimenta , cap. cim haberet, de eo qui dux. in matrimma. Quae canonica pi ovi so cum sit ipsi juri naturali aperte conformis, praevalet Romanis legibus , de ubique sei Eservatur, etiam in Gallia.
XII. inoad successionem vero filiorum naturalium in bona paren-xum defunctorum nihil innovatum a Jure Canonico reperio. Jus autem
642쪽
civile se decernit in primis quoad successionem in bona materna, ut ab intestato filius naturalis succedat matri carenti legitimis liberis in univer se bona , sitque haeres ex asse ; matri autem intestatae legitimos habenti filios succedat ex aequo cum illis , l. Si qua H ru, C. ad Senatuscons. Orficianum. Q od attinet ad paternam successioliem ab intestato filii naturales exclugulent. Sed solum eis restat in bona paterna jus alimentorum. Sunt tamen capaces legatorum ipsis , patre relictoriam , modb ima modiea non lint ae in fraudem legitimorum haeredum. Capaces similiter
sunt moderatarum donationum , aut dotium ab iisdem. Bariolus in l. Gai
tim , si his , D. de liber. Se posthum. de inter Gallicanos Iurisconsultos i o lib. ii. placitorum , tit. 3. num. 2. referens Placitum Senatus Parisiensis quo donationes inter vivos , & legata paterna in gratiam illegitimi filii fuerunt eidem adjudicata. Coquillus responsorum cap. 29. Louetiis lit. D, num. i. ubi docet quoque in Galliae Curiis nullum fieri & habetidi timen inter filios naturales ex solutis personis , & spurios & adulteri nos de ex sacrilega copula conceptos , sed eodem omnes jure censeri. Ibi enim disceptabatur causa liberorum ex Sacerdote conceptorum , quibus Senatus Parisiensis legatum adjuticavit a patre relictum. Item Bonifacius in compilatione Senatusconsultorum Curiae Aquens s , p. 2. lib. 3. tit. s. ubi legata filiis adulterinis a patre , qui eos dum ellet conjugatus ex pellice susceperat, relicta , fuere iisdem confirmata. Cujacius quoque consuli. 1.
astetit patrem Sacerdotem liberis suis quos tempore Sacerdotii sui suste pit, posse de donare Sc legare. Nulla enim liberis culpa imputatur quod taliter nati sint. Atque Oiscium propriis liberis providendi victum est naturale debitum , quod humano ullo jure infringi, aut convelli non
y li L Hie pitiior ei sure civili observanda , neque patrem , neque
matrem , qui quaeve liberos habens ex priore conjugio ad secundas nuptias convolaverit, ullo modo posse vel in gratiam posterioris conjugis, vel filiorum qui nati sunt ex posteriore matrimonio quidquam amplius elargiri, sive per donationem aut aliam inter vivos dispositionem , sue per ultimae voluntatis aliquam dispositionem amplius dare, vel relinquere, quam datum, aut relictiim ab eodem , eademve fuerit uni ex prioris con- iustii liberis, cui quamminimum prae reliquis fratribus fuerit datum , aut relictum. Hoc ita providit lex Hac , C. de secling. nupt. Hoc tamen ita limitandum est , in d j ira legitimarum integra serventur post 1loribus liberis , s sorte minimum anterioris matrimonii filio relictum debitam posteriori filio legitimam non adaequaret. Parentibus enim liberum arbitriuin de bonis suis inter liberos dividendis eatenus servatur, dum legitima singulis eorum integra servetur, l. Parentibio, C. de inosse. testam. Eandem in Gallia provisionem edixit Franciscus II. anno issio. eodemque suo Edicto constituit, ut viduae ad secunda tota transgressae non
643쪽
possint ullatenus de bonis ex prioris mariti liberalitate acquisitis quidquam
disponere , nisi in gratiam filiorum ex priore matrimonio superstitum. De reliquis porrδ dc aliunde quaesitis bonis ne largius disponere eis liceat in favorem sive ultimi mariti, sive liberorum ex ultimis nuptiis , quam relictum fuerit uni liberorum ex primo matrimonio , cui minimum fuerit attributum. Quod si major pars liberis posterioris matrimonii obtigerit, id qiiod superest deducatur & dividatur ad praescriptum Imperatoriae legis de Gallicani Edicti superius memorari. Quod utique peraeqhic observatur in
