장음표시 사용
491쪽
Nam duplicem prdixitatis modum ut pollicetur non distinguit, quum tamen illum ,, antiquus interpres okrtὰ explicet,qui praesentem locum ita conuertit .Et prolixitati ,, quidem duo sunt msidi .unus qui versatur in perscrutatione rerum utilium.Alter Unsi 4n refellendis alioru falsis opinionibus consistit. Quare sic restituendum hunc GD,, leni locum censeo Eiquum haec quam reprehendunt prolixitas natura duplex si v M luti nuc distinguam Vna quidem quae utilia omnia docet altera vero quae falsas i es rum opiniones refelli , harum utranque vituperant.Nisi forte haec verba,veluti nunc si distinguam,ad sequerita quispiam referre velit, ubi ait: prolixitatem vero quae utilia omnia doce atque uti quae nonnulli sal E sunt opinati refellit:Sed tame in antiquo
interprete etiam repetuntur,ut coniiciamus locum hunc esse mutilum.
CAPUT IX. 'J migdur repetentes, quod huic tractumni proprium est nare lmus. Proprium vera est viam exercitationis de compositis morbis tr a Idere talent,qualem paulo ante desimplicibus tradidimus. Exqui datas enim ibres siue intermittentes, siue continuae fuerint flatim a
principio cognoscere licet . Ouae vero aliarum permetaetione variant m adulte
rantur,eia dissicile quiὼm est primo die, neque tamen impossibile, ut agnosca
minplura vi tamen velin secundo, vel tertio, aut Omnino quarto die exquisite inuenire licet. Nullam enim est neque genus, neques ecies morbi, qua non tertio vel quarto die citus naturast euidenter appareat. Invadat enim febris
aliqua horrida ut oe omnino inaequa is tum inpulsibus, tum in eo qui est in to
to corpore calore,ut saepiusprope vigorem esse,aut mediis augmenti obtinere exi- timetur.Rinsin vero horridam oe pupus minores, ac debiliores, oe tardio
res, oe rariores habeat, calorem ab extramis quidem recedentem, circa ventrem vero e r thoracem exuperant sancsaia quiliam meritosemitertianam fore, magis vero iam essesterauerit. A multis autem tertio die cognoscetur Ueru
baec quidem mixta est ex biliosa et pituitosa febribus,paulo ante expositis,nor
alcem complacatis iaper totum confusis.
Reue titur hoc loco Galenus ad copositas febres,viamque ac rationem tradit qua illae perinde atque simplices cognosci queant. Vt autem exquisite ac simplices febres, 1iue intermittentes siue continuς fuerint, facile Si statim primo die cognosci possunt, quemadmodum in praecedentibus est expositum capitibus:ita sane quae aliarum per mixtione variant ac compositae sunt difficulter,ia raro nisi in secundo, vel tertio,aut omning quarto die exquisit8 dignoscuntur.Nullum enim morbi genus est,quod notertio vel quarto die cuius natum sit euidenter se ostendat. Qisnquam fieri potest ut composita quoque febris primo statim die cognoscatur. Principio autem febris, quae per confusionem mixta est, exemplo,quomodo compositus morbus cognosci debeat ostendit Si enim inuadat sebris siqua horrida simul id omnino inaequalis, tum
in pulsibus tum calore,ut 'pius propὰ vigorem,aut medium augmenti esse videatur. Rursus si horrida fiat,& minores,debiliores ardiores Se rariores pulsus habeat, D calorem ab extremis partibus recedentem,Sc circa ventrem ac thoracem exuperantem, certum erit hanc fore semitertianam,quam Graeci appellant. Proculus loci pleniore intellectu sciendum est,horridam febrem, Galeno lib.2.de differen. sebrium cap.8 ὀζ lib.I.E de.commen. .axtestante, esse in qua magnam accessionis parten hor
492쪽
ror occupat. Vel, ut libro primo uidemiorum, commentari0 vigesimotertio, constitutionis primae, ait, quando per augmentum et incrementum accessionis diutissime horrent aegri . Neque enim quibus initio accessiohis horrores fiunt, isto appellat nomine Hippocrates , sed quibus per totam fere accessionem horroris symptoma producitur . Talis quidem est semitertiana, iuina ex hiliosa tapituitosa febribus , altera enim dierum it tertiana intermittitis , te quotidiana continua simul inuadunt, non inuicem implicatae, sed per totum confiasae. Quocirca ac sionis initium fit cum horrore, qui medium inter rigorem Afrigefactionem obtinet Iocum , quorum alterum tertianam febreni, alterum quotidianam comitatur . Praeterea vi inaequalitas non tantum in pulsibus, sed de calorest oporteta Alius enim tertianae, magnus nimirum , vehemens le frequens est pulsus, alius quotidianae, nempe minor, debilis, it rarus . Calor itidem in te tiana. vehemens , in quotidiana contra remissior, vi nihiL mirum sit in iis omnibus esse inaequalitatem . Altera dies solam habet quotidianam, hinc est quod cum horrore ic extremorum refrigeratione inuadat, pulsusque in ea sint minores , debiles, rari it tardi, talia enim esse signa quotidianae supra, nempe capitibus tertio, quarto D quinto diximus . Qeum itaque febris haec ex tertiana liquotidiana constat , merito huic semitertianae nomen inditum est, tota enim eius natura, Galeno etiam libro secundo de differentiis febrium, capite septimo
subscribente, dimidia parte alterutram praedictarum febrium habet. Atque hactenus haec de semitertiana dixisse sufficiat.
