D. Hilarii Pictauorum Episcopi Lucubrationes quotquot extant olim

391쪽

hic septem offerunturiillic duo pisces, hic indefinitas sub paucitatis tament significatione numerus estullic quini milia uiroru, hic quatuor: illic duo/decim cophini,hic septem sportae repletae. Et superioribus quide puto esse responsum, d omnia iuxta personam populi congruenter esse subiecta nunc quom competentem rei ali cause ratione afferre tentemuS,ut quemadmodum illa Iudaicae credentium congruam plebi, ita haec populo gen/tium comparentur.Ordo igitur idem in sermone domini est, qui in conse/quenda gratia manet. Venturi enim ad baptismum, prius confitentur cre/dere se in dei filio,& in passione ac resurrectione eius. Et huic professionis secramento fides redditur. At ut hanc uerborum sponsionem quaedam rerum ipsarum ueritas cosequatur,toto in ieiunηs passionis dominicae tempore demorantes,quadam domino compassionis societate iunguntur.Iνtur siue ex sponsionis sacramento,siue ieiunio, omne illud passionis domi/nicae cum domino agut tempus.Et huius spci ait comitatus dominus mi sertus altitriduo secum esse quos ne in uitae secularis cursu,id est,in uiae opere defectio labefactaret,uult cibo suo alere,ati ad peragendum totius itis cieris fortitudinem panis sui uirtute firmare, conquerentibus discipulis pa/nes in deserto nullos esse. Atqui in superioribus exemplum sumpserat, ni hil impossibile deo esse.Sed gestorum causae rationem interioris intelligentiae moliuntur. Quantus enim apostolorum in saluando Israel fauor fue rit, beatissimi Pauli epistolae docent, ait ideo eodem demorante,nunc inconcursu gentium,oc de pane causatio dc de ieiunio silentium introducitur. Panes igitur septem offeruntur. Nulla enim ex lege 5c prophetis gentibus salus sumitur,sed per gratiam spiritus uiuunt cuius septiforme, ut per Esaitam traditum,munus est. Ergo spiritus per fidem salus gentibus est, quae in terram recumbunt. Nullis enim legis operibus fuerant ante substratae, sed peccatorum εἰ corporum suorum origini haerentes ad donum spiritus septiformis uocantur. Indefinitus piscium numerus diuersorum donorum charismatum partitiones ministrationes significat, quibus fides genibum gratiarum diuersitate satiatur. Sed quod septem sportae replentur, re dundans dc mutiplicata septiformis spiritus copia indicatur, cui quod laragiatur exuberat fili, saturitas nobis ditior semper Sc plenior. Quod uero quatuor milia uirorum congregantur,multitudo innumerabilium ex qua tuor orbis partibus intelligitur. Ad formam enim futuri in tot partium mi/lia plebs dinumerata satiatur, quotidem de partibus ad coelestis cibi dona concursura essent milia crediturorum.Turba igitur dimittitur satiata 8c evpleta.Et quia omnibus diebus uitae nostrae nobiscum dominus manet, na/uem,id est,ecclesiam credentium plebe comitatus ingreditur.

392쪽

IN ΜATTHAEUM COMMENTARIVI De Ionae prophetae signo,& de semiento Phariisorum De confessi one Petri . De benedictione domini. Et de se abnegando qui Chri stum sequi uoluerit. Canon ta v I