viris ac in foeminis , ut testificatur Charondas lib. 3. responsortim, ad finem. Et sane de foeminis ita statuit lex Rem , C .de secun d. nupti in viaris autem hoc edicit lex Gener iliter, C. eod. tit. ut quidquid ex bonis defunctae uxoris lucrati sunt , id omne servetur liberis prioris matrimonii, si vir ad secundas nuptias transvolaverit , neque possit ex bonis quae ex priore uxore lucratus est, quidquam in eorum prae judicium alienare. Pr viderat etiam Deus per Moisen Deut. 2I. num. II. & I6. quum esset licita
populo Dei polygamia, & Jus primogenitis matrimoniorum duplicem supra reliquos fratres attribueret portionem , non licere patri jus illud a filio ex fastidita uxore primogenito ad filium natu posteriorem ex uxore in pensius dilecta susceptum transferre. XIV. in anquam non tenetur mater alere filium triennio majorem, l. c filium , C. de patr. potest. & cap. 2. de convers. in fidei. eadem tamen tenetur ulterius alere filium indigentem , si pater sit ad hoc debitum impotens , l. Si qmi a liberii, D. de liber. agnose. Quinetiam in desectum simul patris & matris ista obligatio devolvitur ad avos , aliosve ascendentes, i. penult. D. eod. Similiter mater per se non tenetur dotem fit ae constituere, hoc enim onere solus pater astringitur , l. Neque mater, C.de
jure dot. & l. Si pater , & Auth. Micris , C. de dot. promis. Tamen ipsa mater ad hoc tenetur quando filia indiget, nec aliunde dotem habere potest , d. l. Si os a liberis, & colligitur ex l. Neque mater, C. de juredor. in his verbis: Nisi ex mag/μ ct probabili causa. Et quia dos vice alimentorum constituitur, ad quae praebenda tenetur mater , si pater st
X V. Quinetiam in desectum ascendentium , & matris , frater cominpellendus est dotare sororem non enim solummodo id exigit ordo charitatis, sed etiam recte colligitur ex l. cs fluim, D. ubi pupill. educari vel morar. deb. ubi statuitur non posse pupillum , tutore repetere alimenta quae tutor ejus sorori tribuit. Ergo tenetur frater alimenta praestare si rori his indigenti; alioqui enim pupillus hic posset haec alimenta , utpote
indebita, a tutore repetere. Igitur sororem dotare tenetur ; dos enim in locum succedit alimentorum. Restringitur tameu ista obligatio in sorore ex eodem patre nata, nec debet extendi ad sororem uterinam , quand quidem statuitur in l. cim plurer, s. sit. D.de adminiae tuti non licere tu-
644쪽
tori ex bonis pupilli dotem sorori ejus constituere ex alio patre oriae. Ista colligunt & docent Barbosa p. . l. i. D. solui. matrim. num. I 8 s. Bonacina de contractib. disp. 3. quaest. II. punct. a. n. 23. Id tamen limitandum nisi frater ipse sit haeres matris, seu patris ipsi iis sororis , tunc enim repraesentat personam defuncti, & ejus onera sustinet. XVI. Q od dixi de obligatione patris in constituenda dote filiae, ita legitimum est, ut teneatur lege iterum eandem dotve , si prima dos deperdita fuerit, dummodo duae conditiones simul concurrant. Prim dira quidem , ut dos abse te filiae culpa fuerit amissa. Secundd , ut primum taliae matrimonium fuerit di lutum , ne filia defectu dotis excludatur ii secundis nuptiis , l. Si cum dotem, φ. r. D. solui. matrim. durante namque primo matrimonio pater non tenetur resarcire dotem , quanuis sine culpa filiae amissa sueti t. sed licet non intefram dotem ipsam quae major sit legiti
ma, tenetur tamen legitimam filiae debitam reparare , ac eidem erogare, etiam durante ej a matrimonio.
uuibus ex causis oriatur obligatio restituendi, de contractibis in genere.