Q me vero ex complicatione apsarum con it, quadrifaeriam fit, vel tertianaac quotidiana commixti vel continua quotidiana cum tertiana continuae, vel temtiana cum quotidiana continua, aut quotadiana intermittens cum tertiana continua. Harum vero mixtionum nulla primo die exquisitiaignoscitur. Secundo autem imminente die , agnoscere haad disscile est, ac multo magis tertio, m raro fixi quarto indigeag. Fiat enim, verbi gratia, primo die ac
cesso cum rigore, deinde cauda Cr perurens febris accensia, implacida moli Zave , m sitibunda sit, O celeriter ad vigorem perueniat, pulpWque
aequalis magnos, vehementes, sequentes, oe celeres habeat. Sit autem 'militer pulsibus m calor omnino aequalis, deinde cum vomitum sudored
sinat, quaedam febre vacans quies Vsi puccedat, manifessum est talem
accestionem tertiani circuit s esse propriam . Secundo vero die quotidianae acri
cesso fiat, neque enim de ipsis missi es dicere necessarium est, bli mentem uaboris accessonum asi dere oportet, ut quid de tertio die praenosias. Nam si tertianae , verbi gratia , febris accesso prima hora set . undecima vero quotidiana, sic quidem utriusique principia manifesta erunt, metu v-bi plus inuicem da sent. Si vero utraque eadem inuaserat hora, mixta omnino accessionis decies erit . Et ei qui perstricere potest , veluti mixtio quae iam quotidiani tertiam circuitus facta videtur . D cernit autem eos manipe te quartus dies , quum iam artifici etiam secando cognoscaniatur . huc autem deprehensia dissicilior fit intermittentium cum tanti nuis mixtio , ut mali etiam omnino feri non posse videatur .: Simul e nim eundem hominem ad quietem febre vacantem Ieru re , nequa-
493쪽
quam sine febre se ex tali mixtione accidit, quod omnium minus feri potest. Uerum si quis bic utriusque Iebris naturam exquisite coscere 'geat, manifeste scire quod huiusmodi mixtio feri psit. Nuper istar muliercala
quaedam in paribxs diebus horridam accessionem habebat exquisita si itemtiana propriam, in imparibus alltem mane quidem alteram quandam ea qua pracesserat multo minorem, ut altera die Iema tertiana accessio iterum diu dere videretur, quod in ipsa feri consueuit. OEZaua vero hora diei, altera cum vehementi rigore inuadebat accesso omnia exquisite tertiana febris a ferens indicia. Haec autem tertia noctis hora, seudoribus bilis vomitibus facta, in paris diei horam secundam extendebatur. Ubi vero iam. φὶ quietem febre vacantem venisset, rursus horrida ista inaequa luel accesto, quam in paribus diebus diximus feri, succedebat .. Postea per uniuersam diem maligne coardiata oe rursus impetum faciens vix tandem occiAnte Sole ad vigoremperueniebaet Noctis autem hora quarta declinare in prebat. Deande mane quum adhuc plurimae seuperessent reliqui augmentum non νά- de inaequule usque ad octauam horam intendebatur. Post quum iam manifesse vigorem obtinere haec febris videretur , altera exquisite tertianae fommam retinens accesso puccedebat. Hanc nos febrem confessim die secunda ex complicatione se tertianae tertiana esse factam GPonimus'. multo
vero certiorem tertius dies cognitionem praebuit . . Aque in stemvemmasai rerum tertianae circuitum caeso desiturum , adterum autem in lingius tempuextrast, atque sic accidit. Et tum aperte reliqua morbi pars visa est βο-la esse semitertiana, principium utique totius circuιtus in pari die faciens, in die vero impari iteram accendebatur . Tales qusdem mixtiones non est uniuscuiusque cUscere . Si qua vero febris primo die exquisita tertiana esse videtur, deinde altero die rursus similem exquisite priora accessonem babuerit, hac toleratu facissima est, duplex existens tertiana. Sic autem redua er tres inuicem quartanae ut plurimum complicantur , quM acce 'num flectes a quotidianis discernit. Neque enim quod singula diebus ac ς ιν fit tutum est quotidianarum indicium, sed G febris i us f m ς' mata 'ecies quotidianam discernit.
