Paraphrases Erasmi Roterodami in omnes Epistolas Pauli germanas, & in omnes Canonicas : diligenter ab autore recognitae, ac marginalibus indicibus illustratae

891쪽

IN EPISTOLAM

la dignitate praemi ies apostolus ac pontifex se ne, professionis,hoc est euangelice fidei, Getistin Iesus, iqμάmq; pure atq; integre se gesserit erga dere, aquys fuit constitutus iti tota ecclesia, queadmodum obes Iaudesus est,quod fidelem ministrum gesserit in tot Hnagoga sua, quae est domus ac Amilia dei. At chris

stus tanto plus honoris ac dignitatis promeruit, qua to plus .debetur honoris ei qui condidit domu 2,quam fdomus ipsa. Siquidem omnis domus aediscatur ab uti iquo. Porro qui condidit omnia, deus est Moses igitur. 1he uersatus est in domo det,ut ipse pars essere demus, non agior. Ac meretur quidem hoc Mosi pietas , ut apud nos magnae sit autoritatis, quod in tota domo

dei b a fide uersatus sit,sed tanquain minister ac di ispensator ton tanquam filius. IDMeysabatur in do.

im aliena,hic in sina. Ac Moses topos tantum ac uin brus remm adferebat ear in quas pqβ christus erat explicaturus. At Christus ut conditor ac filius admi , ni trauit domum suam ipsius,cuius domus sumus nos, . qui per evangelicam professione aggregamur illius iecclesii, si modo perseuerauerimus in eo quod instet tuimus,hoc est,s in concordia domm p 'nanegmgu, fiduciam quam nobis imbM spiritu chrisu,s .imuis gloriosentem,quaceugem nisuis de fra/tres , christi coelestem haereditate expect-μs ad fi

892쪽

iv si perseelieremus vivere iuxta doctritum euangeliae rim ὁ boc grauius puniemur, quo ruior est qui per se nobis dignatus di loqui . Quare meminisse oportet,quod es Psalino indistico loquitur spiritussanis , adhortaris populum ut obediat uoci diuinae, me prouocatus ingraviter illos puniat, cir a promissa requie secludat: Hodie, inquit, si uocem eius audieristis,m obduretis corda uestrascut fecistis cum deum exacerbaretis murmure de rebellione eo die,quo pGtientiam ueshra explorabat iis deserto ubi inquit, tentaverint me patres vestri, velut explorantes an is esseni qui posem punire nocentes, o experti sunt iram meam, er qui dissis credere nolebant, uiderunt opera mea, idque annis quadraginta. Tantum eum tentporis in deserto circuamsint, cum ex Aeguto pro fugi peterent terram, in qua pro serum istu quiete, quapropter ostensus eram illi gent ac mecum dice/bam: Hi semper errant corde sequentis seu cupiditates,nes cognouerint uias meas. Atq; ob hanc imo dientiam iratus iuraui,n quam fore ut ingredianae tur terram in qua pollicitus sum illos requieturos ab laboribus itinerum.Audsessi utres deum patribus iis pris c3mnantem, non peruenturos ad terram pro

missam,ri perseuerassent obedire iussu ipsius. Ae nos quide peρ baptismi liberati a delictis uitae prioris, rere si quidem sumin ex Aegγpto, nunquam tamen peruenietius ad mmortalitatem promissam in coelo

893쪽

IN EPISTOLAM AD 'bus,msi perstiterimim in obstruatione fidei er charitatis euangelicie. Sin restitimus Aegyptii relictam. hoc est s relabimur ad pristine vitae cupiditates, en cludet mr a confortio uita caelastis. Videte igitur ne sit in ullo uestrum cor prauit ac rebelle iugis euandi licis, aut obnoxiu incredulitati,sic ut reflectes sese ad relicta uitia, ni reis principe diabolum desoleat adeo vivente. Quin potius quotidianis hortatibus cor firmate uos inuice ad perseuerantiam intolerandis huius uite laboribus,quibus deus exploratisnceritatem fidei nostrae,quamdiu dicitur dies hodiernus, hoc est,quamdiu gerimus hoc mortale corpus,Vadhuc in huius mundi deserto non absi periculo peregrinα m ne quis fra tis huius uitae malis ab initituto itis nere seducatur illecebra peetandi. Quemadmodu olim Hebraei maiores nostri,pertaesi laborum diutinae pro/fessionis, desiderabant nidorem ollarum quas in Aegypto reliquerant. Sumus quidem infiti corpori chrilli

