장음표시 사용
671쪽
cuniam istam impendendi , quam postmodum rogor alii muria o credere. Idqtie adeo certum est, ut Toletus lib. s. cap. 33. num. 2. & 3. asserat omnes h ic in re Doctores convenire. E t tamen eorum plerique qui lucrum cessitis praetexunt , recusare solent occurrentes occasiones illius luctiquod sibi cessare praetexunt , quales scint praediorum frugiferorum emptiones , frugum aut fructilum mercimonia, verae , nec fucatae cum mercatoribus societates , aut census perpetui; quia videlicet in hoc unum, aut eorte primarid intendunt, ut lucriim specioso Sc fallaci praetextu reportent ex mutuo cum certissima mutuatae sortis recuperatione, quae magna est avaritiae illecebra.
XV. In pignoribus quoque & hypothecis contrahitur etiam palliatum foenus, ut fit in pacto legis commissoriae , quod debitorem amissioni pignoris adstringit, transfertque illud in creditorem, si tempore praestituto non solverit. Jubent vero leges pignus distrahi , & ex ejus pretio summam debitam dediici , qua creditori satisfiat , necnon distractionis impensas ; totum vero residuum restitui debitori. Pachum lesis commistariae
circa pignora damnatur in utroque Iure , cap. I.& 2. de ui ur. & l. i. & 2. C. de pignorat. achion. Verum duobus casibus Canones permittit ni credi-sori seu uo pignoris percipere sne sortis di ininutione. Primus est, si dominus seudi pro debita sibi a vastallo pensione silmat in hypothecam ipsum seudate praedium ; non enim quos inde fructus capiet, conserre tenebitur in sortem, cap. i. & cap. Conquestiu, de usur. & cap. i. de nudis. Ex quo enim Dudum in manus Domini directi recidit, spectant ad ejus dominium fructus ex jure seudali. Secundus casus est in pignore dotali quod socer genero assignavit. Potest enim gener fructus sne dotis diminutione percipere pro sustinendis oneribris matrimonii, cap. Salu ter, eod. tit. Ulterilis addit Soto de jastitia lib. 6. q. r. art. a. idem juris esse in vidua quae mortuo viro suam nondum dotem recepit, ut possit ad onera viduitatis sustinenda fluctibus frui dotalis hypothecae sine ulla dotis deductione. Caeteroqui fructus quos creditor ex pignore percipit, computandi sunt in sortis diminutionem , cap. I. & d.cap. Salahiter, de usur. XVI. Denique hoc sciendum, prohibitum esse ab utroque Iure , Ecclesiastico & Civili,usuras nondum persolutas in sortem convertere , l. Urnudis modo, C. de usur. Sc Pii V. Constitutio de censibus idem prohibet, ne census antea constitutus augeatur ex pensionibus debitis quidem , sed non solutis , quativis ex iam solutis augeri possit. Navarra quidem, Aetorii is, Bonacina de contractib. disp. 3. qnaest. . num. o. aliique Doctores asse-xunt istam prohibitionem non esse juris naturae , sed duntaxat positivi aequitate fundati, ne eensiarii huj ismodi accessionibus supercrescentibus opprimantur. Q iae prohibitio dum viger,obligat seoindum conscientiam, sicut δc aliae iuris positivi dispositiones , de quibus pronunciat Apostolus
Rom. 13. potestati resistit, ordinationi Dci restistit. Irio necessitate subditi
672쪽
superia ascentes vocant Graeci Anatocismum. XVII. Plerumque usuvenit, ut novus creditor alienum mutuum sua
pecunia exsolvendo , subrogetur in ius & nomen erioris creditoris , qui γ iusto titulo lucri cessantis , vel emergentis damni usuras ex mutuo repo tabat , quique novo isti creditori qui id mutuum exsolvit, omni jure suo cedit: quaeritur an vi hujus cessionis licitum sit subrogato huic creditori easdem usuras circa mutuatarium continuare Videbitur forsan alicui hoe ei licere tanquam successori ac cessionario prioris creditoris qui eas licite exigebat, juxta communem utriusoue Iuris regulam: Qui in jus alterius succedit, eodem quo ille jure uti debet. Caeterum contrarium prorsus statuendum , nisi novus iste creditor similiter patiatur lucri, vel damni interes te. Cum enim jus illud quod pristino creditori competcbat, sit penitos per solutionem extinctum , non potest in subrogatum credit Orem transmitti, secundum alteram istam Iuris regulam : Nemo plus juris in alium transferre potest qu in ipse habet, cap. Nemo potest, de regii l. jur. in 6. 3el. Neam plio juris, D. eod. Caput istud concludo legis tum Romanae , tum