ostendit hoc loco Galenus quatuor esse bilibis Se pituitosae, quarum paulo antὰ mentionem fecit, hoc est, tertianae & quotidianae febris complicationes, quas etiam libro secundo de febrium differentiis , capite septimo recenset, mutato tamen ordine. Nam quae hic secunda est, illic quartam facit, M quae hoc loco ordine tertia est, illic secundam statuit, quς vero hic , quarta est, illic tertia facit. Prima itaque complicatio est, qua tertiana & quotidiana intermittentes miscentur . Secunda , ubi tertiana & quotidiana conti'uae permiscentur . Tertia, quando tertiana intermittens , A quotidiana continua . Quina, ubi quotidiana intermittens , & tertiana continua miscentur . Harum autem quatuor iam dictarum
494쪽
t.Si enim Π imo te fiat accessi
placida molestari accendatur, iv qui aegrotantem grauiter assicit atque:molestat , sin αθωδε ς sebris, ut libro quarto de victu acutissim. quidragesimosecundo attestatur Galenus, alia est quam aere oportet. Si enim diuersis horis inuasera prima, quotidianς vero undecima, tum verunt manifera, & quo magis distant, eo erunt etiam manifestiora. Si vero vir que febris eadem inuaserit hora, mixta omnino accessionis species ex tertiano MMotidiano circuitu erit. QSas quidem quartus dies manifeste discernit, quod tum scilicet tertiana in quietem febre vacantem desinat, quanquam artifex aliquas qui
febrium formas ac symptomata earundem, A non tantum diem accessΙonis con- siderat, etiam secundo statim die illas cognoscere, ac discernere possit. Atque ha- .ctenus exemplum mixtionis duarum intermittentium febrium Galenus subiecit . . C terum intermittentium cum continuis commixtio deprehensu dissicilior est. intermittentium
Hinc fuerunt qui hanc mixtionem prorsus fieri non posse dixerunt. Quippe simul eundem hominem ad quietem vacantem febre peruenire, & nequaquam ne febre esse ex tali accideret mixtione, quod tamen fieri non posse videtur. Ita. Sed facile qui talia dicunt refutantur , quod enim unus & idem homo ad quietem febre vacantem perueniat, A simul nequaquam sine febre sit, nihil absurditatis habet. Nam ratione alterius, nempe intermittentis febris, fit ut illius saltem respectu iam febre vacet. Quia vero illi commixta est alia, nimirum con tinua, fit vi huius respectu nunquam sit sine febre. Quapropter praedicta quorundam admiratio non aliunde oritur , ut etiam libro secundo , de differentiis febrium, capite septimo testatur Galenus, quam quod inremittens ignoratur, ea quidem ratione quod aeger nunquam a febre prorsus liberatur. Porro intermittentem cum continua misceri posse Galenus historia quadam confirmat , Vnde nosterilanae ea omnibus palam fit semitertianam cum tertiana intermittente misceri posse, Fuis- tertiana inter- se enim mulierem quandam inquit, quae in diebus paribus horridam habebat accessionem exquisitς semitertianae propriam, id est, eiusmodi cuius magnam partem horror vi supra diximus, occupauit. Vnde palam fit exquisitς se tertiante fuisse accessionem. Quippe exquisita semitertiana non est, Galeno libro secundo Eaeqoisita semiade differentiis febrium,capite octauo teste, nisi ubi tertian A quotidianae febris et qualis fuerit mixtio . Gum itaque aequales magnitudine fuerint,& febris ex hi-le intermittens, & ex pituita continua , accestionis initium fit cum horrore , qui medium inter rigorem & frigesectionem obtinet locum, quorum alterum tertianam febrem, alterum quotidianam comitatur . In diebus autem pari bus horridam accessionem coepisse haud temere dixit Galenus . Nam quum
495쪽
semi tertiana, ut libro primo Epidemiorum, constituti. prima, commentario vigesimotertio idem testatur Galenus, totum circuitum Oao plurimn m& quadraginta horarum habeat , ut alterius horridae accessionis initum in dies pares semper incidat necesse est. Verbi gratia, si diei paris hora prima horrida accessio primum inu
