장음표시 사용
461쪽
scabeIIum pedum tuorum. Hic ergo rex super Sion montem iunctum dei consti tutus est praeceptLim domini annuncians. Non super illum utis terrenae ciuita tis montem, comploratae scilicet 5 homicidae ec parricidae Hierusalam, sed Hie/rusalem eius quae in coelis est, quae mater est nostra, quae ciuitas regis magni est, cuius,ut existimo, hodie incolae simi in passione domini resurgentes. Dei itaque Praeceptu hic rex constitutus annunciat, ut uenturum eum cu coeli nubibus meminissent, aduersus quem fremerent & conuenirent, ut per cognitionem diuini ad Uemus conturbati super contumeliam illusis humilitatis corporeae poeniterent. Tenet autem ordinem prophetiae euangelica doctrina. Nam in eo ip1b dicti utri/ itisin ratio continetur huius scilicet dicti Ego autem constitutus sum rex ab eo su/Per Sion montem sanctum eius, annunciaris praeceptum eius. Dominus dixit ad me:filius meus es t ego hodie genui te. Cum enim ait: Amodo uidebitis filium
hominis sedentem a dextris uirtutis dei, tempus quo filius hominis qui di Chri/stus 5c dei filius, consessu dei dignandus esset ostendit, ut qui antea dei filius, tum quom di hominis filius esset, ut id quod tum filius hominis est, ad persectum dei 1iliunt,id est,ad resumendam indulgendam ch corpori aeternitatis suae gloriam per
resurrectionis potentiam gigneretur, quam gloriam a patre corporeus repΟice hal. ui enim in se a dei erat, formam serui acceperat, re acceptae huic 1ormae serui, gloriam dei in qua mansit expostulat, dicens: Pater glorifica me apud telino uomodo na sum ea claritate quam habui priusquam mundus esset apud te. Non noua quae scitur quod ri non aliena desiderat,este talis qualis fuerat postulat,sed precatur id se quod an/pe Aestur ira erat esse, gigni scilicet ad id quod suum fuit. Non erat autem idipsum iotiis, quod ut fieret precaretur, fieri autem totus non aliud quam quod fuerat postula/hat. Sed fit quod fuit, re quod non erat est futurus, ad id quod fuerat,id quod to/tum non erat quodam nouo ortu nastebatur. Exordio ergo hic restirrectionis suae ad assumendam gloriam dies est, per quam ad id nascitur,quod ante tempora erat .Sed nastens ad id quod ante tempora fuit,id tamen in tempore nascitur esse, quod non erat, atque ideo filius hominis amodo assidens uirtutis dextris est ui dendus, quia natura carnis post resiurrectionem glorificata ad profectum eiusquam antea habuerat claritatis prouehebatur, cum hominis filius consessurus patri & in immortalitatem corruptione carnis absorpta, & in uiuentem tunc, ecnon moriturum amplius dei filium nasceretur . Tenuit autem beatus Apostolus nouam hanc in eo tempore huius natiuitatis disicretam ab ea quae ante tempora est generationem di subdiuisam significationem. Nam cum de beata illa, & nula lis circumscripta temporibus natiuitate dixisset: mogenitus omnis creaturae, quia in ipso creata sunt omnia in coelis N in terra, uisibilia re inuisibilia, primogenitum qiuom etiam ex mortuis in resurrectione commemorat, dicens postea: Priflmogenitus ex mortuis, ut fieret ipse in omnibus primatum habens.Nascitur enim ad id quod non erat, cum tamen id fieret quod fuisset. Est enim primogenitus ex mortuis qui erat primogenitus creaturae, idcirco primogenitus ex mortuis ut maneret primogenitus creaturae. Idem enim est primogenitus ex mortuis, qui erat primogenitus creaturae: non nunc aliud est atque antea fuit, quamuis etiam aliud ipse fuerit ex alio, sed id quod ex alio etiam aliud fuit, in idipstim tamen umde antea extitit aliud ia renatum. Nam qui natus ex uirgine homo est, erat retum dei filius, sed qui filius hominis est, idem erat θc dei filius. Natus autem rura sum ex baptisimo, re tum dei fissius, ut re in idipsum ec in aIiud nasceret cir . Scri pium est autem cum astendisset ex aqua: Filius meus es tu, ego hodie genui te. Sed secundum generationem hominis renaseentis, tum quoque ipse deo renasce
tatur in filium, profecto ut hominis ullo, ita dei in baptisinate comparato. Sed
462쪽
