장음표시 사용
501쪽
quia inusa es inferet sed bunc quidepungente ac late ext sh ο quod Iubaeras
pars membrana t. les emmsunt membranarum,quaesensusunt 'aeditae, δε-lores.Etsane quia pars est e numero instrumentorum qua re 'irationi famulan-- iur,necessario animal dissiculter 'irabit. Quoniam vero ena cordi proxima est, disse ulli, ψώ facile aliquid feruoris inflammationbue ei imparti ita vero hoc acci hanmille
corripietur.inmadmodum eo quo pulmonivicina est,prompte etiam illi stu comuni cabit asse me steri r quiι sit adeo mollis ac rartu ut omne humidasub utia prytesus gere queat Tufet igitur copes homo, non tameflata om equar hed qui deplar um G quod crassius est aphlegmone defluxerit, tufiendo e
ins fluet.&veialam oe' tenue,irritabat quide necessario, ita ut tu moveat rata
st R Pi RV ψ -ex repriusquam coaceruatu simul cococtu,copi assimul ac cras lim se Et uerit. Verum hoc quide ipsius assectus, m no laboratis loci inditius.Pas iquam enimpathema exquisite costrictum fuerit, velut alligam in se se νη, aersum cohibuerit inplearinhs in quibus nihil equitur epicit. Quum verbabum e laxumfuerit,m pulmoni aliquad impartierit, tunc illi plurimum tusi tam vero magispatuitosius,aut biliquot phlegmonen procreans humor, e - sputem sadicia. rarum formascies. - 'amosa, σ rufa, pallida, Iaa rubra, nigra expuunt Qua vero horum 'um Uunt,maospituitosium xum de monstrant.Quae autem aualyncere biliosum. Quae vero rufa, amara bilis axum m ista ed mixtum esse non paucum perosium excγementum cummaa bile significari s multo plus, ubi pallida quis expuerit Sic nigra quoque, melanchol cum fluxum ostendis.utiemadmodum quae colore mam quodamodo rubra sim plurimu quide sanguini paruaute amarae bilis humore piciente phlemone participare m ra ideo, omniustutom hac sunt mitissimascutituto,nig omnis
se ZM emut indicia. Exigua vero II tomat exigua nificam indiu. quaquam igitur omnia omnimpropriasunt iasingula prppriu alicuiuspeculiare in diciussitenim qκae duo aut tria simul gnificare videntur,si accuratὸ bae eluira altero quidem eorum quam iis accidunt laborantem locum, altero autem ast. fectum,altero ipsius magnitudinem,altero aliquod eorumθ confluuntari muta, ζω. ' plomatum m cant. Pulf igitur pleuriticoram haec omniasignificat, atqui noomnia dem modo. Verum quidem una cum tensione durus est, laborantem l cum esse neruos m monstrat. Si ve serratilis, asse Zam ese phlegmonen. Sin celer simul creber,m magna phlegmonen febre equi. Si verosingula quae diximu gna maiora,aut minora fueram,aut mainum, vel exiguum esse ectum Dificabunt. hi autem hoc exempli patia nunc dixisse sussciat, neque enimiam institui de laborantibus locis tractare,sicati neque de febribus, aut si , aut causis si singulorum horum memini . simul viam quandam qua in iis oporteat exercitari monstrare volens, quam si quis habet, etiamsi ni b d seorsim de iis quae diximus
502쪽
amatisfuerisi ex adiis quae secriptasunt,quod reliquum sinuenire. Quum veros simul utilitatem singulorum quae dicta sunt indicare vellem, oe disserentias fel bnum rum, assema causarum, ipsorum Ialorantium lota
Symplomata quae phlegmone obsessis locis eueniunt duplicis sunt generis. Quaedaenim locum laborantem indican qu dam uerΘ causas locum ipsum I dentes Qus locum laborantem indicant in pleuritide,qui non est nisi costas succingens membrana, nive duplici, g verbi gratia quatuor numero sunt symptomata.Primum est dolosiquod nimirum la f. rans Iocus est neruosus,& is quidem punctorius & extensus,quod scilitat locus laboras membrana sit.Talis enim dolor,ut etiam libro quinto de laborantibus locis capite se- Dolor. cundo testatur Galenus,hoc est,qui est perinde ac si locus vel intendatur, vel pungatur,apleuritide inseparabilis est Secundum symptoma quod in phlegmone costas lac spirandi disces cingente accidit,est spirandi difficultas,quae non alio nomine accidit nisi quod pars laborans sit 8 numero instrumentorum respirationi seruientium. Quippe membrana quae hoc modo laborat intercostales vocatos musculos,qui respirationis organa sunt, ut in libello de causis respirationis testis est Galenus, ambit, ut ea phlegmone obsessa, necesse etiam sit musculos eos quos attingit,laedi.Tertium symptoma