sit, ut iterum sequenti die pari eadem hora inuadat oportet, quod scilicet 'muersum 'hoc illius circuitus tempus horis quadraginta odio cox at. Caeterum in imparibus diebus mane alteram praedicta mulier accessionem habebat,ea quae praecesserat multito minorem,ut altera die, scilicet impari ac mitiore,semitertianae accessio iterum inuadere videretur, quod in ipsa quidem consueuit fieri. Nam ut loco iam citato autor est Galenus, semitertiana altera die mitiore, impari nimirum in quasila quotmdiana invadit, alteram iterum accessionem adfert priori quidem remissiorem minoremue .Quod Hippocrates etiam libro primo Epidemiorum, constitutionis primae,aphorismo vigesimotertio iis verbis significauit. Febres horridae, continuae, acutae,
omnino non intermitentes. Modus erat semiteri unus, una die leuiores, alteraveris iterum inuadentes . Non autem temere dixit Galenustat altera die semitellianae ac- qcessio iterum inuadere videretur.Neque enim vere suit semitertians accessio, ut quae lparibus tantum diebus fieret, sed alicui esse existimari potuit. Non fuisse autem quae sequuntur euidentissimi docent O ct aua enim hora diei imparis accestio cum vehementi inuadebat rigore, omnia exquisitae tertianae, capite tertio huius libri exposita indicia prae se serens.Haec autem etsi tertia noctis hora sudoribus & bilis vomitibus, . nonnihil mitigaretur ac frangeretur, tamen adhuc in secundam paris diei horam
extendebatur, Vbi autem iam prope intermissionem Si febre vacantem quietem v
nisset ursus horrida illa Ninaequalis accessio, hoc est semitertianae, quando scilicet tertiana intermittens & quotidiana continua simul inuadunt, succedebat.Deinde per
uniuersum diem maligne coarctata, Se rursus impetum faciens, vix tandem occludente Sole ad vigorem perueniebat . Quippe, ut testis est lib. 1. Epidem. commen.3. Galenus,semitertiana horridas habet inuasiones ac repetitiones. Quare quum a primo impetu ad incrementum se conferunt, tametsi iam mediocriter progressae viden, tur,alterum horrorem cum constrictione seu coarctatione inducunt,ab hoc alterum incrementum,deinde aliam coarctationem,& horrorem. Coarctationem autem diximus,quam Galenus μος ω appellat, repressionem, submissionem in semitertiana,
a quando scilicet se veluti quiescens reprimit,& coarctat, ac quasi occulta manet, idque propter humorem frigiὸum, qui tardius febrilem calorem concipit. Noctis hora quarta declinare incipiebat. Postea man8 quum adhuc plurimae huius febris superessent reliquiae,augmentum non valde inaequale usque ad octauam intendebatur. De- . inde quum iam manifestὰ vigorem suum obtinere semitertiana videretur, altera ac- cessio tertianae intermittentis per omnia formam seruans succedebat. QSocirca confestim secunda die Galenus hanc febrem ex semitertiana M tertiana esse complicatam 'cognouit .Praeterea Galenus in eam spem vocabatur,ut cito tertiana desineret, semiti tertiana vero longius duraret,& ita euenit. Atque tum quidem manifestὸ reliqua pars quae remansit, visa est sola esse semitertiana,quae utique uniuersi sui circuitus, qui est,
ut diximus, magna ex parte horarum octo & quadraginta, principium in pari aie faciebat, in die vero impari,iterum accendebatur. Ea autem accessio solius quoti dianae fuit. Porro accidit ut interdum duae inuicem complicentur tertianae quarum haec primo die, altera deinceps secundo die accessionem habeat. Haec quidem febris toleratu secillima est, quod nimirum intermissionem, aut saltem remisesionem habeat. Eodem pacto nonnunquam duae quartan inuicem complicantur, quas quidem omnes complicationes , accessionum species a quotidianis se-briSus discernunt. Neque enim quod singulis diebus invadit febris , ideo quotidiana censenda erit, ita enim saepe quis duas tertianas, aut duas quartanas esse quotidianam
496쪽
quotidianam iudicabit: sedinspicienda potius ipsius febris,& eius symptoinatum,quq
supra exposita sunt,species.Ita enim nullo negotio discernuntur.