accesserunt ad eum pharitai dc Sadducaei tentantes,& roga

uerunt eam ut signum de coelo illiis ostenderet,ic reliqua.) Adj sunt Pharitat te Nadducaei legis fiducia insolentes, dedignan/tes opera uirtutum,fidei signum ostendi sibi de coelo precantur, humilitatem in Christo carnis re corporis contuentes, doctrinam ex his quae sub hominis habitu gerebat dedignantur accipere. Quorum inso lentiam Jc inanitatem irridens,multa eos de natura coeli conficere solere re spondit,quum rubicundo aut ortu, aut uespere,serenu nimbosum uc pro nunciant.Porrb autem ignorare eos temporu signa, cum omnis lex de propheta: aduentus sui indicia ex opem quae gereret admiratione significent, ut quemadmodu fidem tempestatis coeli uel matutini, uel uesperis rubor redderet ita manifestam temporum cognitionem uirtutum ait operu in dicia praestare deberent. Sed ortus e caelo signum his terrestre constituit, ut eos intra confessionem humilitatis corporeae contineret, dandu dicens Ionae signum.Huic se dominus comparat,quem ad futurae passionis esse ctum in praedicationem poenitentiae ad Niniuitas pari specie praemiserat. Nant Ionas uentis desaeuientibus proiectus e naui est dc deuoratus acetto,dc pos triduum uiuus emissus,non retentus a monsi ro,non cibi condi/tione confectus, sed contra humani corporis naturam integer Zc illaesus in auras superas uirtute dominicae prςfigurationis evadit. Hoc ergo potesta tis suae signum costitutum esse demonstrat, ipse remissionem peccatorum

per poenitentiam praedicans, de Hierusalem uel synagoga immundorum spirituum dominate flatu ejiciendus,& Pilati potestati, id est .seculi iudicio tradendus,& a morte tant, elemeti eiusdem monstro glutiendus, de post

triduu ex ea contra coditionem hominis que assumpserat non retentus, uiuus atl incorruptus emergens.Ea igitur quae in homine de coceptu uirgi/nis sumpto,diuinaru erant plena uirtutu, cognosti ait intelligi de se uolvit 6 prophetae Rgno de hominis exemplo. Et relictis illis abiit.) Non si, cui locis aliis legitur: Dimissis turbis abiit, sed quia infidelitatis error inso lentium animos obtinebat, non dimisis se eos scribitur,sed reliquisse. Et cum uenisset trans fretu,obliti sunt discipuli eius panes accipere, Iesus autedixit illis:Attendite uobis a sermeto Pharisaeoru dc Sadducaeoru dcc. Ab/soluta omnis de sermeto Pharisaeoru ec Sadducsoru obscuritas est.Quod autem abstinere se eo apostoli iubetur, no admisceri doctrinae Iudsorum

monentur,quia legis opera in effectu fidei de praeformatione rerum consequentium costituta sint, ut in quora tempora at 3 aetate ueritas coligist et,

nihil ultra in ueritatis similitudine spei positum arbitrarentur, ne doArina K Pharisae

393쪽

iss D. HILARII PICTAVORUM EPI scopi

Phariisoru Christum nesciens enectus uetitatis euangelicae corrumperet.

Venit autem Iesus in partes Caesareae Philippi,di interrogat discipulos suos,& reliqua. In processu sermonis ait operis absolutius discipulis co/gnitionem suam praestat, & quandam intelligendi se formam rationem c5stituit Est autem haec uera k inuiolabilis fides ex deo aeternitatis, cui ob id quod semper filius fuerat,semper ius patrisWnomen sit, ne si no semper filius, non semper N pater fit deum filium prosectum fuisse, cui fit ex

aternitate parentis aeternitas. Nasci autem eum uoluntas eius suit,cuius in uirtute ac potestate inerat ut nascere Est ergo filius dei ex deo deus, unus ει 'ς utro .Theotetam enim quam deitatem Latine nuncupant,aeterni eius

hia a tres ' , nastendo est profectus accepit. Accepit autem hoc quod quὸωὸdesb. erat,ic natum est uerbum quod fuit semper in patre.Ati ita filius 8e aeter

alibi dixit nus 5c natus est,quia non aliud in eo natum est, quam quod aeternum est.

