장음표시 사용
521쪽
laborantis alvi, temperatura, oe quaecunq; alia hs coata, de quibus paulo ante dictum est,con deranda. Et oportet utique ex iis facta si rit mentis,eorum etiam quae non disia sunt recorderis: longum enam esset omnia recensere.Post haec accessionum circuitW considerandi sunt ae term=quam die,
vel quarto, vel singulis diebus sue nequaquam fant, quemadmodum in iis qua
proprie Synochi nomnantur vadere licet. Si enim festinauerint, ct consectam periper anticipauerint horam,oe multo uehementiores fuerint, oe tertio quouis die occurrerint,celeriter iudicium fore monsrant. Sι vero lente moueantur,
eadem invadant hora, cir singulis diebus fant, longo post tempore iudiciam fore
significant Deinceps in iis quod maximum est, conta Tiones intueri oportet, sharum maxime est tu dignis mutationibus mentem adhibere. Si enim in diebus indicibin fant, quod sequentes iudicatorii dies hominem nt a morbo liberaturi, annuntiabunt.Summatim enim, ut anpraecedentibus libris dictum est, uniae a morborum coinitutio, per quatuor commemorata genera cognoscetur, de quibasis Hippocratem maphorisimu in hunc modum disseruisse diximus . . vicessiones, confiitutiones morbi, anni tempora, Cr circuituum inter se incrementa, is me quotidie, ae alternis diebu siue longiore tempore fant, indicabunt. Delm
ri ceps ait. ι cr ex iis qua superueniunt, veluti in pleuriticis statu si flam
o quidem incipiente morbo appareat,abbreviat 'postea appareat, producit. Rurima autem narrauimus inprimo libro de iis p peruenientibus signis, quae tanta Aionem morbi demonstrant: quopacto a iudicatoriis vocam signis i m- prematis disserant Sit tur borum memor es, stera te facilip nostendi oe diagnoscendi optimi iudictis in hoc libro facultatem adepturum.Reliqua enim artificiosa quadam coniectura praenoscuntar.
Iudicium quod Quum in eo quod praecedit capite quomodo optimum iudicium, quod iam prae-Drux m*st RV sens est init cognoscendum exposuisset, nunc quomodo id quod futurum est sit prae--πω . noscendum monstrat. uatuor autem modis idipsum posse prinosci docet. Primum exmorbi natura,consideranda nimirum num h c biliosa, aut pituitosa, aut melancholica, aut ex iam dictis mixta fuerit.Indicia autem quibus hae naturae cognoscunturi in capitibus tertio,quarto,& quinto praecedentis libri scripta sunt. Secundo ex anni' tempore, aegrotantis aetate,& temperamento, ac aliis quae huius sunt συ ιχὸρ , hoc est,ordinis Sc cognationis,de quibus paulo ante,in capite nimirum quod praecedit, D libro primo, capite quarto. Item libro secundo, capite tertio D sequentibus dictum est. are quum hqc omnia inter se sint cognata,dum unius ex iis fit mentio,reliquorum recordare oportet, quod scilicet longum esset omnia omnibus in locis recenses. re.Tertio ex accessionum circuitibus, siue ij tertio quouis die, aut quarto , aut singulis diebus, aut nequaquam fiant, quemadmodum in Synochis vocatis febribus videre licet.Siquidem habent hae unam duntaxat accessione ab initio ad finem perpetuo manentem,ut libro 2 .capite.ε. diximus.Si enim festinauerint accessionum circuitus, ac semper consueta anticipauerinthpra,aut vehementius amixerint,&tertio quouis di6 invadant tum morbum hunc cito iudicatum iri significant.Si vero tarde moueantur, atque eadem invadant hora,ac singulis diebus reuertuntur,tardius morbum iudicari
522쪽
demonstrant,ut copiosius libro primo capite tertio ostensum est. QMo prinosiatur futurum iudicium ex concoctionibus ipsis. Si enim in diebus indicibus apparus rint, tunc aegrum sequenti iudicatorio die a morbo liberatum iri denunciabunt,ut libro primo fusius est monstratum.C tetam quod uniuersa morbi costitutio. e so ma extansdictis quatuor generibus cognoscatur,libro primo capite tertio Asequentibu ubi aphorismum primς sectionis duodecimum interpretatus est Galenus, piose dictum est. Desuperuenietibus etiam signis in libri primi capite septimo plura narrauimus. are quum omnia haec in iis qui praecedunt libris fusissime sint explicata, uberiorem commentationem haud requirunt. Qeod si itaque hora omnium memor fueris,sicilῆ optimum iudicium Adignosces,&praenosces Reliqua autem iudicia,quae non sunt optima,non certa aliqua,sed tamen artificiosa coniectura asiequeris.
