장음표시 사용
221쪽
omnium bonorum sit auctor atque parens, mundum riusque partes gubernet modereturque, atquo humano generi consulat, pietas, sanctitas, religio pure deo ac caste trihuenda sunt In specie autem fictae simulationis sicut reliquae virtutes, ita pietas inesse non potest cum qua sinaul et sanctitatem et religioliem tolli necesse est quibus sublatis, perturbatio vitae sequitur et magna confusio ' . Gratissimo igitur putrissimoque animo divinam bonitatem sapicntiamque agnoscere atque pio circa axi, animumquo gratum obsequio dei votivitati legibusque praestando testificari debemus. Sud ulla dei colonii veneraues que ratio praestantior est, quam ducia tu de Posita, quae in eo consistit, ut nobis sit persuasum, nos in divina lutela atque providentia acquiescentes, solicvis ore, semperque nobis a deo consultum iri. Quam quidem sententiam expressit ieero his verbis:
Nec se intelligunt homines esse musanguineos et subjectos naues sub unam audemquo tutelam quod si leneretur, deorum Pruseola vitam uiuos viveremus
o m. D. I. . s. Ollic. II. 4. Duos placato Pieta essiciet
222쪽
Locus, quem de divina natura porti actavimus, nos moraui, ut quaestionem de divinatione, quam PDculiati acriptione proἰitae et acuto exposuit Cicevo, dissicit in illam quidem atque impeditam breviter et dilucide, quantiu in nobis est, enucleemus atque explanemus. Divinatio, ut ab ejus desinitione exordicii , estrorum suturaium praesensio et praesignificatio. Haec do divinatione superstitio, longe latoque tum ropa gata et quasi dissita, a plurimis philosophis, apprimo VCP a Stoicis, celebrata erat I). Cicoro igitur inpi lino de Divinatione libro Quiritum, fratrem, gommatium Stoicum, divinationis patrocinium suscipiontem eamque ex Stoicorum ratiori acori titie de radentem itiduxit; ipse vcro in alter libro hanc supersi tiOriem consulare atque convellere conatus est. Stolii
Cicero Socratis exemplo reipublieae atque Patriorum morum et institutorum majorum gratia retinendum, servan-
dum colendumqtio eas statuisse videtur. Diviu. u. 12 33. 72. Legs II 8 sq. V. reuaer ad N. D. 2. P. 496 CL criophoiit. S. I. 3, 1. IV. 3, 16. et alibi Precos etiatu, quae e fiducia iii de posita et hinato omnib- felicitatis desiderio existunt, et vo intra antinum se On- ineui, vel verbis etiam Aprimuntur, diis immortalibua adhibendas esse eensui res ad Divors. I. p. 3. In orationibus saepe adhibuit preces, v. e. ro Osc. Am. 11. I. Rholi. l. c. P. G. 7 Cf. Temieniam1 Gesch der Phit T. V. P. 121. Disiligo b Cooste
223쪽
male ita argumentabantur: Si di sunt, est divinatio; sunt autem dii est ergo divinatio ): nam si sunt dii, neque ante declarant hominibus quae sutura sunt; aut non diligunt homines, aut quid eventurum sit
ignorant aut existimant, nihil uteresse hominem scire .la id si laturum, aut non censent esse suae
majestatis, praesignificare hominibus, quae sint sutura, aut ea ii ipsi quidem dii significare possunt. At nihil horum de diis cogitari potest; est igitur divinatio ). Priori conclusioni ita respoudit, ut aequo bene concludi posse diceret multo est probabilius, im est autem divinatio non sunt ergo dii. Vide, inquit Tullius noster, quam temere eorum illati Stoici, ut, si nulla sit divinatio, nulli sint dii divinatio enim perspicue tollitur deos esse etinendum est. Si nimus, dixerunt Stoici, eas quandam divinam vim,quao in mundo omnia regit atque gubernat, lacile cogitari potest, qua ratione homines ratis, Ostontis aliisque ominibus scientiam quandam rerum suturarum 4 comparare possint. Nam et ad hostiam deligetidam potest dux ess vis illa divina, quae est toto confusa mundo et tum ipsam cum immolaxe velis, extorum scri mutatio potest, ut aut absit aliquid aut
224쪽
tupersit ). Et ut eorun animi sine sensuum usu, quid quisquo sentiat, quid tacitus optet, inter se sentiunt ita animi hominum, cum aut somno soluti Vacant corpore an mente permoti Br se ipsi liberi invitali moventur, cernunt ea, quae permixti cummi porc animi videre non possunt ). Si autem dii volobant hominibus significare, quae sint sutura, et signa, ex quibus ea concludantur, obscura sint et ancipitia, etiam, ne sine consilio agerent, curare debebant, ut hominos haberctit, quibus obscura detege- Tent, et hac de caussa homines quosdam singularibus facultatibus, somnia, oracula vaticinia aliaque igna planandi, instruxerunt His Stoicorum de divia
