장음표시 사용
701쪽
nillil ibi de restitutione. Sanctus quoque Bernardus serm. 23. in Cant. ait:
Ministri Eecissa qui stipendiorum Iuper quibus egem sustentandi forent, impie sacrilegeque sibi retinent , duplici profecto peccant isqvitate, quia ct aliena
diripiunt, ct sacris in mi vanitatibus re turpitudinibus abutuntur. Ideinque epist. 2. ad Canonicum Lugdunensem : Quidquid prater necessarium G timo' sothum de Altari retines, tuum non est, rapina est, sacrilegium est. Similia etiain idem repetit epith. 2. Haec tamen facile quis eodem sensu possit interpretari , qtio sancti Patres Basilius dc Chrysostomus asseverant de bonorum ipsorum profanorum superfluis, ea non jam ei te dominorum qui possident, sed pauperum qui eis indebite de inique fraudantur nimirum quia eis debentur titulo charitatis , dc obligatione eleemosynae. I U. Clerici postlint tria bonorum genera possidere ; scilicet merE Ee clesiastica, cujusmodi sunt Beneficiorum proventus. Atque horum omni qaae sibi superflua sunt , tenentur in usus pios impendere sub mortali pe eato. Secundo patrimonialia, quae ex mere temporalibus causis procedunt, haereditate , donatione , labore dc industria. Atque horum dispositionem petinde liberam Clerici habent ut laici. Tertio quasi patrimonialia , seu mixta , qaae acquirunt tanquam Clerici ex aliquo ministerio Ecclesiasti eo diverso a proventibus Beneficii, ut concionando , Consessiones audiendo, Missas celebrando , sacras Literas docendo , canendo , Iurisdictionem Esclesiasticam exercendo. De his quoque Clericus disponere potest eodem jure & l:bertate quibus potest circa merὸ temporalia. Neque his obstat quod dicitur in can. Clericor , & duob. seqq. i. quaest.2. nesis esse Clerico habenti opes temporales sustentari stipendiis Ecclesiae. Esto enim fuerit aliquando Ecclesiae disciplina , ut nemo ad Ecclesiastica stipendia admitteretur Clericus , qui omnibus terrenis bonis se non abdicasset; hoc tamen non est divini praecepti, & laxata pristina , illa rigidior disciplina
V. Clericus omnis stipendia accepta ob aliquod ministerium quod non persolvit, restituere tenetur, quales sunt Missae votivae, quibus intra tempus debitum non satisfecit, & Missae fandationum quas neglexit, ossicia Chori quibus non intersuit, cum per eum steterit. Hoc tamen observandum de Missarum fundatarum onere quotidiano , Sacerdotibus morbo, aliove necessario impedimento detentis indulgeri mensem unum , intra quem clim non possint sine periculo celebrare , non etiam tenentur per alium Sacerdotem supplere, aut de stipendiis Missarum pro rata dimittere, vel restituere. Ex aequitate enim ac epi ethia id concessum suit a Concilio Mediolanensi septimo provinciali, teste Diana pari. 4. tract. A. miscellan. resolui. 238. Atque praesumendum hanc esse rationabilem fundatoris mentem. Hoc idem pariter docent Hurtadus, Lainan, Bonacina de Saciam. Euchar
702쪽
Euchar. disp. . q.ult. punct. 8. n. i . Petrus Navarra lib. 2. de restitutionib. p. 2. n. 2I I. Riccius in sua praxi, decis os . n. s. dc 6. V I. Quaeritur an in Beneficiorum distributione is qui miniis dignum praefert obligetur ad restitutionem digniori ὶ Sciendum in primis , eos quibus ex officio incumbit praeficere ministrum Ecclesiae , ut sunt electores, praesentatores, dc collatores , semper teneri providere ut dignissimis Beneficia obveniant. Ita docet cap. unicum , ut Benes. Eccles. sine diminut. confer. itemque S.Thomas 2.1. quaest. 63. art. 2. ad a. & ad 3.& quaest. 8s. art. 3. S. Antoninus 2. p. tit. I. cap. χo. f. i. Nicolaus Lyranus ad illud Joan. ai. Simon Danms me plus his r aliique communiter Theologi &Canonistae , qui contravenientes arguunt peccati mortalis, quibusdam casibus exceptis, ut si patronus praesentet dignum ; hune enim Praelatus de-bct admittere de innituere, can. Ionasteris m , dc can. Decernimur, I 6.