ine*mi, dis Hunc igitur assumpsisse corpus,ec hominem factum estie persecta confesps ψηψ est, quia sicut aeternitas naturae nostrae corpus accepit,ita cognoscedum est,natura corporis nostri aeternitatis assumere posse uirtutem. Igitur quia summum in fide ista bonum est, a discipulis requirit,quem se homines esse dicerent:& adiecit, hominis filium .Haec enim cofessionis tenenda ratio est, ut sicut dei filium ita dc filium hominis meminerimus quia alterum sine abiero nihil spei tribuit ad salutem. Editis ital, quae diuerta de eo erant,lio minum opinionibus, quid de se ipsi sentiant quaerit. Petrus respodit: Tu es Christus filius dei uiui. Sed Petrus conditiones propositionis expen derit. Dominus enim dixerat: Quem me homines esse dicunt, filiu hombnis Et certe filium hominis contemplatio corporis praeferebat, sed adden/do,que me esse dicunt,significauit prster id quod in euidebatur esse aliud sentiendum,erat enim hominis filius. Quod igitur de se opinadi iudicium desiderabat Non illud arbitramur,quod dc se ipse consessus est,sed occubium erat de quo quaerebatur, in quod se credentiu fides debebat extende/re Et dignum plane confessio Petri praemium cosecuta est, quia dei filium in homine uidisset. Beatus hic est,ut ultra humano oculos intendisse de ubdisse laudatus est,non id quod ex carne de sanguine erat contuens, sed dei filium coelestis patris reuelatione cospiciens, dignus , iudicatus, qui quod

Eerelistae iun/ in Christo dei esset,primus cognosceret. O in nuncupatione noui nominis metu fides felix ecclesiae fiundamentum digna aedificatione illius petra,quς infernas leges,ec tartari portas,& omnia mortis claustra dissolueret. O beatus coeli ianitor,cuius arbitrio claues aeterni aditus traduntur,cuius terrestre iudiciu praeiudicata autoritas fit in coelo, ut quae in terris aut ligata sunt aut soluta, statuti eiusdem conditione obtineant de in coelo.Iubet etiam discipulis, ne loquantur quod ipse est Christus,alios enim spiritus sui testes esse oporte/bat, legem uidelicet prophetas. Caeterum resurrectionis testimonium Proprium

394쪽

propriti est apostoloria. Et quia scientiu in spiritu Christu beatitudo mon strata est, negatae rursum humilitatis 5 passionis eius periculti declaratur. Nam cum praedicare coepisset oportere ic Hierosolymam ire, pati deinde plura a senioribus plebis,& a scribis de principibus sacerdotur occidi etiam, ec post diem tertium resurgere. Apprehendens eum Petrus ait: Absit a te domine non erit istud At ipse conuersus, Petro dixit: Vade retro post me Φ satana scandalum mihi es.Vt enim dei munus est, Christum in spiritu de, um nosse,ita zaboli opus est Christu in homine nescire.Atl ciusdem peγriculi res est,uel corpus dicere sine deo,uel deum fine corpore. Corpus au/tem carnis huius in aeternitate spiritus deo nullum est, uerum humanς salutis causa Christus in corpore est, quod assumpsit ex homine. Igitur post praedicationem passionis accipiens diabolus facultatem usque ad tempus enim ab eo secesserat quia incredibile satis apostolis uideretur,eum in quo deus erat esse passibilem) sumens hanc humanae infidelitatis occasionem, opinionis istius Petro insinuauit affectum. Denil ita passionem detest, tus est,ut dixerinabsit,quo uerbo rerum detestandarum execratio contine Absit tur. Sed sciens dominus Σabolicae artis instinctum, Petro ait: Vade retro post me,id est,ut exemplo se passionis sequatur. In eum uero per que opi/nio haec sugeterebatur conuertus, adiecit: Satana scandalum mihi es. Non enim conuenit existimare, Petro satanae nomen ε offensionem scandali deputari post illa indultae de beatitudinis N potestatis tanta praeconia.Sed quia infidelitas omnis diaboli opus est Petri responsione dominus offen/sus, cum opprobrio nominis infidelitatis istius est detestatus autorem.

