장음표시 사용
151쪽
paululum neglectas, adhibuit, atque ex umbra quasi in solen atque pulverem Produxit; civesque suos optimis saluberrimisque sapieuliae praeceptis auxitesque locupletavit quod si igitur talem philosophi licimine ornari concedimus, quis est, qui Ciceroni philosophi ius titulumque d Maheso est dam vero si ineredibilem illam dissicinatum laborumque qui ei in
Ursequendo suo incepto exantiandi ernia magnitudinem; si tempora' quibus Virit; si curas, dolores, aegritudincs, quibus ejus animus macerabatur; si denique linguam lavinam mirifice ab eo ad philosophiae usum excultam atque tersectam comatione nostra complectimur tanto AEAjore jure philosophi nomen Ciberoni nostro tribuendum videbitur. - Sin autem philosophum non nisi eum habemus atque dicimus, qui ex suo ingenio persectam quandam artis disciplinam, certis quibusdam fixis ac constitutis principiis,
creavit, et ex his principiis, servata ubique evidentia, singulas partes deduxit nemo profecto erit, quaa tumuis summo Ciceronis amore atque studio obcaecatus fuerit, qui hoc philosophi nometi in illum conserendum esse, censeat. At enimvero rarissima sane et in antiquitate et nosvis temporibus extiterant in
genia 'a quibus ad 'antum sapientiae fastigiuin
152쪽
A L. AE NULLIS VITUPERIIS, A VIRIS DOCUS CICERONI FACTIS, OCCURRITUR
Quaestio, quam nobis de Cicerotiis vita atque philosoplii universo in hac disputationis parte per
trActandam sumsimus, quamquam jam profligata et ad initum perducta videri possit tamen, ut totus hic locus, quaesuam per virium nostrarum imbecillitatem licet, Perpurgetur atque complarietur, nonnullis reprehensionibus, quibus viri docti Ciceronem ejusque philosophiam incessiverunt, occurri nobis visum est. Ac primum quidem multi extilinunt, qui Cic Toni objicerent, quod non tam animi quodam impetu atque desiderio, quam laudis gloriaeque adipiscendae cupiditate ad philosophiae studium delatus esset, a quo adeo philosophia Vim perceptam habuisset ). Negari quidem non potest, Ciceronem, quum totum se reipublicae dicasset, Phiἱosophiam velut eloquentiae instrumentum ambuisse nec tamen inde continuo concludi potest, Ciceronem philosophiam hoc tantum consilio sectatum esse, ut eam adjutricem eloquetitiae disciplinam colendam sibi judicaverit. Immo vero, quod supra exposuimus, Cicero pro ingenii amplit dine atque excolsitato iam tenerrima aetate in lailosophiae sinum sese contulit ), rimque auimus in
153쪽
divino hoc studio incestensissimarum rerum contemplatione nutritus atque pastus est. Poclea vero, quum honoribus inservire coepit, nunquam illud studiurnintermisit, sed tantum ei tribuit temporis, quantum vacabat a publico ossicio atque munere Cicerotiem autem, ut resiqua ejus doctrinarum studia silentio Praetermittamus, etsi innumerabilibus negotiis atque occupationibus detentus fuerit in uua profecto Philosophia latitum operae temporisque, quantum Vita ii, qui in his studiis contriverunt aetatem, CollOCasse, luculenter testificantur ejus philosophica sci ipta O nium docti triarum plenissima.' . Neque igitur Cicero, quod alii ei objiciunt, tum demum, quum ene Drtunae gravissimo perculsus vulnere, et administi
tione reipublicae liberatus, doloris medicinam a philo-β Phia peteret, et otii quo abundabat oblectationem lianc honestissimam judicaret ad philosophiam amo. Contulit ). Jam velo, si in ejus philosophica auxipi 'a es quae breviter, at leganter uior avo de Cicerone 'Posuit Eruesti in praeclara illa Iectu lus dignissima dedicatione ad Chr. Lud Stiglinium P. LXm. O Myttenhain. i Bibl. erit Vol. I. pars III. P.M. 5 Cic. Aeaden . I, 3. M Audiamus ipsum Ciceronem . D. I. 3. Nos autem neu ubii coopimus philosophari nee medioerem a Primo
154쪽
penitius nos insinuamus, Ciceronem intimo quodam amore atque ardentissimo animi servore philosophiam BInplexatum fuisse, reperiemus. Hinc est, quod Cicero, quandocunque ei licuerit, sancto quodam philosophia numine amatus, divinam illam scienti in divinis prosequutus si Iaudibus 7 .sophorum seritentiis, et doctissimorum hominum familiaritates, quibus semper domus nostra loruit, et principes illi, Diodotus, Philo, Autiochus, Posidouius, a quibus ivstituti sumus. DCL praestantissimum Iocum in Tuscul. u. V 2. quem jam a veteribus praedicatum atque dilaudatum esse. animadvertit Davisius ad h. l. - Adde usta u. I, 26, II, 1. 4. 15 19. 24. . quas Ioca Ciceronis seusuiu veri virtutis ius utegerrimum artuunt, atque haec Philosophiae Praeconia ex intimo nostri Philosophi pectore suxisse, luculenter ostendunt. s. quae supra do Ciceronis Horte io Onuillius.