est febris acura, Febris aeuta. quae ideo accidit quod succingestis mebrana cordi vicina est deoque facile illi aliquid Τferuoris inflammationisque impartit. Q narium symptoma est tussis, quae non aliam Tufiix ob causam si quam quod succingens membrana pulmoni suum asiectum communi,ca adeoque humorem qui a phlegmone defluit pulmo,quia mollis ac rarus est prompte in se suscipit. Atque haec quidem iam dicta symptomata quatuor locum laborante inpleuriticis ostedunt.Caeterum si id quod a phlegmone defluxit plurimum & aaD sputum. sum fuerit um sputum etiam,quintum quidem pleuritidis symptoma apparebit.Si vero idipsum paucum te tenue fuerit,irritabit quidem,ac tussim mouebit, nihil tamen c. aeger expuet, priusquam coaceruatum simul Acococta,copiosum simul&crassum la- 'ctum fuerit Verum expuere aliquid aut nihil omnino,non quidem laborantem loch sed affectum ipsum indicat .Quippe quum malum exquisite costrictum fuerit, A quasi vinctum te ligatum in se uniuersum fluxum cohibuerit, pleuritidem sicca, Dinqua nihil expuitur,efficit.Si vero abude laxum fuerit,id pulmoni fluxus aliquid impartie-At,tunc qui eo laborant malo tussiunt,atque expuunt.Et animaduertendum hoc loco,Galenum propemodum Methodicorum loqui more,qui,ut libro primo therapeu- ticae methodi capite tertio,& in libro de sed is metipse autor est,duos tantum esse simplices morbos,quorum unum Ἀγν , hoc est,adstrictum,alterum vero eo Iislsi,id estfuxum seu laxum dicebant.Sed non est quod quispiam alio nomine iis vocibus usum es b. se Galenum putet,quam ut illis pleuritidis,seu phlegmones costas succingentis mem 'brante,differentias,exprimeret Esse enim differentias potius morborum, quam morbos,loco paulo ante citato luculenter admodum Galenus ostendit.Et quide esse differentias morboru & non morbos, quae sequutur manifes 8 uincut, ita enim subiicit . Speciei igitur phlegmones, A non laborantis loci hoc, id est, puere aliquid,aut mi nus,inditium est.Qualis autem sit ille qui phlegmonen procreauit humor, 8 sputoru sputorii so MArma cognoscitur Namsi spumosum quod expuitur fuerit, humoris defluxumpituitosum esse de strat.Sivero flauum, syncere biliosum.Sin rufum, biliosum etia istud fluxum,atqui mixtum non parum serosi excrementi cum flaua bile esse significat: Semulto quidem plus,ubi sputum pallidum fuerit.De differentia vero horum trium colorum,rufi nimirum, flaui,&pallidi,libro primo capite duodecimo abunde dilata est.
503쪽
Porro si sputum quod seuritici expuunt nigrum fuerit,melancholicum fluxum mo- strat. Quod autem colore quodammqdo rubrum fuerit, Asere ad cerasorum colore accesseri plurimum quidem sanguinis, parum autem amarae bilis phlegmonen procreantem humorem participare mostrat, ideoque hoc omnium sputorum mitissima, sicuti nigrum exitiosissimum est. Caeterum magnitudo symptomatum,affectuum magnitudinem.significant.Sunt enim affectus symptomatum,quae illos sequuntur cauis, ut copiosius libro primo de symptomatum causis capite secundo, Galenus monstra- Non omnia sim, uit.Denique non omnia symptomata omnium quae in corpore sunt propria suntln-Ptomata omnisi dicia, sed singula peculiare alicuius inditium existunt. Quippe quae duo aut tria simul is, ουν es significare videntur,si acurate haec perquiras, altero quidem eoru quae in illis sympto- icia miliere. matis accidunt laborantem locum,alterum aute assectum ipsum, altero ipsius affectus magnitudinem,altero autem aliquod eorum quae consequuntur symptomatum indi-Pulsus pleuris cat.Quod pulsus pleuriticorum exemplo Galenus liquido demonstrat. Nam ille haec ς' R omnia significat,non tamen omnia eodem modo Nam si illi accidatidurities una cutensione,laborantem locum esse neruosum significat Si vero serratilis,affectu signi secat esse phlegmonen.Si eidem accedit celeritas, frequentia, A magnitudo; symptomaquod phlegmonen consequitur,nempe febrem indicat. CVod si vero singula eorum quae diximus signa maiora aut minora fuerint,aut magnum aut paruum affectum si- 'gnificabunt.Postremum Galenus causam affert cur hoc loco laborantium locoru metionem secerit . eum vero quς ab eo afferuntur explicationem nullam prorsus requirant,ad alia quae mox sequuntur enarranda, progrediemur. z CAPUT XI.