per baptismu ac fidei professionem sed ita ut nostro

uitio possemus excidere,nec aliter in hereditatem im/mortalitatis nobis promissum peruenturi,n i felicitatis initium acfundamentum, quod per euangelium in nobis id tim est,solidi Crinconcussum tenuerim usi ad finem,semper proficientes in eo quod coeptum est,admoniti per hoc quod uobis semper dicitur: HωMe si uocem eius audieritis, lite obdurare corda vostra,ficut in exacerbatione. Quidam enim audita uoce domni

894쪽

H EBRAEOS PARA PHRASIS..dominino obedientes, exacerbauerint illum, indigrationem illius in se prouocantendi non omnes id fece

qui pro icti Drant e AeDpm duce Moseruis - 11ssane datum est peruenire ad terram latiti ac messe minantem. Quibiκ autem indignatus esξ unnis qua/dragintas nonne his qui pecauerunt f At isti non in/ troierunt in requiem,sed horum cadauera prostrata, sunt in deserto. Quibus autem sic indignatus est, ut juraret eos non ingressuros iu requiem promissamqnis i siqui uoci dei non paruerant f Videmus itaque, deum utrobis ueracem fuisse,qui quidem ex prae toterit morigeris quod promiserat, inobedientibus, quod fuerat comminatus.Peruenerunt illi seua patim tia, isti non potuerunt ingredi propter incredulit temue disdentiam. cApVΤ cLVARTVM. i

nobis usic elichristis.Ac terrena requies eratac qua..risti properabant, nos tendimus ad requiem coelestem Metuamus igitur negligere uocem de qua vibis quotidie loquitur per euangelium,ac quemadri. modum ex illis coplures sua culpa frustrati sunt expe atione quietis promise , ita contingat ut ex nobis etiam uideatur aliquis esse frustratus,nec assequatur ad quod ire coeperat. Siquidem nobis denunciata est

longe felicior requies quam illis, idj per legatum,multo intiorem quam illis.At illlis nihil profuit are . mm x pisse

895쪽

' ' IN EPISTOLAM AD pqἴς pramissione quietis,er buElanus audisse vocem

domini,propterea quod 1ι crederent auditae. Introi μ rem in uerum requiem,quae nesciet ullos malor situ stus nos qui credidimus uoci doni cae,quemadmodum cotra negat ingressuros qlli non crediderint. dicens:S icut iuraui in ira meas introibunt in requie m,cum tamen prima dei requies iam multis retro seculis praecessisset, nimirum operibus illius in orbe conde so perster in huius quietis memoriam Indaei subbatisimm frum celebrent. Siquidem de prima quiete loquens,quae contigit die ab opificio mundi styptimo scriptura dicit: hi requieuit dominus disseptimo ab omnibus operibus Ris. Ac rursus hoc in loco quem adduximus e Psalmo, meminit secundae quietis, quae refocillaret Hebraeos hosticio terrae Palaestimelongo itinere delatigatos,dicens: Si introibunt in re quiem meaem. Ex his igitur quoniam cosequitur dei primo introisse in suam requiem, condito mundo, Cris fecundum paucos ingressos fuisse propter incredi litatem, Er tamen uanam fore promissionem, nisi pωpulus aliquis ingrediatur, prioribus excluses, quibus in umbra legis erat promissa requies,qua tame no ingressi sunt,quibus erat promissi rursus Psalmus m

sticus per os David, post tot annos a possessa Palaesna prasinit alium diem, quem non septimum,sed ho/dier m uocat,quemadmodum saepe iam di lam inrHodies uocem eius audieritis,nolite obdurare eorda uestra.

