M. Tullii Ciceronis in philosophiam ejusque partes merita

231쪽

que fictum esse viMalui' nihil ne aut humidum quidem aut stabile aut ignem. Ilia enim in naturis nihil inest, quod Vim memoriae, mentis, cogitationis habeat quod et Praeterii teneat, et sutura providΡat et complecti possit praesentia quae sola divitia sunt;

nec invenietur unquam unde ad hominem venire possint, nisi a deo. Singularis igitur quaedam Natura est atque vis animi sejuncta ab his usitatis notisque naturis. Itaque quicquid est illud , quod sentit, quod sapit, quod Vult quod viget, caeleste et divinum est,

ob eamque rem aeternum sit necesse est.' Multis

in locis animum diviarum esse latuit Cicero, sive veterum philosophorum imitatione ductus, qui animum humanum dei esse partem dicebant γ, sive quod verbum disinus pro eo quod divino est sinaile, quod cum divinis virtutibus similitudinem quandam hahet, adhibuisse videtur Ceterum in primo Tusculanarum, ubi argumentum de immortalitato Dim rum de industria atque dedita opera persequutus est,

M Tusc. u. I. 25. Fin. II. 34. V. 12. 13. Legg. . . Ossio. ΙΙΙ. 10.M Tusc. u. V. 13. ubi v. Davis et ad Diviai. I. 49. p. Rath P. 125.1 CL Somn. Scip. c. VIII. hiqiis IutpP. - raso. I. 27.

animum a deo ingerieratum dixit disjunxit igitur auiiuuiu humauum ab ipso deo. Diqiligo by Ooste

232쪽

1limiter tenendum est, Ciceronem academico mox disputasse. Etenim, quamquam animos Post mortein permansuros esse, multis rationibus algumentis. demonstrare sategit sententiam tamen suam ut sitam, constitutam sirmamque on sine ulla dubitatione posuit, sed eam ad probabilitatem ac verisimilitudiuem maxime esse Propensam statuita mortet enim nouearie malum, Probare voluit. Usus igitur est disjunctam gumentatione seu dilemmate, ut, nihil mali esse iumorte, sive per eam omnis auim solisus extinguatur, sive remaueat anita ensus, demonstraret quqdsienini illud sit, ilii mali nobis esse, quuna ipsi jam

nihil simus quod si vero remaneat sensus, uno animi statum non posse infelicem esse. - Stoici, inquit, non sibi constant, dum coucedunt, anianum post corpo is mortem permauere, sed tamen aliquando interire. mam haec una est dissicultas, quomodo animi sine corporibus degere ac vivere possint; sed hoc semel concesso, nulla caussa est, quare aliquando intereant Ceterum illud firmiter manet, mortem non esse malum mam si per Mn animus exuusuitur, status ille inuino uilii erit ero ise bonus Deo malus si vero animus senstitia ac vitam retiliet, felix potius quam infelix erit ille status Sed utrum ex

233쪽

duobus futurum sit, simus Parali eumque mors Obis sit constituta, non eam in malis ducamus quippe constitutum vel a diis immortalibus, Vel a natura parente omnium I. Praestantissima in primo Tusculanarum, in Catone Laelio et Somnio Scipionis loca' , in quibus Cicero praeclare ac divine de hoc avgumento disserit, ejus de animorum Ost mortUm Perpetuitatu sententiam in clarissi in luce collocant.

XVIII.

Jam vero, postquam vidimus, Ciceroni do animorum inmortalitate fuisse persuasum, quibus alionibus Iaanc sententiam probatum ivcrit, videamus no-CEsse est.

Ac primum quidem natura ipsa tacita judicat, animos non esse interituros. Omnis nim antiqui-ias, quae quo propius aberat ab ortu et divitia pro-M . 33-49. . Nihi ossicit nomen omnii; nam ipsa disputatio gravia ac seria est, et ejus artes coiisentiunt trita reliquis Cicerouia Plaeitis, quas supra Aposuimus. t Cisero sequutus eat erueniPltun Platouia, qui X de Rep. librum aintili finivit somnio, in quo sub Iahulae involucro plurimae veru rationes sententiaeque Proditae sinu. Quae igitur in oesouuii Cisar protulit, serio et ex uultu aculeutia vo-uraiiciavit. Titeub. l. c. p. 84. Cf. Sotim. Scip. c. II. lli. IV. I. VII. V. - Tusc. I. 23-25. 27. 29. Seneci. I. 23. de luicit. c. III. IV. Asiae Uiat pro Marcello c. IN S. 31. Dissilire oste