Francicae prohibitione. Justinianuς non committit ut tutores de curatorescin quibus erat plausibilior usurarum praetextus minorum pecunias usuris exponant; sic enim sancit novella I i. s. quoniam : cinniam aurem viail: in curatores, quisu que Dei memoriam habent, ad curam dissculter accia rem':r faeneratorum necessitatem, suimus meum necessitatem ex legibus esse emra orabus minorum pecuniisti faenerari, sed cinae reponere reservare. successit posterior novella Basilii Macedonis, prohibens tutoribus & curatoribus minorum de pupillorum pecuniam scenori dare. Deinde altera Leonis cognomento Philosophi, qui patri Basillo successit, qua profitetur pupillares
has usuras divitia lege vetitas esse : permittit tamen generaliter usuras, quemadmodum alia mala public E tolerantur, ut Iudaici cultus, lupanaria , eo 'liba inopes urgente necessitate non aliam possent nancisci pecuniam nisi foenebrem. His subjicio Henrici III. Gallicanam sanctionem in Comitiis Ble sensibiis, ait. 1ΟΣ. Omnibus cuinsiumque sexus ct conditionis i hibe--s usuras exercere, ac pecuniam fanori mutuare vel lucro, se parna pr. prima vice honoraria petenda venia, ct exilii , ct gratis Iecuniaria multatioris . cu ra metria pars denunciatoribus adjudicabitur. Pro secunda autem vice poena corymea
O generidis bono in confiscam infigetur. Qui ut iisdem poenis subjacere duc
mi etiam proxenetas ct mediatores usurarum.
673쪽
C A P U T VIII. De usura fundata super periculo fortis.
I. I RcuMs prcete procedendum est in discernendis periculis
creditae sottis : cupiditas enim , quam radicem malorum omnium vocat Apostolus , plerumque animum excaecat, ut
sibi pericula effingat, quae reipsa nulla sunt; aut gravia putet quae leviora sunt. Nec tamen negari potest, vera pericula quibus res exponitur, esse pretio aestimabilia , damnisque & jacturis obnoxia , quaerat ratio & jimitia compensari meritis judicent, ne unicuique ossicium suum vertatur in damnum. Haec itaque aestimatio judicium requirit probi
prudentisque viri. Frequens enim docet experientia, multos accidere casus, per quos res creditae deteruntur vel consumuntur , aut ed adducianti ir sive ex debitorum adversis rebus, sive ex aliorum creditorum concursu, sive ex
mala fide vel judiciariis tricis S artificiosis evasionibus , sive ex inevitabi, libus litium expensis , sive ex Judicum ipsorum favoribus & corruptelis,
ut multis satius fuerit rem debitam non repetere quὸm judicio Drosequi: ita ut certi ssima veritate nitatur i sta juris regula: Mimia est habere aeta mur, rem, leg. Mimu est, D. de regul. jor. II. Licitum est igitur in mutuo aliquid supra sortcm recipere ratione periculi amittendi sortem , aut recuperandi cum molestiis , laboribus de expensis, ut docent Sylvester verbo Usura , i. quaest. 3 s. Petrus Nauarciis lib. 3. cap. 2. num. 3 3. Medina trach. de restit. q. 38. Fili luctus traei. 3 . num. 9 . & Io 3. Bonacina de contrach. disp. 3. quaest. 3. punct. s. Cessant tamen hujusmodi cautiones ubi creditor nihil periclitator , eo qudd si praemunitus idoneis cautionibus, fidejustaribus & pignor bos. Sed tandem praeter rationis de tericuli evidentiam, quale non tenetur creditor subire, quaestionem & resolutionem istam extra omnem dubitationis aleam eximit Decretum Sacrae Congregationis ab Innocentio X. Ponti fiee . approbatum, postulantibus apud Sinensium regionem Regularibus Missionariis , Romae typis editum anno i 6 s. relatumque , Ludovico Bancei Dominicano Professore Theologiae in Aventonensi civitate , & Fidei Inquisitore , in sua Llorali Summa, verbo , his sancitum verbis : In praelato Sinarum Regno lege stabilitum est ut in mutuo triginta pro ccntum accipiamur a binque respectu lucri cessantis de damni emergentis. Qi aeritur utium Christinnis sit licitum pro pecimiarum suarum mutuo , licet non iliterveniat lucriun cessMis aut damnum emergens, praedictam triginta pro centum quantitat in