SECUN Dum ps ALM VII ENARRATIO Sed id quod nunc in psalino est: Filius meus es tu,ego hodie genui te, non ad uir gini S partum, nem ad lauacri generationem, sed ad primogenitum ex mortuis Pertinere apostolica autoritas est. Nanque in libro Actuum apostolariim ita di ctum est: Nosci; vobis euangelizamus eam quae ad patres facta est repromissio, Hanc deus expleuit fil4s nostiis, suscitans dominum nostrum Iesum. SicutWin Psalmo primo scriptum est: silicumeus es tu, ego hodie genui te. Cum suscitauit eum a mortuis amplius non regressurum in interitum. Vox ergo dei patris secundum Apostolum in die resurrectionis extitit, A uideamus an idipsum re euange/lia sic doceant. Naiam dominus resurgens tali ad apositolos usus est uoce: Data est mihi potestas omnis in coeIo 5c in terra.Euntes nunc docete omnes gentes, bapti rantes eos in nomine patris,ec sit j,8c spiritussancti. esurgens enim in coelo di in terra ius omne sortitus est.In eo autem quod ait: Data est,poposcisse id quod accepit ostendit Sequitur enim: Posce a me,& dabo tibigentes haereditatem tuam,oc possessionem tuam terminos terrae. Accepit ergo hqreditatini gentium quam Poposcit. Poposcit enim cum ait: Pater,uenit hora,honoritica filium tuum, ut si lius tuus honorificet te. Sicut dedisti illi potestatem omnis carnis, ut omni quod dedisti ilIi det uitam aeternam.Et riirsum: Non pro his rogo tantum,sed re pro his qui aedituri sunt per uerbum eortam in me.Haec ergo haereditas eius,ut omni carni det uitam aeternam, ut omnes gentes baptizatae at 3 doctae regenerentur in ui tam non iam secundum ilIam diuinam Moysi cantionem angelorum dominatui deditae,nem secundam eorum numerum diuisae, sed in dominicam lamiliam suo ceptae, Sc in domesticos dei deputatae, oc ex iniusto alip peruerso iure dominata lium in regnum aeternum diuinum , translatae. Nem adhuc tantum portio domi ni Irae net funicuIus haereditatis eius Iacob, sed gentes omnes secundum numerum angelorum ante diuisae, nunc iam unius at in unius. Omnis haec uniuersitas gentium dei populus est, Sc aeterna haec omnium ex mortuis resurgentium. Pri mogeniti huius ex mortuis aeterni haeredis haereditas est. In eo autem quod ad lectum est: Zc possessionem tuam terminos terrae, non est existimandum quod idipsum repetitus sermo significet, tanquam illi QIa gentium terras inhabitantium donata possessio sit. Non enim ait: ec possessionem tuam usq; ad terminos terrae, sed terminos terrae . Ab eo autem quod terminatur id quod terminat differt. N que id ipsum est finitum atm finire,nem unum est,modum sumere, at modera ri, quorum aliud interius modum accipit, aliud exterius quodam ambitu suo o lectu* moderatur. Non enim ita in profundum demersa est terra,aut in latitudi/nem extensia,aut prolata in altum est,ut non undi secus aut circumfusseaut sub 1ecentis sibi naturae contineatur obiecta. Hanc enim infernae uastitudinis demeae
fa di immensa abyssius sustentat, hanc circulasi ec superni actis spiritus inumbrataim ambit Quod aute subiecta sibi ab G ispensa sit propheta testatur,dices:
se super maria fundauit eam,5 super flumina prs parauit illam. Et rursum. Qui sirmauit terram super aquas.Et hanc immensam atm infinita uastitate abyssum scri/ptura solita est nucupare,cum Iona intra cetum orante dicitur: Abyssus multa est eumfudit me. Atm haec quidem infinita immensitas quae secundu uerbi proprie late in abyssio sim strari intelligitur,sipirituali diuinae substantiae est circumscripta uirtute secundum illud apostoli: Quonia in ipso Ac per ipsum,ipsi gloria in seeuta seculorum. Esse autem huius insemae regionis uastaei abyssi incolas ures, beati Ioannis Apocalypsi docemur, in nullus, necu in coelo, super terra, nem instaterram obsignatu Itbru dignus est repertus aperire. Non utim de mortuis Θc interram septatis si ilicare intelligitur, in ad teli , incolatus demonstratione non qui
intra terram, sed qui insta terram, nem qui mortui sunt,sed qui uiuunt,illum in se resignant
463쪽
D, HILARII IMre sigilandi libri habuerint autorem. Cum ergo possessio terrae finium domino do/natur, non tam terra donatur quam ea,quibus terra finitur. Terrae enim terminos quibus terra ipsa determinatur,accepit.Cuius rei sacramentum omne beatus apostolus Paulus quippe cuius ore Christus de se est locutus e 3osuit,dicens: Qui cum in forma ciei est et, non rapinam existimauit se esse aequalem deo, sed se exinanivit sormam serui accipiens,in similitudine hominis conuitutus,di habitu reptaVt usui homo, humiliatiit se factus obedies ad mortem, mortem autem crucis: propter quod ec deus illum exaItauit, ec donauit illi nomen quod est super omiae nomen,ut in nomine Iesii omne genu curvetur,coelestium,terrestrium bc infernorum,8 omnis lingua confiteatur,quia dominus Iesus in gloria est dei patris.In torma istam dei manens,forma strui accepit,stilicet ex deo homo natus,ta post mor tem crucis in nomen quod est super omne nomen exaltatur. In deum nancy, quia nullum uiua deum nomen est, prouehitur,eicii lioc petenti,id est, ut est et quod fuerat ante, natur. Formam enim serui in forma dei manens sumpserat. Accepit deinde possessionem sinium terrae, id est, ut in nomine Iesu omne genu flecta Ir, coelestium, tenestrium 8c infernorum, re omnis lingua coti eatur, quia doma,tius Iesus in gloria