Optimum vera iudicia quod sanestium simpliciter iudicium vocari diximus, non coniectura sed certo qui 'iampraemuerit. Omnia enim in talibus mombis signa ab initio flati ericulo vacare videntur. Quum istur omnino eiusmo di fuerint, inprimo quaternario iudicium denuriant, queadmodum inprognosti cis ita scribens Hippocrates docuit. nomae febres, er quae cum securi missignissunt,qAarto Hefiniuntur,aut antea. Fieri enim nequit quin febris qua se curissima omnia signa habet,c P quaeperniciosissima, haec non in primo qualemnario occida illa vero liberet aegrotantem.Sicuti siparum discesseri haec quidem asummeperniciosis, illa vero asumme salubribus, non contingit eiusmodi febress primum transcendere diem.Num vero iudicium vehemens'conflictatorium fiat,aut mediocre,aut neque omnino iudiciumsed simpliciter solutis,non etiam ex
perniciosis er salubritassigni sed aliis praenoscitur.Duo autemseunt horum v
ne Ta,ma udo,oe motus morbi. In quibus primis flatim diligenter exercitari oporte ut i afacile amore ac fletae morbi discernereposimus. Se ecie quo modo digno cere oporteat, in secundo horam commentariorum dictum est. Teretiana enim, quotidian GT quartana, semitertiana, spleuritis, oeperipneumonia, phrenitis morbi flectes sunt.Ω vero benignus,aut malignusfuerit morbus, exsubsequentibus 1 mprematis cognoscitur, quae omnia propemodum Hippocrates in prognosticis enumerauit. His autem annumerare oportet concoctionis, cruditatis Da.Magnitudo vero ex motus morbi,ab iis diuersabunt. Debiles equidem exiguae febre interdum Ialde malignae seunt, seliae callidae oe deurentes t inquietudinem Des m ae sitim intolerabilem asserant,attamen nonnunquam nihil habentpericuli. Dictu autem antea est, nihil differre me quis vehementia siue magnitudinem morbi nominet. . iis autem omnibus motus disser m ex temporepanisi accessionis cognoscitur Quis enim in singulis accessionibuε quatuorsint partes,principium,augmentu vigor, declinatio,velfebris a liqua bra omnes celeriter percurrit, aut tarde, vel nonnullaου ipsarum cuiusnonnulla3 vero tardius Si igitur omnes celerite errean it,
quod ad iudicium festinat manifestum est,m omnino febris illa est intremittens.
Neque enim feri potest,ut quae omnes celeratre pereurrat, cotinna etiam maneat:
523쪽
, quis Ia Dei vero quod eam qua in quietem febre vacantem desinit,intermittentem isco Continuae aut febris omnino vnapars aliqua longa et , interdum etiam duae,s,hoebis, toti s tres,oe omnes. Febris quidem erus qgae proprie Ρηοchus nominatur, vigor vig0x ς istin diuturnus est imo tota haec febris vigor existit. Eius vero qua non s D cbas,
non tamen in quietem febre vacatem desinit, vigor aliispartibus si diuturnior, motas est celer si vero breuior, tardus. Quam itaque morbi sipecies, oe mutuit is, Gr motus, oe mos fuerint definita, edi species ex propriiso tomatis tau
ta, magnitudo vero ex eorundem qualitate, motus asstem ex tempore partium a
cessionis, mos vero ex θ tomatis quae seuperueniunt , adiectis quoque tempore anno egione,natura, imilibus, nunquid quispiam seruabitur, aut morietur, ad tria ba Eempespeciem, morem magnitudinem, respiciens inllentes. Potissimum autem ex tis, mori animum attendere oportet
o, sessi sisalela Ηος inloco Calenus docet quod optima iudiciu, quod solem,absoluto sermone dictitis pi nosti- simpliciter,ut capite secundo huius libri dictum est,iudicium vocatur, non coniect x. - ra artificiosa, quemadmodum reliqua,sed certo A firmiter praenoscatur.Omnia enim in talibus morbis signa statim ab initio periculo vacant,& securitate pollicentur. uuitaque omnino secura fuerint signa, in primo quaternario futurum iudicium nuncibbunt,quemadmodum in tertio prognosticorum aptior .a. Hippocrates docuit .Quam quidem sententiam,& alia quae hic in contextu sequuntur, quum libro primo capite decimosexto abunde explicauerimus, non est cur hic longiores esse velimus. Opti-iba ὀhis , - migitur 9 pessimum iudicium ex signis saluberrimis D pernitiosissimis cognosci , tur. um vero vehemens aut conflictatori u πωιςαορ Galenus nominat, quodno si- Num morbus sit ne difficultate M labore fit aut moderatum sit futurum iudicium, aut omnino nullum, his., ' ista bab, simplex solutio,id quidem no ex pernitiosis,& salutaribus signis,sed ex aliis, quocunoscendum. rum duo sunt genera,nimirum magnitudo, & motus morbi cognoscitur . In iis igitur nos diligenter exercitari oportet, ut ipsa scilicet a more,& specie morbi discernere v leamus. Porro species morbi quomodo sit dignoscenda, in capite tertio, ὀζ sequentibbus aliquot dictum est.Species morbi,sunt tertiana,A quotidiana febris, pleuritis lae. Num vero