Tum Iesus dixit discipulis suis: Si quis uult post me uenire, abneget seipsum,& reliqua. O beatum damnum,dc iactura felix. Ditescere nos dominus detrimento animae dc corporis uoluit, dc esse sui similes hortatur, quia ipse in figura dei constitutus, usque ad mortem humilis N obediens factus, principatum potestatis totius quae in deo est, accepit. Sequendus igitur est cruce assumpta, dc passionis suae si non sorte, attamen uoluntate comitandus est. Quid enim prodest occupasse mundum , dc toto terrenae potestatis dominatu opibus seculi incubare, si perdenda anima, suscipi/'endum uitae detrimentu est Quae autem commutatio pro anima,cum s erit amissa quaeretur et Cum angelis enim Christus aderit, reddens sing Iis ut merebuntur. Quid offeremus ad uitam I Praeparatos credo aeterna rrum opum futuris commercηS thesauros, ambitiosos dignitatum famaei, titulos,aut ueteres delegatς nobilitatis imagines Neganda sani haec

omnia ut melioribus abundemus,& contemptu uniuerisorum Christus sequendus est, Sc aeternitas

spiritualium,terrenorum dam/no est comparanda.

395쪽

io D. HILARII PIcTAVORUM EPI scopi ubi in monte cum Moyse &Helia uidetur,& uox de coelo auditur. Vbi puer a lunaticum saluat De credentium fide.De didrachma postulata,& statere in ore piscis inuento. Canon X U II

Men amen dico uobis, quoniam sunt quidam de adstatibus istis,qui mortem non gustabunt,donec uideant Eliu hominis uenientem in regno suo dcc. Docet dominus 5c rebus de uerbis, de fidem spei nostrae aequaliter sermo ait opus instruuta Craue enim onus infirmitati humanae imposuerat ut cum sensam uiis homines ex uiuendi asse tu habere coepissent fiuctum eius qui praesens cor poribus blandiebatur amitteret,negarent in se sibi id est, quod esse coepissent,esse se nollent cum sensus huius exordiu ex affectu uoluntatis habuis sent. Deinde opinionem spei ambiguae incertae* seqaerentur, cum in his quae praesentia haberentur, illecebrae gaudii blandientis existerent. Opus ergo erat ueri ac manifesti exempli autoritate, ut contra vim sensum Φ iu/dicii optabile fieret prauentium damnum,lucro deinceps non ambiguo futuror agitur postΦ dc tollendam crucem, perdendam anima,N damno mundi commutandam uitae aeternitatem monuerat,conuersius ad discis

pulos ait: quosdam ex his futuros qui gustaturi morte non essent, donec filium hominis in regni sui gloria cotuerentur. Ex conditione autem gustatus tenuem quanda fidelibus libationem mortis ostendit. Ita 3 uerba res sequitur. Nam post sex dies Petrus, Iacobus ec Ioannes assumuntur seor sum,& in excelso monte consistunt, ipsis in inspectantibus dominus trans figuratur, δἰ toto claritatis suae habitu circus tendet. Et in hoc quidem facti genere seruatur eg ratio 8c numerus te exemptu.Nam post dies sex gloriae dominicae habitus ostenditur,sex milium scilicet annoru temporibus euo/lutis,regni coelestis honor praefiguratur: tribus. assumptis, de trium orb ne,Sem,Cham,Iaphet,futura electio populi osteditur. Qubdaut Moyses de Helias ex omni sanctorum numero assistunt, medius inter legem Nprophetas Christus in regno est.Cum his enim Israesem, quibus testibus praedicatus est,iudicabit,simul , utShumanis corporibus decreta esse re/Prrectionis gloria doceretur,cum quando Moyses cospicabilis adstitisset, ipse aut dominus fit nive ac sole candidior,supra opinione scilicet nostram coelestis luminis splendore cospicuus. Petro aut ut tria illic tabernacula fit

rent offerenti nihil respondetur. Nondu enim ut in hac gloria cosisteretur reat tempus,sed loquente adhue eo,nubes cos candida inumbrauit,& diuitiae uirtutis spiritu ambiuntur.Hunc esse filia, hunc dilectu, hunc complaci/tum,hunc audiendia uox de nube significat, ut idoneus ipse praeceptorum talium autor esset qui post seculi damnu post crucis uoluntatem,post obistum corporeum,regni coelestis gloriam ex mortuorum resurrectione facti confirmasset exemplo.Tertitos deinde re consternatos eleuauit, ut solum