Nili igitar omnibW banc exercitatum esse oportet, θῶ rimis die
bub morbi flectem exqviste cognoscere voluerit . Vel enim I pleae est febri vel composta,vel cum laborante loco, vel diaria,vel hem-ca. Verumsis plex fuerit omnino humoris qui ipsam procreavit indicia affert: si vero composita, ex quot simplicibus compsit uerit IebnbAs, tot etiam hamoram: multitumem indicabit. at si hac demonstrabit numera momturnus eram. CV metu etiam si melancholicusfueri Si vero bilisu brehis temporis erit. Sic etiam laboras locus qui in assio est mora,calidas raras, c princeps,acutiorem fore morbum portendit.Qui vero neque in asino motne his is
gidus ac densus, ignobili in limus produci tempus gn cat. Simili mori tiam lectus, siquidem dissicilis motus fuerit, frigidior ac densio diu duram
rum indicat Sinfacile mouebitur,calidiorque ac rarasrfueri cito solui. Eodemcto de causis etiam iudicandum est.Proinde quicunque accurate totam morbi ΘIudieatio quid podem cognouerat haud exiguam portionem adpraenotionem habebit. Hora 2 ρομ ' maidio m repentino certam ne fiunt, solutione quasi ci e H dicationes appellari Aicebam febrium quae ex callias constant humoribus proprias separandam.Post has, qui quesuntpartium principumfacile mobiles, Gr calidi assectus. Diaria vero m hectio ebres,Gr sine ma a perturbati
minime celeres faciunt mutationes Verum quod etiam ha3 interdum, nomine abutentes,iudicia vocent, insequentibud dicetur. Iam vero finem imponere praesenti volamus sermoni,m una omnia qua prius dictasunt ,summa redisses.
504쪽
principio huius capitis monet Galenus quod eum qui pes mis diebus febris speciem
exquisite cognoscere voluerit,in iis omnibus quae dicta sunt exercitatum esse Opom pia Ium ψε sesteas Febrium autem species deprehendet medicus, si vel simplicem, vel compositam, ut deprehedutura vel cum laborante loco existentem vel diariam,vel hecticam esse sciet: Quod si vero speciem fibris deprehendit, una etiam quae sit ea unde haec nata est, causa intelliget. Si enim simplex fuerit , verbi gratia tertiana, tum eam ex bile esse procreatam monstrabit J Sin quotidiana, ex picuita . Si vero quartana, ex atra bile: Quid si autem composita fuerit, ex tertiana nimirum A quotidiana ut ex duabus febris .haec constat, ita etiam a duobus natam esse humoribus, bile scilicet D pituita, indicabit. αε,α ὀ ista Porro suum medicus febris speciem, humoremque unde procreata est cognouerit, inde etiam num breuis, aut diuturna sit futura sciet. Nam si humor unde noscitur febris sit pituitosus, necessario, utpote frigidus ac crassus, adeoque ut soluatur difficilis,haec febris diuturna erit, idque magis si melancholicus fuerit humor, vi in quartana,quod is solutu adhuc sit difficilior. Si verθ biliosus,breuis febris futura est, propterea quod is humor facile soluatur. Atque ita primo quidem ex specie tum febris,
tum humoris eam procreatis nu breuis aut diuturna futura sit, cognoscitur. Secudo, ex laborante loco idem cognoscitur. Si enim in frequenti est motu, Si calidus, A rarus, . ac princeps, breuiorem & acutiorem morbum fore significabit. Quippe motus, calor, & raritas, omnia quidem ut citius soluatur morbus efficiunt. Quibus accedit quod locus laborans princeps est, a quo natura quicquid est noxium quam potest celem rimῆ amouere ac propulsare festinat. Contra si asuduo motu laborans locus de-
stituitur, frigidus quoque, densus, ac ignobilis fuerit, in longius tempus extrahi morbum significabit. Nam motus priuatio, frigiditas, ac densitas,singula ad scilem morbi solutionem conducunt. Quum autem ignobilis sit, ad illam depo-
nere potius superuacua , quam ab ea propulsare natura conabitur. Tertio ex af- ri . sectu ipso, num breuis aut diuturna sit futura febris cognoscitur: idque eodem quo G tira laborante loco modo. Quarto ex ipsa causa, pari quidem ratione, prout illa scilicet vel calidior frigidiorve, rarior aut densior, facilis vel difficilis motus fuerit. Quapropter quicunque totam morbi hypothesin curat ε cognouerit, non modicam partem ad praenotionem habebit .Hypothesis autem non est nisi causa vel ne- 'Fossiectgotium de quo controuersia est,certis quibusdam circunstantiis circunscriptum Pri-ici Iurisconsulti speciem, recentiores autem casum legis nominant. Vt hypothesis hoc quidem loco non sit nisi causa morbi, vel morbus suiS circunstantiis circun-cifeehiscitis scriptus. Circunstantiae autem morbi sunt , locus in quo consistit, num calidus, fri- morbi. gidus, rarus, densus, princeps, vel ignobilis sit. Causa, num calida, frigida, humi da,vel sicca fuerit. Item tempus, & id genus alia quae capitibus tertio, quarto, &quinto huius libri dicta sunt. Has itaque una cum morbo si quis cognoueri non paruum ad praenoscendum progressum se fecisse putet . Nam hinc virum periu- dicationem , aut citra iudicationem morbus ille finietur sciet. Quod febrium ex- tione aut ei ha i Iemplo Galenus ostendit. Quae enim ex calidis constant humoribus, hae cum ma- mincrebus Dgno M repentino certamine, hoc est, cum iudicio, finiuntur. Celerem enim motum habent. Post praedictas febres, per iudicium soluuntur affectus partium principum facile mobiles, Si calidi. Vt autem affectus , ita etiam una febres quae illos comitantur. Diariae autem febres, it hecticae, sine magna perturbatione, nec subitas permutationes faciunt, adeoque sine iudicio paulatimve soluuntur. Appel-