morbus sit benignus seu mitis, aut malignus, ex iis quae huic superueniunt di succedunt symptomatis deprehenditur.S3mptomatis autem quae morbo succedunt cococtionis it cruditatis signa annumerada sunt. Caeterum magnitudo Amotus moroad., , . i specie di more morbi differunt. Accidit enim interdum ut debiles leparu febres, qui febre, inter propter sympIomata quae illis succedun valde malignae sint,& periculum minentur. dum malignae, Contra accidit etiam ut ali febres sint ita calidς & deurentes,adeoque vehementes,ninquietudinem simul M aestum,& sitim intolerabilem afferant,& tame nihilominus nihil periculi habent .Quod autem magnitudo nihil avehementia distet libro primo capite tertio est expositum .Porro ab iis omnibus,nempe specie, more, ac magnitudine, differt motus, qui certe extempore partium aceessionis, hoc est, principis augmenti, vigoris,& declinationis,depreheditur. Si enim celer est morbi motus, has omnes quatuor partes breui tempore percurrit Si vero tardus ,longo. Accidit autem ut interdunonnullas ex iis quatuor partibus citius, nonnullas vero tardus percurrat. Si omnes celeriter pertransit morbus,adeoque motus eius velox est, quod ad iudicium properet, id est,non procul absit iudicium anifestum est .Febris autem haec quq omnes partes accessionis celeriter pertransit 8 numero est intermittentium . Neq; enim fieri potest Ut febris quae omnes partes cito percurrit maneat continua,sed intermittat,necesse est. Si enim non intermitteretia continua manereth accessionis partes celeriter non pem
524쪽
brem Galenus vocat quae in quietem febre vacantem desinit, ut fusius libro secundo de differentiis febrium capite primo,& secundo monstratum est.Continuς autem febris omnino una aliqua pars longa est,interdumetiam duae,&tres,& nonnunquam etiam omnes, out vel est tertiana,quotidiana ut quartana. Nam quari a cotinua singulas accestionis partes longas habet.Febris aute eius quq proprio Syno inus appellatur, sicut est ea species quae Graecis μι πιι ι &-dicitur,vigor diuturnus est,r imo uniuersa febris vigor est.Quippe a principio us ignem aequalis permanet, nec ullam habet remissionem,sed tantisper hominem deliri donec tui mores illam essicietes aut absumantur, aut concoquantur,aut utrunque patiantur. Eius m sebris quae hoest Synochus,haud tamen in quietem febre vacantem desinit, h0c est, continuae, si vigor aliis partibus fitdiuturnior tuc motus est celer,id est citὰ febris haec finietur. Si vero vigor caeteris accessionis partibus breuior fuerit, tardus est motas, adeoque non itaci id desinit Nam quis est qui nesciatquὀd ad velocem febris motum requiratur ut caloris vehementia seu vigor non sit breuior quam aliae accessionis partes, sed longior Breuis enim vigor febris etiam segnitiem seu motus tarditatem prae se sere. Gum itaque medico qualis sit morbi species, irnum magnus aut paruus , celeris aut in dioris motus itis aut malignus,fuerit definitum, idque ex propriis symptomaris Ddem quantitate,tempore partium accessionis,& ex symptomatis quae succedunt, adiectis insuper tempore anni, regione,natura,&similibus, victus scilicet rationequcant cessit,ac temperamento,de quibus omnibus libro primo te secundo dictum est, nunquid Ner seruabitur,aut morietur sciet, modo ad speciem agnitudinem, Amorem morbi respiciat. Potissimum autem mori animum attendere oportet. Maligno enim morbum,magna ex parte vehemens te laetate iudicium comitatur. Contra benignum et mitem,moderatum it salutare.
quid vero iudicabitur morbus aut minus, primum quidem ex momoe Num sud Fuis.
magnitudine cognosces dein exspxcie ipsi Meostia ea anni tempore, cir aliis quae huic cognata sunt. iis quidem quae succedunt non omnibus, sed ex iis quae pauli ante dixi,quae cum iudiciis iam incipientibus inu um, aut parum ipsa ant uertunt,qua virque propriesigna iudicatoria vocamus.Nam quam trifaria quaeri ' succedunt diuisesint,in ea quae morem ostendere consueuerunt, P ea quaesudiciu
fore in propinquo significant, praeterea in ea quae non solum ut signas etiam ut causa3 iudicii flatuimus, primam quid Rex iam dictis genus simplex est, quae
dam enim ipsorum praua,quaedam verasi per bona exsunt ecundum uero tertium inon semper idem neque sendere,neque essicere solent,stora morbi temporibus variant. Deus autem omnibus in libro primo abunde dictum α' φι- ε,-Flati. cuitatis frtur gratia ante oculos ponatur aegrotus quis am, qui primo die euid tissimasalutis ia habeat: Hic enim omnino in primo quaternario morbus nietur: num vero per iudicium,aut solutionem agnitudine GT paruitate δε
tur.Siquidem Di,omnino iudicantur,qui vero exigui fuerint,soluunturbolum. . .