quaest. 7. Secundd si conserendum sit ex primaeva institutione Beneficium alicui ex certa familia , vel oppido , ut contingit in patrimonialibus Beneficiis , aut alicui ex Clericis ejusdem Ecclesiae. Tertid si aptiores re se vati sint Beneficiis majoribus Parochialibus. Quarto si ita sint inter plures electores divisa suffragia, ut nemo, aut pauci dignissimum eligant, sed partita sint in favorem duorum, quorum unus est altero minus dignus , si quis restat suffragium suum daturus , qui fi ustra dignissimum nominaret, ipsique Ecclesiae obesset, quia periculum esset ne major suffragiorum numerus indigniorem promoveret, debet votum suum ware in favorem dignioris ex eorum numero in quos maior inclinat suffragiorum numerus, de ita impedire mineis digni promotionem. Quintd si quis suum resignet Beneficium in favorem, non astringitur obligatione conscientiae eligere dignissimum , dummodo dignum eligat, juxta C etanum in Summula , vessi. Lessium lib. 2. cap. 3 . dub. i 3. & alios , quia re siqnanti non incumbit officium praeficiendi ministrum Ecclefiae. Et praeterea cum id conferat quod suum est, sicut dum possidebat nequaquam tenebatur facere ultra mediocritatem debiti ministerii, ita neque tenetur sibi digniorem substituere, dum sit sufficienter idoneus. VII. Extra hos casus praeserre digniori mi illis dignum , saltem in
Praelaturis δc Curatis Beneficiis , est mortale peccatum. Sic enim decernit concilium Tridentinum sess. 14. cap. 1.de resorm. In primis me mirema, nihil
se ad Dei gloriam ct 'pidorum salutem utilius facere posse, auam s bonos --
flores 2 Ecclesa gubernanda idorat promoveri studeant: eo rue alienis peccatis ommunicantes mortaliter peccare , ius ινιοι digniores , ct Ecclesia magis utilesio iudicaverint, non quidem precibus , vel humano affectu , aut ambientium suggestionibus, sed eorum exigentibur meritis praefici diligenter curaverint. Et ibid. cap. i8. praecipit ad Beneficia Parochi alia provideri per concursum de ex men , illum qui caeteris magis idoneus judicabitur , de ex dignis dig
703쪽
VII L hi reliquis Mneficiis quibus animarum cura non incumbit, non videtur ab soliuE peccari mortalitet, si dignus , posthabito digniore, promoveatur, nisi hoc fieret in concursu & examine ; non enim in hoe videtur grave damnum Ecclesiae irrogari. Ita censent graves Authores quos allegat δc sequitur Lessius loc. cit. dub. I . Aliqui tamen, ut C et nus, Covarruvias, Salonius , existimant hic quoque subesse mortale peccatum hae ratione, qudd fiat injuria digniori, cum ei debeatur ex lege distributivae justitiae, de fiat insuper injuria Ecclesiae, & fundatorum intentio fraudetur, quae praesumenda est in hoc esse , ut dignissimi provideantur. Sed respondetur non fieri injuriam digniori , quia non est illi stricto iure debitum , sed larso , quod in majori aptitudine de decentia consistit. Talis autem iuris violatio non est per se mortifera, ut neque violatio distributivae justitiae est semper mortifera, modo dignis distribuatur , nisi redundet quoque in violationem justitiae coi nutativae , sicut accideret inconcursu & publico examine , quo casu digniores strictum & proximum jus habent. chioad verb Ecclesiae , aut fundatorem intentioncm , ea quae praecipua est & principalis, versatur circa dignae personae electionem ε, de ininus principalis & quasi sectindaria, nec absolute intenta, potest ferri ad dignissimum. Itaque semper adest saltem venialis culpa in Beneficiis simplicibus, ubi dignus posthabito digniore promovetur. Sed si beneficium simplex id habeat ex fundatione, ut debeat digniori conferri, aut per oppositionem de concursum, erit proculdubio mortale peccatum si minlis digno conferatur, cum obligatione illius injusti damni resarciendi.