UM sit compertum omnes restituendi obligationes non pansim ex quavis specie justitiae , aut alterius virtutis oriri , sed sollim ex justitia commutativa , ut capite praecedenti docui ; nunc eropias dispiciendae sunt obligationum restituendi radices & Clusae. Obligatio est vinculum Iuris , quo necessitate adstringimur alicujus rei solvendae. Instit. de obligationib. in princi Iustitia porro est constans & perpetua voluntas ius suum cuique tribuendi, l.I stitia, D.de just. dc jur. dividitur justitia tum ab Aristotele , tum a Sancto Thoma , in publicam quae legalis dicitur, de privatam. Rursus privata justitia, in disti butivam quae versatur in distributionibus ossiciorum ae
munerum , praemiorum atque pinnarum I de in commutativam versantem
' in aequalitate dati & accepti. Utraque sanὰ justitiae species tendit ad aequalitatem , diverso tamen modo : nam distribi itiva spectat aequalitatem geometricam, commensurando proportiones , capacitates de distinista merita , sive personarum, sive rerum et nimirum ut magis idoneis conferantur graviora ossicia, dignioribus ampliora munera, praemia, vel pinnae , praediis quoque uberioribus majora onera , sterilioribus autem minora. COmmarativa rem cum re ex aequo pensat , secluso omni personarum re*e-
645쪽
; atqui ita aequalitatem arithmeticam observat. Haec de utraque justitiae specie discrimina tradit Aristoteles lib. Ethicorum ad Nicomaci cap. 3. & A. II. Restituendi obligatio , ut visum est Theologis, ex triplici capite derivatur. Primo ex re accepta, etiamsi acceptio quae praecessit , non fuerit injusta, ut si haeres rem defuncto cui succedit , commodatam , aut apud eum depositam reperlans inter res haereditarias , sibi bona fide assumat. Secundo ex iiij usta acceptione. vel damnificatione, ut in usura, furto. Tertid ex justa conventione , seu contractu. Iurisconsulti paulo aliter explorant obligationum sontes, ut vel emanent a solo naturali Iure , ut est nudum pactum : vel 1 Iure tantlim Civili, ut quum sub spe futurae solutionis chirographum anticipate dςbitori concessum fuit, quo fateatur creditor sibi este pretium perlolutum. Hic namque civilis inest obligatio ob civileni praesumptionem factae solutionis ; sed deficit naturalis obligatio, cum revera pretium non sit persolutum. Vel denique uni concurrunt ad obligationem Ius Civile & natiuale , ut in emptione, venditione, locatione, conductione, deposito, mutuo, similibus. III. Hoc tamen sciendum de nudo pacto, quod dixi parere obligatio,
nem naturalem, sed non civilem, quatenus ex nudo pacto nulla conceditur in Iure Civili actio , ipsum pactum nudum esse promissionem nullo
contractu vestitam , sive stipulationis , sive alterius conventionis mutuae.
Istud potad naturalem , quae vulgb dicitur, conscientiae obligationem parit. Sed hoc ita intelligendum , dummodo illud pactum, seu promissio fuerit .acceptata per alterius partis utcumque significatum consensum : nam citra acceptationem ne quidem inducitur naturalis ex pacto nudo obligatio, ut post Sotum, Iulium Clarum, Gomesium , Covarruviam & aliosasterit Layman lib. 3. tract. q. cap. i. num. 3. Etiam si vero pactum nudum sic explicatum non sufficiat ad intentandam actionem , sussicit tamen ad pariend. am legitimam exceptionem , tam gentium, s. Sed ci m nulla, D. de
pactis: qua impeditur repetitio soluti, l. Lilianus, D. de condict. indeb. ω datur jus compensandi adversds actorem. Nam id quod natura debetur,
venit in compensationem , l. 6. D.de compensation.