Oportet tar in omni re prim fert artificem, quemadmodum quistiam Primum fieri rum Iraecepto nominauit, demum ci a amedi opera. 1rtificem au tem fert,e primam quidem maxime uniuersae quae arti subiecta est materiae plices vires crascere, deinceps vero ipsarum mixtiones, quot m quales sint. Nam de medicamelorum compositione se usu eadem est methodu'quemadmo-- dum in commentariuri ipsisscriptu dem ratum est.Ω maidicis materia exigia altera in qua finio quae est hominum corpora, alter Neropn diorum, a quibus,vel per quotmis Tractam quadem rimedicamelis, ad secundam maremiam pertinet.Praesens vero, ass primam. Nunc igitor Insermo nibus de febribus discere oporae quod tria sunt omnia febrium a putridis humorι- tibis: bri, Tias accensaramgenera. Qinam enim auabile, hae qua deplurimaesunt: quaedam vero ex atra bile,quaedam expimita consistunt: Sermo aureis isse haud exiguus est, quod nonnunquam hamoribuου iam dictis male habentibus febris a cendituri neque enim sane quum secundum naturam se habent. Sed in hoc etiam sermone quod non mirum sit, , ex naturasti is humoribus putrefacti ebris ac cendatur,demanseratum est, es quod omnis a iam ebrium variet , ex horumst mixtione. Verum s febres inara vocatae,'adbac quae hecticae appella tur,alia duo gener unt,ab iis quae acutae nominantu eparata. Et quod acuta febri vel algus dictorum humorum putrescente, vel parte Hierone obsista fit. Atata Asia Et quo blemones vox non veterum moresit inaudienda.Omnia vero hac maiam admiratione digna videntur, quemadmodum m id quod paulo ante dictam
est,num antermittens continuae interdum miscera queat. Mn minus autem hoc, quod nulla quiete febre vacate aegrotanti accidente,sola intermittentes misiceiantur Atque hoc etiam euidenter 2emonstrauimus non tertianis solum, aut quotidianis,siam quartanis accidere..-m enim lares inuicem complicantur siue eiusdempnem sint, aenonsaepefecunda incipi priusquam prima in quietem
febre vacantem desinat. Hoc vero in longioribus accessionibus maxime contin Pt. minis quae intraprimum anteruallum cessant sic vero vocant duodecim ces te, horarum 'atium vel multos oportet complicari circuitus, vel ea quae ex inter tarmittentibus composita es ad continuitat peruenire haudpotest. Plurimaό vemo
ita complicatarum febrium medici qui circa haec parumpunt exercitati, si quide
acutores videntur omnes semitertianasi vocant: si vero tardius moueantur, erra
tica3 . Postquam enim semel facultatem arripuerunt putandi, quod in semite tianis multaefant submigiones coarctationesve, m in errancs fine ordine principia, Omnes eiusmodi febres quarum compositionem Moran se tertiana' aut erraticas appellant, etiamst saepe manifessissimam proportionem habeant . Vist ' Sicuti adolescens qui prope autumni finem,prima die, horam circiter quintam febricitare cam exrguo rigore quam coepisset, ac deinde multo vesteri
497쪽
parumsudasset boravim septima priusquam exquisite Messee illa,
rursus cum exiguo rigore febricitare coepit, dein paululum quum Dosset, secunda die horum circiter decimam rursus similiter accessionem habens ,pari quoque rasione noctu sudauit. Post a tertia die hora quidem siecunda curi vigore febricitare cepit, priusquamprior declinatio in quietem febre vacarem dinorer. bis igitur uniuersam febris 'eciem contemplantibus, trium tertianarum ava ruit ese complicatio. Quae enim prima die horam circiter quintam civit, σ1 sequenti nocte rurs/s hora septima, oe quaesieranda die hora decima, omnia tum
pulsibus,rum calori tertianarum propria semabant. Iam vero er quod cum ringore, cumsudor bant,tertianarumproprium habebant. sta astem ea- lrum in quiet febre vacantem desinebat,quodsequentis tertianae accessopriss lincipiebat Proindesi nussa alia inuasise horis tribas aut quatuor aliis homo em lquisite mefebre fuist.Τrium quidem tertianaram complicatio secunda die 'a
