M. Tullii Ciceronis in philosophiam ejusque partes merita

161쪽

agit. Quae quum ad rhetorica praecepta spectent, nobis nihil suu moranda Lx Ciceronis philosophicis et rhetoricis scriptis etsi acile dialectica quaedam Stoicorum maxime sententia constitui possit tamera, quoniam Cicero in hac disciplina plerumque Stoicorum vestigiis influit, nec nisi in iis discessit ab illis, ubi Academia ipsis plane opposita erat, uti in doctrina de nota veri et sibi, quod mox videbimus, in repetendis iis, quae jam suae a Viris doctis copiosequo

exposita sunt, tempus atque Peram haud consume dam puto us.. CAPUT ATLARUM.

DE NOTA VERI ET FALSI. V. CONSTITUTI HUIUS LOCL

Sed ad graviorem age properemus quaestionem, in qua omne academicae philosophiae momentum positum est. - rimarium dialectices ossicium versa tur in constitutione veri, falsi, cogniti, incogniti hoc est undamentum et regula totius Philosophiae nev sapiens potest esse, qui, cognoscendi esse initium, ignoret in omnium igitur primum, quum Cicero academicam sectatus suerit disciplinam, videamus necesse erit, quamnam Academici in indagando vero

Cio Academ Il. 9, 29.

162쪽

iniverint rationem. Itaque primum nobis dicendum erit de via, quam ad inveniendam veritatem Academici ingressi, et de ratione, qua instrumentis cognoscendi si ueri ut tum vero de ipsa veri falsiquo uota Ceterum haec quaestio paullo uberius nobis videtur Persequenda atque illustranda, quoniam ad cognoscendam riteque dijudicandam Ciceronis philosophiam limum habet Ponderis atquo momenti.

Quum Academia, Prosecta a Socrate ejusdem sequuta sit disserendi rationem, ad sontem quasi regrediendum nobis, et, quam inde a Socrate adinveniendum verum Academici iniverint viam, -- pediendum erit. DE SOCRATE.

Socrates hanc inivit Pationein, ut percontando atque interrogando elicere studeret eorum opiniones, quibuscum disserebat, ut ad ea, qua e ii respondisseiat, si quid rideretur, diceret Quae quidem disserendi ratio in mutua vividaque et docentis et discentis alacritate ac vi animi ingeniique agilitate consistebat.

Veritatem enim non temere accipiendam, sed id quod quaereretur Via et ratione reperiendum, aut quod scire nos opinaremur, nescire nos intelligendum esse,

163쪽

docuit. Etenim iis, cum quibus agebat, non ersuasionem aliquam, quam habebat, obtrudebat, et tanquam oraculum quoddam proponebat; sed aptis potius concinnisque interrogationibus id, quod vel esse putabat, e cujusque mente elicere studebat ' Sibi Hiim persuasit, hominibus, sana mente praeditis,

si iis verum quiddam Proponeretur, eorumque attentiis

ad id dirigeretnr, de rei veritato sponte persuaderi,

modo corum menti succurretur, et materia cognitionis ab iis ex se eliceretur reique cognitio pareretur Quapropter artem suam obstetriciam 3 αιευτικών Osso putavit quae nimirum nihil novi pareret soamenti succurreret ad cognitiones, quae in ejus reces Albus laterent, excitandas atque excolendas. Haec igitur disserendi ratio incitabat homines, ut mentis vim atque leges, tanquam omnis veritatis sontem, omnisque cognitionis principia mamiuaretit atque ACute rent. Itaque alicujus rei cognitionem in mentis nostracttiatura sitam esse, statuit Porro haec socratica is putatio non ulterius procedebat, nisi, quae anteco debant, perspecta erant atque extra naue dubium posita quae iis, quae Perspicua erant, repragria

164쪽

hant, rejiciebat sibi enim contradicentia haud simul vera esse OSSO, Vera quae autem sint, sibi consentire ac concinere debere, diserte hac ratione inpressiti

VII. DE SOCRATICIS.

Iam vero, quum e Socratis variis et diversis et in Omnem partem dissusis disputationibus alius aliud apprehenderet, e quum discipulorum ingenia diversissima essent, atque alius aliud in eo audiendo per sequeretur consilium proseminatae sunt quasi semiliaodissentientes rite su et multum disjunctae et dis- Pares ).