IV. Istae demum ex Iure naturali simul & Civili permixtae obligationes ex quatuor sontibus emanant, ex contractu , de quasi contractu ; ex
delicto , & quasi delicto. Ista demum quatuor capita plenius continent Obligationum fontes quam tria illa, rei acceptae , damni injuria illati , &contractus , ad quae non nisi improprie reduci possunt multae ex quasi contractu ,3c ex quasi delicto obligationes. V. Contractus definitur, Plurium ad idem placitum conventio. Contractus dividuntur in innominatos, quales sunt isti quatuor: Do ut des, Dout iacias, F. icio ut des, Facio ut facias ; dc nominatos, quales sent Emptio, Locatio, Mutuum. Nomitiati contractus tribus contrahuntur modis,
646쪽
, verbis , consensit, i. r. & 2. D. de obligat, & action. Contractus qui repurificiuntur , qitatuor recensetitur: Mutuum , Commodatum c quo nomine precarium quoque includitur Depositum , & Pignus. Qui vero consensit perficiuntur contractus quinque numerantur : Emptio Venditio , Locatio Conductio, Societas , Mandatum, Emphyleusis. Verbis initur solus stipulationis contractus, ad quam reducitur fidejusso. Verborum nomine com- Prehenduntur quoque nutus , aliave signa & scriptura. VI. Obligatio pariter ex quasi contractibus Oritur, per quos aliquis tacite obligatur etiam absens & ignorans. Hajus generis septem potissimum numerantur. Primb pignus tacitum , cui locus est in mobilibus in domum locatam invectis , ut dominus , seu locator domus possit illa propensione domus retinere ; qua ex causa competit ei actio Serviana ex edicto Servii Praetoris , l. Labeo, &L Si inter, j. Si drbitor, D. de pignor. dicta quoque pignoratilia actio utilis, ad discrimen pignoratiliae directis, qtiae recontrahitur. Item infructibus defundo locato provenientibus, ravore pariter locatoris pro fundi locati mercede, i. In praediit, & l. dimis, D. inquib. caiis. pigri. vel hypoth. tac. contrab. 8c l. Si lege, D. locati. Praeterea in fructibus rei pignoratae , debitore perceptis in favorem creditoris pro solutione crediti, d. l. V;mmis. Secunda ex quasi contractu obligatio istin tutela de cura , perinde ac si contractum esset inter pupillum 5c tuto-Lem , inter minorem de curatorem. Tertia in negotiis gestis; fingitur enim tacitum mandatum, ut ex alterius negotio utiliter gesto, quan vis absentis
dc inscii, servetur indemnis ille qui gessit. Quarta in solutione indebiti, ut se lutum recuperetur per condictionem indebiti. Quinta in legatario adversus haeredem , quasi convenisset inter ipsos de traestando legato. Sexta in causa communis dividundi, ad quam pertinet illa quoque familiae erciscundae , hoc est haereditatis dividendae. Septima de ultima in causa finium regundorum, idest de terminis locandis , inter habentes confinia praedia. Ad haec universa titulus pertinet Institur. de obligat. quae quac ex
VII. In universum contractus alii bonae fidei sunt, alii sttichi juriae. Bonam fidem hi intellige non prout opponitur dolo sic enim contractus omnes esse bonae fidei debent: sed intellige latiorem de benigniorem
interpretationem secundum aequitatem ; tam tamen contractus stricti juris Ili dicem adstringant ad strictiorem δc exactiorem verborum quibus contractus initi sunt interpretationem. Porro bonae fidei contractus sunt emptio venditio, locatio conductio , negotiorum gestio , mandatum , de- politum , societas , 3c caeteri numerati in g. Iionum, Institui. de actio nib. Reliqui non ibi recensiti, sunt stricti juris , ut aliqui contractus innominati , mutuum , census , emphyleusis , gratuita stipulatio , donatio. Ut
enim ait l. Guidquid 99. D.de vel b. oblig. Qid it id adstringori obligationis est , id nisi verbis palam exprimatur, omissum intelligitur , ac sere sempersecum
647쪽