rim nobis manifeste diis est. d autem anticipando accessiones haberent, rem tio primum die cognouimus.Nam hora fecunda inuasitfebris, non quinta, quem- admodum in prima die.Tertiani veri circuitus indicia iis quae in prima die om- qnia manefectiora attulit. Ab hoc vero die obseruantes omnes accessones duatas aut tribus horis inuenimus anticipantes. Quare ista qua primae proportione 3 an circuitus puccessone re fondeba quinto die, oriente Solefacta est septimo aut die multo citius,veluti circa horam no lis nonam. Deinde quae post hanc eadem proportioe hora noctis seeptima.Quae vero deinceps secuta est hora quartasebat. Quae autem huic buccessi rursus hora quarta.Quae verost hunc, ginta. deincepssexta. Decima autem aprincipis accessio hora octa uafacta est.Propor tione huim alae duae post septimam circuitum non solum non anticiparunt, seu etiam tardius inuaserunt.Unde iam omnibuου manifestissime apparuit, iis etiam qui semitertiana esse ipsamputabant,quod plurimum decepti essient. inpe longitudine accessionum ad octo horas citracta, ipsaque accessionis insi enon amplius anticipantesia duabus horis tardius occupanthin quietem febr a: cantem accestiones. deserunt. Et sic jampaulatim de unitudine aliquid demen- Stes, cessaueruntprimim quidem qua leuissima erat, deinceps vero qua magni M'. dine secunda,ese tertia quae istarum vehementissima erat. -d ipsum non mediocrefuit testimonium,ipsas ab initio statim tres tertianaouisse. Sed cuius gratia omnia haec dicuntur,ad hoc nuc rursus reuertor, quod exercitari oporteat, quo
Amplices assectus exquisite dignoscamus, ut scilicet quam sedi consistuntflatim
primo die facile cognoscamusInuicem vero complιcatos, si nonprimo die, saltem fecundo, vel tertio, vel omnino quarto exquisite dignosiamus. Nos igitur haud latuerunt secundo die hae tres tertianae, non sane alia de causa, quam quod earundem naturam exquisite no stebamus. Tale enem quid in morborum dignotionibus accidit, quod per totam vitam omnibus nobis contingit. Quippe amicos qui nobisfamiliarissimisun erlongum interuallam flatim primo intuitu
498쪽
- nosi sisSi vero quempia emel, aut bis vid in , auisem quidem, sia ηο δε non etiam hunc ibter neque pere longum interuallum, neque confestim
cog scis . sed nonnunquam multo tempore ambigimus ac dubitamus nam risius, verbigratia, i Socrates fit.&ὸ tur m in morbisse habet. Proprium
cuiusquesignam est,quod qui saepin contemplatus romptὸ agnoscit, potissimum Abrisi ulla huxbis lex oeselus fuerit Febrium igitur quae citra laborantem locam m
moribusputrefactis accenduntum tres suntprimae ac plicessormae, una tosam altera melancholicarum, tertia biliosarum . si quis exquisite tha.
uulin Orfim ac selas cognostere duerit, baud etia difficulter earundem ma-
Hortatur hoc loco Galenus ne quis artis opera aggrediatur, nisi primum artifex sa- Artifex quido fitctus sit.Artifex autem fiet bi primum quidem & maxime simplices uniuersae materi quae arti subiecta est facultates ein vero ipsarum mi dones quot A quales sin NM. est isti gnouerit.Id quod medicamentorum compositio & usus liquido demonstrat. Nemo ,1 π' biviis'
enim recte componere potest medicamenta,neque etia compositis probe uti, nisi sim ne, copositis replicium,ex quibus composita constant,secultates prius exquisit8 cognouerit, quemadmodum copiose in commentariis de medicamentis tum simplicibus, tum compositis demonstrauit Galenus. ocirca nemo etiam se in dignoscendis febribus fore artificem speret,nisi prius simplices febres exacte pr noscat. C terum quum medicis du yplex sit materia,una in qua finis si id est,quae sanitate fruitur. Η cautem non est nisi hominis corpus quod veluti materia in se sanitatem recipit. Altera vero materia medicorum,non est nisi remedia per quae,vel a quibus finis Si sanitas fit.Tractatio quidede medicamentis ad secundam materia nempe praesidiorum per quc consequitur sanitas, pertinet Praesens vero quae est de febribus tractatio, ad primam materiam, id est, corpus humanum quod statibus corripitur Sc molestatur, spectat. In ea itaque tracta- tione hoc primum discere oporte quod omnium febrium qu a putridis humoribus iis, ' μ' oriuntur &accenduntur tria sint genera .Quaedam enim a flava bile excitantur, & hae quidem plurimae sunt, ac tertianae appellantur. Quaedam ab atra bile acceduntur, Mquartanae dicuntur. aedam ex pituita consistunt, atque quotidianae nominantur: quemadmodum libro secundo de differentiis febrium capite primo D secundo, Gai nus copiosius monstrauit.Et sermo quidem ille, quod ex humoribus iam dictis male habentibus te putrefactis,le non quum secundum naturam se haben accedatur febris, prolixus admodum est, quod ex hoc loco Galeni iam citato, ὀζ aliis nonnullis ubi de