DE PLATONE, Plato, quum inter omnes Socratis discipulos divina quadam naturae et ingenii Praestantia et egregia institutione disciplinaque explendesceret, et doctoris sui ingenium omnium optimo enetrasset, eandem quam illo disscrendi interrogandique viam atque rationem institit. Sed praeter hanc socraticam disserendi Tationem, quae in interrogationibus ερυπησεσι et in responsionibus αποκρίσεσι) constabat, saepo etiam,

165쪽

. 146

ne disputatio nimis lente procederet, longiore atque cohaerente usus est oratione, quae Graeci diccba lui λογος Plato omne judicium Veritatis verilatom quo ipsam abductam ab opinionibus et a sensibus, cogitationis ipsius et montis esse voluit quod sola mons cerneret id, quod esset simplex et unius modiet tes quale esset Haec est idea, quam Cicor vertit speciem. Ralio nim humana νους, λογος , Platonis sententia, habet tales ideas, non in hac terra natas, sed a deo ingeneratas universales noliones , quibus rerum naturam τ ον την οὐσίαν , qua sensibus tercipi non potest, cognoscimus. Ideact

aeterna exemplaria nulli subjectae sunt mutationi, sed semper sibi constant, alque scientiam, quae in omnia tempora omnibus tominibus valet, enicero possunt. Hinc artis dialecticae, cujus sinem ess dixit hunc, ut mens a rebus, qua in Sensus caderent, ad intelligibiles et ideas i. o. acterna rerum memPIaria converteretur, ossicium Plato posuit in utraque methodo in synthetica, quae componendo a singularibus ad univcrsalia progreditur, et in analytica, quae dividendo ab universalibus ad singularia descendit. Vera atque pura cognitio in illis persectissimis atque absolutissimis exemplaribus sita est horum autem scientia humanae menti innata est. Atqui dearum natura in nobis obsciuata est; laque donuo excitari et in

166쪽

nostram conscientiam revocari debet haec est Ialonica να ινησις. Quare, i Ogniti reperiri debet, ea ex alterius meuto eliei et quasi renasci debet. Ρlaio igitur ad scientiam innatam eliciendam socraticam disserendi rationem inivit.

DE PLATONIS DISCUULIS. Platonis auctoritate, qui Varius et multiplex et copiosus fuit, persectissimae disciplinae, peripatetica

cujus auctor Aristoteles, et academica, cujus auctor Speusippus erat, nominibus disserentes re congruentes, institulae sunt illam autem socraticam dubitati nem de omnibus et nulla affirmatione adhibita coimsuetudinem disserendi reliquerunt. 4 Aeadem I. 4, 17. 18. II 5, 15. Orat. III. 18 67. Aeadema.

4, 17. Cicero non satis attendisse videtur ad subtiliora Platonis Aristotelisque doctriatae discrimitia Aristololes avii rejiciebat ideas, quas mirifico amplexatus erat Plato. CL. Tenuem Grach. de Phia. . IV. p. 48-53 Deindo Plato a rations ad sensus pergebat Aristoteles vero unia versales ideas en individuis colligebat, et a sensibus ad rationein pergebat. V. Mytteribach. Logicae praecepta p. 75. - qui quidem Pag. M. Academicos et Peripateticos de nota veri et salsi cum Platone consensisse et recto hanc sententiam Ciceronem utrique cholas tribuisse, judicavit. In methodo Peripatetici et cademici magia

167쪽

VIII. DE ACADEMICIS.

Veteres Academici, latonis successores, magistri sui genuiuam mentem doctrinis suis maximam partem sincere expresserunt in nonnullis tamen doctrina locis a Platone discesserunt ) Sensus enim omnes hebetes et tardos esse arbitrabantur; nec percipere ullo modo res eas, quae subjectae sensibus Mderentur, quae essent aut ita ParVae, ut sub sensum cadere non possent aut ita mobiles et concitatae, ut nihil unquam esset constans, ne idem quidem, quia continenter laberentur et fluerent omnia. Itaque hanc omnem Pintem erum opinabilium appellabant. Sese tiam autem nusquam esse censebant, nisi in animi notionibus et rationibus qua de caussa definitiones

xerum probabant, et has ad muta, de quibus discept batur, adhibebant ). Academici veteres etiam a craticam illam disserendi interrogandique rationem sequuti videntur in quamquam Aristotelis exemplo sublude copiosius quoddam uberiusque genus adjunxerint Arcesilas non novam quidem methodum induxit, Paululum tamen a socratica discrepantem. ii,