674쪽
titatem lege Regni taxatam accipere ὶ Et causa dubitationis est, quia in recuperanda pecunia est aliquod pericillum, quod qui accipit mutuum sugiat , vel quod tardet in solvendo , vel quod necesse sit coram Iudice reia Ietere , vel propter alia hujusmodi. Cen t Sacra OIregatio Cardinalium. R. E. ratione mutui immediate O pracile nihil ultra sinem principalem esse accipiendum. Si vero aliqmd recipiant ratione tericuli probabiliter imminentu, prout in easu, non esse inquietandos, dummodo habeatur ratio probabilitatis periculi ct Dalitatis eiusdem , ac servata proportione intor periculum , ct id quod a ripitur. III. Apud quosdam Summistas evidenti rationi praevaluit capitis Naviganti, de usuris , male intellecti, aut ut alii volunt, depravati aut horitas, cujus capitis haec leguntur verba: Namstanti vel eunti ad nundinas rem tam mutuum pecuniae quantitatem , pro eo quod in se recepit periculum receptum ultra fortem , Uurarius es censendus. in idam textum prout vulgo legitur,
falsitatis arguunt, de ablat. im negativam vocem conqueruntur, Volunt
que legi, Isinarius non est censendus. Id contendit scribens in hoc ipsum
caput Barbosa , idque clare infert ex collatione verborum immediate sib- sequentium : Ille quo3M qui dat decem solidos , ut alio tempore totidem sibi grani , vim , vel olei mensura reddantur, quae licet tunc plus valeant, utrum plus vesminus fiationis tempore fuerint valitura verisimiliter dubitatur , non debet ex hoc Uurarius reputari. Ubi particulae , Ille quoque , indicant Pontificem velleneutrum censendum esse usurarium. Si enim de uno vellet, & non de altero , non addidisset , Iste quoque, quae sunt voces paritatis & conformitatis ; sed dixisset , Et iste econtra . . Idque probabilius commonstrat ab exscriptore aliquo depravatum fuisse textum , amota negativa. Alii verb, quos allegat & sequitur loco si perilis adducto Bonacina, advertentes alienum esse ab ordinario usu , si mutuans ipse assecuratorem se constituat erga mutuatarium illum mercatorem, omnemque inter creditorem dc debitorem initam obligationem supra mutui solutionem additam , reprobari jure ipso ut usurariam , colligunt , mutuante 'fuisse mutuatario impositam legem , ut non alium qi Em seipsum eligeret adversus periclita obventura
fidejus rem ; & fortassis accepta quod deterius est mercatore, cui
IV. Pari ratione tametsi usurarium sit earius vendere praecise ob dia latam solutionem mercium , cap. In crestare , de usur. licitum est tamen credith vendentibus augere aliquatenui pretium ob incommoda quae subit mercator: tum quia senatus est de praesenti pretio nova contrahere mercimonia , suaque augere lucra, quod est verum lucri cessantis aut damni sibi emergentis interesse : tum etiam ob periculum citi se exponit pretii vel amittendi, vel diminuendi, vel cum expensis, aut mim emptoris malevolentia & inolestiis recuperandi. Etiamsi veris postmod sim contingat, ut mutuator aut emptor rem suammel pretiuin sine iactura vel molestiis,
675쪽
quales apparenter me obantur , recietat , potest sibi augmentum praediactum retinere , modb pretium non fuerit immoderatuin, & revera periculum fuerit amittendi vel expendendi, aut graves subeundi a debitore molestias. Ratio est, quia propter hujusmodi pericula quibus se creditor exposuit, res ipsi pluris valebat, ideoque potest excelsum retinere. Petrus
Navarrus lib. 3. cap. r. num. 13 Α. COvarruvias lib. 2. Var. resol. cap. 3. n. s.