harum febrium noticia tradi euidentissimum fit. In eo enim sermone etiam demonstratum est, non esse mirum quod ex humoribus natura frigidis putresectis accen datur febris,idque capite iamcitati libri quarto : Praeterea ibidem demonstratum est, quod omnis aliarum febrium varietas ex horum humorum mixtione fiat,idque capitibus. 8 &.s .eiusdem libri Porro febris diariae&hecticae alia duo genera suns ab iis oriesuta cistia quae acutae dicuntur separata. Sunt enim in uniuersum omnium febrium genera tria. generama. Vnum,quod in spiritu accenditur,&diaria dicitur. Alterum, quod in solidis accenditur,& hectica vocatur.Tertium,quod in humoribus consistiti& putrida appellatur, ut copiose admodum libro primo effflarentiis febriu Galenus ostendit C rerum acu ες--ς tae febres sunt, quae vel ab aliquo dictorum humorum putrescente fit, vel ob partem quae phlegmone obsidetur,quemadmodum supra &fusius capite sexto paulo ante ciutati libri dictum est. Demonstratum quoque est,quod vox phlegmone hoc loco non .cto, quo osit veterum more,pro φλογωσει scilice Mussienda. Nam Hippocrates Dalii veteres, ut do usi par
499쪽
alibi copiosius monstrauimus,phlegmonem pro omni calido A asseruescente tumore acceperunt .ideoque sub hac voce herpetas,er3sipelata, carbunculum A alios eius generis calidos tumores complexi sunt.Quapropter quando Galenus sebres a phlegmone fieri ait, phlegmonen accipit pro tumore supra effervescentiam dolente,duro,&tactui renitente .Porrd omnia quae hactenus hic & alibi de febribus a Galeno commemorata sunt,multis admiratione digna videntur, quemadmodum etiam id, quod in- . termittens cum continua misceri quear, A quod intermittentes ita sibi complicentur, ut aegrotanti nulla prorsus quies febre vacans accidat: quod tamen Galenus nonia
Cur interminen tum tertianis,aut quotidianis sed etiam quartanis euenire euidenter demostrauit. e. ἡ-. 2 de causa accidere sole nisi quod 'pe ubi plures inuicem intermitten-
nulla quis labie teS complicantur,secunda accessio incipit, priusquam prima in quietem febre vacam vacan accidM. tem finiatur .Quod in iis potissimum accessionibus accidit quae longiores sunt. Qispitiis: isti'. ' pemus febribus tertianis quae intra primum interuallum,hoc est, intra duodecim horarum spatium,cessant, vel multos circuitus complicari oportet, vel ea quae ex intermittentibus composita est ad continuitatem peruenire non potest. QEod nimirum propter accessionum breuitatem, antequam prima inquietem febre vacarem finiatur, secunda accessio non succedat Hinc est quoὸ Galenus non temere dixerit in longi ribus maxime accessionibus aecidere, ut febris quae ex intermittentibus tertianis composita ea d quietem febre vacantem haud perueniat . Quare si duae tantum tertianae - exquisitae inuicem complicat essent, propter accessionum breuitatem exquisit enim tertianae accessio ut libro secundo de differentiis febrium capite tertio testis est Gai . nus,duodecim ad summum horarum aequinoctialium spacio finitur ad quietem febre
vacantem peruenirent .Quod ne accidat, multas febres tertianas exquisitas complica- Tertianae pro- ri oportet,aut iis aliquas accedere quae productae vel extensae tertianae vocantur,quaruali quae in accessione Galeno eodem in libro, capite octauo aut ore,vigintiquatuor horas absumunt: aliquae triginta,nonnullae triginta sex,&aliquς etiam plures .Pr terra norat hoc loco Galenus quorundam medicorum inscitiam,qui omnes complicatas sobres paulo acutiores ac celerioris motus, semitertianas vocant,contra eas quae tardius
mouentur,erraticas. Nam postquam illam sibi facultatem arripuerunt ut putent in semitertianis multas fieri submissiones seu coarctationes,ut comprehensum est,tζ inem raticis esse sine ordine principia, omnes febres quarum compositionem ignorant:se mitertianas, aut erraticas nuncupant, etiamsi ubres sic compositae manifestissimam Ηistoclitabita proportionem habent .Quod ex historia cuiusdam adolescentis qui triplici tertiana la te Eus qui triplici borabat ostendere conatur Galenus Is san8 adolescens in fine autumni primo die ho- αδφ' circiter quintam,cum exiguo rigore quum febricitare coepisset,ac deinde prosunt. do vesperi parum sudasset,postea hora noctis septima priusquam adquietem febre vaca ntem prior accesti operuenisset liacum exiguo rigore rursus febre correptus est, M' quum parum sudasset,secundo die horam circiter decimam,tertiam accessionem ha-Mns, noctu,ut antea, dauit.Tertio deinceps die hora quidem secunda iterues curib l, gore febricitare coepit,priusquam prioris accessionis declinatio in quietem febre va cantem desineret. Galenus itaque quum 'niuersam febris speciem