896쪽

HEBRAE os PARA PHRASIS. uestra. Etenim s Iesu Naue filius, quo duce quidam ingressi sint Palapinam, praefltisset Israhelitis re

quiem ueram,nequaqum deus per os Dauid alterius diei postea meminissere. Alioqui dicere poterant,quam nouum requiem nobis proponis, cum promissam inneamus,regnantes in terra Iudaeus Restat igituρ alius

quidam sabbati nus popxto dei, restat alia requies, non in Pallastina, sed in coelesti patria, quo propera mus duce Iesu christo,quod tamen non continget nisi subbinsinum euangelicum hic pure celebrauerimus, ostinentes ab operibus huius mundi. isquis enim ingressus est in hanc ueram requiem declamis ipsi conquieuit ab operibus suis,quemadmodum deus conquieuit a uishrbe condito. Siquidem perductu est

in eam uirim,quae nullum habet laborum aut dolorum tumultum. Ergo dum adhuc in huius uitae deserto pGregrinamur, ne restitemus, ne reste lamus, sed iussebusstudiissed ardentibus uotis properemus in uera illam requiem,ad quam uocat Iesus dux noster,neque neque committamus ut aliquis nostrum concidat iuui quemadmodum illi conciderunt. Nec enim erit nobis leuior poena simili pectemus exemplo. Neq; ue ro negligendum est quod minatur sermo dei christus Iesus: nam uiuus est er efficax, ac penetrantior quo/uis gladio utrinque incidente, neque fotum incidens

membra corporis, uerumetiam intimos doctus ani

897쪽

IN EPISTOLAM - - ses omnes ac medullo mentes discretor cogitatis num arcanarum o consiliora cordis noctri adeo inibit illum Allit humanae cogitationis,ut nulla sit us quam Omnino creatura,nes in coelo, neq; 'b terra. . quae issius oculis nost manifestased omnia nuda sunt ac resupinata oculis eius, cui nobis erit uite nostrae pi D ς' reddenda ratio. v t olivi no fefellit deu murmvr Η brcorum,nec opus erat ullo gladio ad perdedos illos

nisi iussu diuino,ita non asset nunc christum qui professis Evangelicam uitam furtim amat ea que murem disunt,nes Oncero affectu properat ad promissant

requiem. cum igitur habeamus Pontificem uere magnum Iesum Christum filium dei, qui peracto sacro pro nobis reconciliandis non ingressius est additum espli manibus structi,sed pe etrauit coelos nobis propiriaturus patrem, perseueremtis in professione nostra sequetes uiam quam ille monstrauit, ex properantes ad ea quae ille promisit.Ne nos deterreat illius magnitudo,sed magis unisu addat clamentia. Agit ille quis . de in caelis, sed prius homo ue=satus in terris. Ne lotur imaginemur nobis esse pontifice. qui no possis G .gifensu nostremibecillitatis. Tentatus est ille omni genere malorum, quibus obnoxia est uita noctra, ut uictor repetu1t coelos,ne nos delassemur in afflictionis bus Ilius ope steti, ex infractis animis pertendamus . ad requiem aeterae felicitatis,ad quam ille perueniti Nee enim ob aliud ille actuetis est, caesus est,conspus ,

898쪽

iHEB RAEO PARA PHRASIS.

uses crucifixus est uelut nocens, cum esset inuoces, ut nos,oi i uere nocentes eramus, purgaret ab omnνbus peccatis. Non mutauit erga nos affectum suu mo/do ne illum alienemus nostra peruersitate. Freti sti tur illius clamentia accedamus ad thronum eius non Thronum terribilem sed placabilem, ta adigliandum paratum gratiae. non ad perdendum,accedamus cum fiducia nihil hae Isetantes,ut consequamur miseericordiam, que nobis peccata nostra condonet, ut gratiam,quae nos coclestibus bonis instruat, ex opituletur,quoties res postula/bit. Neq; enim ab alio sunt nobis posta da praesidia quam unde steramus premiis. CAPUT V , Porro solenne est apud Iudeos, us omnis polim