Ossius lib. 2. dub. . num. 28. de s 2. Bonacina de contractib. disp. 3. quaest. a. paneti . num. 18. & Iy. Medina de restitui. quaest. vlt. aliique. Justitia quidem commutativa , ut docet Aristoteles , in aequalitate consimitit utrobioue servanda , lib. s. Ethic. c.f. sed aequalitatem ac pretium variant diversae circumstantiae hinc inde occurrentes. J
CAPUT IMDe Emptione s Venditione.
OsτR Ac τ M alii celebrantur in gratiam dantis , ut d positum ; alii in gratiam accipientis, ut mutuum, comm datum , donatio ; alii in gratiam utriusque , ut emptio venditio , locatio conduetio , pignus, societas. Secundἰim tres hasce differentias alii contrahentium tenentur de dolo & lata culpa tantum ; alii pariter de levi culpa; alii etiam de levissima. Culpas hie inteuligimus civiles ; non enim necesse est esse theologicas , idest quae apud
Deum pro peccatis imputentur. si ergo res alterius sit apud te per contractum qui in tuam solius utilitatem initus fiaerit, teneris v res intereat, non tantum ex lata, sed etiam ex levi & levissima tua culpa ; ut si liber aut equus tibi commodatus apud te ex levissima tua culpa deperdatur. Hoedocet cap. unicum de commodato , his verbis : C- ν .uia sui tamὼn επιι commodatum accepit, de levissima etiam culpa tenetur. Et lex direm comm daris, D. commodati. Ex officio quippe gratitudinis summam in aliena re gratis concessa diligentiam convenit exhiberi. At viceversa si contractus in solius domini commodum cedat, solam latam culpam praestare teneturis qui rem habet alienam. Exemplum est in deposito , Instit. quib. moae recontrah. oblig. s. Praeterea ct ii, ubi decernitur , depositarium ex solo dolo
teneri. Ibi vero per dolum lata quoque culpa intelligitur, ut ibi Glosta e ponit. Denique si contractus cedat in utriusque, dantis simul & accipiet tis emolumςntum , tenetur quis in re conservanda de lata & levi , sed non de levi silara culpa. Institi ut supri, s. Crediter. Et in qniversum tris
676쪽
em istam aequitati vesta consentaneam distinctionein tradit lex Cinxiactus 1 3. D. de regul. jur. IL.Cum igitur emptio venditioque celebrentur in gratiam & commodum utriusque contrahentium, isti non tenentur de levissima, sed delata be levi culpa, si res dispereat, aut deterior fiat. Admodum tamen pro babilis est assertio Lessii lib. 2. cap. 7. num. 43. non teneri contrahentes delevi aut levi ssima eulpa in foro conscientiae , nisi post Iudicis sententiam, csim in his duabus aut nullum, aut solum veniale ex qxradam in advertenti peccatum contingat. Sed si damnum saturum advertit sessicienter de ne rexit, ibi intervenit lata culpa, quanuis malitia a uerit ι & in foro coim cientiae tenetur sic laedens laesae Parti sitisfacere. III. Emptio est Pactio pretii pro merce. Venditio est Passio ineres,
pro pretio, juxta l. i. D.de contrahend. empl. Tria igitur ad hujus contractus substantiam est latitantur: merx, pretium, dc mutuus consensus.