155쪽
Ι CONSTITUTIO QUAESTI IS DE SI CULIS CICERONIANAE PHILOSOPHIAE PARTIBUS.
Postquam de cicerotiis philosoplii omnino Apo-auimus, sequitur, ut ad alteram disputationis nostrae Partem, quae in solvenda atque xjanaiada qua attonor Au et quomodo Cicero in singulas Philos Phiae partes bene meruerit' versari debet, nos accingamus. Sed ut disputatio ostra via atquc ratione procedat, paucis videtur esse monendum, quomodo in describenda hac quaestione versati simus. ulla vero mihi hoc argumentum absolvendi ratio visa est melior, quam ut divisionem singularum philosophiae
paritum, ab ipsis cleribus philosophis constitutaan, aequerer. Quare, ut haec quaestio rite tractetur, Paullo allius repetendum, et, quomodo Veterea Phil sophiam eiusque singulas partes disti ibuerint, breviter edisserendum videbitur. Philosophia, si verbi significationem speciaitius, est studiiun sapientiue Sapienti aut citi a Cic
156쪽
rono aliisque veteribus philosopliis desinitur rerum divinarum humesnarumque et caussatum quibus haeres continentur scientia. In divinarum rerum scientia ea philosophiae Para Versatur, quae a V teribus physica appellatur, o quaestiones de divino numiue et de animorum corporumque natura continebat. Humanarum rerum scieritiam, qua de vita et moribus, deque disserendi ratione est, complectebatur oti,ica et dialectica Haec triplex philosophandi ratio sui a Socrato confirmata a Platone atque Aristotele
Dialectica leges, quibus mens ad verum definiendo, dividendo atque argumetitando invenicndum dijudicau, dum et cum aliis communicandum regatur, tradere debet. Quocirca uberrima quam tractet, et in qua Versetur 1 Cic. Te V, 2. Fiti. II, 12. Plutarch de phys phisos.
decret init. Addo Myttenbach. Proles in Praeeepta philosophiae logicae Edit Halae 784. p. 1. Senecasep M. Quintil. iustit. XII. p. 346. Verba adjecta: ' caussarumque quilius hae res continentur' Seneca ep. 89. 8upervacua videntur, quia aussa divinorum humanorumque partes sint Boiero tamen ad Cicer. Ossio. I. M. p. 303. haec adjectio ad dialecticam spectare videtur. 2 Cic. Acadetii. I. 5, 19. s. suPra βg. 5.
