장음표시 사용
191쪽
monstraret r. Laudat igitur Academiam, qua esse deos verisimillimam habeat sententiam Epicuri de atomis doctrinam ejicit plane Cotta eamque Ah- surdam et nugatoriam judicat assentitur stoicis et Platonicis philosophis, qui mundum divitia mente rationeque atque providentia regi gubernariquc dicunt. Epicuri sontentiain, beatitudinem nostram a fortuita individuorum corpusculorum concretione, unde omnia eiungi ossicique assii mavorat, proficisci in tam esse nec ullis sirmis superstructam undamentis, censet sumtis enim atomis, omnem nostram selicitatem Perirc et, si concedatur atomos esse, de diis deorumque virtutibus nihil omnino proferri posse Epicureorum enim deos, eorumque Virtutes nihil aliud esse, quam inepta som- ita et puerilia quaedam commenta. In tota utique pia cur discipliua imaginandi quidem vim dominari, aednihil necessario cogi atque evinci.
V. COTTAE DE BALBI DISPUTATIONE SENTENTIA.
In secundo do Natura Deorum libro Cicero induxit Balbum, qui Stoicorum de hoc argumento scu
192쪽
tentiam magna diligentia atque larga orationis copia
expotiit. Dolenduim sane est, temporis trifuria multa
nobis eaque gravissima loca hac disputatione esse erepta. Tertia enim disputationis pars, quae est de deorum Providentia, cum dimidia parte quartae deest. Pauca quaedam hujus loci servata sunt apud Lactantium ). Quatuor argumentis Stoici probare
studebant, deos providere et consulere hominibus ). Quorum quidem argumentorum secundo et quarto quae Cotta respondit, ea sola integra ad nos pervenerunt. Quare saepe numero, quae desunt vel ut lata ad nos pervenerunt, e Cottae disputatione conjiciendo assequamur et quodam modo suppleamus, ne cesso erit. - Balbus e Stoicorum mente totam quaestionem in quatuor diviserat partes Palmum enim docuit, esse deos deinde, quales essent tum, mundum ab liis administrari postremo, consulere eos rebus humanis. ertia et quarta pars sese includit; unde vicitur, Balbi disputationen nonnunquam OH-susam esse ac perturbatam, inprimis post cap. XXIX. Itaque Cotta, quum has quatuor gravissimas quaestiones audivisset atque perpendisset, unam post alteram academico moro aggreditur, ita quidem, ut omnia,2 Div. Instit. II, 3. 8 3 N. D. II. 30-32.
193쪽
quae contra Stoicorum rationem dici disputarique possint, consectari atque exagitare conetur. Accectit enim ad disputationem sic, quasi nihil unquain audierit dodiis immortalibus, nihil cogitaverit rudem se discipulum et integrum tradere vult Balbo' . Nam quod omnes sere homines consentiant, esse deos, sibi quiadem ex animo exuri non posse dicit. Id tamen ipsum, quod sibi persuasum sit auctoritato majorum, cur ita sit, nihil a Balbo se doceri, profitetur Iam Cotta pergit ad porcensenda atque dijudicanda Balbi argumenta, quae in ipso Cicerone inde a capite quarto libri tertii dematura Deorum inspiciantur.
VI ANIMADVERSIONES QUAEDAM DE BALBI AC COTTAE DISPUTATIONE.
Balbus Stoicus magis ad Platonis philosophiam ii clinat. Iam supra vidimus, Ciceronem multis in locis Platonem aemulatum esse ). Quod quum tenemus, facile puto esse ad intelligendum Ciceronem non omnes a Balbo prolatas sententias rejecisse atque repudiasse, sed quibus quaestiones istae de natura
4 m. D. III. 3. 5 Cf. III. T. Non igitur adhuc, quantum quidem in te
Balbe, est, intelligo, deos esse quo equiden credo osse, sud nihil docon Stoici' i. e. On o usserunt argumenta, quae rem Atra omnem ponant dubitationem. V. Krouaer.
194쪽
deorum a Stoicis demonstratae in rationes et argu- metita levare atque evertore voluisse. Plato eum
esse persectissimum, atque morali libertate infinitaque praeditum benignitate laluit Quare non tam resulare Balbi rationem cogitabat Cotta, quam a quao minus intellerisset, requirere ulla igitur in Balbi argumentalionibus insunt, quae Cotta aut non
aggressus est, aut corte non Vettit atque sustulit.