Dies autem iudicii, ex motu invenietur Nam si febrasonochus siue connenssue laz, A rit, ν nullum erratum commissum Hsemper enim huius oportet meminisse cinquarto die futurum esse iudicium 'erandum . Si vero continua fuerit, isi magnia rudinem ρο motam intueri oportet. Fieri enim potest ut in tertio, aut quinto die
525쪽
iudicii; accidat.Tertio quide si morbus magnus sit, celeriter mouectarististo aute die, non admodsi magnus fit,nes celeriter moueatur. Quippe istaru iaaccesside taurem oportet. Ais itarum est ut in leuiore die iudicemUiuri ad ut OArchigenesiis tantum per uniuersasua vita viderit. o vero in Lucusq; borabemel. SAt s hac causa est, suemddmota etiam in libris de diebusiudicatoriis
diglani est viridiciis se a suarta inirentum quintum trans eratur dis
celer iter iudicatur morias, speracutus. In omnibus autem pera cnu. et conmentes ominoseiret: se vel continuas , sed quae tertio quoque die
.ccessionem haberi;ἡDesse est Continentes quidem rarioressunt,s ubi nihil er
tumsuerat,in quarto ruricantur,natarapropriis circulitibus ad iudicrumpemo uentente.υ Ἐση acndit,ut nullus error admittatur. Continua vero qua in ac- ''iscession lusiudicantur,tertis, aut quinto die merito soluuntur. Si enim interdum
'uarto etia die iudicetur , trine accessionis,quae tertio die trahati tar. Qua enim circa bsdecimam, stersi gratid, ei tertia horam inua is accessio, aut tertiano S aut quarto die iudicium adfert. Otiando itaqueprimo die s item enim haedicenda euidens aliquod concoctionis signumuinris periculo vacantibus, iam quidem certo scias quod primo quaternario morbi solu- men 'accidere necessest. Quodsi etiam magnitudine eius in 'stiri; una distes, Auod eum iudicio soluetu Ex motu lique, morbi , quo vel tertio, vel quarto,vel i quinto et iudiciusterare o neGiquide celeriteradmodu moueatur,tertio vem quod odo tardius, quinto, si aut cottish fueri quarto. Motus celeritate adis T lius morbi m nituis se anni lepus,mina 'regio, alia quacus naturaese bilis apius dicta sunt. Tarditate verio motus,cotraria. 1 late em ηδε-lesces, natura catadrosim inedia,Cy' labore, ac cibispotibusq; biliosi iudiciu temm vi die fiat adiuuabuto seni quae praecessit copii sitio abudesicca, πω
sens eirim regio in qua aegrotat natura calidior fuerit. Si vero etia tertiana iudicia tuc populatim grassatafuerint,certior coisctara est.Quodsi sa cocurrat cotrari m motus morbi tardio neque magnitari essura digna, te in byber. num,aeger autem vel naturalituitosor,aut declinantis aetatis, in quinti diei accessionem iusicaamperuenturum Eserare oportet. Verum magμ etiam ,sioe regi
: tim vagantur quintana, cir alta sproportione restondent, ocium scilice satis tas,im ciApimit plurimo ante tempore comesti . Morsus igitur alius aegram Fisi, subiiciatur nullum adhuc manifestum concoctionis signum habens, neque t mmo,neque in secundo diebus,neque tamen perni rosem,sed omnino periculo vaca tia omniaseruabitar videlicet etiam iste sed in primo quaternario non integinisi serabitur. Oportet litis te diligenter animaduertere, nunquid aliquodUamfflam tantactionissignum ostendat.Nam si hocmi, viseeptimo dis morbus, mado interdum nullus error admissussit,soluatur necesse est. Nam veriope riudicuum. 'vel no e magnitudine morbi discernendum. Manifestamenim est, si magnu A
526쪽
ri omnino cum iudicio solai. Si vero etiam celeriter motus fuerit, etiam mam id fer Proinde oesi aliquis error, non tamen admodum ma us, apudVrotantem assis uerit, omnino etiam cum iudicioseluetur, mita Didem inseptimis iudicium occursurumsterandum. Q sed si non admodu velociter moueatur, ae uis vero eri rapud hominem commissu uerit, in nonam diem iudicium trans re tur. Rursus rotar Him aeger jubiiciatur ex iis quipericulo vacant, qui die se
tremo primum manifestum aliquod concoctioni gnum babet: hic quidem si magnus fit morbus,m celeriter mo eatur,undecimo mam, quam decimoquarto iudicabiturSi vero minorsit, non omnino velociter moueatur, decimoquartopo
tius quam undecimo iudicabitur. qui alii Dis definiendum erit, si etiam iuuenis sit, natura biliosu'm ae Loe in r ne natura calida, oenior vinctus ratio,σpraesens constitutio 3mma ad calidius υσgant, omnino in undec mo die ille iudica tur quemadmodumsi omnia contraria iis quae dictasant aegrotanti despuerint,decimo quarto Si vero nonnulla quidem assuerint, nonnulla verὸ non,atque interim aliquis error admissus sit, vi undecimo die iudicetur morbus feri nonpotest.Saepe vero neque decimoquarto,ubi maius fuerit erratum. Si verὸ ' nihil fuerit erratum,mixtaque sint θ tomat exercitato ac acuto tum medico, .