contuo

396쪽

contuerentur,quem medium constitisse inter Moysen 8 Heliam uiderant. Ad suturi enim serma at ad facti fidem Moyses &Helias in monte constiterant Silentium cnim rerum gestarum quas uiderant imperat, donec a mortuis resurgeret Hoc enim fidei prςmium res eruabatur,ut honor redde retur his apud quos non leuis sola praeceptorum autoritas reperiretur. Inflfirmos enim sanauerat ad uocis auditum,ut cum essent spiritu sancto repleti,tunc gestorum spiritualiu testosesssent.Soliciti etiam de temporibus He/liae requirunt,quibus respondit: Heliam esse uentura, restituere uniuer/sa,id est reliquia quod deprehenderit ex Isras ad cognitionem dei reuocaturum.Sed in uirtute ac spiritu Heliae Ioanne uenisse significat,in quo gra/uia quael ait aspera exercuissent,ut domini aduentu praenuncians, passibonem quot praecurreret ec iniuriae de uexationis exemplo. Et cum ue/nissct ad turbam,accessit ad eum homo genibus prouolutus dicens: Domine miserere filio meo. Reuerso ad turbas domino,a patre genibus aduo/luto puer offertur daemoniacus,frequeter ec in aqua decidens,ec in ignem, cui curationem asterre discipuli non potuerunt.Obiurgatis his, & increpa to daemone sanus puer factus est.Crediderunt quidem apost oli,sed nomdum erant perfeci ae fidei. a domino in monte demorate,dc ipsis cum turbis residentibus quidam tempore eotia fidem telaxaverat,ati idcirco ait: Generatio incredibilis S peruersia,quousq; ero uobiscuo Quia absen/te se antiquae infidelitatis consuetudo subrepserat. Docet igitur,eos nihil talutis afferre posse, qui medio euangeliorum iterati aduentus sivi tempotrea fide tanquam domino absente decesse int: Deniq; quaerentibus a se, quur daemoniu ejicere non potuissent,resipondit, de inopia fidei effeci uni fuisse ne possent, quae se in illis tanquam granum sinapis esset, monti huic ut a loco in locum transiret,cum ossiciendi potestate praeciperent. Sed iam de monte decesserat 5 inter turbas haec loquebatur. Ital dc se granum inapis nuncupauit omnita minimu,Sc diabolu montem cognominauit,quia in illo spirituales nequitiae sunt,caelestes , uirtutes per eos e iciendas, & in altitudinem maris tanΦ in profundu in serni ab iciendas, quos in hanc esscaciam ieiunium & oratio prosequentur.Tenebimus quot etiam eum ora dinem,ut sub discipulorum nomine pharisaeorum εἰ scribaru per na tra istetur,quibus lex curadum ut discipials populum tan* pater filium, cum dominus abesset obtulerit Qui peccatis dominantibus, nunc in ignem iu/dic a decidebat, nunc in aquam diurnarum sordium suarum consuetudine mergebatur. Hi igitur nihil opis attulerunt, quia demorante Moyse cum domino in monte,essecti fuerunt infideles, ut typica ratio impleretur. Di scipuli mirantur se encere dςmonem no potuisse, cum omnis potestas non

solum daemonum fugandorum, uerum etiam mortuorum excitandorum

esset indulta. Quia uero ultra cum his lex futura non esset,ait: Generatio

K , incre

397쪽

incredibilis 5e peruersa non enim ad eos quos sanctificauerat, uidetur he loqui) quousque, inquit, ero uobiscum Quia fidem non habentes ipsam illam quam habebant,amissuri erant legem, qua fidem si in se habuissent, quia ipse esst granu sinapis,uerbi uirtute hoc peccatorum onus, de grauem infidelitatis molem ab eo qui offerebatur populo eiecissent, tan* in mare montem,sic ad conuersionem gentiu dc seculi transtulissent. Ipsis autem conuersantibus in Galilaea,dixit Iesus: turum est ut filius hominis tradatur in manus hominum. Sequitur moestitia cognitione passionis. Non/dum enim sacramentum ineundae crucis, resurrectionis uirtute fuerat reue/'latum.Et cum uenisset Iesius Capernaum, accesserui qui didrachmam exi vi disit dis gebant ad Petrum, minus didrachmam soluere postulatur. Hoc enim drachma di omni Israeli lex pro redemptione anima: Sc corporis constituerat in mini/drao x,qμς templi seruientium. Sed lex,ut scimus, futurorum umbra est. Non