234쪽

genie, hoc melius ac sertasse quae erant vera cern bat, eum hac sententia conspirat. Itaque unum illud.

erat insitum priscis esse in morte sensum, neque X- cessu vitae sic deleri hominem, ut unditus interiret ). Quod probat religio erga sepulcra, memoria atque eura, qua defuncti colebantur, atque viri clari ab hominibus divino honor donat ' . Atque uti haec sententia nationum omnium consensu ' confirmatur, ita eadem sui antiquorum lutosophorum eorumque maximorum longeque clarissimorum Inhaeret enim in mentibus quasi saeculorum quoddam augurium suturorum idque in maximis ingeniis altissimisque animis et existi maxime et apparet sacillime. - Vinae porro res, quae animo insunt, quae nec Orpore rixi, nec in terra natae esse possunt, nim rum immorialitatem satis superque Probant ). Sic enim habeto, non esse te mortalem, sed corpus hoc et

ne enim tu es, quem forma ista declarat, ae mens cujusque is est quisque non ea figura, quae digito demonstrari potest Deum te igitur scito esse ); si quidem deus est, qui viget, qui sentit, qui meminit, qui pro-

235쪽

videt, qui iam regit et moderatur et movet id comEuβ, cui Praepositus est, quam im mundum ille Princeps deus et ut mundum ex quadam Parte mose talem ipse deus aeternus, ad fragile corpus Animus acmpitrenus movet Animi quasi vas et recept culum corpus est. Mentis divina vis ex memoria Terum et inventione omnique pulchritudine vi tutis Cognoscenda est.' - Porro ex simplici et ab Oinni ucretione mortali segregata aulini natura, nitrium FO4t nao tem seriuausurum esse, patere uta ' . Quaru eorum, qui uiuium sitie corpore litesigere. QM uegarent, sententiam improbat. mihi quidem, inquit Cicero, naturam animi intuenti, ancillo disiicilior occursu cogitatio, nulloque obscurior, Molia animo in corpore sit, tanquam alietiae domi, quam qualis, cum inierit et in liberum caelum, quasi clo-

mum suam, veneri Porro ocratis et Platonis .rgumentum, quo ex eo, quod auimus se ipsum, mo-

Veat, neque a se unquam deseratur, ejus aeteriaitatem demonstrare voluerunt, probat ' . Animum autem Post discessum ex corpore sursum servi, et

Pervenire in subtilioris aeris regiones ibique solicitate

236쪽

frui, statuit Cicero quae felicitas duabus seretinetur artibus, altera quiete ac vacuitate cupidii tum et perturbationum, altera comemplatione rerum caelestium, quae quasi pabulum animorum est ). Socralis sententia probabilis haberi debet eos, qui

ita in vita pie casteque egissent, ad deos redire, mirumque consuetudine beatos ore qui vero viliis flagitiisque se inquinavissent, his devium esse iter seclusum a concilio deorum. - Qua a nobis allata Sunt, quamquam, Ciceronem sententiam de uinii inmaortalitate imissime teussisse, luculenter videntur conam sta are negari tamen Non potest, coinplura in Ciceronis scriptis extare loca, ii quibus de hoc argumento dubitaliter loquutus videatur. Iinc factum, ut existerent, qui praeclaras illas de antinoi lim Post corporis dissolutiouem Perpetuitate sententias a Cicerone litteris mandatas non tam ut 'gra ipsius sensa exhibere, quam lusum quendam ingenii et eloquentiae sores Verum loca, in quibus de animorum im-

mortalitate addubitare videtur Cicero, si accurate amitiantur interque se cornpararatur, illi prorsus ex iis contra hanc Ciceronis sententiam oucludi atquo effici posse lacillime intelligitur citatio enim at ius

237쪽

consilium, quod in his locis sequutus est, diligentissime est animadvertendum de qua quidem re supra sustus uberiusque exposuimus ).