IV. Rerum venalium pretium duplex distinguitur, scilicet legitimum, quod 1 Magistratu, vel a Principe , vel Republica praefixum est ; de vulgare , quod i communi prudentium aestimatione dependet, juxta l. Protia uad legem Falcid. Pretia rerum non exasciis, me init res mm, sed rem intersi UπQ. Pretium legitimum consistit in indivisibili, ut non liceat illud tantisper augere. Vulgare autem habet aliquam latit dinem , de disiditur in summum , medium , de infimum . ut si mediumst centum, infimum poterit esse nonagintaquinque , summum veri, centum de quinque , ut docet Covarruvias lib. 3. variarum resolui. cap. 3.
num. i. Ubi praevalet legitimum pretium , non licet illud supergredi , aut minuere ; δe u secus fiat, restitui debet. Sed ubi vulgare dominatur , potest idem mercis genus nunc pluris , nunc minoris Vendi, modo non tran-stiantur fine, simini aut infimi pretii: quod enim transtierit , restituendum est. Neque obstat lex In ea se cum iisne, D. de minor. Irim Pomponius mi in pretio emptionis venditionu n niliter licere contrahensibius circumvemo. Hoc enim intelligendum de circumventione intra latitudinem pretii vulgaris, juxta Covata. loc. cit. num.1. Adhuc enim versatur quis intra justi pretii fines , si summum , aut infimum non transiliantur. Et praevalere debet illa quae supra omnes leges excellit prohibitio Apostoli i. Thessal. . Ne quis supergrediatur, neque tame emas in negotio fratrem sim , quoniam vindex est Dominiu. Et si vero in externo soro non concedatur actio ei qui vendendo vilius , vel carius emendo non excessit dimidium justi pretii, l. a. C.de rescind. vend. citi suifragatur cap. tam dilecti, de cap. causa, de empl. de vendit. id ita constitutum est ad vitandas innumeras lites dedissidia quae nascerentur, si ex qualibet laesione daretur actio; non tamen per hoc extinguitiir obligatio conscientiae ad restituendum in foro in t riori , 5e coram Dei judicio, in quo exigitur ratio usque ad ultimum quadrantem. S.Thomas 2.2. quaest.77.art. I.
677쪽
V. Illa quidem lex 1. C. de rescind. vend. loquitur de solo venditore laeso ultra dimidium justi pretii, quia de solo venditore fuerant Imperat res interpellati. Quaeritur an sit idem quoque judicium de emptore laesi,3 Assirmat ibidem Accursius , eaque est communis sententia , licEt Cujacius
in parat. eod. tit. hoc jus ad emptorem extendi nolit. Sed cam sit iste conia tralius mutuus ex eorum genere qui peraeque fiunt in gratiam utriusque, iustitia exigit ut eodem uterque jure gaudeat. Et ita saepius in emptorum gratiam Aquisextiensis Senatus judicavit. Quaeritur praeterea, quatenus stoestimanda laeso ista ultra justi pretii medietatem 3 Glossa dictae legis sis
scere dicit ad rescissionem , si res cujus justum pretium est nummorum quindecim, vendita fuerit minsis decem nummis: sed receptius est ut ad rescissionem in externo soro requiratur ut medietas sumatur respectit e rius ac integri pretii conventi, juxta Cujacium dc Mornacium ad d. l. 1. de
sic judicari astalet in Curiis Gallicanis. At in foro conscientiae standum est his quae dixi de laesone quantumvis exigua, quae latitudinem transilietit justi pretii, sive per excessum, sive per defecti .