505쪽
Uulitas in morbis mutationes velis ansceTe, necesse tibi erit ut sprimum principium, era augmentum, vigorem, , declinatione L cognoscas acpraenoscas. Haec ipsa vero ex morbi lipeae, re-tagioncm anni tempore, una cum illis quae iis cognata sunt cir cui tuum proportione,'adhac ex iis quae succedunt, a sequeris. E morbi sique decie, ad has tres simplices primas resticiens febres, ne epit uino mel cholicam, bilissam. ercitato autem te vi primum exquisitas ct legitimas ita cognoscas, ita enim o aliquando compositas inuenirepoteris.Exquisitavera Ioex M seMς - legitimae tum sunt,quando aetas, s annis temptas, regio, confli Eo natura, victus rario quaepraecessit, praesentia II tomata, oe in summa tinuae febres. omnia quae praedissa sunt 'eciei humoris conmeniant . Quum itaque humores in venis manet, connuae ab ipsis febres Mnt. Si vero monetur,m in oes corporis partes propelluntur hae qua cu rigore aut horrore inc insic cum sudore in quietem febre vacante niuntur, febres generantur. Est autem ex ipsis temtiana quidem
intermittens, m continua,breuis temporis.Quartana autem jntermittens, m tatinua, iuturna. Manus vero iis diuturna quotidiana intermittens continua.
Principio huius capitis,ut in fine eius quod praecedit est pollicitus, omnia sere quae
in superioribus sunt tradita breuissimo quodam epilogo repetit, nempe quae alicui ad subitas praenoscendas mutationes,sive iudicationes morborum cognitu necessaria sunt, febrium citra phlegmonen ex humorum putredine natarum exemplo usus. γε autem omnia quae a Galeno hoc loco asseruntur sitnt clara admodum, Si supra, libro nimirum primo & secundo abunde exposita,non est cur prolixiorem addamus enarrationem. Vnum tamen nobis praetereundum non erit,hoc scilicet. Vbi nos conue .lὲ initi LimVS constitusto, hic Graece est κῶαασις. Non significat aute hoc in loco nisi praeia
sentem aeris constitutionem, qua in significatione Hippocrates stipe in libris Epide
Si haspropte cognoscere sciueris, haud etia de cale erit eas que in labora basticis cosi tinuenire.In omnibus enim phlegmone obseessis partibus,humorvi a:. h,sthm, Τη ς ώ prsibe disturi probibet, Uim humoresputrefacit, statim quos coelebris exuix lore quenda malignu accendi qualis etia in omnibus aliis qaae putruerunt m
ratur.Qbndo itas huius caloris modus plex fuerit, alicui praedi iam ebrisi necessario assimilatur. Mus autem si verum dicere oportet, una ex illis es, vel bilios vel melancholic vespituitosa. Audivisti vero Hippocratem alicubi dicentem,qui sunt morbi acuti,aut quod bos acutos nominat morbo quorum febres. omnino continuaesunt.Proinde eorsim ac perse singulas cognscere febres dueris, non etiam difficulter,neque quum simul pulmont aut lienis, aut recoris,an ventriculi aliqua phlegmonefuerit,deciem eius dignosces,et totiW morbi quoad soluatur Amtudinem prae sies. Omnino enim fluxus qui phlegmonen eo vel fanae bilis est,uel atrae, vel pituatae. Si i Ptur Esncerae ac multae flavae bilis fuerit, tunc e sipelata, et herpetas facit, Si vero atrae bilis fuerit, cancros,
506쪽
smantur malorum. cumque verὸ a pituita lamente in tumorem attolluntre, oiaemata
haec Memata vocantur Nudus igitur ac seolus unusquises eoru pιos dixi As bumore,quodlibet dictam madoru exquisitsi efficit. Saguini vero permixtus,et deinceps in aliqua irruti parte, velfcir sari vel e sipelat aue, vel aedematομεμ-cit phlegmonas Scirrho G quiis,meliabolicus D sipelatsM vero biliosus. Oeri yuines mare με tepimissus. Qim vera sanguis ipse eradu natura se habes impactus in loco fluxioni obnoxio patruerit,maia quide phlegmone est. Simplex aute exesa febris acceditur similis maxime diariis qua exadenum phlegmonis orii K n-er adenuphlegmone ex bono Ganguine. Manifestu vero quod quubis putre stare caeperit, non etiam bonas manet ed biliosus . is in eo illud obseruatur, τ α - isti quod tria sint uniuersi placiufebriu genera. Quae enim ex putrefacto san- sPinciam quoda odo biliosa sp utis in naturalibussermonibus recte demon Iratu est, quo anguis ex moderatast caloresaEa vero,explurimo, atra autem febri ex abunde immodico.Quicquid igitur pingue leue insanguine est, a si bitis Quod vero crassum ac velutifex est , ubi immodice excalefactam exaruerit, iatroibilis Fit vero quandos atra bilis, qua aua bilis a satur. Duplex enim plax geneiatio. eius generati is modus osten us es.Omnes igitur quae ex laborante aliqua particula accenduntur febre aliquem praedictoram vel plicem, vel composimia racterem habebant. Simplicem quidem, quando unas humor aliis abundepraua-luent. nfimplicem vero quando mixtificultaue apparuerit.Nonnunquam autem no apparet bolum, sed Gr ex aequo cum altero dominatur. Interdum etia tres viribus aequales comiscetur. rum que admodum eum quisicit visu, mel, γ' aqua seorsim exquisite cognoscere,nes horu mixtio latebati eode etiam arbitror mo
do neque is quis Talaspraedictarum febriam exquisite dignocerepotest, harum
mixtaonem ignorari Quare principium omnium eiusmodi optimum est, faue tres febre quotidianam tertianam, Or quartanamposse exquisite cognosce similes enim ipsis omnino sunt etiam iisdemproximae continua.Non rotur ad ures c Obscuria comeratisne fed paucag ac manifestaue omne tibi exercitationε rediga. Im iis enim exercitatas acile primis diebus morbiformam genusve deprehendes.