din missionem interpretamur; hoc est, ut non extendatur obligatio ultra quam ipsa stricte sumpta vel ba exprimant. Quod idem intelligendum esse in votis , seu promissis Deo factis, docent Covarruvias , Sanche et , Rebellus , idque jure merito : cum enim haec initio gratuita fuerint, benignius interpretanda simi, nec ultra expressa promittentis vel ba. Principis qlioque donatio ac beneficium, si nemini praej.idicet, neque juri communi refragetur , favorabiliorem interpretationem admittit ob li talitatem &munificentiam qitae de Principe praesumitur , l. 3. D. de constitur. Princ. LPrinceps , Ide vel b. signis cap. Cuin dilem, de donation. VIII. Obligatur quis ex delicto , maxime ex his quatuor , surto, rapina , qnae scilicet ad furtum vim quoque illatam adjungit adversus rei furtivae dominum , di ex damno illato ex lege Aquilia , & ex injuria. Quatuor ista delicta privata mi & civilia , quatenus in his non publica vindi' expetitur ab actore , sed congruens pro accepto damno reparatio, licet harum actionum aliquae fimose sint, ut furti, rapinae, injuriarum. IX. Legis Aquiliae duo capita simi. Primum caput in eum qui alterius
servum , aut pecus injuria occidit, ut tantum solvere damnetur quanti plurimi res eo anno valuit: aut si servus damnum istiusmodi intulit, ejus dominus vel eum noxae dedat, hoc est transferat in ejus qui damnum passus est dominium , vel damnum ipse resarciat. Alterum caput in illum qui alienum servium , aut pecus vulneraverit, aut alio modo fine ejus interitu laeterit, aut aliud quo)vis animal laeserit, occideritve , ut tantum solvere compellatur quanti servus aut animal proximis triginta diebus valuit: aut 1i siervus istud damnum fecit, noxae , domino de latur , aut dominus eius quanti ea res erat exsolvat. Hoc ultimum caput ad plura qu in illud priamum extenditur , nimirum ad animalia pariter quae pecti dum, vel pec riim nomine non comprehenduntur , cujusmodi sinit canes , gallinae, an-ieres, colum ae , lepusculi. Ista verδ acto xitplurimuin civilis est. Sed si ammat occisum aut vulneratum fuerit in contumeliam domini, dabitur actio criminalis , l. Item apud Labeonem, s. Si - , D. de iniur. & l. Priust
X. Praeter memorata damna cum injuria facientis data , est aliud damnum sine facientis injuria datum , quod in iure Poperis diditur, ut quum quadrupes sine injuria aut mi pa domini sui damnum intulit ; nec enim animal brutum injuriam fecisse potuit quod sensit caret, i. i. D. si quadrum pati p. sec. dicat. Eoque casu liberum domino est , vel quadrupedem noxae cedere , vel damnum pecunia resarcire. XI. Injuriarum actio in eum intenditur qui dolo malo liberi hominias corpus, dignitatem, aut famam seu verbis, seu facto laeserit.
XII. Iam verδ quoad obligationes ex quasi delicto , non intervenit in his dolus malus, sed negligentia & culpa. Et istae ad quatuor species in dare reducuntur. Primum in J udice, qui non per dolum , sed ex imperitia math
648쪽
math judicavit , ideoque litem suain secit, i. Fi familias , D. de judicii,,& Instit. de oblig. quae quas ex delich. nasc. in principio. Simile est de Me dico , vel Chirurgo imperito : unde ait cap. Si pH-, de injur.& damia.dat. Si damna aliis imperitia tua ,sve negligentia eveneri, jure super his resatisfacere oportet: nec ignorantia te excusat si seire de isti ex facto tuo ins amveris militer posse contingere , vel jacturam. Et Instit. de lege Aquil. condemnantur Medici aut Chirurgi qui ex imperitia servum alienum occiderunt. ad omne damnum domino res arciendum. XIII. Secundum quasi delictum est in appense quod cadens transeuntem laesit , ut de damno teneatur qui appendit. Tertium est in effuse similiter aut projecto. Quartum in exercitore , aut institore , ut exercitor de damno teneatur illato ei quem recepit in suam navem : institor verδ de damno illato illi quem recepit in stabulum , vel cauponam : unde contra hos exurgunt exercitoriae & institoriae actiones , quibus ipsae quoque tenentur mulieres muliere, C. de inst. δc exerc. action.