168쪽

stituit enim, ut ii, qui se audire vellent non de se quaererent, sed ipsi dicerent, quid sentirent quod quum dixissent, ille contra sed qui audiebant, quoad poterant, defendebant sententiam suam ). Haec quidciti disserendi ratio Arcesilae philosophandi rationi maxime consentanea erat sibi enim persuasisse Videtur, Pro omnibus et contra omnia disputandum se, ut, quum in eadem re paria contrariis in partibus momenta rationum invenirentur, facilius ab utra- quo Parte assensio sustineretur ) Arcesilas hoc disputandi genus eo consilio videtur instituisse, ut discipulos dubitare, omnemque dogmaticum quae dicitur ostentationem ponere doceret Unde facito intelligitur, in Academia ingenii vim ct acumen mi1ifice exercitatum suisse. Carneades in disputatione colatra Stoicos de nota vori et salsi inprimis utet, tu sorito L

ΙX DE CICERO .

Cicero in dialogis suis socraticam quidem contra alterius opinionem disserendi consuetudinem equutus

9 Cic. in II. 1. Diog. L. IV, 28. Ton mann Geach. dermia T. IV. P. 192.1 Cic. A dein I. 12, 45. Fin. II, 1. de Orat. III, 18. Diog.

169쪽

est sed tamen magis ad Aristotelis rationem accessit. Socraticum enim genus concisum est atquo breve rebus singulis insistebat, intelligere studebat, quid quisque concederet, quid abnueret, ex rebuta concessis concludebat, atque ita ad ritum perveniebat ) Cicero autem hanc subtiliter interrogandi et respondendi rationem rarius adlubuit' , sed copiosius quoddam et uberius atque susum genus equutu CStet qui erat mos 'Αριστοτέλειος hi quo sermo ita in ducitur, ut eues unum sit principatu Cujus formam inpressit Cicero in libris de Oratore, de Finibus, aliis Si argumentum quoddam, de quodi Putatur Propositum est, perpetua oratione λυγρα explicatrir, additis simul caussis atque argumentis, Cuxit sentiret is, qui disputat tum alter procedit, et contra illius sententi citerum perpetua oratione dis

3 Cic. Tusc. n. I, 4. Iura, qua huc Perthient, jam MPm Part. II cap. III. f. 18. de proprio Cicerouis Philosophandi

genere nobis raut exΡOIte a. O in. II, 1 ubi sane mirari suhit, Ciceronem, etsi ho Ioeo dicit: Cum enim fertur, quasi torrens oratio, quam-Vis inulta cujusquemodi rapiat nihil tamen terieus, nihil apprehendas, nusquam orationem rapidat Coerceas,' tamen hanc perpetuum orationem in his libris Sui PMSse. 5 V. c. in initio libri II do Finibus usque ad cuP. VI. et in Tusculanis Quaestionibus aliquatenus.

170쪽

putat, voluti in Academicis, in libris dematura Deo-xum, de Divinatione , de Finibus. Hoc quasi oratio-tiis lumhic, sermonisque floribus atque illecebris Iectoris animum magis capi atque allici, sibi persuasisso videtur Cicero. Vel etiam unus autum ΣΡΟ-Dit sententiam aliquam, aliis audientibus, ubi dialogica sorma magis ornatus atque splendo is caussa a Ilibita videtur ). Praeter dialogica scripta, in qu hus alii loquuntur, etiam consecit υτοπροσωπα, in quibus ex sua ipse persona disputat. Ceterum ejus scripta mariimam partem populariter et ad comm Dum intelligentiam conformata suut Pauca eorum subtilius limatiusque perscripta, veluti Academica et libri de Natura Deorum ).

X. DE ACADEMICORUM NOTA VERI ET

FALSI.

DE ARCESILA, NOVAE ACADEMIAE AUCTORE. Si liilosoplitae historiam perscrutamur, multos intelligimus suisse philosophos, qui rebus in sensus cadentibus atque materia constantibus certam coguiationem et veritatis judicium denegarcu φ .

9 Volui in libellis do Senectute, Amicitia. 1 Cie. Ossi II, 9. Alia, inquit, est illa , cum veritas Psallinatur in clisputatione, subtilitas alia mi ad Piuioli sem Oiumrinem Onini uc OIumodiatur Oratio ubi v. I cier. P. 9.' De Platonis Scepsi . tuo utatui, Geoch des SD2ιi-ziSnia T. I. P. 2. -