In gravissimis praestantissimisque philosophia partibus de deo, de divina providentia, o libertate, do
virtute, de morum probitatis virtutisque et selicitalis ration Colla etiam tum, quum Caineadis utitur rationibus, Stoicis cedere debet. Unde dilucido patet, Civeronem Stoicorum quidem argumenta reprehendisse, scd iti eorum sententiis plerumque acquievisse. Etenim eadem sere argumenta, quibus esse deos demonstravit, posuit Cicero quod ex iis, quat postea dicentur, luculeutissime patebit Huc cuique rescretida sunt quibus Cotta disputationi contra Balbum
Zer P. 505. Tusc. u. VI init. argumentum ab onmitriugentium de diis uinortalibus opinione, a Stoici allatiam, acudomica rution idcirco rojecit, ut Stoicos in coalbi alon cotistitissu Ostenderet. Alibi enim lio argiritieu tum ipso Cicor assert. - Pari modo conclusione, tantu Contra Stoicos . D. III. 15. Cotta Protulit, non il0Ostollere voluit; sed demonstrare, Stoicoruli urgi ruentationem uultis firmis su utiliati esse ratiouilmε.
195쪽
habita sinem imponit verba Haec sere dicere habui de natura deorum, non ut eam tollerem, sed ut intelligeretis, quam esset obscura et quam inciles explicatus haberet.' Et quum Lucilius Cottam, quόdvehementius invectus osset in eam Stoicorum xationem, quae de providentia deorum ab illis sanctissime et providentissime constituta sit, Vituperasset, respondit ei Cotta: Ego vero et opto redargui me, Balbe, et ea quae disputavi disserere malui, quam judicare, et acile me a te vitici posse certo scio ' .' Hoc facito vitio verti possit Ciceroni, quod Cottam ita
disputantem induxerit, ut omnes sententias impugnaret atque subvertes et, neque tamen aliam de hoc argumento oneret sententiam. Sed notandum est,
M . D. III. 40. Cum his orbis contondondus ac D mParandus est Cicero Divin. . . Perlegi, inquit Ciceronis frater, germanus Stoicus, uua Paullo ante tertium da . . in quo disputatio Cotta quamquain labefactavit seutentiam meam; non sunditus tamen sustulit Optimo vero, respondet Cicero etenim ipse Cotta sic disputat, at Stoicorum magis argumenta consulet, quam hominum
deleat religionem. Tum Quintus: Dicitur quidem istuc, inquit, a Cotta, et vero saepius credo, ne communia iura migrare videatur; sed studio contra Stoicos disserondi deos mihi videtur funditus tollere. Eius orationi non sane desidero, quid rospondoam satis uim defensa re- Iigio est tuo libro a Lucilio cuius disputatio tibi ii si, ut iii Atrein tortis scribis, ad veritatem est visa
196쪽
Ciceronis in his libris suisse hoc consilium, quod etiam in praelatiori disit, ut Principum tum philosophicarum disciplinarum de natura deorum sententias in medio poneret, nec tamen ipse rem dirimeret atque dijudicaret. Quod quidem consilium cum Academicorum ratisne egregie consentit atque conspirat. Atque hac quidem ratione in impugnandis destruendisque erroribus d. V um rePeriundum munita est via. Quae quum ita comparata int, nemo sane, quid Cicero ipse de hoc phil Oaophiae loco senserit atque statuerit, in his libris requiret aperte et palam
QUID CICERO DE DIVINA NATURA SENSERIT, AΝQUIRITUR.
VII. Ciceronis de divina natura sententia quamquam in libris dematura Deorum non de industria exposita est tamen ex aliis ejusdem philosophi libris, quid ipse de hoc argumento senserit, meridiana luce clarius illucescit Huc quoque reserenda sunt ea,
1 Quod idem significavit Tullius . D. I. 5. his verbis rQui autem requirunt, quid quoquo de re Psi sentiamus, curiosius id faciunt, quam necesse est.2 Veluti e Iibris de Legg., de sp., inprimis e Soimito Scipionia ex usc. u. cx libello de Senectute, aliis.