est dei patris. Non terrena ista, o superna etiam infernacis do/Noe subolet nantur, re ea quibus terra concluditur,*in gloria dei patris hodie genitus nasti- rigeniaevia thuud est,in manente antea dei forma per praemium mortis forma seruilis adhoneqvidia. Nam statur. Fili sub tempore noua, nec tamen inustata natiuitas, cum ad resiumen/in boe opere clam oriam dei patris qui formastrui erat, primogenitus ex mortuis nascere origenem se tur. Sequitur deinde: Reges eos in uirga ferrea,tanquam uas figuli confringes Putus est ili eos. Multis aut male opinantibus, aut uirtutem Sc proprietatem dictorum diui unus norum ignorantibus, aduersia haec esse bonitati dei uidentur,ut gentes quaa sitius dei in possessione popostit, re in hara editatem accepit, terrore uirgae serreae regat, ec modo uasis figuli costi Cat.Nem enim honi cuiusqua est dare ec accipere per denda. Et qui mauult peccatorum poenitentiam qu1m mortem, non Cristim L irsecundum promissione naturae suae esse facturus, si uirga ferrea confiingat, quos dari sibi in haereditatem poposcit. Et primu ne quis temerariae thuic ε impiae prae siumpsioni locus paxeat,proprietates ipsae uerhortim in Romanam linguam transelatorum cognoscendae sunt. Nancs id quod nobiscum est, reges eos in uirga fer
rea, quanqua ipsum,reges,non tyrannicum, necu iniustum sit,sed ex aequitatis ac moderationis arbitrio regimen rationale demonstret, tamen molliorem adlvic re
gentis affectum proprietas Graeca significat: quod enim nobiscum est,rcges eos, cum illis est, ποιμωεie, id est, pastoraliter reges, regendi scilicet eos curam assce a pastoris habiturus. Ipse est enim pastor bonus, cuius nos imus oties, pro quibus animam suam posuit. Non autem ius tyrannicum significare arbitremur in uir/ga, quae in uirgae nuncupatione proprietas sit, ex nouo dc ueteri testamento nolocendum est. Beatus Paulus ad Corinthios stubens, quos cum ex multis peccares ad poenitentiam moderata atly utili adhortatione reuocabat, ait: Quid uultis Ma uirga ueniam ad uos, aut in charitate & spiritu mansiuetudinis Nunquia Paulo iuS praetorum era ut uirga cominaretur,& cum officio Iictoris ad ecclesiam Cli isti adesset Non utim ita opinandum est, sed quia omnis dei sermo quo ex errore vireta apo/ ueritatem dei retrahimur,quo per cominationem terrorem ij iudicii ad innocenpollea si vi, se in uitae uiam regamur, uirga est nuncupatus, per qua intra disciplinani
uelitas ciuina metus cohibet timoratio,ac prouidentis rectoris monitu cohercemur.Bea tus apostolus conditione eligendi aduentus siri his quos monuerat adiecit,utrum
mallet eum in seueritate doctrinae at* obiurgationis adesse,an in spiritu lenitatis. Qiuod utrumo secundum modestiae tenore erat necessarii sin, ut obedientibus te
464쪽
sECUNDUM PsALMUM ENARRATIO nior, insolentibus uero seuerior aduersiret. Et hoc quidem ex noui testamenti au/toritate praesumptum est. Hanc autem tuerbi doctrina uirgam nuncupari ex Heteri ita cognitia est,cum dicitur: Virga directionis turga regni tui :quia haec eadem est
uirgae directi qua per doctrinam in aequam uiam utilem , dirigimur. Et quae uirga regni est,necesse est ipsa illa doctrina sit regii ipsum autem dominum nostrum
ob doctrinae suae utilem ac moderatam praedicatione uirgam nuncupatum ita ac cepimus,dicente Esaia: Exiet,inquit uirga de radice Iesse. Ac ne tyrannica in eo seueritatem per uirgae nuncupatione auderet quisquam opinari,continuo propheticus sermo adiecit: Et flos de radice eius ascendet,di requiescet super eum spiritus domini, ut uirgae seueritate floris suauitas temperaret, cum unicuit nostrum do, ctrinae terror regimen persectae beatitudinis ammoneret. In hac ergo uirga reget datas sibi gentes,non corrhiptibili,no caduca, non stagili, sed ferrea,id est, ualidissima,ta pro naturae suae Bliduate firmissima.Haec ergo uirga serrea rege ita ut confringat ec conterat. Nam magis hoc secundam Septuaginta translatores Graecitatis proprietas enunciat,ita scriptum esse, ris P, MPsed siue conterat, siue constin
gat, no idcirco existimandus est haereditate poscere, ut eam ad peruendu at* abolendιrm coringat lc coterat, quippe cui corcotribulatum Lacrificiu sit optimum. Contritio ergo illa siue confractio est, quae in nobis corporeas uoluptates ec secu/larium uitiorum incentiva cominuit, dignost, nos dignatione domini praestabit, secundum dictam prophetae: Cor contritum ec humiliatu deus non spemet.Comparata autem uasis figuli consectio, quantam absolutione intelligentiae huius im/partitur. Non enim sine causa quos in haereditatem poposcit uirga ferrea regens tanquam uas figuli constinget, nisi quod coparationis exemplo tamenti istiuo modi damnum proficere in restaurationem eiusdem uasis ostendit. Qualis autem