ut ea quae maiorem vim habent gna discerna m illi quod ab ipsispraesenditur iudicio ma s da in hisice adeὸ ambiguispraenotionibus, opus erit. Quod si veri non in ipsoseptimo die tamen in aliis quae sunt inter septimum cir Indectit se Tmam,id quod futurum est exquisite inuenire licet. Si enim vel magnitudo,vel vem . licitas motus morbi in iisdem diebus intendatur,ac concoctionis signis statu di i gna adiectio factabuerit, huiustmodi aegrotus undecimo die iudicabitur.Q ab modum si contrarioueri η in jecimoquarto. Subiiciatur frtur rursus aegrotus gihi qui in morbo vacante periculo primis diebus tardiore ebris motum habeat usque admodum perurenti febre laboretsed cum signis cruditatis: quὸd quidem intra decimamquartum huiusimodi non liberetur morbo,iam manifestum est. Si verὸ in illa ipsa,velpsease temporibus morbi definietur. Namprincipi signa diu durantia,morbum esse diuturnum monstrabant . umenti veri etas quarto, aut septimo apparuerint die, aliquid decimoguarto sperandum est, undecimo a tem definietur. msi haec tria in hoc die concurrat, motus velocitas quaesus scienter sit aucta, febris magnitudo, praeterea manifestum cococtionis an-dicium, decimoquarto iudicium edi di vero etiam,s anni tempus, O aetas, natura agri, quacunque alia js protortione restondent, ad iudicisceleritatem conferunt&ye solum manifestum concocti vetusignum undecimo die appa- rea neque tamen mis imagnitudo,neque motus celeritas urgeat indecimoquanto b audiudicabitur.Sias anni tempus, ct aerias laborantis quaecuniueiis cognata punt ad n dius declinen 'rte morbi solutionem in 'vigesimosum os randum est. sed mixta Fodammodo fuerint,m dies aerimusquartus conco ictionis signa ab an satis auxerit decimo septimo die iudiciana occurretia- ωυσθ
527쪽
neque deci quam aliquid nouatum fuerit,diligenter admodum iis qua decimo. j septimo sata sunt animum attendere oportet. msignum quod in eo apparet, l, si dismum erit,etiams exiguum admodum fuerit, ex vigesimo die indiciam fore
. COMMENT IUS. lysi morbus per Postremo huius capitis loco Galenus nunquid per iudicium, aut sine iudicio mor- . . A,' EM ' fini/tur,quinque ὀ rebus cognosci posse ostendit, nempe ex motu, magnitudine,
qudue a ictu, A specie mores,anni tempore,& aliis quae huic cognata sunt,atque iis quae morbosue cog oscituri cedunt,non quidem omnibus,sed ex iis quae paulo ante,capite nimirum secundo b ius libri commemoraui,quae cum iudiciolam incipiente inuadunt, aut parum ipsum anteuertunt,& propriε signa iudicatoria vocantur.De quibus etiam capite .uom-uo libri primi,& capite decimoquarto dictum est, ibidemque inter cauera ostensum est signa quae morbo siccedunt esse triplicia,nempe quae morem morbi ostendunt, id est concoctionis & auditatis signa, haec enim mitem vel malignum esse morbum ostendunt: li quaein propinquo fore iudicia significant,hoc est,iudicatoria,&quae non signorum tantum iudicatoriorum , sed causarum etiam vicem obtinent. Primum autem horum generum simplex est,hoc est,idem perpetuo ostendere natam, ita nimi. rum ut quaedam huius generis,nempe cruditatis signa perpetuo praua sint: quaedam vero, concoctionis scilicet,semper bona Secundum & tertium,id est,quae signa solum . iudicatoria,aut signa,&causae simul sunt,non semper idem ostendunt,&essiciunt ses pro morborum temporibus variant.Si enim in principio,aut augmento morbi apparent,malum ostendunt Messiciunt iudicium. Si vero in vigore Se postquam conc Aionis simul signa adsunt apparent,bonum,ut locis paulo ante citatis fusius est monstratum . Caeterum quae hactenus in hoc capite a Galeno dicta sunt, ea nunc exemplis' 'Θ ασψύνtitistii aliquo quatuor nimi fum,illustrat.Primum est aegroti, qui primo die euidentistima quarto suturum salutis signa habet,huic enim in primo omnino quaternario morbus finietur , prop- t causas supra expositas.Num vero morbus ille finietur per iudicium , aut soluti nem, ex magnitudine,&paruitate morbi definiri potest.Si enim magnus sterit,per iudicium finietur Sin exiguus,solutione Dies autem in quo iudicium latura est, ex morbi motu invenietur.Si enim febris fuerit continens, & nullum erratum admissum sit huiusnaque semper meminisse oportet, qudd scilicet error admissus iudicium etiam remoretur sperandum est judicium in quarto die esse futurum. Si vero continua fuerit um non solum motum, sedlcmagnitudinem intueri oportet. In hac enim febre fieri potest ut aulin tertio,aut in quinto die iudicium fiat.Tertio,si febris magna fuerit,&celeriter moueatur:Quinto autem die, si non admodum magna