ex hominu numero delectus c3stituatur in hoc ut in his negocijs,quae inter deuor homines aguntur interpellet botbus,ceu medius quida inter utrUs,

ut si quid offensus si deus peccatis mortaIiu is illum

donarijs ac uictimis rite oblatis reconciliet,qui pro pter autoritate pontificis dignitatis sic ualeat apud deu ut tame non sit alienus ah humana imbressitate, quo placabilior fit 3s,qui per ignorantia errore. de ι uera propterea quod ipse si obnoxius eide imbracillitati ob natura comune F acilius enim alienis ma/ ndolescu quos experietia similisi istallam docuit misericordia, ac lubentius succurrit aliorum erratis, qui se labitur nanunqua,aut certe no abest a pericu

899쪽

IN EPISTOLA ADIO upsius. Ais bac ob causarn Mosaicus sacerdos qu3 4dmodum immolat hostium pro peccatis populi it

debet et pro suis peccatis immolare. Porro christus sic habuit naturam nobiscum eommunem, doloribui mortis obnoxiam, ut tamen expers esset omnis pec sati. Pamant expertus est peccati nescisis. Ad haec is xta Mosaicos ritus, nemo sibi ultro uendicat atque

η at bonorem pontificis functionis fed hunc tam tum sumit, Mi huc iussu numinis asciscitur, quemadis

modum ascitus est Aaron. siquidem honore videtur indignus, qui per arrogantiam ambit dignitatem, O parum idoneus est ad functionem,quiseme, ingerit.

Ats b c quos in parte christus legitimi pontificis

cemptu praebuit. Nec enim ultro uindicauis sibi gloriam polliciae dignitatis, sed approbatus est a patre, qui primunt agnouit Iesum veram filium siqum, cumgiLFilius moes es tu, ego hodie genui te. Mox etiam verum de legitimum sacerdotem constituit, cum ait: Tu es sacer s in aeternum, fecundum ordinem Melachisedec, Onymodo fit ordinatus babetis,nuc quomo otii tu dio te tams cc probarus,sicipite. Cum adhuc morat earnis talla corpμs gestaret in terris, preces σobsecratio

suae. stbtulit deo patri, qui poterat issu a supplicio eru' cis struare,nisi maluisset mortesiij mortalium sal

ti consulere,obtulit autem ingenti a sedla, cum ualis do clamore ac profusis Iachomis, Er auditus est,iaritatesimul OV dignitate,qua ualet apud patrem. Impetrauis

900쪽

HEBRAEO s PARA PHRASIS.

Impetrauit quod uoluit. Voluit enim no ut supplicia crucis efugere sed ut sua morte nobis pararet illatem. Sensit homore, sensit cruciatu mortissed uicit amor humani generis .Filius erat, . nihil non erat impetraturus 4 patres, si postglasset, sed ita uisens est magis congruere nostrae saluti,ut omnibus malis

Ullictus ad crucis Us supplicium praeberet suis per/fectae obedientis formam . Rogatis quid profecerit

baec tolerantia sacerdotis nostris S iς modis omnibus spectatas ac probatus,ut nihil in eo desideraretur,nosollam seruauitseipsum sed causa fuit salutis omnibus sit boe obedientiae exemplum imitantur. Impetrauit enim 4 patre,ut quo habuisset socios afflictio u,ba beret σregni confortes. Ob hoc sicrifici rite pera actum cognominatus est a deo pontifex fecundum ordinem Melchisedec. mis autem fuerit Melabisedec qua congruentii filum dei figurari multa nobis sient dicenda sed omnia perdiscite fuerit enarra re uobis,eo quod aures vestrae parum capaces sunt huius sermonis,ais imbecilliores quam uisermone tam arduum taris prolixum ferre possint. Qua quidem in re studium uestrum, ac profectus ardorem desiderare cogor, qui eum tot annis iam sitis professi christum, ut pro teporis modo debeatis esse doctorei aliora rursum opus sit uobis, ut uos doceamus prima ru/dimenta de uelut elementa scripturae diuinae, quae ceu

pueris tradisolanthis,qui per baptimum renascuturm m s Evange