a deo secundam uas figuIi nostra confractio sit idem docuit per Hieremia prophetam, dicens: Surge, di descende in domumfiguli,ec ibi audies uerba mea. Et doscendi in domu figuli, ecce ipse faciebat opus super lapides. Et cecidit uas quod faciebat in manibus eius, re ipse fecit uas aliud secundum quod placuit in conspectu eius ut iaceret Et factum est uerbum domini ad me dicens:Si secundum figu/lum hunc non possium facere uos domus Istati Ecce sicut lutum figuli uos estis in
manibus meis. In summa, loquar super gentem ec super regnum ut feriam eos ec Perdam, si conuersa suerit gens illa a malis suis, poenitebo de malis quae cogita ham sacere illis. Et in summa, loquar super gentem dc regnum, ut reaedificem re Plantem.Et facient mala ante me,ut ne audiant uocem meam,ec poenitebo de ho/Dis quae locutus sum facere illis. Sic petitas ato obtentas haereditatis suae gentes deus confringet Sc conteret ut reformet: conseingit enim deus in omnibus omnes inexplebiles cupiditates,& illecebrosas lasciuias,&seruentes iras,re inanes super/ sationes,& tumentes fastus, re impias opiniones.Reformat autem nos ad rationatalem uitae usum contemptu pecuniae, luxus pudore,irae moderatione, ueri scien tia,comumone uiuendi, religionis officiis, cum per doctrinae regimen terrorem iudicii in has uirtutes post uitia illa reuiuistimus. Non ait: Tanquam uas figulus confritiges ne per testae fiagmentum irresormabile uas posset intelligi, sed ait:uas figuli, quod in ipsa artificis molitione uas fieret, Ut secundum praelatu exempIum prompta esset conseacti eiusdem uasis ex artificis uoluntate reparatio.Sed irrationabilis materiae uas etiam sub alia intelligentia ad ratione humanae uoluntatis a
PUm est,homines quidem per haec uitia sua cadere, sed si in his poeniterent,id est, s ab his desinerent se quom deus in his quae ad poenam causas huius constituerat
poeniteret Non quod hic motus mentis secundum humana naturam in deum ca/deret, sed quia hominis gestora poenitentia modus est gerendorum.Poenitentiam
465쪽
quoq; suam deus memorat ad poenam, quia puniri desinerent qui esse impii demtiisent. Ut ergo figulo promptum est,amissiim uas ad eandem, uel quam uolet speciem reformare, ita deo lacile est post uitioris casus uolentes se erigi per do strinae suae institutionem ad pietatem ex impietate reparare.Sed di illa tanqua uas figuli non ignoranda costa ko est,tum cum his corporibus di lutis,&casu mortis confiactis pro uolutate artificis restauratio afferet. Quod utrum propheticus sermo significasse eodem dicto uidetur. Nam cum poenitentiam utilem in his quae ante agebantur ostendit, praesentis huius uitae Sc corporalis ex uitiis in uirtute nouam quasi instaurationem docet esse oportere, ira in eos dei sicuti crimini:m uoluntate cessante. Et quanqua id ex figuli coparatione protulerit,tamen cl.m de eodem is gulo ait Et ipse fecit uas aliud secundum quod placuit in conspectu eius, significari etiam intelligitur illa,quae secundum destitat intate resurgentiu corporu instau ratio est futura:prout enim ei placet,ec conspectu eius dignum est, confracta reparabit,iab ex alia aliqua, sed ex ueteri alip ipsa originis suae materie sipecie illis complaciti sibi decoris imparties, ut comiptibiliu corporu in incorruptionis gloriam resurrectio, ainteritu naturam perimat,sed qualitate conditione demutet.Non enim aliud corpus quamuis in aliud resurget,Apostolo dicente:Seminatur in cor ruptelam,resurget in incorruptionem: seminatur in ignominiam, resiarget in glo riam: seminatur in infirmitatem, resti et in uirtutem: seminatur corpus anima te, resurget spirituala.Fit ergo demutatio,sed non assertur abolitio Et cum id quod fuit in id quod non fuit sirint,non amisiit originem,sed profecit ad honorem. Confringi itam nos tanqua uas sigilli, uel nunc, vel tunc gaudeamus,ut 8c nunc modo figuli uasis commortui 8c consepulti domino in haptistriate in nouitate uitae amγhulemus, ec in nouum Christi hominem deposito uetere renascamur,ut tunc per hunc nouae natiuitatis prosectum in beatam illam ac deo placentem iteratae repa rationis nostrae speciem reformemur. Cuius honi non ignatuspropheta,post haec hortatur ec dicit: Et nunc reges intelligite rudimini qui iudicatis terram. Scrui te domino in timore, oc exultate ei cum tremore. Apprehendite disciplinam, ne forte irascatur uobis dominus, ec pereatis de uia iusta. Cum exarserit in breui ira eius, beati omnes qui confidunt in eo.) Doctrinae hic ordo initissimus est, ut e rum in quae nos adhortatur, beatitudinem cognitam praestet, quia