fuerit,nequeotitiesueu acto lariter moueatur Cur autem necesse hi ut iudicium incidat in tertium aut quartum,sione e curriti haec estratio,oportet enim iudicium cum accessione c6currere,hoc est, oportetvt inacsessione elurimum iudicium sat Quum autem febris continuae accessio in impa risus di s fiat i in iisdem etiam iudicia occurrant,necesse est : Mocirca raro admodum accidit 'tan leuiore die,in quo sebris remissio st,febris iudicetur, adeo ut Archigenisse non iii si bis per uniuersam suam vitam Loc die febrὰ esse iudicatam vidisse scriptum reliquerit.Galenus semel tantum se cospexisse attestatur. Atque haec qui, sies: dem causa est,qudd nimirum in accessionibus plurimum iudicia accidun veluti inlibrpbra etiam dediebus iudicatoriis dictum est,ut iudicium saepe aquarto die; inquq aki morbi peracuti qui febresnpn sunt iudicantu in tertium, autquintum traia fetatur . cest qu&d Hippocrates libro sexto Epidemiorum,sectione secunda, apta, ab Uf:lib.Epide.ita scriptum reliquerit Febres v in intermittentes diem, altero via cum iudicio rigorem obtinent Mequinto in septimum circi, itum. Qui autem quam die tu turmqr Amguisit8 peracutus est, ut se aes prunae aph. , piissim ost
528쪽
dimus omnes autem peracutas febres necesse est vel continentes omnino sebres esse, vel continuas,sed eas quae tertio quoque die accessiones habent, id est,tertianas vela dentes. rterarum enim sebrium nulla ex peracutarum numero existit. Continentes
quidem rariores sunt, tr ubi nihil erratum fuerit,in quarto iudicantur Habent enim v- nam accessionem, Galeno libro secundo de differentiis sebrium capite undecimo teste, quae ad quartum, magna ex parte, extenditu Et tum quidem natura propriis cricuitibus, quos in iudicandis morbis, quando proprio utitur motu, 8c ab alio non impellitur , obseruat, ad iudicium venit.Qui autem illi simi circuitus ibro primo capite decimosexto exposuimus. Raro autem accidit, nostris promim temporibus,ut in continentibus nullus admittatur error deo saepe usque ad quintum,aut septimum , Galeno libro secundo de differentiis Lbrium capite undecimo teste, iudiciu m extrahitur Continuas vero quς no iuxta numerum dierumsed in accessionum potius circuitibus iudicantur,in tertio aut quinto die iudicari cosentaneum 'est Si vero interdum quarto etiam die iudicantur,idipsum certe accessionis ratione, quae fit tertio die,accidit.Nam accessio quae circa undecimam diei tertii horam, hoc est, statim pθst Solissccasum,invadit ut tertia nocte aut quarta die,prout in hanc,vel illam vigor accessionis inciderit iudicium adsert. Quando igitur primo die manifestsi aliquod concoctionis si1gnum conspexeris, & reliqua omnia signa periculo vacant, tu certo scias morbi solutionem in primo quaternatio futuram. Quod si magnus etiam fuerit morbus,cum iudicio soluetur. Motus vero morbi,diem iudicii significabit,num scilicet tertio,vel quarto,vel quinto iudicium sit futurum. Nam si celeriter moueatur, tertio: si vero quodammodo tardius,quinto.Sin continens fuerit,quarto,propter rationes supra dictas.Motus celeritatem adiuuant anni tempus calidum, aetas, regio, Malia quaecunque natura biliosa sunt. Tarditatem autem motus, contraria, anni nimirum tempus Mgidum, fas,regio,natura,& victus ratio praecedens Fgida. Verbi gratia,si aestas fuerit,& laborans aetate adolescen natura calidior,& vsus sit inedia, labore, cibis & potibus biliosis,tunc omnia licciuuabunt ut tertio die iudicium sal:praesertim si quae praecesiit temporis constitutio abunde sicca fuerint,ir praesens etiam constitutio,it regio in qua aegrotat natura fuerint calidiores.Si vero etiam iudicia quae passim fiunt in tertium incidunt diem,certior erit coniectura. od si vero omnia contraria fuerint,&motus morbi tardior, neq; magnitudo effatu digna,hybernum tempus,aeger autem natura biliosus,aut aetate desinans,in quinti diei accessionem peruenturum effeiudicium sperabis, idque magis si etiam regio stigida & humida erit,& teporis praesens constitutio similis Se iudicia quae passim fiunt in quintum inciderint diem, Si alia,ocia