his fbjuvia, pr civ deuadeliderabat,ut tam exigua impensia criminibus co&tiis quodβω poriS atq; animae quaeda redemptio concederetur.Vt igitur inscriptos nos spicor,librari de proselsos,& Christi nomine consignatos offeramus in Christo, qui ue or hQς ti tum dei temptu est,pro testimonio filii dei huius didrachmae oblatio con ' ia. M,' stituta est. Ital Petrum post conuentione silentem tali sermone prςuenire sis fusis Quid tibi uidetur Simon Reges terrae a quibus accipiunt tributum aut censumta c. Nunquid ambiguu est, filios regum tributis obnoxios nomesse Et quibus regni ueritas est,eos esse liberos a seruitute Sed sermo interius intendit. stulatur didrachma a populo.Lex enim in eam fidem, quς per Christum erat,reuelanda cocluditur.Ergo haec eadem didrachma coasuetudine legis, tanquam ab homine poscebatur a Christo, sed ut ostenderet, legi se non esse siubiectum, S ut in se paternae dignitatis gloriam conte

staretur,terreni priuilegii posuit exemplum,censu aut tributis regum filios non teneri,potius c, se redemptorem animae nostrae corporis, esse,quam in redemptionem sui aliquid postulandum, quia regis filium extra com/munionem oportcret esse reliquorum. Scandalo igitur praestat ut soluat, caeterum debito legis est liber. Dehinc sub rerum praesentium effectu, de si gnificantiam legis, S constantiam euangelicae libertatis exposivit, ut co/gnosti promptum esset, quid didrachma praefiguraret in lege. Ire Petrus

iubetur ad mare,hamumi, mittere, de ptimi pilis ascendentis os require re,repcrtum/in eo staterem pro se ac domino offerre. Didrachmam do/minus postulatur,id est,denarios duos,quur staterem Petrus offerret: de inde cum primum piscem admonetur inquirere, ascensuri ostenduntur de plures.Nunquid etiam natura pisciu ferret, ut in littore fortuito repertum staterem ore potius continerct, non intra uiscera conderet et Subest igitur efficiendis praesentibus rebus ratio interior. Destinatus enim ad praedica/tionem Petrus,ec piscator hominum factus, doctrinae hamum misit in si

398쪽

IN MATTHA sun e on MENT ARI vs culo, quo appositi cibi dulcedine uagos ex eo fluctuantes , protraheret. Huic adhaesit beatus ille primus martyr a domino, qui ore suo quadrige/minum denarium cotinebat,id est,euangelici numeri unitate, dei gloriam, dominumin Christum in passione contuens praedicabat. Stephanus id tur primus ascendit. Stephanus si alere more continuit, in quo etiam di drachma nouae praedicationis, tanquam duo denar' habebatur: hoc lexo praefigurabat, huius ueritatis umbram tanquam corporis imaginem cir cumserebat. Haec redemptio animae ct corporis designabatur, ideo. ait:

Da pro me dc te. Quia iam talis non didrachma, sed stater,& pro Christo erat de pro Christi praedicatione seluendus.

De infantibus inhibitis.De humilitate eorum assismenda. De manuec pede Zc oculo eruendo.De oue perdita. De corripiedis statribus, secreto primum, tum duobus testibus, postremo ecclesia praesente.