VI Qiiaeritur an propter peculiarem in rem assectium , quae neque i gitimo , neque vulgari pratio aestimetur, ut sunt insignes quaedam tabulae,natuae , dc umilia, vendi possint quanti velit earum dominus ὶ Assirmant quidem Solus lib. 6. de justitia, quaest. i. art. 3. 3c Petrus Navarra lib. 3. de restitui. cap. 2. num. ii. Sed istud non absolutE concesserim. Iustus enim Valor nunquam esse potest illimitatus , sie enim nulla servaretur Uualium. , nullaque proportio dati de accepti. Tametsi autem privatio asseeti: nis de oblectitionis quae habetur ex possessione 3c usii rei rarae atque ii
signis , sit pretio aestimabilis , ideoque justam praebere possit causia carius vendendi, non tamen illimitato ac enormi pretio, sed quali taxaretur , prudenti de in gniter perito harum rerum viro, qui rei raritatem ac singularitatem agnoscens, simulque ipsam oblectationem dc affectum, intra aliquos tamen rationis δe moderationis terminos aestimabit. Asse bis namque immoderatus reducendus est aliquem discretionis modum , de nullatenus enormi pretio redimendus. Lessius lib. a. cap. 2I. dub. dc num. 27. Objicienti vero nullam emptori fieri injuriam sponte de citra ullam necessitatem tanto pretio emere consentienti, cum sit unusquisque rerum suarum moderator & arbiter, l. In re ninnrita, C. mandati ; δc res ranii valeat quanti vendi potest, i. a. S. Siharei, D. ad Trebellian. Respondeo haec intelligenda esse intra modum & terminos rectae rationis; alioqui per eandem rationem licitum esset mutuum dare cum usuris etiam omnem modum excedentibus, illi qui nulla compulsus necessitate mutuum petit ad ganeam, aleam de scorta insumendum; de omnes , Iure contractibus δc humanae societati praefixi limites dispellerentur. VII. Item quaeritur , utrum liceat rem suam eo nomine caribs distrahere, quod sit valdE commoda, aut etiam necessaria emptori 3 Respondeo negative
678쪽
negative ciun S.Thoma 1.2. quaest.77. arx i. & Scoto in . dist. r1.quaest. 1. Martino Navarra cap.13. nulla. 83. Petro NaVarra lib. q. de restitutionib. cap. 2. Lessio lib. 2. cap. 1 I. dub. . num. I. sonacina decolatractib. disp. 3. quaest. a. pimist. . n. 17. & aliis communiter. Summa hujus ratio est, quia nemo potest licite vendere rem alienam; atque ita cum praefatum emptoris commodum non pertineat ad venditorem , non potest ab eo vendi, aut ejus praetexta pretium augeri; ut neque creditor plus exigere , mutuatario ratione commodi eidem ex mutuata pecunia obventuri: dominium enim tam rei venditae quim mutuatae ad solum mutuat rium, Vel emptorem pertinet. In his duobus plerique delinquunt; & istam venditorum iniustitiam pauci Consessarii advertunt, vel ab ea dehortantur , aut ea demum facta ad restitutionem ejus quod superexcedit obligant.
VIII. Contractus emptionis de venditionis consensi Partium perfiei tur , ac ideo contrahi potest inter absentes pςr nuntium, aut per epistolam, ut docet lex I. in fili. D.de contrah. empl. Et traditionem ad sui es lentiam de obligationem non requirit , sed tantam ad ultimum sui complemen- . tum propter quod celebratur. Facta ergo inter ementem & vendentem. conventione , uterque statim obligatur , etiam re non tradita , vel pretio. nondum soluto. Eoque fit ut si post mutuam conventionem res depereat penes venditorem sine ipsius culpa , hoc damum pertineat ad emptorem, iuxta legem , D. de contrλh. empl. l. Inter patrem 1. f. Sine pretio, D. eod. l. Empti sis , C. eod. xit. & l. r. & seq. C. de perie.: ει commod. rei vel .. Sylvester verb. Emptis, num. 3. Covarruvias pract.. quaest. cap. 3. num. s. Lessius lib. 2. cap. 21. dub. I 2. Idem sentiunt Gallica ni , Charondas in Pandectis Juris Francici, lib. 2. cap. 29. Despeisleus tom. r. de empl. & vend. sech. 3. num. I 3. α ιε. Similiter si vendita res tradita sit emptori necdum soluto Pretio, & pereat, aut deterior penes eum: fiat, damnum illud solum attingit emptorem , qui adhuc tenebitur ad pretium , d. l. Empti fides, C. de contrah. empl. hac ratione quia res domino perit. Despeisseus loco cit. scct.I. num. o. IX. Venditor non solum rem venditam emptori tradere tenetur, sed etiam si contingat rem venditam ab alio quopiam evinci de emptore, venditor tenetur erga emptorem de evictione , l. Servus quem, g. r. D. de
D.de eviction. Non tamen tenetur venditor de damno & interesse, nisi do lo suo emptorem circumvenerit; sed sussciet si emptori pretium restituit quod acceperit, i. Ex empto, fin. D.de action. empl. X. In venditione non licet uni contrahentium altero invito 1 eon ventione discedere , l. De contractu 3. C. de rescind. venit. Possunt tamen intervenisse pacta quaedam ab initio , per quae contractus iste altera invita etiam Parte dirimatur ex post facto. Hujusmodi tria ista sunt : Paetiim te
gis commissoriae , pactum addictionis in diem , & pactum redemptionis. N N ii ii 3 Vidimus
679쪽
vidimus superilis quὶm sit illicitum pactum legis commissoriae in pignoribus & hypothecis ; sed ejusdem legis pactio circa venditionem liciiE fit,
ut scilicet si intra statutum tempus pretium non solvatur, revocetur em
tio ae si facta non fuisset, i. cion venditor 2. & l. Si iam . in princ. dc in s. Miniam, D. de lege commisi . Quin etiam emptor arrhas perdet quas dederit, nisi aliud expressἡ conventum fuerit, i. De se e 6. in princ. D. de rescind. vend. fructusque , se perceptos restituet, i. Sed Celsus, ε.Si findis,D.de contrah. empl. & L Lege findo vendito dicta, ta de leg. coninuis. V let quoque pactum addietionis in diem, seu de retrovendendo, ut si intra
praelinitum diem alius emptor meliorem obtulerit venditori conditionem,
leu majus pretium, prior venditio non subsistat, i. V-ties, in princ. D. de in diem addict. Idemque jus est si fuerit pactum ut possit venditor rem 1
se venditam redimere intra praestitutum tempus, i. Si f-- ,δc l. Si a te compa est, Cod. de pact- int. empl. & vend. XL Dissolvitur pariter venditio in regno Galliae per retra m quisit ab agnatis venditoris par pretium offerentibus intra annum incipientem decurrere postridie contractus. Cui locus fuit olim apud Iudaeos , Levit. 21. & Ruth cap. . Invaluerat & apud veteres Romanos; sed hoc abro gariint Imperatores Valentinianus & Theodosius i. penuit. C. de contris. empl. Redintegratum verδ est in Gallia ad bona immobilia intra consa guineos conservanda. Ideoque retractum intentans jurejurando affrinare compellitur , velle sibi retinere , neque potest alteri jus tuum cedere. Merius decis i 3 9. Imbertus in praxi, Mainardus lib. 2. cap. 8 i. Grimaudetus lib. i. de retractib. cap. s. de lib.6. cap. 6. Ad retractum agnationis scemianae quoque admittuntur. Despeisseus I, p. tit. de emptione , sect. 6. num. 9.Grimaudetus lib. 2. de retractu, cap. s. XII. Di Glvitur quoque venditio per retractum nudalem aut censualem , quod vocatur etiam jus praelationis , sive retentionis : & exeludit
hoc genus retractus ipsos quoque agnatos emere , aut retrahere volentes,