CO M MENT ARNU S. Quum paulo ante Galenus breuiter admodii quotliodo febres ex humoru putredine natae cognosci possent exposuisset, nunc qua ratione quae exlaborantibus locis oriuntur febres dignoscantur ostendere pergit,inquiens,Si easquc ex putridis generantur humoribus febres prompt8 cognoscere sciueris,facilὰ quoq; eas quae ex phlegmo ne partium quarundam procreantur inuenies. Modus enim generationis Laltu sebria cis Eheso, ,hinis est In parte phlegmone obsessa humor ita impactus est, ut subinde probε difflari emonεereati, nequeat,quare confestim putrescat necesse est.QUd ut citius fiat,calor etia qui in parte illa excitatur efficit Nam,ut autor est capite 3 libri de inaequali intemperi e Galenus, seruet qui in ea est sanguis, adeoque fluxio ipsa calida est.Debent autem,ut idem Gaio in lib.s.t .metho.capites est,cuae putrescunt tum calida humidaque esse, tum vero eis idissicilem difflationem transpirationemve habere.Qu'd copiosius etiam librounde- da sunti
507쪽
cimo capite quarto ostendit. Putrefactus autem humor statim calorem malignum accendit, qualis etiam in omnibus aliis rebus quae computruerunt generatur . Id quod etiam capite et . libri de morborum causis Galenus iis cousrmat verbis . Ex ' putredine calefiunt tum corpora reliqua omnia, tum maxime semina di stercora. 'Caeterum stercora putrefacta plurimum calefieri eleganti historia libro tertio, de temperamentis capite secundo, Galenus monstrat, ubi ex stercore columbino iam putri it excalfacto domum in Misia Asiae conflagrasse tradit . um itaque caloris a putredine excitati modus seu forma fuerit simplex, alicui simplicium die quisitarum febrium necessario assimilatur . Vt enim illae ab humoribus putrefictis vel biliosis; vel pituitossis, vel melancholicis excitantur: ita etiam calor pH monarum. Immo si verum dicere oportet, una est praulictarum febrium vel bili sarum, vel pituito serum, vel melancholicarum, eo quod fluxio vel flauae, vel atrae bilis, vel pituitae fuerit. Et quum phlegmone a iam dictis humoribus excitata, sit
morbus acutus, consequitur etiam febres quae has comitantur esse continuas.Nam ut sectionis secundae aphorism. commentario decimonono,§ionis septim commentario primo, Galenus testis est, acutorum morborum febres omnino sunt con-Αe. . si bibis quod illi e jam continui sint, neque quoad soluantur intermittant Quod rum sebiei con Hippocrates etiam significauit, dum morbos acutos esse scribit, quorum febres o ravo . mnino sunt continuae. Locus autem est in primo Epidemiorum sectione tertia, ubi ita scriptum reliquis Εἰσι δὲ οἱυτα ιμ εμαώμhisem χαλεπάτα α νοῦσοι lem , . Quod est, Sunt autem acutissimi, te maximi, digrauissimi morbi, maximeque i tales, in continua febre . Caeterum si singulasse-bres ex laborantibus locis natas seorsim cognoscere medicus studuerit, non etiam
dissiculter complicatas dignoscet, ubi scilicet simul ex pulmonis, lienis, iecoris, Aventriculi phlegmonis nascuntur, A quam diu etiam sint duraturae. Nam fluxus qui phlegmonen emcit vel flauae bilis, vel atrae, vel pituitae est . Si itaque Tyncerae bilis ac multae fuerit fluxio. tunc erysipelata, & herpetas facit. Si autem atrae bilis,cancros, phagedaenas, elephantiam, aut aliquod eorum quae dissiculter sanatur malorum, ut carbunculos, ulcera maligna,i elephia, & chymnia dicta, de quibus omnibus alibi copiose scripsimus. Porro quae a pituita confluente ac cum impetu irruente intumescunt. Cedemata vocantur . Nudus igitur ac solus singulorum iam trium dictorum humorum,bilis utriusque te pituitae stilicet ,quodlibet praedictorum malorum, nempe phlegmonen, erysipelas, Cedema,& scirrhum, exquisitum essicit. Si vetasanguini permiscetur,le deinde in aliquam corporis confluat partem, vel scirrho as , vel erysipelatoses,vel cedemato sphlegmonas procreat, Schyrrosias quidem, ubi humor janguini mixtus melancholicus fuerit, erysipelatosas vero, ubi biliosus, Cedmatosas, quando pituitosus fuerit: quae quidem singula Galenus libro decimoquarto, therap. methodi cap.primo fecundo M 3.Et lib. et .ad Glauco .cap. i. Et in fine libri de morb. disse .fusius prosequitur . um vero sanguis ipse secundum naturam se habens impactus in loco fluxioni obnoxio putruerit, malum quidem phlegmone est. Simpleraute ex ipsa phlegmone in hunc moda nata febris aceenditur,quq similis est iis diariis, quae ex adenu phlegmonis oriatur.Na & adenu phlegmone ex eo fit sanguine,eo scili,cet,ut lib.2, dedi M.feb.ca.9.attestatur Galenus,tantum