IM Ubi verδ Beneficium simplex , ac uulli animarum citrae annexum, neque habens ex fundatione istam conditionem, ut distriori aut in concursu , vel examine conferatur, fuisset minus digno collati m , nulla inde
emergit restituendi obligatio , quia quidquid ibi peccatum suisset , esset contra solam distributivam , & non commutativam justitiam , quae sola inducit restituendi obligationem, nisi fuisset promotus indignus; ibi enim violata quoque suisset comi uutativa justitia. Solus lib. . de justitia , q. 6.art. 3. ad 6. Navarra cap. II. num. 73. Lessius loc. cit. dub. it. Valentia
2. 2. disp. s. quaest. 7. F. 6. aliique permulti. Itaque si provinis fuerit de Beneficio Clericus indignus , is qui sic providit tenetur restituere , non
quidem digniori posthabito, sed ipsi Ecclesiae quae damnum sustinet, dummodo non fuerit conferendum Beneficium per concursuio, aut digniori attribuendum ex vi & praescripto fundationis 1, his enim casibus restitue dum esset digniori injuste excluso. Navarra cap. 17. num.74. Lessius diib. s.
triam.7 . A 7s. Q. at tamen docet ad nihil teneri eum qui promovit, si dignior exclusus non excedit notabiliter, sed modico tantum excessu illum qui fuit admissus. In his porrδ materiis ibidem asserit Lessius saciendam esse restitutionem judicio prudentis viri , cum vix quidqtiam certi super ejusmodi damni sive Eccletiae,sive excluso digniori irrogati reparatione Possit definiri.
704쪽
X. At si minus dignus eollatorem ad hoc induxit ut sibi conferret, eum sciret se miniis idoneum, peccavit quidem inducendo collatorem contra debitum ossietum : sed tamen si sit idoneus, non tenetur resignare, quia collatio valida fuit, & quia non incumbit ipsi munus procurandi Ecclesiae ministros , sed Praelato : tenetur tamen per suam diligentiam ut
melius poterit supplete id , in quo ab altero, qui non fuit admissus, si
XI. Quaeritur an Consessarii, quorum culpa poenit ens non restituit ad quod tenebatur, teneantur ipsi ad restitutionem , eo quod non monuerint, aut astrinxerint ad hoc omcium poenitentem iidam abiblute a stir-niant in quocunque Consessario , quippe qui peccaverit contra situm ostiacium quod illi incumbit poenitentem de his admonendi. Angelus , Ro- sella , Navarra Manual. cap. i . num. 22. Petrus Navarra lib. 3. de restitutionib. cap. . num. iis . Alii distingunt inter Consessarios quibus ex proprio ossicio cura incumbit animatum , ut sunt Episcopi & Parochi, ut hi
quidens teneantur restituere, eo quod sit proprii horum ossicii providere ne subditi sibi invicem damnum inferant, eoque fine decimas & stipendia
accipiant. Caeteros autem quibus id non incumbit ex publico eorum ossi iacto , minimὸ teneri ex filo silentio , quanuis non admonendo peccaverint: teneri tamen ad restitutionem si causam non restituendi suo influxu dede rint, vel dissuadendo, vel male consulendo. Ita Lessius lib. 2. cap. 13. dub. io. num. 77. & 78. Alii denique negant de quocunque Consessario, etiam Parocho , vel Episcopo, teneri restituere, ii non admonuerint; &xx adverso assirmant etiam Consessarios curam animarum nullam ex ossicio habentes, indiscriminatim perinde ut Curatos teneri restituere , s seo malo consilio quominus restitueretur essecerint. Ita concludit Bonacina tract. de restitui. in gen. disp. i. quaest.2. punct. II. n. I F. cum aliis quos citat & lequitur. Summa ratio est , quia nullus Confessarius tenetur ex
ossicio de justitia prospicere bonis aliorum temporalibus , sed silum spirituali bono poenitentis Gi. Quocirca licet Confessarius non admonendo
poenitentem peccet contra proprium ossicium , non tamen peccat contra
ossicium per ordinem ad eos quibus est restitutio ficienda , sed per ordinem ad spirituale sui poenitentis bonum. Quinetiam tassius ipse loco cit. addit probabile quoque esse Episcopum & Parochum ex hac omissione culpabili non teneri ad restituendum , quia inquiti eorum obligatio qua ex lege justitiae obstricti sunt populo, videtur sollim este in ordine ad spiritualia. Et colligitur ex Sahorna 2.2. q. 62. art.7. ad 3. neminem ratione
damni non impediti teneri ad restitutionem , nisi obligetur ex ossicio ad hoc impediendum.