quia ius nudate ac censuale in proprietate & dominio fundatur ipsius praedii, quale jus dominii nullum praecessit in retrahere contendentibus agia tis. Huic juri, non autem agnatorum , favent Imperiales leges, i. fili. C. de jure emphyt. & lib. a. seudorum , tit.'. 6. Massuerius in praxi, tit. defraudis 16. n. 4. Guido Papae quaest. Is . Charondas lib. a. Pandectarum, c. is. Rebessus tract. de constitui. reddit. art. I. gloss. II. n. is. His juribus subjiciuntur omnia praedia moventia sive a Domino nudati, sive a Domino quocunque directo. His etiam Dominis debetur quoque laudentium ab emptore solvendum , cujus taxa dc aestimatio varia est pro locorum diaversis consuetudinibus , vel statutis. Jus commune definit illud ad quii quagesimam partem pretii, vel aestimationis loci, l. fin. Cod. de jur. em phyt. Hoc verb sciendum, majorem esse retractus seudatis , qti,in gentili tu praerogativain, quatenus agnati non possunt jus suum alteri cedere;
680쪽
cζm tamen Dominiis directus possit jus suum retinendi cedere alteri, veniadere , 3 omni modo transferre , ratione dominii directi, in cujus fructibus censentur laudentia , census retractus : quorum fruebiurn liberam habet dispositionem , ut testantur Charondas lib. s. responsorum , c. ar. α lib. . cap. t o. dc i 8. Mai nardus lib. s. cap. 2 o. Moriracius ad i. D. de legib. Renatus Chopinu. lib. 3. de Domnio , cap. 23. num. I. alii
XIII. Minime usuratium aut illicitum est vendere frumentum aliasve fruges, aut etiam mutuare hoc pacto , ut vel pretium emptionis, vel par quantitas rei mutuo creditae solvatur alio tempore quo fruges, aut mercea istae plus fortasse valebimi, dummodo istae concurrant condiciones non aliter. Primo , ut liberum aecipienti relinquatur solvere si velit, aut . possit ante id tempus solutioni praelinitum. Secundo, ut aequὸ incertum sit utrum valor augendus sit, an minuendus tempore illo praefinito. Sie enim statilii cap. Naviganti, Illa , de usur. Met t- 85M lean wmm p , vel immu tempore solusi is fuerint valitura , verisimiliter Zoita ruri non debet ex hoe senarins reputari. Idem habet cap. o civitate , eod. tit. his verbis : Nis dabima sit. meroes istis plus misesse flutionis tempore valitinam. Haee tamen secunda conditio non requiritur in illo qui ideo praefinit tempus istitia solutioni, sive mutui, sive pretii rei venditae , quia jam apud se
natuerat rem suam in id tempus servare quo sperabat pretium auditam iri, utitur enim jure suo , nec aliud amplius Mun indemnitatem quaerit. Praeterea id ipsum decernitur d. cap. Navigani, S. Rarisne, his verbis : Exemsuin τί paramos, granum, vinum, oleum , vel aetas merces vendit , in ampli inquam tunc valent, in certo termina recipiat pro eisdem I s t mo ea tempore eo tractus no secrat vexilis G. Sed in isto casu istae conditiones servandae
sunt. Primo , ut qui venditionem rei suae in id tempus reservabat quo preistium sperabatur auctium iri , potuerit simul aebi ipso de jure suo differre, qualis est qui fruges ex propriis latifundiis aut redditibus colligit. Nouenim licitum est numentatoribus & dardanariis c sic enim in jure Romano
vocantur) mimenta quae ad negotium coemerunt recondere, atque in op portunius ad lucrandum tempus venditionem eorum differre. Horum enim
coemptione & occultatione Gges venales deficiunt , annona supprimitur.& plebecula fame & inopia absumitur. Quamobrem dicit Salomon Prov. 1 i. abscondit Immota maledicetur in 'Pilis : benedictio autem suis
eaput vendentium. Et Canones districtε vetant recondere fruges vilios emptas in aliud tempus , ut carius in eodem loco vendantur, can. Cano m. de can. cricumq- , i . quaest. 4. Secundd ut expensas deducat quas fa cturus idem venditor siderat ad servandum merces suas usque ad praefiniatum diem, ut est pretium conductionis horreorum , apothecarum , celi riorum , vasorum in quibus recondendae erant. Praeterea aestimationem
computet diminutionis, deteriorationis de Periculi harum mercium in id