Et quod semper ignostendum. Qui conseruum suum remista sibi a domino debito siuffocauit. Canon ta VIII

Nilla die accesserunt distipuli ad Iesum dicentes: Quisputas

maior est in regno coeloruc de reliqua. Non nisi reuersos in naturam puerorum introire regnum coelorum dominus do ret,id est, per simplicitatem puerilem uitia corporum nostro/rum animae* reuocanda. Pueros autem credetes omnes per audi tium fidem nuncupauit. Hi enim patrem sequuntur, matrem amant, proximo uelle malum nesciunt,curam opum negligunt,non insolescunt,non oderui, non mentiuntur,dictis credunt,& quod audiunt,uerti habent. Et haec om/nium affectionum asti impia nobis de consuetudo dc uoluntas coelorii iter peruium prςstat.Reuertendum igitur est ad simplicitatem infantium, quia in ea collocati speciem humilitatis dominicae circumferemus. Si qui autem in Christi nomine tales receperint, Christi recepti praemium consequetur. Qui autem standalizauerit unum de pusillis istis, id est, qui offendiculum tentationis intulerit, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo eius, εἰ demergatur in profundum maris.Tot tantae , res non ociose compara/tae sunt,dc mola,& afinaria, dc cum ea in mari mergendus,5 hoc ei expedi/ens. Communi omnium sensu quod expedit,utile est. Quid ergo utilitatis est,mola asinaria collo suspensa demergi Mors enim tam grauis proficiet ad poenam,& nestio quomodo erit utile,id expetere quod ultimum sit malorum.Quid ergo sentiri oporteat,quaerendu est. Molae opus labor est cae, citatis,nam clausis iumentoru oculis aguntur in gyru. Et sub asini quide nomine frequenter gentes cognominatas reperimus. Igitur gentes quod a/gunt,nesciunt,Win uitae suae opere detentae, caeci laboris ignorantia conti/Mentur.Iudaeis autem scientiae iter in lege proratum est,qui si Christi apostolos scandalizaverint,rectius illigata collo mola asinaria demersi in mari

K fuissent

399쪽

fuissent,id cst,gentium labore deprcssi,in ignorantia seculi demorarentur, quia illis tolerabilius fuerit nescisse Christu, quam istis prophetatum non recepisse. Viae huic mundo ab scandalis.Necesse est enim uenire scandala,ueruntamen vae homini illi per quem scandalu vcnit.) Humilitas passionis scandalum mundo est.In hoc enim maxime ignoratia detinetur hamana,quod sub deformitate crucis aeternae gloriae dominu noluit accipere. Et quid mundo tam periculosum, non rccepisse Christu et Ueruntamen sub hominis nuncupatione autorem scandali huius Iudaicu populum designat, per quem omne hoc mundo periculu comparatur,ut Christia in pasesione abnegent que lex de prophetae passibilem praedicauerunt.Ideo uero necesse esse ait uenire scandala quia ad sacramentu reddendς nobis aeternitatis,omnis in eo passionis humilitas esset expleda Superius aut in abscin

dendis manu uel pede,propinquitatu contineri nomina cxposuimus, allideo cognationem generis Israelitae relinquendam, ueluti quadam mem/brorum recisione significat, quia per eum mundo scandala comparentur.

Videte ne contemnatis unu de pusillis istis qui credui in me. Aptissi/mum uinculum mutui amoris imposuit ad eos praecipue, qui uere in domino credidissent.Pufillorum enim angeli quotidie deum uident, quia filius hominis uenit saluare quae perdita sunt.Ergo & filius hominis saluat,& deum angeli uident,ec angeli pusilloru praesunt fidelita orationibus. Praeesse angelos absoluta autoritas est. Saluatoria igitur per Christum orationes angeli quotidie deo offerunt.Ergo periculose ille colemnitur, cuius deside/ria ac postulationes ad aeternu Ninuisibilem deum ambitioso angelorum famulatu ac ministerio pervehuntur.Atl ut ingente esse in coelis laetitiam

reditu humanae salutis ostenderet, comparationis posivit exemplum, eius qui oues nonagintanouem in montibus reliquisset,& errante unam requi

sisset,qua inuenta plus gaud a sit, Φ habebatur in nonagintanouem com seruatione laetitiae. Ouis una homo intelligendus est, de sub homine uno uniuersitas sentienda est, sed in unius Adae errore omne hominum genus