culpa recitationem Ossicii omiserunt , ut statuit Concilium Lateranenses:b Leone X. jubens ut restiti iant de proventibus Beneficii pro rata omissionis
705쪽
sionis O scii ex sua culpa. Beneficium namque datur propter Ossicium. Hanc vero restituendi obligationem incipere post sex menses ab accepta poli essione Beneficii computandos. Huic dectarationi addenda pariter est Pii V Constitutio, quam reserunt Navarra, Quaranta, suareet, Bona his verbis : Stravimus inqui Horas omus canonicin uno, - plurib- uintermiserit, Omner Beneficii se , seu Beneficiorum sum um ρο illi din, vel istu diebus responderent, s quotidis di Udmntur: qin vero Matutini--tnm , dimidiam e qui eateras omnes Horas, adi ndiam: qui πι si uin,
sextam partem tuum ejus diei amittas. Tametscitans'. omnibus Horis Co cis eum aliis prasini aUt, ct distri bini. D t. abier assis taι , sela praesentia, j xta statuta, e se nem , tionem , vel alter lacrimis se praetendat, is etiam prater stuctuum ct distris
risium amissorem grave precatum se admisisse mustigat. Item illa qui primi sex mensibus officium vim dixerit, nisi legitimκm impedimenti m t - ex faverist grave peccatum intelligat se admisisse. Declarantes nastimamini portiones , Oc uacunaue alia Beneficia etiam nullam strantium habentia obtinentes cum praedictis pariter contineri. At quicunque Pensionem , stinus , -τ rei aliis Ecclesiastic: ur Clericus percepit, eum modo praedicto ad duodum parvum Osseium Beata Maria Virginis Acerrimus obligatum , ct pensonum , fru tuum , rerumque i arum amissori obnoxium. Hactenus Pius V. .. .
XIII. Hie jam quaeritur , si Beneficium aliis quoque oneribus sit o noxium, quibus satisfiecerit ille ipse Beneficiarius qui ossicio Canonialium
Horarum non satisfecit , utrum sibi aliquam partem fructu urn retinere possit respondentem caeteris oneribus , se impletis 3 Duae sunt hac in re Doctorum opiniones. Suare 2 namque , Aetorius , Valentia , Regina idus, Filii ucius negant esse faciendam illam ob caetera onera compensarionem,
eo quδd Constitutio Pii absolute de sine ulla exceptione loquatur. Ex adverso Lope E , Toletus , Medina , Vasqueet , Rod rigue et , Lesbius , Laim an affirmant hanc esse faciendam mictuum propter reliqua onera praestita deductionem 3e compensationem prudentum aibitrio ; quae quidem sententia aequitati magis & rationi congruit. Primum enim & ei qui laboravit merces , de militanti debetur stipendium , juxta Apostolum ; & qui altari deservit de altari debet vivere : neque justum est aliquem fructii latruris sui de impensae operae frustrari. Secundb iniquum est eos qui inaequaliter deliquerunt aequali poenae sebjici: At inaequalia prorsiis delicta sunt alicui parti muneris sui, & nulli parti muneris sui satisfecisse: proinde non suntae ualiter stipendiis muneri addictis privandi. Satis ergo est si solis illis quos Beneficium ad solas Canoniales Horas astriligit , nulla Ductuum
deductio pei mittatur. Itaque hujus sententiae alsertores Parochis allagnant pro integro totius anni Canoniali Ossicio quartam stipendiorum partem : Canonicis vero dc Capellanis ad quotidianam residentiam strictis dimidiatam partem e at Capellanis qui certis tantummodo die-
706쪽
bus tenentur resigere, augetur onus restituendi secundum 'anc propor
X IV. De illis verd qui ossicii Horas recitarunt, sed absque ulla vi