difficile sit an, mum ac spem ad ignorata protendere. Volens igitur propheta adeorum nos quae superius comemorauerat, intelligentiam coarctari, intelligentiae ipsius honorem ante memoraui dices:Et nunc reges intelligite, eos stilicet qui intellecturi essent, reges demonstrans, obsequelae admixtos eliciat. Ita ec deo seruientes,st timeam imminentem timorem,non negligentes in ea erunt quam susceperint seruitutem. Ac ne tyranici terroris hic metus esse fidelium crederetur ad id quod dixerat: Serauite domino in timore & exultat ut metum seruitutis gaudii exultatio temper ret,cum ipse timor causam laetitiae per conscientiam servitii fideIis afferret. Porro autem ne libertas gaudii fines congruae moderationis excederet,ita subdidit:Exu tate in tremore, quia pericuIosia ad obliuionem timoris esset libera a tremore laetistia. Aio ita lisc propiaetici eloquii ratio seruata est,ut seruitutem timor detineret,
timorem exultatio moderaretur, re exultationem tremor consequens contineret. Huius aute sererite ec timorem exultante, θc exultatione trementem docuit in eo
quod sequitur consistere,dicens: Apprehendite disciplinam. Virtute uerbi significatione impatientis uelut properae ad id uoluntatis ostendisino tam expetendam, quam apprehendenda potius disciplina,docens non tempore fidei in huius obedi entiae obseruatione cotentus,sed ardorem spirinis in apprehendenda auiditate de siderans. Sic in rapiendo regno cinioru raptore dominus delectatus,ait: A JehUgautem
466쪽
LI. PSALMUM E Nar RATIO 'autem Ioannis regnum coelorti uim patitur,& uim facientes diripiunt illi id Quiaeci in regni coelestis poli ilio Israel praedicaretii fides tamen gentiu posi essionem hanc sibi Istraci diffideliti praeriperet. Sic re beatus Paulus currit ut apprehendat, dices: Sequor aut ut apprehenda,in quo Θc apprehesus sum. Non lento gradu properat,ne* ocioso sequitur procursia. Apprehensi trus enim sequitur, θc fiatis quirdem dixisse inderetur,si consequuturus sequeretur. Sed uim di ipse afferre optat, 8c apprehendere properat,& modo exempli corporalis inuadere. Scit aut se eo ipse iam esse'qLIod apprehendere properat apprehensum. Si enim nos per corp oralem naturam deus naturae suae diffidentes homo genitus apprehendit, factus ipse quod stimus,nostrum est ad apprehendendu nunc id quod est ipse cotendere, ut ii, eam gloriam inquam naturam corporeae huius corruptionis exemit festinatio nostra se misceat, at* ita apprehendemus id in quo fuimus apprehensi, si natura dea Eonsequamur, deo ante naturam hominu consequente. Apprehendenda itam di sciplina ec imiadenda est quoda amplexu ec uinculo corporali, ne elahatur aut de eidat.Causam aut diligentis huius amplexus ac uinculi propheta si ibiuxit dicens: Apprehendite disciplinam,ne quando irascatur dominus, ec pereatis dc uia iusta. Cum exarserit in breui ira eius. Adest enim poenς dies qui exardescete ira domini segnificari intelligitur in quo si non apprehensam a nobis disciplinam tenebim us, perditi de uia iusta erimus. Unicuim enim rei perit quicquid aufertur,&quod est, ei cui deest iam uid Iur amissum.Nam tametsi per natura sitiam manea ei tam encui abest non manet Et idcirco de uia iusta impii pereunt,qtuia in ea non erimi.Pereunt aute de uia iusta cum exarserit in breui ira eius. Non morosa haec ira est,perquam de iusta uia pereut,ne quis sibi interim poenae lucro inter moras iudicii blandiatur.In breui nan* exardestit ira.Excipit enim nos statim infernus, deceden res dr corpore si ita uixerimus, confestim de uia rei ta petimus.Testes nobis sint angeld diues Sc pauper,quorum unum angeIi in sedibus beatorum Sc in Abra/haesita locaueriint,alium statim poenae regio suscepit. Adeo autem statim paene mortuum excepit,ut etiam fratres eius in supernis manerent.Nihil illic dilationis aut morae est. Iudicii enim dies, uel beatitudinis retributio est aeterna uel porrim Tempus uero mortis habet interim unuquenm suis legibus, dum ad iudiciu uni aut Abrahareseruat aut poena, Sc iccirco copiosum litinc sacramentis coelestibus psalmia sic propheta conclusit: Beati omnes qui considunt in eum. Noni pidam spem, net ambigua persectio beatitudinis exegit. Confidentia ad id o pus est firmae opinionis scilicet, re inde mutabili uolt intate, quia pIus sit considere quam sperare. Confidendu ergo est ne nos a uia recta exardestes breui ira dei d perdat Fidelis enim est qui ait: i credit in me,n5 iudicabitur,sed trasiet de morte ad uita, dominus noster Iesus Christus; qui est benedictus in secula seculorum.
In finem intellectus David cum uenit ad eum Doech Idumaeus, ct nunciauit Sauluuenit David ad domu Achimelech. Pol .LI.