nasion rationibus Cicero, carneade usus argumento, ita respondit, ut primum, nullam esse divinationis materiam, doceret. Etenim si divinatio nec est earum rerum, quae sensibus subjectae sunt, nec earum, quae artibus continentur, nec earum, quae in Philo-επbia disseruntur, nec eariun quae in reΡublicuVersantur, Mantummodo herum fortuitarum csso Potost. Permulta autem, quae sunt fortuita, arti
bus atque litteris sunt subjecta. Divinatio igitur
earum rerum esse debcrct, quae nec ratione, nec
225쪽
avt provideri possunt, quod in fortuna positae sunt. Quae igitur illi rationis habent, quaro suturae sint,
earum nulla potest esse praesensio. Si res fortuitae nullam liabent caussam, quare suturae sint, eas nullus Itonio, ne dotis quidem praesentire potest; nam si eas praescii Di detis, necessario seri deberent; quo igitur amplius fortuitae essent. Sin autem omnia caussas certas habent nullae sunt ros Ortuitae, adeoque nec divinatio. Si satum contine omnia, nihil divinatio prodest, quum res salo constitutae haud immutari aut prudentia Vitari possint. eque vero utilis iominibus est suturarum rerum scientia. - . Denique in Stoicorum ratione, qua divinationem esso concludant, una ait ea, quorum iis nihil conceda tur Deos esse, concludunt ex praedictionibus toraculis haec autem ex eo probaut, quod esse deos,
sumulat. - que deos esse erga utinanum genues
bene sicos, ex divinatione probari pot st. Nam si divinatio hominibus beneficium esse debeat, sutura non tam obscure atque ambigue significanda erant. que esse caussam, si deus ista visa nobis providendi caussa dat, cur non vigilantibus potius et, quam dormientibus. - Alia argumenta, quibus singula divinationum genera oricussit Cicero, et quar rejicienda
226쪽
sint, demonstravit, nobis, inevitati consulturis, omit- leuita sunt. IIaec igitur argumenta acutissima et gravissima aliaque, quae de hac re tu Ciceronis scripsis passim dissita occumant, cum divinationem, mi- qtiam anilem quandam superstitioncm t rationi eou-
li aliam Aplodentiam atque N. hominum mentibus ejiciendam esse, neque ero superstion tollenda religionem tolli statuisse, clarissino ostendunt
III. 12. 19. divitiationein osso, Cicero diserto via si totur: quod tamen sentemia a nobis Ositae haud rei lignare atque reliogari vidori debet. Livii im i labe totiendii iii, Ciceronean in his libris, in ilibus leges ProPosuit, civitatis tutui iii libris do Iei'. ii se APosito ecat sentauras. saepius populariter locutuli esse et in Publicatu utilita iotu, patrias leges et instituta non ut suPerstitiosa repudiasse, acu, quantum fieri posset, cuiri Philosophia conciliasso, atque adeo divinationem Popularis religionis caussa roiinendam duxisse. s. Setioli I. c. . 59. Cic. Div. II. 2.33. de nep. II. 9. - nasiius in praelat ad Lem. D. XII., Cleoronem suaui de hac disciplina postea mutvvisse sententiam, quod quidem virunt veritatis amanteiti, in eamque inquirentem assidue, haud dedeceat, statuit. Libri enim de Legg. octo annis aut seripti sunt, quam illi de Divitiatione. V. naihi praefat. P. XI. Siluiliter judicaverunt Magneriis atque Goerenatus ad Cio. Legg. II. 13, 32. Cui quidem sontentias haud a me imPetrare Possum ut calculum metim qualemcun lite adjiciam.
227쪽
Quaestionem de Fato, quam Cicero singulavi libello latinis litteris illustrare suscepit, sequitur, ut Paucis exponamus ). Sed sane quam maxime dolendum est, hunc librum ut multis sui partibus mutilatum, ita principio et sine carentem ad nostram aetatem PDrvenisse. Eilutarchi libello περὶ ti/ιαρ/ιένης , qui ipso haud dissimilem expertus est fortunam, Pauca tamen ad nostrum supplex Possunt. Etiam Alexander Aphr disiensis librum de Fato conscripsit qui integer nobis est incorruptusque servatus Ceterum haec quaestio
a multis antiquitus philosophis agitata est atque Pese
Ex maneo, quod nobis superest Ciceronis libelli Bagmento hoc certe apparet, Ciceronem minime Versatum esse in refutandis quibusdam captiosis Sto corum argumentis, quibus ad confirmandum satum utebantur. Stoici enim ponebant, satalem esse 2- cessitatem, quam ι/ιαριι ην dicebant, i. e. ordinem
Seriemque caussarum, turi caussa caussae neXa Temeae se gignat, ut, quicquid accideret, id ex aeterna Veritate caussarumque conlinuatione fluxisse dice-
ennoniari a Gesch de Phil. T. V. P. 125.8 V. Interi'. ad Cim de Fato luit Argument in dit. Trar-nebi et Erucati.