Utrum conventiones inter et os , aut ultima bonorum distositiones maleant in conscientia , etsi iure Ciυili habeantur inCalida ex defectu solennitatum.
I. Srun praenotandum est, fissponi in primis Partes eontrahentes , aut de facultatibus suis disponentes omnem habere aptitudinem simul & libertatem a Jure requisitam. Secundo quanuis circa quaestionem istam Doctores in oppositas sententias dividantur, & singuli suam tueantur opinionem ut probabiliorem; in hoc tamen convenire & ingenue fateri, contrariam sententiam rati nibus niti valde probabilibus. II. Contractum liberὁ , & , personis idoneis celebratum sine solennitatibus , Iure Civili requisitis validum esse , quod attinet ad forum conscientiae , affirmant Abbas in c. cra pleraque, de immunit. Eccles Ancharanus in regul. Possessor, de regulis juris in s. Antoninus in d. cap. fuia plerique, Innocentius in cap. unod si ut, de elcch. Bariolus in tract. mii 'rir. cap. 3. Iason in l. Ss non sortem , in princ. D.de condiction. indcb. Ti-raquestus post leges connubiales, gloss. 2. num. ai. & alii celcbres
649쪽
consulti , qtaos citat Covarr. in cap. Clan esset, num. 3. de testam. ubi astearit hane esse s quam tamen ipse non sequitur J communiorem opinionei His adde Sotum de just. lib. . quaest. 1. Molinam de just. tradi 2. disp. 8 i.
Reginaldum lib. 2 s. num. ios. Emanuel. Sa in aphorismis etiam Romae correctis , vel b. Contractin , num. i. Petrum de Aragonia in a. i. de just. q. 61. & alios. Ex opposito negant Covarruvias in cap. Chmessis, de testam. n. s. & seq. dc in cap. c πωι' tum, p. 2. 3. 4. Suareet de legibus lib. s. cap. 2 . num . . & cas. 23. num. 22. Lessius lib. 2. cap. 9. di b. 3. B nacina de contractibus , disp. 3. quaest. i. punct. 3. num. 2. & s. Delugo de
contrach. in gen. disp. 11. sech.9. Horum ratio fundatur in potestate lagunt quae solennitates induxerunt. Addunt tamen plerique Aut bores prima sententiae , eum cui Iudex etiam juxta solennitates a Jure requisitas pronuncians rem adjudicaverit, licite possidere, Solo, Sa: quia jus alioqui ambiguum per Iudicis sententiam dirimi par est. I II. Prima tamen sententia fundatur in naturali hominum libertato disponendi de rebus suis , atque in obligatione naturali & debita si de circa pacta de conventiones sine fraude initas. Ad jura verb civilia responderi solet, Ius Civile denegare quidem actionem civilem ad evitandam in lini versum quarumcunque fraudum suspicionem, & resecandam litium ambi-
suam perplexamqtie materiam : non tamen per hoc intendere ut vincti
tum naturale dissolvatur : qui nimb Iure ipso Civili naturalem obligationem pacti nudi astrui , licet actionem de illo non permittat intentari , sed tamen concedere legitimam ex pacto nudo exceptionem , qua repellatur actoris intentio , l. Bois gentison , 6. Sed Hon nina, & g. Vmmino, D. de pactis: & cap. Antigonus, de pactis. IV. Testamentum conditum sine solennitatibus , Jure Civili per le- sein me consulti Ima , Cod. de testament. requisitis , invalidum quoque
jure naturali assirmant Covarruvias loc. est. Suare 2 de legibus lib. s. cap. a . num. . & cap. 23. num. 22. BOnacina loc. cit. Contrὶ autem valere in conscientia , & naturalem parere obligationem , contendunt Sylvester verb. Testamentum l. quaest.1. & verb. Hae edito 3. quaest. 7. Iulius Clarus de testatu. quaest. 9. Mantica de conject. ult. volunt. lib. 2. tit. a . num. Io. Molina loc. cit. Emanuel Sa etiam post Romanam emendationem , verb. Test
mentum 3. Maideriis de tcstam. diib. s. Reginaldus loc. cit. & quod miteris, Lessius loe. cit. nihil tamen adducens pro ratione discriminis, cur id quod negat ibi de contractibus , affirmet tamen de testamentis. Qiinetiam idem Lessu, & Clavis Regia lib. 3. cap. Salas de lesibus disp. io. art. . num. 11. & Moliasius unanimes asserunt, haeredem ab intestato qui certus sit, vel este debeat de testatoris voluntate in testamento aut codicillis solennitatibus luris catentibus comprehensa, teneri sub mortali ex juris noturae obligatione restituere haereditatem, de solvere legata secundum mentem testatoris. Hac spectat quod Plinius ait lib. q. epist. io. Defuuctorum
650쪽
vo5 tutem bonis hordibi iraenaei se pra fine est i repre emm minus apud nos senestas quam apud asos necessitaι valet. Certe Jure quoque Civili valet inter liberos testamentum impei seruini, l. Hac consultissima , ε. Ex impresscto, C. detestam.