Vpςrscriptio psalmi solicita expetendae intelligentiae postulatdiliν
i gentiam. Est enim in exordio eius statim positu in finem intellec ius. Historiam no sui temporis psalmus c5tinere ostenditur,cui praestri/l ptio tituli in finem est.Et cum in finem intelligentia sit,non potest in
il eo alicuius alterius magis rei intelligentia esse quam sinis. Finis au/tem est,ut hequeter ostendimus,quo cocluduntur omnia,cuius causa cetera fiunt, ad quem tiniuersia Oet,rerum,negocior st opera festinat . Intelligentia ergo plaIm i in eo consisti ob quem sunt omnia, extra quem nihil est. Et quis iste sit,superscii/ptio ipsa quae continere historia existimathur ostendit. Est enim talis:In finem intelα lectus
467쪽
lectus illi Daui cum uenit Doech Idum aeus, re annunclauit Sauli,ec dixit ei: nit David in domu Achimelech. Atio ut absolutius rationem sit perscriptionis consequi possimus, ipse rerum gestarum ordo subdendus'. Doech praepositus erat Araxaectum mulorum Saul,qui ad Saul ait: Vidi silium Iesse ueniente in Nobae ad Abimelech psalmi. filium Achitob, ec interrogauit eum in domo,ec manducare dedit illi,5 nadium Soliae alienigenae dedit ei . Quibus auditis, rex potestatem Doech sacerdotum ciuitatis dedit. Dehinc scriptura subiecit : Et circumluit,inquit,Doech Idumaeus,& tetigit sacerdotes, ec mortificauit in die illa octoginta & quinet, omnes feretes Ephod,&Nobae ciuitate sacerdoti deiecit in ore glad4.Haec ual omnis gestor u sides est, de qua tantum ad ps almi titulum praesumptum est, quantu oc sacramento psalmi, ec propheticae satisfaceret doctrinae.ld enim QIum in superscriptione est, cu inquit: V enit Doech,& annuciauit Saul ec dixit: uia uenit David in domum Abimelech. Et necessario post quinquagesimu psalmu,in quo peccatorn remissio secundum saneusicati huius,quem in exordio psalmoru docuimus, numeri uiritaquid tem cotinetur.Psalmus iste tepore anterior,ordineposterior collocatur,ut id quod tibi serit in finem intellectus perscribitur, perfectis undit di absolutis sacramentor u genoribus posset intelligi. Achimelech interpretatione uerbis atris mei imper u signiiscat duod enim nobiscu fratris mei impertu dicimus, in Hebrin Achimelech nuncupant.Cum ergo Satili dicitur: Venit David in domum Achimelech illi inimico David nunciatur,quod domu ingressus sit fratris imper'. Domus aut imperῆ Κυarisque sit, Petrus apostolas docet,dicens:Et uos quasi Iapides uiui aedificamini in domos spiritales ad facerdotist sanctum.Et infra: Vos aute genus electum,regale sacerdotist,genus fandium,plebs ad possidenta. In hanc igitur spiritalem domum aedificandi in regale genus sumus,si per spiritalem corpora mi ficatione cosoranes deo facti,genus perfici regale mereamur. Hanc ergo Achimelech domum, id est, domu fraterni regni Dauid ille uerus,sanctus ac iustus oriens ingressus est, factus scilicet nostrat corporis homo, quς domus fratris mei regna est,quia in eiusdem corporis gloria cohaeredes sumus regni eius,ipse dicetis: V enite benedicti patris mei, possidete praeparatu uobis regnu a costituti e mudi. Quod aut fratres eius sint, quorum domu regia suerit ininsius, per propheta testatur in psalmo dicens, Annunciabo nomenitru fratribus meis, in medio ecclesiae laudabo te. Concessa ergo secundum praecedente psalmum peccatoru remissione,& uerbum caro factum linhitat in nobis, qui re fratres, Θc domus spiritalis,& regale genus sumus. Populus autem impius re parricidalis, ec inoditor, qui in Doech persiona significatur, re suo,inimico scilicet David, prodit quod in domo Achimelech sit,& hoc fit cum pilato traditur,cli homo crucifigedus offertur cli repudiato rege rege sim Caesarem confitetur,prodens quide eum in domo esse Achimelech,sed non intelligens eum in domo esse imperij fraterni, corpus scilicet in quo sanctoru ecclesia, quae corpus
est Clitisti,consorinis conregnabit ingressiam,in qua ecdesidetalli sibi cibum silmpserit.Desiderio enim manducare pascha desiderauit,&ex qua Soliae,id est,diaboli arma istuleri. Fortis enim spolia ipse diripuit,post quod ab hoc eodem.Doectu id est, populo proditore apostoli occisi, ecclesiae imberuersae sunt. Hic ergo titulus psalmi in fine intellectus, quia in Christo, qui Dauid oriens iustus rex ξc aetemus re pastor est, totius spei nostrae c5summatim,di Iegis finis intelIigitur esse,qui & secundum psalmi titulti dc ordine in ea corporis sui domo proditus est,quae ei fiaterni domus significat esse imperii. .uid gloriatur in malicia potens iniquitate to in dies Querela iacit propheta, sotiari eu in iniquitate tota die,qui in malicia potens sit.Et hec quide gloria iniquitatis arguitur Caeterv est gloria erexpetenda,ec
consitenda,& affectu quom exultantis gaud a eloqueta,quod utrunm sub iisdemi
468쪽