odo calefacto, aὸ adenasco fluente. Tamen quaprimum is putrescere inceperit, no est cur subinde bonus manere status, ἡ=hi ἡ iurati, sed hiliosus fit .Putrescit autem in phlegmonis sanguis, eodem in loco Galenog one cur pu- teste,duplici de causa,&quiano,ut c*γrehensum est istatur,& quia a naturano conx φs ς- uincitur .Porro quu sanguis putrefactus,no maneat bonu , sed fiat biliosus, febris. etias Ebis, eae angui qu exputrefacto fit languine, quodamodo biliosa existit. Vnde olbuspalam fit, triane nata, ub bilio latum esse febria genera,nepe biliosam, pituito sani, Semelacholica.Na febri ex sanguis*ς QP ςhς4 - putrefacto nata,ypter causam ia exposita, sub biliosa merito compreheditur,tum
508쪽
etiam quia similem accessionum proportionem assumit, qualem tertianae marum acali biliosae febres obtinent. Q d in iis qui pleuritide laborant, eo tempore quo
rubea expuunt,Galenus loco paulo ante citato obseruatum esse testatur . EX hoc etia catenuia datum loco nullivon perspicuum fit, Avicennam Arabem, quem falso plerique medicinae nia vindicain principem faciunt,Fen:i.capite quarto tract.2.cap. quadragesimoquinto, perperam
Galenum erroris insimulare, quasi is nullam plane febrem 'a sanguine putreiacto seri opinatus sit,quum hoc illi ne per somnium quidem in mentem venerit, & hic diserte 'reatur, febrem a putrefacto languine generari. Accedit quod libro de differentiis seb
et capite nono, ex professo quaestionem hanc explicans, num sit febris e sanguine putrefacto procreata, manifest8 etiam exsanguine putrefacto ac transmutato, febrem
simpliciorem quidem tum in reliquis,tum in caliditatis qualitate mitiore, fieri scribat. Nequaquam igiturinficias it Galenus febrem a putrefacto sanguine generari, sed hoc tantom hic te alibi contendi non esse ob id, quod a sanguine putrefacto generatur sebris,necesserium,ut trita & ab omnibus medicis recepta simplicium febrium in tria genera diuisio e medio tollatur, quum ea quae exsanguine putrefacto orta est febris, sub biliosa conprehendatur. Sedexcutiamus Avicennae rationes quibus Galani senta Aula nae rati tentiam conuellere conatur, ut quam sint ridicule luculenter intelligamus. Principid Galeni verba pessima refert fide Avicenna, in hunc sane modum. Nam,inquit, sanguis quum putrefit,cholera fit,it non est sanguis Galenus enim hoc loco non ait quum putrescere incipit sanguis, haud manet sanguis,&fit bilis: sed non manet bonus sanguis, atqui fit biliosus,vel vi sua locutus est lingua, trique i ολ , id est, in eo flava seu amara bilis redundar. Ita perpetuo verissimum est, quod vulgato iactatur di uerbio, nihil esse a sycophante morsu tutu. Praeterea ho dicit Galenus,ut impostorA-
uicena illi ascribit ebris fit cholerica,n6 sanguinea sed febris quς ex putrefacto fit sanguin quodamodo biliosa est, quod scilicet sanguisiam sit trasimulatus,atq; adeo biliosus salius, atq; talem accesssionu proportione habeat, quale tertianae, te aliae biliosae s bres.Quod aute quodamodo biliosus fiat sanguis putrefactus,ex secundo de natur facultatibus libro demonstrat, in quo sane libro inter caetera dictum est, sanguinem
a moderato calore fieri,flauam autem bilem ex plurimo tram vero ex eo qui abunde
immodicus est.Proinde quum sanguis putridus plurimum incalescat, ec calore quidem, ut dictum est , maligno , quid mirum situm biliosus fiat Nam quum plus satis Defit sanguis,tum quicquid in eo pingue ac tenue est, fit flaua bilis. Mod vero crassum ac veluti sex est, atra . Id quod etiam testantur quq idem Galenus libro secundo de differentiis febrium capite nono, scribit, inquiens . Si sanguis supra modum assatur, pars quidem eius subtilior ac pinguior omnino inflauam conuertitur bilem: ae autem crassior,in atram:quod in iis tumoribus qui carbunculi appellantur,contingit: nam in illis sanguinis supra modum effervescentis in melancholicu Α- MI, M- humorem fit transmutatio Fit etiam interdum atra bilis,quando atra bilis assatur.Du- pleet Moeram. plicem enim generationem, ut sectione tertia apho.comm.Ia .testatur Galenus, atra bilis obtinet.Alteram ex sanguine crasso:alteram vero ex flaua bile immodice assata. φtriusque hoc etiam in loco fit mentio. Caeterum redeundum nobis tandem ad Aui-cennam eritiqui postquam abunde falso calumniando Galenum ineptiuit, tande quae sit febris sanguinis docere aggreditur,eanepe esse asserens quam Hippocrates σάοχορ hoc est, continentem appellat.Quasi vero Galeno hoc genus febris fuerit incognitum, quoque nomine esset vocandum ignorauerit, quum tamen omnibus qui vel a limine