tuali & actuali attentione, asserunt Ioan . Gerson , Martinus Navarra , Petrus Navarra , Suareet , Lessius , Vasque et , Fillinctiis, Barbosa, Laiman, teneri ad restitutionem fructurim , eo qubd ex tali recitatione nullus Deo honor, & milia sic recitanti spiritualis utilitas accrescat, sed potius poena, ex Deo sic in Scrieturis interminante : Populus hic labiis me honorat, coram rem eo rvin unge est a me. Christusque apud Joannem sic protestatur: Spiriatus est Deus, ct eos qm adoram, in stiritu ct veritate adorare oportet. Opposi-ram verb opinionem , qua lavis graves quoquc habeat assertores Samstum Antoninum , Medi nam , Paludamim , Gabrielem Biel, Toletum , Cordubam , Coninch, non teneri ad restitutionem, minime admiserim. Quod vero pro fundamento praetexunt, Ecclesiam non praecipere internos actiis,q ianuis alicubi verum sit , ut in jcj inio , c jus obligationi per solam materialem abstinentiam satisfieri potest ; non tamen in omnibus id verum est, praesertim circa orationes , de quarum essentia est achiis internus elevatio mentis in Deum, quae propria est orationis definitio. Itaque cum
Ecclesia praecipiat si ve certis diebus auditionem Missae, sive certis per nisrecitationem O scii hac mente ut Deus colatur per orationem , necessaria
est pia intentio in utriusque praecepti impletione. Similiter Ecclesia praecipiendo annuam confessionem praecipit indirecte actus poenitentiae interioris , sine quibus illa confessio foret sacrilega, & nullatenus Sacramentum. minimo eadem praecipiens directe recitationem Divini ossicii, praecipit simul non modd indirecte , sed directe quoque ac expressis verbis
attentionem ad Deum, ut constat ex ipsismet canonis verbis Concilii generalis Lateranensis sub Innocentio III. Penitvi jubemus districte praecipientes in virtute obedientia, ut Pitanum Opicium noctu reum pariter er dim num, quam tum eis Deus dederis, studiose celebrent pariter o devore. Et cap. Dolentes, de celebr. Missar. ubi Glolla sic dicit: Studiose quantum ad ossicivm oris, devote quantum ad ossicium cordis. Quisquis etiam sic recitat Divinum ossicium ut notabilem ejus partem per nimium celeritatis aiketiam , aut per socordiam & negligentiam male proferendo intercipiat, tenetur quoque si ea pars intercepta sit notabilis, restituere de fructibus , ad ejus parris proportionem.
XV. . Sit igitur omnibus persuasum , quos Canonialium Horarum, aliarumve precum obligatio adstringit , in dispensabilem sibi inculi ibere attentionis animi necessitate ii : eamque s non si actualis, saltem e magitari virtualem. Actualis est qua orans reipsa Gistu de Deo aut rebus sanctis cogitat. Virtualis est quae a praecedente actuali dependet, etiamsi mens
pronuntiantis in diversa distrahatur invite , aut in advertenter. Enimverbcum praecesserit actualis voluntaria, tamdiu durat virtualiter inter involui, R Rrx tarias
707쪽
m ias distractiones & inanes cogitationes, donec amo voluntatis actu revocetur ad diversa. Nec enim, ut sapienter S. Basilius scribit lib. de ora da Deum, ullum inest peccatum , ubi ex naturae fragilitate mens invitὸ di- vagatur. E a denique docet s .a homas 2. 2. quae st. 83 .art. I 3. Observa tamen ad primam illam actualem attentionem, ex qua vim suam omnem mutuatur virtualis, sussicere directum voluntatis actum , abdicatis etiam tot actibus restexis , quibus nonnulli senipulosi semetipibs anxiE, & pleruruque cum magna valetudinis & corporis de animi pernicie, ac temporis jactura excruciant. Sic citharoedus ut voluntarie citharam pulset, aut fidibus canat, nulla opus habet animi reflexione, solaque dilecta , & momentane intentione quantum vult citharizat. Eoque sensu profitetur Apostolus i. Cor. 1 . Orata spiritu scilicet oras respiratione ac pronunciatione o orabo
ct mente scilicet erecta in Deum mente: ) psallam spiritu, psallam ct mente.