LI. PSALMUM ENARRATIO. Ttdsi iis alius propheta demostrat, dicens: Hi glorietur sepies in sapientia sua,necpfortis in fortitudino sua,nech diues in diuitiis suis,sed qui gloriatur,in domo glorietur. Velitis enim primu improbabilis gloriae causis,causam rurstim g oriae corripetentis ostendit,quo exemplo Apostolus scit, in nullo sibi, nisi in uno tantu gloriandum,cum ait:Mihi aute absit gloriari, nisi in cruce domini nostri Iesii Christi, per quem mihi mundus crucisinas est, Θc ego mundo.Non ergo gloria istiusmodi,sed gloria iniquitatis offendit, ec eius iniquitatis, quae die tota sit.Diem pro aetate uel tempore hominis nuncupare selere meminimus,cia dicitur: Diem hominis no concupiiii. Vel rursum cum Abraham diem domini desiderauit: ueI cum Apostolus satanae tradit in interitu carnis,ut spiritus saluus sit in diem domini.No huire diem ortu solis occassicli finit sed diem costituti temporis uel aetatis ostendens. Potens ergo in malicia gloriatur in iniquitate tota die. Sed a blute intelligitur in Doechpersona ratione querelae huius non conuenire.Quid enim potentiae habebat mu/ Doee, mullo Iorum custos,ecius in animalia uectionis regiae 1brtitus,ut tantu nunciam Uatiid S ulis' domu Achimelech ingressum Nunquid tota die in iniquitate gloriatur Verum stib persena eius populus,cui omnis in iniquitate aetas fuit cui ex potentatu mali cingloria iniquitatis ipsius abi indauit, significari intelligedus est. Potes enim fuit cum seruus uisitabatur a domino,cei propter eu tot plagis percussa est Aegyptus, cum in trium dieru tenebris tenebras ipsas lumine secum manente non senili,cum Aegyptum ipsa in argento & omni ornatu dispoliatam cladi suae reliquit, cum se
cundum diei noctis* tepora columna nunc nubila, nuc ignea usus est,cu rubrιῖm mare pede transiuit cum angeloru cibo uixi cum malevate descendentis ad montem dei uidit,cum uocem de nube loquentis audiuit, cum regna multis bellis gra tribus euertit, cum Iordane refluente ut sibi areret sipectauit, cuprophetas hahialo, cum facerdotibus ad emundationem peccatorsi,& redemptione animae sepe iisus est,cum obtinere regna suum meruit.Sed in his omnibus cu potens esset,lamen in
malicia sua potens semper fuit,cu cepas re allia Aegypti, ec cum carnes desidera/uit cum ob vitioru constetudinem seruitute impiam libertati piae pretulit,cum uitulum adorauit,Mosi maIedixit, deum abominatus est,filios suos daemonu hostiis troui prophetas occidit, ipsum quom deum ac dominum suum sui causa natu hominem, proditum praetori in crucem sustulit. Ac sic toto uitae suae die in iniquitate glorians cum potens esse potens tame in maIicia permansit Post hanc ergo de eo prophetici doloris querelam, iam in ipsum sermo conuertitur: Iniusticiam cogita uit Iingua tua. Linguae humanae officiis est, ut naturali impulsis ratione motu ua rio,eodem in moderato uoce in uerba distinguat, extet , per eam ex cofuso erumpentis spiritus sono distanans ad rerum intelligentia sermo. Et quamuis quidem hic eius ad id efficienda rationabilis motus sit tamen ipse subdita potius esse rationi intellligitur,quam sensia rationis inteIliges est. Quod uero caret sensia intellige tiae aret ec rationis instinctu: quicquid aut caret rationis instinctu,caret ec medi tatione cosiiij. Et quomodo recte a propheta dictu intelligitur, lingua iniusticiam cogitare,culcogitatio ex rationabili sensu anims uiuentis ineaDLingua uero non ad natura rationis ineundae, sed ad ministeria naturae sit rationabilis institiata, sed dicti huius perfecti ex prophetici autoritate re alius propheta demonstrat, dicens: In ore stultoru cor eoru est,quia nihil ex rationis cosilio tractantes, ec cordis meditatione pendentes, temerario tantu motu linguae inconsiliae res fortuitas ec inconditas eloquantur. At v ideo in ore stultorii cor eorum est, quia no quod cogitatae rint loquentur,sed quod loquuti fuerint cogitabunt. Et hoc quidem de lingua stulti:at uero de lingua Lapientis ita legimus: Lingua intelIigentis meditabitur sapientiam.Et rursum: Lingua mea calamus stilbae uelociter scribentis. Quia intelligeri
469쪽
tis lingua ex meditatione sapientiae sit,ae cade rurstum tant calamus scribentis,nihil incomposit nihil incertum agat:sed his quae aut cogitata aut lceia fuerint,o, temperas celeriter ex ratione consilii obsecundet.Et quia ex ratione naturae cogitatis potius famuletur lingua Φ cogitet, haec lingua quae iii iusticia cogitauit, n5 naκturae suae usa docetur esse officiis. Sequitur enim: Sicut nouacula acuta secisti do lum.Nouacula ad nitore uultus acuitur, ut abradens hirsuta at* horrente faciem
leuiget laec si potius uulneret,dolum secit:quippe cu prsparata ad ornatu ministerium sua prebuerit ad uulnus .Lingua haec ergo huius in malicia potentis iniquitatem cogitas dolum feci id est, qua natura ad eIoquedas rationabiles cogitationes consulti cordis praeparauerat,ipta potius irrationabiles cogitat iniquitates. Popu/lus enim qui in Doech significari intelligedus est,ad magnis candu dei nomen es diu ecta celebrandas laudes ipsius prsparatus,hunc inhonora hunc tradit, hunc quantu in se est,morte crucis perimit,& hoc linguae suae nouacula per qua clama ui crucifige, crucifige,cosummat.Dolum ita tant nouacula acuta es iniquita tem cogitans fecit haec lingua,ti cuiusmodi dolum, sequentia docent.Sequitur