197쪽
quae in librorum dematura Deorum prooemio non ex interlocutorum, sed ex ipsius Ciceronis ore atquespersona dicta sunt. In orationibus atque epistolis quomodo versandum sit, supra indicavimus. In epistolis ad lamitares et ad Atticum scriptis praeclara nonnii quam de hoc philosophiae loco Ciceronis sensa consignata atque inpressa leguntur. Quae in prooemio ad libros de Natura Deorum ex suo ipse ore protulit, clarissime ostendunt, Ciceroni suisse persuasissimum, deos esse, et omnes duce, iura eo vehi ). Sunt philosophi, ita pergit Cicevo, et suerunt, qui omnino nullam habere censertini humanarum rerum Procuratiqnem deos. Quorum si vera sententia est, quae potest esse pietas quae sanctitas, quae resigis haec enim omnia pure ac ast tribuenda deorum numini ita sunt, si an imadvertuntur ab his, et si est aliquid a diis immortalibus hominum oneri tributum ). equo reliqua negligenda sunt, ubi deoc sublato, dem et justitiam tolli, et uero inde multa, quae repugnent, disertissimis verbis Cicero pronunciat cum quibus alia in iisdem libris loca
conserenda sunt ' .a m. D. I. 1. O . D. I. 2.5 Vesuti N. D. I. 22. III. 3. 4. . 17. 25. - Quae in II Imbro eademicorum a Cieeroue tela sunt, nihil Proliare
198쪽
Ex ceteris Ciceronis scriptis philosophicis in recensendis explanandisque insignioribus tantum locis, qua clarissimam huic disputationis loco Enundent lucem acquiescamus Pulcherrimus locus legitur in Tusculanis Quaestionibus ' ex Consolatione i Neo vero deus ipse, qui intelligitur a nobis, alio modo intelligi potest, nisi meus solui quaedam et libera, aegregata ab omni concretione mortali, omniaque sentiens et movens, ipsaque praedita molia sempiterno. Atque alibi in eodem libro non enim temere nec riuit sati et creati sumus; sed prosecto sui qua dam vis, quae generi consuleret iuniano nec id gigneret aut aleret, quod quum Tantavisset omnes
Iahores . tum incideret in mortis malum sempiternum.
Alia praestantissima loca in Somnio Scipionis, in libello de senectute, in libris de ossicius, de Legibus consignata sunt quae Ciceronem firmiter animo menteque sua
possunt, eum nihil de his rebus statuisse enimvero hialibris academico more disputat contra eos, qui de rebus phγsicis sententiam suam sine ulla dubitatione pronuneiant; Cicero autem in his rebus Probabilitatem avium aequendam esse dicit.
II. 1 etc. M usigniora autum loca signis eure satis ducinius, v. e. Somv. Scip. VIII. Ollic. III, 6-10. cum vero jurato puteutis D
199쪽
comprehensum habuisse esse deos, extra omnem ponunt dubitationem.
VIII. - ΕΝTA, QUIBUS CICERO ESSE DIVIΝUM UME PROBAVIT.
Iam sequitur, ut, quibus argumentis atque rati nibus hanc sententiam probaverit Tullius, exponamus. cujus rei argumenta quum in nullo Ciceronis libro philosophico omnia congesta reperiantur, atque adeo singula ex singulis ejus scriptis colligenda sint, hunc disputationis locum dissicillimos habere inplicatus, vix
Ac primum quidem idemque gravissimum argumentum in Timaei ' si agmentis nobis est servatumr quod ex Platonis cognomine libro desumtum haud dubie probavit Cicero. De mundo id primum con-
sideremus, semperne uerit, nullo generatus ortu, an ortus sit, an ab aliquo temporis principatu ortus est, quandoquidem cernitur et tangitur et est undiqueeetida sit meminorit, deum se adhibere testem i. e. ut arbitror, mentea suam, qua nihil homilia dedit deus ipsa -- ritus ubi cs. Heussinger Legg. I. 6. II. . alia. M Timaei fragm. e. 11. mii cum Ioco conspirant quae
200쪽
corporatus omnia autem talia sensum movent sei Susque moventia quae sunt, eadem in opimone o Bidunt, quae ortum habere gignique diximus nihil autem gigni posse sine caussis. meque adeo homi-
nes in se sui caussam continere eo probare studet, quod quum quisque ex suis parentibus dicatur Progenitus esse, ista ratio in immensum serpere nequeat; si quidem eo tandem deveniendum, ut proli parentes
desint ). Cujus rei rationem inde reddit, quod omne corpus sit dividuum, adeoque dirimi et distrahi possit quoniam omne animal patibilem naturam habeat nec ullum sit, quod essu a accipiendi aliquid extrinsecus, i. e. quasi serendi' et patiendi necessitatem; et quod omnia, quae sunt, e quibus cuncta constant, mutabilia sint Quum igitur, nihil inmundo a se esse necessarium, statuerit Cicero eundem numen aliquod divinum, mundoque melius, quod eum effecerit, posuisse, sponte apparere Videtur ). Porro Ciceroni omnium gentium atque nationum consentiens de diis opinio, firmissimum am
1 m. D. III. 20.2 i. e. faciendi. v. Wyilenbach ad h. I. in Scholiis Seleel. M , D. III. 12.4 Cf. usc. u. I. 28. 25. 27. Legg. II. 5. N. D. III. 12-19.
tibi Cotta carneade more disputat, iiiiindum et pius nites aeterana esse On Posse. s. lat. Legg. X. P. 90 46. Te emam, eaeh. de Philos. . II. p. 380.