scilicet,satietas,&victus praecedes pituitosus accesserint. Atque de primo,quod in primo quaternario futurum esse iudicium demonstrat,exemplo,hactenus Nunc alterum alenus subiicit exemplum, quo quando in septimo sit futurum iudicium ostendit.Rursus, inquit, alius sit aegrotus qui nullum adhuc mani sestum concoctionis signum neq; a Vis, primo,neque secimo die habeat, neque tamen ullum adsit pernitiosum signum,sed omnia periculo vacent, seruabitur quide etiam iste &no morietur,in primo tame quaternario non integre t morbo liberabitur. Quapropter diligenter animum attendere oportet num quartus dies aliquod manifestum concoctionis signum ostedat Si enim aliquod in eo apparuerit eptimo dirimodo nullus error sit admissus, morbus soluetur.Nunquid vero per iudicium,vel non,hoce magnitudine morbi cognoscerer.Magnus enim si fuerit,cum iudicio soluetur.Si vero etiam celeriter moueatur, magis idi psum cotinget.Proinde etiamsi error aliquis, haud tamen admodum magnus st commissus,tamen nihilominus cum iudicio soluetur morbus,& quide die septimo. Quod i
si velociter moueatur morbus,error ramen aliquis emtu dignus admi S sit, in nonu detano,uelecti die iudiciu transseretur Tertiuexemptu udicium n. vel . occursuru die demostrat. m quino lar
Sit itaque aeger qui nullum habeat periculosum signum,&septimo primum die mani-
529쪽
festum aliquod concoctionis signum in eo se ostendat,morbusquemagnzs sit,ir celeriter moueatur, hic quidem undecimo iudicabitur die. Si vero exiguus sit morbus,& non omnino celeriter moueatur,decimoquarto iudicabitur. Verum aliis etiam si Dis definiendum erit num undecimo,vel decimoquarto i udicium sit futurum Si enim aeger est iuuenis,& natura biliosus, aestas etiam est, regioque calida,victus qui praecessi vprcsens temporis constitutio ad calidius vergat, in undecimo iudicium expectandum erit.Sin omnia contraria fuerint,decimoquarto iudicium occurret .Quod si Veiano- nulla ex praedictis rebus affuerint nonnulla vero defuerint, atque interea etiamaratu aliquod admissum fuerit, in undecimo iudicari morbus nequit,sed in decimumqua tum incidet iudicium Saepe vero neque in decimoquarto iudicabitur morbus ubi ni- . mirum erratum magnum admodsi admissum fuerit. Si aute nihil sit erratu,ac symptomata ipsa mixta sint, tum quia ambigua iam est pr notio, exercitato & acuto medico opus erit, qui ea quς maiorem vim habent signa,ab aliis quae minus possunt discernere sciat,& qui illi iudicio quod a signis maiorem vim obtinentibus priostenditur magis fidat, quam alteri quod a signis minorem habetibus facultatem significatur. Caeterum si in septimo die id quod futurum est medicus exquisite inuenire nequit, tamen idip sum poterit in aliis qui inter septimum &undecimum sunt diebus cognoscere. Nam is vel morbi magnitudo et motus velocitas in iisdem diebus augeatur,ac concoctiὸ-nis signis effatu digna adiectio facta fuerit aegrotus ille in undecimo iuὸicabitur: que- admodum si omnia iam dicta contraria fuerint,in decimoquarto. artum exempla quod a Galeno subiicitur,quo pacto sciri possit quando decimoquarto morbus iudicetur, demonstrat. Si enim aegrotus laboret morbo haud periculoso, uprimis diebus motum tardiorem habeat, neque admodum perureti febre correptus sit signaqueauditatis adsint,quod quidem intra decimumquartum huiusmodi morbo no liberetur, manifestu est.Anvero in quartodecimo,aut postea,ῆ morbi teporibus dcis emetur.Na frincipii signa si diu durant,morbum esse diuturnum mpnstrabunt. Si vero quarto, aut septimo signa augmenti apparuerint die,aliquid decimoquarto esse futurum sperandum est:quale vero hoc sit,undecimo definietur.Nam si tria haec, nempe velocitas motus quae abunde aucta sit,& magnitudo febris, A praeterea concoctionis signum aliquod manifestum,concurrant,decimoquarto iudicium fiet.Idque magis accidet si anni tempus,& aetas,&natura aegri,& quaecunque alia iis proportione respondeat, id est, l calidafuerint,adiudicii celeritatem conferent.Si autem manifestum concoctionis si- gnum solum in undecimo apparet,neque tamen magnitudo morbi, aut celeritas v geat Madsit, in decimoquarto haud iudicabitur morbus.Quod si vero anni tempus,& laborantis aetas,& quaecunque iis cognata sunt,ut est,temperatura,regio, con stis utio, victus praecedens,&id genus alia, de quibus iam si pedictum est, ad frigidius declinent, solutionem in vigesimo die fusuram sperandum est. Quod si mixta quodammodo fuerint iam dicta decimusque quartus concoctionis signa abunde fatis auxerit, non in vigesimum,sed in eum potius qui hunc praecedit iudicatorium diem, nempe deci- mutnseptimum incidet.Si vero neque decimoquarto aliquid noua tu fuerit, diligenter admodu iis quae decimoseptimo futura sunt animEattedere oportet. Na signu quod in eo apparer,fidissimum est,ideoq; etsi exigua est i me vigesimo die iudiciu fore prae-mostrabit. Quae qua omnia sint manifesta,&rationem e superioribus notam habeat, non est cur prolixiorem commentationem requirant Quapropter ad sequentis capi tis enarrationem progrediemur. CAP V T V.