aberrauit. Ergo nonagintanouem non errantes, multitudo angeloria coele

stium opinada est, quibus in coelo est laetitia de cura salutis humans. Igiturre quaerens homine Christus est,re nonagintanoue relicti,coelestis gloriae multitudo est, cui cu maximo gaudio errans homo in domini corpore est relatus. Merito igitur hic numerus per literam dc Abrahae additur, de con/summatur in Sara.Ex Abram enim Abraham nuncupatur, dc ex Sarai Sara accepit nomen. In uno enim Abraha omneS sumus,&per nos qui unuomnes sumus coelestis ecclefiae numerus explendus est, ideo dc creatura omnis reuelationem filiorum dei expectat.Ideo congemiscit de dolet, ut

numerus qui per Alpha Abrahae additus est, de qui in Rho consummatus

in Sara est, ad coelestem constitutione incremento credentium impleatur

400쪽

Quod se peccauerit in te frater tuus, uade & corripe eum, reliqua. Eum ordinem continendae charitatis nobis dominus imposuit, quem ipse in conseruando Israel tenuerat. Iubet enim peccantem fratrem ab eo solo in quem peccauerit corripi atq; obiurgari.Ipse enim sacrificantem dus alionis populum Iudaicum maiestatis suae aduentu,& toto praesentis potesta/tis terrore corripuit, tum quum idem populus dei propinquantis aduento tum extra montem licet positus ferre non potuit inobedientiam, unu at s duos iussit adhiberi, ut in ore duum testium fides uerbi ac ueritas maneat.

Quia insolenti Israel lex de prophetae N Ioannes est missus, testibus Φ istis

ut peccare desineret conuentus est.Tertio ipso domini aduentu, tanquam coetu ecclesiae inspectantis admonitus est ,frustram habitis his obiurgatio/nibus,publicani aut ethnici uilitate negligitur. Ad terrorem autem metus maximi quo in prssens omnes continerentur,immobile seueritatis apostolicae iudicium praemisit ut quos in terris ligauerint,id est,peccatorum nodis innexos reliquerint, quos soluerint, confessione uidelicet ueniae recepe/rint in lalutem hi apostolicae conditione sententiae in coelis quoque aut so luti sint,aut ligati.In tantum igitur humanς pacis studuit concordiae, ut unitatis merito omnia quae a deo precanda sint, impetranda esse confirmet. Et ubi duo atque tres pari spiritu ac uoluntate collecti sint, ibi se medium eorum polliceatur futurum. Ipse enim qui pax atque charitas est , sedem atque habitationem in bonisμpacificis uoluntatibus collocauit. Quaerenti deinde Petro an peccanti in se fratri septies remitteret respondit: Non usi septies, sed usis septuagies septies. omnimodo ad simili/tudinem nos humilitatis ac bonitatis suae instruit,ec molliendis ac frangendis turbidorum motuum nostrorum aculeis, placabilitatis suae confirmateXemplo,quippe peccatorum omnium ueniam per fidem tribuens. Ne

enim naturae nostrae uitia indulgentiam metebantur Ergo uenia omnis ex

eo est,cum etiam ea quae in se sint peccata post reditum consessionis indulgeat. Soluenda quidem per Cain poena in septuplum constituta est, sed peccatum ill ad in hominem est. In Abel enim fratrem peccatum usque ad necem fuerat,sed in Lamech supplicium usi ad septuagies septies est constitutum,dc in eo squantum existimamus) constituta in autores ominicaepas bionis est eius poena.Sed dominus per confessionem credentium huius criminis uenia largitur,id est,per baptismi munus obtrectatoribus ac pera secutoribus gratiam salutis indulget,quanto magis oportere ostendit sine

modo ac numero ueniam a nobis esse reddenda, nec cogitandum quoties temittamus Sed ut irasci his qui in nos peccant, quoties irascendi necessitas extiterit desinamus,quae utit ueniae assiduitas docet, nullum omnium omnino penes nos irae tempus esse oportere, quando omnium omnino peccaminum ueniam deus nobis suo potius munere quam nostro merito largiatur.