157쪽
subiecta est materia ). Hinc est, quod Cice1o dialecticam omnium artium maximam praedicet, quae quasi lux ceteris adhibeatur, quaeque doceat, rem universam tribuere in partes, latentem explicare definiendo, obscura. Planare interpretando ambigua primum videre, deinde distinguere, postremo habere regulam, qua vera et salsa dijudicentur, et quae, quibus positis,
essent quaeque non essent consequentia. - Gravissima de dialecticae materia snibus et pretio in Cicerone legitur animadversio, Vel ab ipso acta, vel Plitionis, magistri sui, disciplina petita, contra Stoicos, qui dialecticae auxilio, ratione multa percipi posso, probatum ibant Dialectieam nimirum uoti O, quo Stoici censebant, sensu eas accipiendam, ac si oci sit scientia Veri. Plura hac de re insta. Ceteriuri haec acutissima observatio in nullo antiquitatis philosopho reperitur, et ero etiam in longum temptaso philosophiae historia evanuit ,
Socrates inter graecos philosophos limus est, qui philosophiam a rebus occultis ci ab ipsa uatura
158쪽
involutis avocavit, doctrinamque de humana coguntione ejusque natura constituit, et ita universum philosophiae statum mirifice mutavit atque emendavit , Enimvero omnes philosophi antes Socratem philosophiam tractabant, humanae cognitionis ejusque naturae plus minus sibi conscii. Ipsi leatici, quam quam illi quidem de humanae cognitionis alioue disquisiverunt summum tamen atque maximum pii Iosophiae momentum in eo, quod est, et quod non
est, versari debere, statuerunt. O ates autem,
Postea quam Varias atque inter se maxime dissidentes antiquorum philosophorum disciplinas perscrutatus luerat, sophistarumque levitatem, qui ostentationis aut quaestus caussa philosophabantur γ, et dialecticam, quae ad rationem, qua tum gerebatur respublica maximam vim inserebat γ, studiosissime sociali, omnia divina atque humana ura una atque sola hujus artis vi labefactare conabantur, videns et hujus rei caus-
ω Protrita ista atque pervagata I inio, Socratem demunt Ethicam philosophiae addidisse, uuilenusue alia innia Plane contemsisse, et Xenophontem genuinam nobis at suo integrat Socratis ingenii quasi imaginem exhibere, nullis plano firmis atabilita est urgumentis atque ratiouibus est. Di8seuius, Praeceptor uinui venerubilis, in program de Philosophia orati in Xenophontis de Socrate comulentariis tradita motting. 1812. Cic. eadem. N. 23. 2. Cf. Gerlachii coinruentat auPra rudatam P. 4.
159쪽
sas Xplorans, omnium qui aut se noruerunt sapientum disciplinas vera rectaque philosophiam tractandi via atque ratione, accurataqust unaauae coguitionis intelligentia destitutas esse, praeclare intelleait. Quare eum hominibus generis cujusvis sermones sparsit, et cum iis ita disputavit, ut nihil assimnaret, nihil seacire, simularet, sed una cum iis verum indagaret, eosque, qui scire se aliquid opinabantur, refellaxet, atque iisdem ipsos nihil scire demonst- et inanemque hominum jactationem et arrogantiam retunderet , Quae quidem dubituti de omnibus rebus et imita λfirmatione adhibita consuetudo disserendi est socratica illa dissimulantia, quam Graeci ειρωνείαν vocabatit ). Atque eo praestare ceteris Socrate sibi videbatur,
quod illi, quae nescirent, Lixes m Putarent, ipse se nihil scire, id unum sciret ob eamque rem se a bitrabatur ab Apolline omnium sapientissimum esse
dictuin, quod haec esset una omiis acientia, uou sebitrari sese scire quod nesciat ). Haec vexo modesta Socratis verba non ita accipienda sunt, ac si iis, omnem cognitionem agam esse et incertam dubiamque,s Cic. Academ. I. 4, 16.1 Cic. Academ. IV. 5, 15. DTe. I, 30. ubi v. eier. p. 232 sq. Brutus c. 85, 292. De Orat. II 67. Quintil. IX. 2, 46. Xenophout M. S. V. 4, 19.2 Cic. eadem, I,
160쪽
signisi Ar voluisset immo Socrates, quid esset scire, qua vera esset cognitio, Dina firmiter comprehensum tabuit ). Quomodo enim ex aliorum animis verum elicere potuisset Τ
Dialoeticam, a Socrate inventam, mirifico excoluit' aiqne amplisicavit Plato, qui etsi illam non oculiari ter Ortractavit, amon in omnibus suis lil iis acutissime adhibuit ). Aristotelo vero logicam diligenter separavit a metaphysica, et utramque discipli-Nam peculiariter exposuit Aristotolis dialocticam deinde Stoici admodum auxerunt, eique multa addiderunt, quae hujus artis snibus exclusa osso debebant ' . Cicero denique artem dialecticam eamque formulariam ut compendiariam ex eadem Stoicolum disciplina assumsit, et compendium oΡicorum ad mentem Aristotelis conscripsit ), ubi locos argumeniorum artificiosorum et arte arculium enumerat; tum de diversis quaestionum caussarumque generibus
M CL Platonis Theaetetum. 4 V. G. E. Schulati, Praeceptoris summo venerabilis, Grun sata der ligem. Lool. V. d. 1822. Praes. p. V sq. 5 V. Sehula. l. c. p. VI sq. Wyue1 . l. o. . II. 6 Cie de Orat. II D.