Galenum salutaueruntnotum sit,illum exqui fitissime Synochum descripsissesse in suas species digessisse libro nono therapeuti mei . M libro secundo de differentiis feb capite secundo, te supra capite huius libri sexto. Certe si Auicenna ipse tam probe febrium naturam 8ζgenera ac Galenus hoster tenuisset,nunquam se tam turpiter hoc loco dedisset. Quid enim magis ridiculum,quam sebrem ex putrido sanguine natam, de
509쪽
unoebus quies qua hic loquitur Galerius,appellare Synochum .Quippe Synochus putrida febris est, ut metipse Galenus libro ii. therap. metho. capite quarto attestatur,quado sanguis vel in tabus aequaliter vasis, vel in maximis putrescit Hoc autem loco, Acapite nono libri secundi dedisserentiis febrium,Galenus non de eo languine qui invenissed de eo qui ad aliquam partem procubuit solus,in eoque phlegmonen concitauit,loquitu Abeo farie concitata febris,non synochus, id est,continens,sed irae Chyt,hoc est,continua di citur Quum enim phlegmone sit morbus acutus , consequituiquὀdab ea procreata febris sit continua.Nam ut libro septimo aphoris. commentar primo inquit Halenus
sunt continuar. o modo vero continentes & continuae inter se febres differatit,alibi abunde monstrauimus. Vt omnibus conspicuum sit Auincennam stultitiam atque ignorantiam suam hic pulchrὰ prodidisse.Galenum autem in hoc capite de febribus ex phlegmone potissimum partium,& aliis earundem tumoribus praeter naturam natis loqui,euidentius est quam ut a me demonstrari debeat. In capite etiam nono libri secundi de differentiis febrium de eodem locutum esse sanguine, haec et ibidem ver-D ba manifest8 conuincant. ando,inqui in aliqua parte corporis plurim N acerua dio tus sanguis eiusdem vim opprimit,corrumpi consueuit, ac tum praecipue qua in par- ,3 uis vasis propter crassitudine obstruitur,aut propter multitudinem impingitur, que di, admodum in iidenum tumoribus,ac turberculis, atque in summa, in phlegmonis Ddi, niversis:N in in huiuscemodi affectibus duplici de causa corrumpitur sanguis, te quia ν, scilicet non difflatur,& quia a natura non superamri Quod vero quae non difflantur
dia putrescere solean indicant exteriora omnia,veluti fructus, semina,& vestes .Quum itaque hic Galenus loquatur de febre sanguinis quae phlegmonen comitatus, eaque,ut dictum est,continua sit,merito biliosis continuis, ut quς idem cum intermittentisus
genus,ut capite sexto huius libri comprehensum ess Obtineant,annumeratur Similem praeterea accessionum proportionem, qualem tertianae ostendunt febres, affumunt. Quod se in laterum phlegmonis, quo rubeum maxime exponunt tempore obseruas- Rubrum qu n- se, libro secundo de differentiis febrium Galenus attestatur. Rubeum autem in pleuriues, ut' ' -expuitur,ubi sanguis, qui secundum naturam se habuit phlegmonen secerit. Atq; hcc ad Auincenns falsas calumnias confutandas hactenus dixisse sufficiat, iam ad ea
quae in contextu reliqua sunt explicanda reuertamur. Omnes igitur, inquit Galenus; quae ex laborante aliqua particula accenduntur febres, aliquem pr dictorum, nempe vel simplice vel compositum,characterem siue modum habebunt. Simplicem quiu ' ςhM ' dem,quando unus duntaxat humor in tumore qui excitatus est aliis praeualuerit. cocomεMaec positum vero,quando mixti alicuius humoris facultas apparuerit.Nonnunquani vero non solum apparet,sed etiam cu altero humore illi mixto ex aequo dominatur.Hoeest,interdum non solum accidit duos inuicem commisceri humores,verumelia uteri in ea mixtione ex aequo dominatur .Accidit etiam interim ut tres inuicem misceantur humores viribus quales Et quidem febres ex horum mixtione procreatas medicus facile cognoscet,si praedictarum singulas dignoscere potuerit. emadmodum enim is qui seorsim vinum,mel,& aquam exquisite agnoscit, horum etiam propterniuxtionem dignoscet ita etiam is qui singulas seorsita febres simplices exquisita rati onecognoscit,harum mixtionem non ignorabit. apromer optimum cognoscendarufebrium ex phlegmone partium natarum principium est,ut tertianam, quotidianam,& quartanam intermittentes exquisit8 cognon scamus, quod scilicet continuae, quales sunt omnes de quibus nunc agimus febres,utpote illis vicinae & proximae eiusdem nim cum iis, ut dictum est generis sunt ipsis omnino, propter causas paulo ante exp6sitas, similes sint .Facillimὰ igitur formam legenus compositarum omnium febrium
cognosces, si primum simplices exquisit 8 dignoscere studueris.