228쪽
rent ' . Ex multis et liujus libelli et aliorum Cleoronia philosophicorum scriptorum locis hoc certissimo
cogi atque evinci potest, Ciceronem Stoicorum delato decretum improbasse, atque omnia fortuita a rebus, quae in mundo accidunt, removisse et tot oiarum principium sussicientis rationis Pro uo agnovisse. Quamquam deus omnia, quae sutura sunt, tenet atque caussarum omnium colligationem perspectam habet atque cognitam, nihilominus tamen Cicero, si hanc quaestionem attigisset, divinum numen nullam hominibus inferre vim, nec, quominus pro arbitratu suo agerent, prohibere, dicere Ouctus erat. Diinvero actiones, quae ex hominum Voluntate atque libertato Proficiscuntur, Non ea divius numinis praescientia tanquam caussa pendent, Sed cujusvis actionis voluntariae ratio in eo posita est, ut res et qui cum ea conjunctus est status conditioque perpendatur MIn eodem libello Cicero etiam contentionem περὶ νωτῶν, de eo quod fieri potest, attigit quae quidem inter Diodorum et Chrysippum erat quorum
M CL Divin. U. 55. I. 45. ubi os Davis. . D. I. 20. ubi v. Kreuger P. 2. I. Gell. N. A. l. 2. Diog. L. VII. 149.
V. Scholi I. c. . 60. - Academ I, T. ubi Cicero, Providentiatu, quod efficiat inulta uti rox Isa nec opinata nobis propter obseraritat tu igii rationernque rati arum nou-ntari liram ortunam nuncii uri dicit. 1 CI. Nahmmauh. i. c. 2.
229쪽
illi Diodoro placuit, nihil sim quod non necesse fuerit, et quicquid fieri possit, id aut esse jam aut su
turum esse, nec magia commutari ex veris in falsa ea posse, quae sutura sunt, quam ea quae iacta sunt;
se in actis immutabilitatem apparere in suturis quibusdam, quia non apparent ne inesse quidem videri Chrysippus autem, multa fieri posse, statuit, quae non acciderent. Cicero, qui totum satum negavit, quamquam in epistola quadam ' Varroni per iocum dicat, se κατα Λιομων eo δυνατῶν xe--, neutram opinionem videtur probasse.
His expositis, age videamus, quid Cicero Eanimi natura et de ejus post mortem statu senserit. Quam magnifice Cicero do animo ejusque facultatibus senserit, inhumerabiles in ejus scriptis de hoc argumento consignati loci testantur e quibus quidem unum liceat upponere, qui mihi quidem omni Iaud
M de Fati c. s. ubi v. Turno, in Ed Bathii p. 348. l. Tennemauu Grach. d. Phil. . III. p. 156 sqq. 4 ad Divers. IX. 4.
230쪽
tione sublimior censendus videtur iu se paenorit primum aliquidisentiet se liabere divinum ingeniumque in se suum, sicut simulacrum aliquod dicatum putabit, tantoque nauuere deorum semper dignum aliquid et faciet et sentiet et, quum se ipso perspexerit totumque tentavit, intelliget, quemadmodum a natura subornatus in vitam Venerit, quatitaque instrumenta habeat ad obtinendam adipiscendamque sapientiam. Jam dispiciamus, quid idem de animorum post mortem statu iudicaverit ' . Diversis antiquitatis philosophorum sententiis eraminatis expositisque tu primo Tusculanarum, posteaquam de hac gravi dissiciliquo quaestione diligentissime meditatus fuerat, suam ipse profert sententiam 7 . Animorum nulla in terris origo inveniri potest, nihil est enim in animis mixtum atque concretum, aut quod ex terra natum at-b Legg. L 22. Qui quidem locus plans est o inente Platouis
Alcib. I. p. 148. d. II. Biestμri. s. Phaedon P. 79. E. V. Morgon sterii de Rpp. lotonis p. 104 sq. Ceterum laudato Ciceronis loco addantur haec: Legg. I. 8 9. I, 22.23. Ilio. l. 4. 36. de ρneci. c. XXI. et Qua alia eneltata sunt in Omoires de Academia de inscriptious