diligenter contem' platus esse trium tertianarum esse complicationem cognouit. Nam febris quae pririno die horam circiter quintam inuasit, it ea quae sequenti dein nocie hora quide septima,& quae secundo die hora decima corripuit adole entem, omnia tertianarum propria indicia,tum in pulsibus,tum in caloris qualitate,seruabant.Nulla vero harum inuin febrium in quietem febre vacantem desinebat,idque idia,qudd sequentis tertian accessio semper prius quam praecedens nita esset,incipiebar.Quare si nulla alia sebris inuasiwer, horis tribus aut quatuor adolescens ille sine febre esse potuisset. Trium autem tertianarum complicationen sibi secundo statim die esse manifeste deprehensam Galenus inquit,idque t dictum est,ex febris forma diligenter considerata. Quod
500쪽
autem anticipando accessiones haberent,non nisi tertio die pri m cognouit. Nam tertio die febris,hora secunda,non quinta, quemadmodum primo die nuasit, adeoq; tres horas integras anticipauit. Praeterea tertius etiam dies omnia indicia tertiani ci cultus iis quae primo die apparuerunt manifestiora attulit. Mum itaque a tertio die omnes accessiones obseruasset Galenus, duas aut tres horas anticipare deprehendit. Quocirca accessio illa quae primae in circuitus successione respondebat,quinto die oriente Sole facta est,hoc est,post duodecimam noctis.Proinde si accessiones primigertii,3t quinti dierum contuleris,lunc tertii diei accessio primi respectu,quatuor horas, A quinti diei,tertii respectu,duas horas anticipauit. Septimo die accessio multo celerius Invasisinempe hora noctis nona, adeoque quatuor anticipauit horas . Dein quae nono die facta est accessio, eadem proportione, duas nimirum horas anticipando,hora noctis septima inuasit.Accessio autem quae undecimo die inuasi hora quarta facta est, ideoque tres anticipauit horas.Rursus quae die decimotertio inuasit, ordineque septima fuit iidem ut ea quae undecimo,quarta noctis hora facta est,adeoque in vigore tum febrem fuisse significauit Octava accessio die decimoquinto facta, coepit post occupare,quinta enim noctis hora inuasit, certissimumque declinationis signum suit. Quae die decimoseptimo facta est,hora noctis sexta inuasit, eademque proportione, ut prior,hora una post occupauit.Decimonono die facta accessio, quae apricipio decima fuit,octaua noctis hora inuasit,adeoque duabus horis post occupauit. Propo tione huius accessionis decimae,alite duc post septimum circuitum factae, id est,octaua A nona,non solum non anticiparunt, sed D tardius inuaserunt, priores duae una homra, posterior autem duabus,praecedentis respectu,horis. Quod secilῆ exsequenti schemate studiosi supputabunt.
st Accessio. I. a. s. q. s. 6. P. g. s. m.
Febris 3 Dies. I. s. s. . s. II. 33. Is I 19.
Circuitus. I. a. s. q. S. 6. . 8. 9. Io
Vnde manifestissime omnibus apparuit, praedictas sebres, propterea quod celerios motς sunt,non fuisse semitertianasmeque quod tardius motri sunt,fuisse erraticas.Naquum longitudo accessionum esset iam ad octo horas contracta, ipsaque accessio no amplius anticipasset,sed duabus horis tarditis inuasisset,sebres in quietem febre vacantem finitae sunt .Proinde sensim aliquid de longitudine adimentes tandem cessauerunt, primum quidem tertiana quae leuissima,& caeteris mitior erat,deinceps vero quae vehementia ordine secunda,& tertia quae omnium trium erat vehementissima.Postre m Galenus causam affert cur omnia haec copiosissimi dixerit, hanc nimirum, ut medicus se exerceat, quo simplices primum affectus dignoscat, ita ut ubi soli consistu nullo negocio primo statim die illos agnoscat .Quum vero inuicem coplicati fuerint, si non primo, saltem secundo, vel tertio, aut omnino quarto die exquisit8 cognoscat. , Hinc est quod Galenum hae tres tertian secundo die non latuerint, naturam emtirbus abund8 est expositum. Caeterum similitudo quae in contextu sequitur explicatione,quod intellectu facilis si non eget.Socratis autem &Corisci quem Socratica sui sese Strabo libro decimotertio philosophum testatuGnominibus hic Dalibi saepe exempli. gratia utitur,haud secus atque Dionis ' Theonis. Pr terea sormas diximus febriuCAPUT X. Oram vero omnium quae locis phlegmne obsiesis acciduniforma u
tique composita est. dam enim loci indicis se ferunt, quaedaaute causae ipsum Laeetis. Veluti inpleuriticis succingen s costas me brana tanquam Iocus laborans phlemone obsessa necessario dolore, Dolor pungetic