Et D. Augustinus in Regula cap. 3. ait: PDi s ct H/mnis cim oratis Deum, hoc verset Q in corde quod profertur in ore.
XVI. in aeritur , utrum liberetur ab ista restituendi obligatione ille qui post hanc suam Horarum Canonialium omissionem aliis diebus illam stupplet 3 Assirmant Ioannes Major, Paludanus , Ledesina , Suarer , Mol- festiis. Fili luctus. Verum quia Ollicii obligatio suis diebus alligatiar , praeserti debet contraria sententia Petri Nava , Aragonii, Henrique et, Bona- cinae, & quod miri in sit, Dianae laxiorum opinionum studiosi. XVII. Praeterea disputatur, an ossicii quotidie recitandi obligatio inclinabat Beneficiario sacris non ordinato, si ejus Beneficium tenue sit &victui in suis ciens λ Q iidam assirmant his adducti, quia Peneficium datur
propter Ossicium , cap. ult. de rescriptis in 6. Et quia cum non augeantur obligationes ossicii ex multitudine, ita neque minuendae videntur ex paucitate proventuum. Alii censent diminui ossicii recitandi obligationem pro rata exilitatis proventuum. Cum enim sit conveniens , eum qui altari deservit de altari vivere, I. Cor. 9. rationi congruum est, ut qui quotidie
altari deservit, quotidie similiter de altari vivat 1, 3c iniquum videtur si pro improportionato stipendio & mercede grandius servitium ac ministerium exigatur. Diversa quodue habetur in Iure ratio Beneficiorum insissicientium, ab illis quibus commode possit Clericus sustentari , cap. cion tene nrur, de praebend. Nec tamen tenue Beneficium destituitur Osseio , sed ipsius tenuitati habet proportionatum. Oppositio autem quod non augeantur Oisicia ex augmento Praebendarum , vel ex amplitudiue proventuum , non habet rationabilem causam, qualis est in ratione tenuitatis ; si enim centum nummorum redditus sui sciat ad commodam per annum sustentationem , ex adversariorum mente sequeretur obligandos illos este tam multos, quibus tria millia nummorum annuorum de Beneficiis aut
Dignitatibus Ecclesiasticis suppetunt, ad triginta singulis diebus Osscia recitanda, S eos qui plus habent,etiam ad ducenta & trecenta Ossicia. La
708쪽
xior videtur haec ultima sententia. Cum vero hujusmodi occasio occurrerit,
quisque Episcopi sui judicio permittendus est.