iis quibus epistoIis Ciceronia consilium erat amicos inse- Iicea consolaudi hinc no a illa disjuncta concIusione utitur, ut venderet, mortem uo in malia esse ducendam, riva animus noster Post mortem interiturus sit, si e Permansurus. Et quum eorum ad quos has epistolas scripsit animum Ingetliumque eomuum haberet eas Consolandi rationes adhibuit riuue maxime iis consentaveae viderentur. Et vero etiam terieudum est, amico illos, eruditos quid in bonosquo cives romanos luisse, sed epicureae deditos

disciplinae, inprimi Torquatum. CL Fiu. I. 5. V. Memoires de Acadesiuis des inscription l. c. p. 96. Ex illorum ipsa schoIa ducta argumenta irofert, quae ex picuae i decretis . ad alio eonsolaudo vim enserere debebant

efficacissiluain. 0utii vero dieit, mortem esse omnium rerum cxtremani , nosti orumque malorum sinem do moris quae dicitur PhΥsica, quae sane malorum Potius cessatio

quam ualum liquod Psum ducenda est, loqui videri

potest. Ors enim aePissime omnium hiijus terras eruinnixi esse neque erisui aliquem eorum, quae in terra

fiunt relinquere dicitur. Quod in Orat pro Cluentio dictum est, neutiquam infringit sentetitiam nostram. V. sisya Scholi I. cet. 6v aTl. Dict Hist crit. s. v. Cesar.

In altera primi Tuaculanarum arte animum mortalem po iit atque eorum ' qui hanc amplexati stitit opinionemn omnia enumerat argumenta quod Partitia eo consilio iaciuin videri potest, ut horum argumentorum infirmitatearius imbiscillitate illa argumenta in prima ejusdein libri pacis ad probanda iri animorum immortali tatem enotata multo larius an Plendescererit, ac multo major in vim Dissiligo b Corale

238쪽

pondusque adipiscerentur es. Tuae. u. I. 49. , partim vero etiam, ut e iis, qui morte Omnen sensum extingui et deleri opinarentur consolandi ratione afferret, iisque, etiamsi s animorum inmortalitate ipsis Persuaderi non posset, illud latueti, quod Propositi an erat libri, demonia atraret Mortet non esse tu Malis iacendam. Similiter passim in libris do Senectute et de Amicitia hoc dὶlenis

ruate usus est, o quidem ut videtur consilio, it saItem praeceptorum a te datorum utilitas agnosceretur, et exercendarum virtutum commodum ac Praestantia intelligeretur, etiam a sorte fieri Posset, ut animus cum eorpore interiturus esset. - Nec hoc Videtur inittendum. Cicoronem nunquam hanc Pinionem Probasso sed serui se rationibus an convellere studuisse, multaque, tindo animum esse ii uortalem Pateret, Protulisse arguineui uultui vero, quod animum esse uiortalem Probaret.

239쪽

Pergamus denique ad tortiam Philosophia partem, ad . docti inam tmoralem, et, quomodo Cicero de ea m ritus sit, paucis inponamu3. Ut ciceronianae pl1ilosophiae locus unus est omnium lovge praestauti Nmus atque pulcheloimia censendus partim, quod tu exponenda hac doctrina anissimum quo illius ingenium insigniter ornatum erat judicium praeclaro enitescit partim ex eliam, quod Philosophus noster, quaecutiquo Aimia adim a graecis Philosophis domorali docti tua erant disputata, perscrutatus, iisque elegauic prudenterque usus, Praeclarissimas in scrimiis suis moralibus consignavit sententias, et complures hujus docuinae notiones Principales, excussis inteo quo se comparatis contrariis graecorum philosophorum decretis, clariore luce illuminavit. Profecto, si Ciceronis praestatilisfinia moralis philosophia motiu- ruenta spectauius , in quibus optima quaequo ex hac

240쪽

doctrina elegit atque ea tractavit, iisque Romanorum animos imbuere atque informare studuit, o praecepta sua populariter quidem et ad communem intelligentiam accommodate sed maguisico quodam oratiouis genere tradidit, adhibito eleganter romati sermonis splendore ac majestate, adjunctaque eximiorum historiae exemplorum copia, et, si nobiscum repulamus. quam assidue haec moralia romani philosophi scripta ob eas ipsas praestantes virtutes posteris etiam temporibus lectita sint atque pervoluta quis est, qui dubitet, Ciceronem non solum romana geniis, Verum etiam multot um aliorum qui mullis saeculis ab illo distabant populorum moralis sapientiae doctorem extitisse at me magistrum )ΤII. Romani, ut supra Vidimus, stoicam inprimis et

epicuream philosophiam sectati sunt; nam in Omanorum ingenio duae erant leges, eaeque extremae et sibi oppositae, aut severitas aut luxus Platonis moralis doctrina, quae in summa o/ιον, consistebat. Romanorum ingenio atque indole remotior erat, quam ut ab iis percipi posset. Stoica autem disciplina, omnes externas res negligens atque spernens, splen-1 CL Stasiadlini, V. S. Geseh. de Moralphilosophie. p. 390.