Uod vera haec omnia iudicia quae enumerauimus omnmmtoptima,
hoc est,periculo vacativerfecta offirma, si quis Oia quae ab inimdictahum secutuse, nullaenadem rati eget. inseriem cs optimissignis, et ex te optima cococtionesu necesse soptimae :
530쪽
LIBEM III. 24o quandoquidem sola contactio iudicii celeritatem, salubre ecuritat signi- ,,
sicat. Neque enim animo concipereticet, in exquisita concoctione morbis malam rudicrum occurrere. Exquisitaven concoctio in vigore si . . tque idcir-2222 Ποῦ ω flasim ab initi, admonuimus in nullo praenoscendo sic esse exercuandum tin morbi vigore . Si enim victus forma hanc resticiendo constituitur,m in illo' rutam. optimum fit indicium, lac est omnium iudiciorum regula: si enim id quod buic proximum est,semper eo quod mam distat melius existit: in nullo Oseexercitare oportet medicum, ut an praenoscendo vigore . Em enim ut in die decimoquarto a te vagor speretur, aut vero propter morbi magnitudinem, aut motus celeritatem, aut pro re aliud externum irritamentum iudicium inun
decimo inuadat, ut perfectam ipsam, aut omnino bonam filere fieri hau potest: sed ut prorsus in metu sis per hoc tempus necesse est, praesierim ubi morbus non omnino sericati vacat. Quod siquidem salubris esse apparet, ne vel cum gravibus θ tomatis iudicium fiat, vel non perfectum, vel o V ωπῶ, .
no reuertatur necesse est vereri: adeo morema quaedam in concoctionibus,s P qm i propterea etiam in vigore, vis est.
Principio huius capitis Galenus quod omnii iudicia, de quibus praecedenti capite o=um iudicis. dictum est, omnium sint optima, id est, secura persecta, & firma, nulla egere demonstratione, duplici de causia, docet: quod scilicet eum optimis signis 8t exquia si te optima concoctione fiant, quae cert8 la, Hippocratis testimonio, iudicii ce-LEpiisse a. teritatem, te lalubrem secusitatem ostendit .Nemo enim animo suo concipere po- 'test in exquisit 8 optima concoctione,malum occursurum in morbis iudicium. terum quum exquisita concoctici non fiat nisi in vigore, ideo hortatur Galenus, quod etiam supra libro primo capite primo, si nono illum fecisse constat, ut in Mara in praeno nulla alia re sic se exercitet medicus, ac iis vigore praenoscendo, idque duabus po- scino vigore leti stimum de causis Primum,quod nulla victus serma morbo conueniens, nisi eo co- gnito, constitui queat, ut paulo pdst fusius monstrabimus . Secundo, quod in eo non nisi optimum fiat iudicium, adeoque omnium iudiciorum regula sit. Nam omne iudicium quod vigori proximum est', semper eo quod magis distat melius est. Quod exemplo seu hypothesi quadam Galenus monstrat Esto, inquit, ut die decimoquarto spes sit sere vigorem, verum aut propter morbi magnitudinem, vel eiusdem velocitatem , aut propter aliud externum irritamentum , anni nimirum tempus calidum, regionem item calidam, iudicium in undecimo inuadat, ut omnino bona, Se persecta sit fieri nequit, seὸ ut in magno sis metu toto Eoc tempore necesse est, praesertim si morbus non omnino sit extra periculum. Non enim hoc iudicium fit nisi temerario natiirae motu, te antequam coticoctio sit perfecti. Si autem salubris sit morbus,tamen verendum est neves cum grauibus symptomatis iudicium fiat, vel non pe sectum , vel tale quod reuessionem minetur, idque nulla alia de causa, quam quod iudicium fiat nondum exquisita appurente concoctione, de
extra vigoris tempus . Tanta certe in concoctionibus, it propterea etiam in Figore quae hoc tempore tantum, ut comprehensues est, fiunt, vis esse solet.
Namsi morbi nonusti in vigore non iudicatisιnt, ut in declinatione ih icctur feri nequi stiracsis em emes vigoris lepus rea resfuerint, bi paulatim sediselauniar. Et nullum sane est vore elapso, me quidem iudice ortis periculum. in peticulum