XVIII. Restituere tenetur Saceidos Missarum stipendia quibus non satisfecit, aut quarum celebrationem nimium distulit, adeout verisimiliter non profuerit se ndum specialem intentionem ejus qui stipem dedit: ut s ad obtinendum aliquem inlccessum petita Missa suerit eo iisque dilata
ut occasio praeterierit ante celebrationem ; sic enim frustrata per Sacerdotis culpam intentione petentis , non potest retineri stipendium oblatum quin violetur commutativa justitia. Onus similiter restituendi Sacerdoti
incumbit, qui post acceptum pro Missa justum & rationabile stipendium
pro unius tantum intentione , illam celebravit pro pluribus : sic enim violata fuit commutativa justitia , & infracta mutua pactio. Quanuis enim unius Misi e valor sit infinitus secundum rem quam continet , qui est Christus eiusque merita, est tamen finitus & limitatus secundum quod est nctio ab homine procedens , secundum applicationem. Chri isti namque merita , quativis infinita , non applicantur adaequale secunddin sui infinitatem , sed finito modo , quem Deus determinavit secundum opus Operariam. At vero quoad opus operantis quod etiam contribuit ad 1 ssae
V. 1lorem , & dependet ex majori, aut minori devotione aut merito Sacerdotis , certum est esse finitum. Non est igitur admittenda Caietani opinio quodlibeto t. quaest .i8. & super 3. pari. quaest.79. art. s. quod Missae oblatio ita prosit si milis ac si pro uno tantum offerretur. Sed opposita tenenda est communis sententia. XIX. Sciendum, communiter distingui triplicem Missae valorem. Primus dicitur generalis , quem intendit Ecclesia universis Fidelibus applicari vivis & desunctis : hic itaque respicit universum Ecclesiae corpus. Secundus valor dicitur mediiis , illos contingens pro quibas specialiter intendit Sacerdos celebrare. Tertius dicitur p. articulatis , si celans ipsum fa-crificantem, deinde illos qui Misse administrant, atque eos dc mdm omnes qui M Tae devote intersunt. Fuit vero quorundam error damnatus primum ab Urbano Papa III. deinde ab Alexandro VII. die a . Septembris posse Sacerdotem accipere duplicem eleemosynam pro unica M. isa , applicando uni valorem illum Particularem qui ad se Sacerdotem pertinerer, alteri vero medium illum valorem qui communicatur illis pro quibus in specie Saceidos Missam vult applicari. Veruntamen si Sacerdos duplex stipendium hac mente acceperit, tencbitur illi restituere cui suam partem Sacerdos voluit applicare : tum quia id proli. bitum & damnatum fuit a se prerna Sede : tum quia ille Sacerdoti pertinens valor non potest ex communiori , de saniori sententia alteri applicari, quemadmodi m etiam applicari alicui particulari non potest valor generalis spectans universam Ecclesiam: effectus enim Missae ex opere operato est beneficium personale, quod non potist in alterum trans se iri: tum etiam quia Sacerdos ipse non stR R r r a certus
709쪽
cirtus de sua gratia , ouo easu non posset ullatenus transferre bene sesum Missie , quod jam satilet in seipso extinctum, de cujus esset prorsus incapax: riun quia ignoratur , an specialis valor pertinens ad sacerdotem i taequalis medio valori qui debet ut tradenti Missae stipendium , quini cum
sit certum, non potest rependi fluctu ac valore incerto.
Aesibiis ex causis oriatur restituendi obligatio ε, sis acceptis ob turpem causam e Et de impediente alterius bonum.
I. T autem restitutionum materiam ab ipsis sontibus ac principiis repetamus, sciendum in primis quid si restitutio. Istadias se definiri potest. Restitutio est actus justitiae commutativaeqno cuique redditur quod indebite amiserat. Dixi, actus μ- stitia com tativa , quia non obligat ut homo ad restitutionem ex desectu charitatis , ut si eleemosynam pauperi non erogaverit; neque ex desectu contra legalem justitiam , ut si merces prohibitas vendiderit just' pretio; neque contra distributivam , ut si in aliquo officio distribuendo nas dignum digniori praetulerit , dummodo id non fiat in alienum detrimentum:
sed requiritur ad restitutionem obligatio ex debito commutativae justitiae orta. Dixi autem in definitione , quo emersa redditur pHia indebite amiserat; non autem , ut cuidam definiunt, quod ab eo ablatum fuerat, ut comprehendam etiam restitutionem rei sine injuria acceptae , ut si casu rem alienam, quam alius amiserat, alicubi , me inventam domino restituam; aut si haeres rem olim apud desunctum depositam , vel commodatam do
II. Restituendi obligatio ex quatuor causis exoriri potest. Primiὶm, ex re aliena non injuste accepta, ut in duobus exemplis paulo aniE relatis. Secundo ex re aliena injuste accepta , vel laesa , ut in surto & quovis damno injuste illato. Tettio ex conventione mutua , ut fit in obligationibus quas pariunt emptio venditio , locatio conductio, emphyleusis, societas, mutuum, Se alii contractus. Quartam his adjungo causam , quam Theologi & Summistae hactentis omiterunt , sed Julisseriti non omiserunt : est autem ea obligatio qliae dicitur in Iure quasi ex contractu, ut contingit in eo cujus absentis gratia aliquis sine ullo mandato negotia utiliter serens aliquid pretio aestimabile de suo impendit , cujus ei de tur restitutio : de
710쪽
s militer in tutore qui suis impensis ne otia pupilli sui ex bona fide gessit,
ς. I - , & 3. et mi , Instit. de obligat. quae quasi ex contract. nase. horum enim debetur iis restitutio. Nullatenus vero hic adjungo restiti tiones quae in Iure dicuntur ex quasi delicto. Coni enim istae oriantur ali- qirando ex imprudentia , aut ignorantia culpabili , de aliquando ex facto alterius sine culpa domini; si culea talis intervenerit, ut inde Ius Divinum obliget ad reparationem damni , haec obligatio Pertinet ad secundam praesitam speciem , quam diximus damnum injuste illatum: si autem nulla talis intervenerit culpa, oblisatio illa reparandi aut restituendi non adstrinia
sit nisi post sententiam Iudicis. III. Operae pretium hic erit summatim persequi expressas in Iure Civili condietionum , hoe est repetition in rei cujuscunque debitae species Istae porro recensentur. i. Condictio certi, qua mutuum repetitur, de qua superios egi, de pro qua tituli sunt D. de rebus creditis , & si certum pet tur: de C. de relacred. A si cert. pet. 1. Alia est condictio indebiti, quando aliquid ex errore solutum suit, quod minimE debebatur, de qua tit. D. de C. de condit'. indebiti. 3. Alia est coudictio causi data causa non sequuta, cui locus est ubi causa ex utraque parte honesta erat, ut datum ob futurum matrimonium , quod tamen non est subsequutum ; aut si tibi dedi ut mea negotia Romae gereres , nec tamen gessisti. De hac sunt tituli D. de condicti causa dat. cauc non sequut. de C. de condich. ob caus datorum.' alia est cohdictio ob turpem causam, de qua tituli D. de C. de condia obturp. caus. In lare Civili Romano circa condictionem istam a veteribu, tum Iurisconsultis , quorum in Pandectis responsa continentur, tum Imperatoribus , quorum leges habentur in Codice, constanter decernitur di stinguendum sie esse , ut spectandum sit, utrum turpitudo versetur ex parte solius dantis, vel ex parte solius accipientis, vel ex parte dantis simili de accipientis. Si ex parte solius accipientis versetur turpitudo, rem datam condici posse. Si ex parte dantis solius , aut ex parte dantis simul R: acci pientis, nullum esse condictioni locum, l. i. & 2. D. de condiet. ob turi'. catis. Turpitudinis ex parte solius dantis exemplum reserimi: Si tibi dede ro ne mihi injuriam facias, ne res meas rapias , ne me injusta sententia
opprimas , l. Idem si ob sturum , D. eod. aut si furi dederim ut rem mihi furto ablatam restituat, i. Ob restituenda, C. eod. si ossicialis praetextu pu blici sui ossidii per peculatum aliquid recepexit, aut Per concussionem, ut reddat, aut ne quid h-jusmo at recipiat, i. evitandi, C .cod. Turpitu dinis vero ex parte solius accipientis exemplum refertur , ii quid pro libidine datum fuerit meretrici: licut enim, ut ait lex iam si ob stuprum , D.
d. turpiter faciat quod sit meretrix , non tamen turpiter accipit tanquam meretrix ; ideoque eadem lex negat hoc datum poli 2 repeti. Ista tamen discrinunis ratio non videtur plene satisfacere ; dare enim & accipore ob malum sinem , aequalem habent riirpitudinem , atque ita necesse est mete-