510쪽
sitire' Dico aut L ebriugenera, quod exparti,' laborati, e quod ex sola humoribus acceditur. R. liqvu totur est,t de tertio generest tu, qua3Diariaue adpellari diximu agamussu aut stiritus Lantummodo flathemata, citra humorum putredi nem, aut partis phi
monen, tra eas qua m a num tumoribus acci unt.Htarum verbgeneratioras
causae manifestae sunt vigilia,craditas tri titia,timo ira, olicitudo eastio Solis,
restigeratro,iastitudo,ebrietis, omnia tuaecunque r smilia junt. v -odo ebescitati. igitur etianthia inprimo die cognoscere oportet deinceps exponam. Commuiater quidem pulsus omnium ad celeritatem sesequentiam accedunt, edi saepius ad magnitudinem.Exquisite autem eam quae fecundum naturam est aequalitatem, Or motatem, π ordinem retinent Samibter etiam urinae, hae quidem sublim menta Lonausta autemsιbsidentiaS habenti quadam vero nebulag.Omnes autem
boni sunt colim. madmodum cir calor omnium vaporosius est sed iis quidem confestim adprimam manus iniectionem,issis vero'sterius. Omnibuspraeteria maliPa absuntθ tomata, de quibμου nos inprognosticis Hippocrates docuit. Haec igitur omnium diariarum febrium communi unima.
Postquam Galenus quo pacto duo genera febrium, quorum alterum exputrefactis humoribus,alterum vero ex laborantibus partibus originem ducit,essent cognoscenda abunde admodum in iis quae praecedunt exposuisset, nunc quidem ad tertium genusquod est diariarum febrium,progreditu primumque quod in spiritibus dunt Dia Iarsam taxat accendatur, citra humorum putredinem, aut alicuius partis phlegmonem, exce ptis tamen iis quae ex adenum tumoribus phlegmonisve excitantur, quae etsi sunt diari ,tamen ex sanguine in adenibus putrefacto nascuntur, ostendit. Num autem plura de diariis iis febribus libro primo de differen .seb.& ad Glaucone item libro 8. s. ec decimo therap. melso. Galenus scripserit, A nos etiam alibi diariarum febrium naturas abundὰ explicuerimus, non est cur fusioribus commentariis hoc loco opus esse putemus. Ad earundem igitur causas breuiter enarrandas veniamus,quarum quidem potissimas decem altero huius capitis loco Galenns recenset. Has autem omnes vacat nam pira εις, id est, causas manifestas seu euidentes id enim hanc vocem significare libro quarro vict.acut .morb.commen Eo & 49 metipse Galenus testatur:neque νυ id sane temere.Nam divite omnes,ut fusinis libro primo de differen .seb cap. .monstratur,a causa externa, manifesta, imitiuave originem habent. Quum vero de iis copiosius in locis paulo ant8citatis Galenus, A nos in nostris de medendi ratione libris fusissime tractauerimus nihil attinet hiclongius repetere Tertio huius capitis loco quopacto diariae febres sint cognoscendae docet. Quiam vero duplicia sint illarusgna, communia & propria, primum de communibus verba facit. Horum primum signa diariarum quidem est pulsius,qui ad celeritatem &frequentiam, saepius etiam ad magnitudinem accedit,quod etiam loco iam citato,& lib.3. de praedictione ex pulsibus testatur. E qui sit ὀ autem eam quae secundum naturam est aequalitatem, molliciem , M ordinem seruat. Ad celaritatem autem atque frequentiam pulsus tendit propter robur secuit iis validum,levrgentem usum necessitatεmve, Quum vero mouendi instrumentum impeditum non est,&vrgenti necessitati obsequitur, magnitudinem etiam acquirit.