stior , tam in contractibus quam in ultimis voluntatibus selennitate civilicarentibus , resolvit stare jus penes pol sessorem, sicut & in omnibus sero aliis quaestionum ambiguitatibus , juxta cap. Ex litem, de probatioti. adeo it possessor adigi non possit ad probandum suum dominium , neque possit de postessione dejici, nisi adversarius sibi dominium competere luculenter in judicio probaverit, cap. i. & cap. Sylicile , de cap. In literis , de cap. Sape contingit, de restit. spol. Et cum tum Partium jura obscura , reo potius favendum est quina actori, cap. Cum sunt, de regul. jur. Atque favorabiliores Rei potius quim Actores habentur, l. Favorabiliores, ta eod. tit. 5c s achor 5c reus aequales probationes proferant, judicandum est pro pollessore , cap. Ex literis, de probation. Praeterea valet utrobique & in contr. ach: bas , 5c in ultimis dispositionibus , qtiod dicitur in *. Per tradiationem , Inst. de rer. d vis. Nihil est tam conveniem naturali αquitati, quam voluntarem domini volentii rem suam in alium transferri, raram haberi. Si ergo cum hoc titulo possessio conjungitur , jus istud in judicio conscientiae completum videbitur, qu vis solennitas aliqua desuerit. Si autem penes unum si possessio rei, de alter nitatur jure voluntariae per dominum alienationis , sed requisita solennitate carentis , in istiusmodi ambiguitate possessor erit praeterendiis. Si tamen lis intentetur , standum erit ultimae ac si prem* Judicis sententiae. VI. Supradictis astipitiati tu communis inter pias & timoratas personas usus ; is enim qui ab altero qiu: alienare potest , aliquid cum bona fide a ceperit , sive gratuita , sue onerosa dispositione privata, ni illisque adhibitis solennitatibiis , nullis testibus, nulla scriptura , se tutum in conscientia credit, neque ei quisquam prudens & eruditus restitutionem suaserit. Finis potio selennitatum est ut si audibus occurratur. Haec igitur cautio non est necessaria ubi de botra fide constat, saltem in foro coi
VII. Praeterea leges ipsae civiles apertε tuentur dispositiones quibus destinctus de facultatibus suis inutiliter sic enim loquuntur, hoc est non adhibiti, selennitatibus Juris )disposuit, dum constet de ipsi is voluntate. Hoc perspicite sanciunt lex Et si inutiliter, & lex Si veritas, C. de fidei
cona. de lex stolionem, eod. tit. & s.fin. instit. de fideicom. haeredit. Hae tertia, quam caeteris praeserendam duxi, opinio astruitur a Soto lib. . de iust. li aest. s. art. 3. Bannesio disp. 3. ad quaest. 62. p.roo. Thoma Sanclicet lib. . consiliorum, cap. i. Ludovico Bcj a princti t. de sorto & damno dato , casu a. Hi enim conveniunt in hoc, tam quoad contiactus , quam