enim: Dilexisti malicia superbemgnitate,iniquitate super Φ loqui iusticiam.Doli
huius crime edi coparatione fit grauius,ca malicia diligit, bonitate neglecta: cum iniquitas agitu praetermista sermone iustitis.Hune propense in malicia dilecti nis affecti im dominus in euangeliis condemnat,dicens:Hoc est aute iudicisi, quia lux uenit in hunc munda, aedilexersit homines magis tenebras *lucem. pulus ita P cui ad redemptione peccatoru uerbum caro iactu est,redeus homo natus est, ut per fidei iustificatione maledicto lagis liberesset,dum in transgress1one Iegis mauult seruire maledicto,ipsum illum deum suum tradidit poenam sanguinis eius ut praetor esset innocens,in se ipse istimes. Et haec agens demutat naturς insuetudinem. Malicia enim diligit per benignitate, ec ex bonis amore conuenit in pessi ma.Diligere quot iniusticia,mper quam iusticia loqui maluit.Tenuit uero secundum Iudaica consuetudine propheticus sermo in ipse sermonsi inclute oratione,
cum ait:Dilexisti malicia super benignitate,iniusticia mper u loqui iusticia. Nam ubi ait: Dilexisti maIicia super benignitate,nihil ustra si chlectionem ipsam ex comparatione codemnat. Vbi uero ait: Iniusticia sirper Φ loqui iusticiani, 1 hi coarguit non iam praelati amoris affectrised ipsum illud odium in inquendo dicens: Super quam loqui iusticia Possunt enim ecissent Iuds1,licet non ament bonitate, tametaeam uel loquelae , simulare. At uero qui de doenino nostro Iesu Christo, qui secundum beatu apostolu Paulum factus in nobis iusticia,Sc sanctificatic, ec redeptio,
loqui nullo modo possunt,non cotinemur ad aliquam sermonis sapientia, sit qua do ex propheticis autoritatibus obteditur a nobis unigenitus detis,qui ante secula natus est in limine,, passus,5 crucifixus,& mortuus.Tum enim omne de eo Oloqilist euitat of sugi ut re si discedendi quoqua lacus nullus sit, ut quada taciti do
Sia opinor iu/ loris oppressi, aures manibus obstruut,& auditu ne in se penetret excludun bonixta uulgi con talem quidem tantum no amantes, interdum tamen eam loquentes, caeterv iustici suetudine ulis am nec diligetes,quae Christus est,nec loquentes.Intercessio diapsalmo ec si perso tur hac uoce naenon attulerit conuersione tamen sensus fecisse intelligitur demutatione. Nam dis alms, cum Sc eius cuius antea,&ad eum ad quem antea sermo fit,idem tamen sermo aliquemadmo ud nunc quam ante significat.Et quidem superiora querelis grauia fuersit adco ut dum Agusti/ ex prophetiae dolore anteil edicerentur increpita sint, cu iniusticia lingua cogitat, nssa tulit Hi/ cum tan* nouacula acuta dolum efficit,in malicia super honitate diligitur, & in
quoties bap/ iusticiae super iusticia cloquiu est.Propterea , quaeda quasi prophetae accusatio a iiDu in nes/ pud dea praemissa est arguentis,cu dicitur:Quid gloriatur in malicia potens in initro genere quitape tota die Et ne inanis querelae dolor reperiretur,ipsa quereIe causa sibiecta
470쪽
LI. PSALMUM ENARRAT Io σ3 est :Hhinc uero intercedente diapsalmate no praecessit querela, sed demonstrata ante caula peccati grauissima,tum haec damnationis est subieeta siententia: Dilexisti omnia hierba praecipitatio ius,lingua dolosam,propterea destruet te deus in finem, evellat oc emigret te de tabernaculo tuo, 8c radice tuam de terra uiusnitu, ex loquo in Genesi dactu legimus his hierbis: Quia fecisti hoc,maledictus tu , tetra. Etrursiim: Quia audisti uocem mulieris tuae. Sed ec ab Apostolo canauissima hi mane impietatis crimina percessitisset,ita dictE: Propter hoc trad: dit eos in sensiani reprobum.Ita est nunc:Dilexisti uerba praecipitationis,lingua dolosam, propterea deus destruet te in finem. Verbi uirtute Latinus sermo no tenuit:quae enim nobisecum uerba praecipitationis sunt, ea a Graecis καταταντι σιχρυ comemorata
sunt, quo dicto significatur id quod nobiscu praecipitatio est, csi illis esse dimersio
in profundis maris. Potest aut nobiseu secundum generalem tensum praecipitatio non in mari tantia, sed ex editis aut aedium,aut rupium,aut quoruncu generum
locis decidentia casus intelligi. Ergo secundum demonstrata praecipitationis rationem, quia u rba praecipitationis Doech dilexerit, seuerissima damnatione subiractus et t.Omnis etenim anima insidetis in seculi huius tana maris profundo nat istaga,incerto motu uagoq; differt,ctc diuersaru cupiditatu aestu mobilis fiuctuat po/testate diaboli secula incolentis illisia,ec nulla ad resistendu obnuendum ij et subiecte soliditatis firmitate costitit, ex quo facile est, incetiuis circumagentiu cupiditatum pendulam uagam , iactari. Q Libo aut seculi huius motus at 1 flucti s undantis maris ssit aestibus coparatus, qui dominantis sit diaboli incolatus, secundu pro pheticam Si allegorica intelligentia, psalmus centesimus tertius sub corporali ta men creaturaris significatione demostrat: Hoc mare magnu oc spaciosum illic sersentes,quoris no est numerus. Atumalia piusilla &magna,illic naues pertrasibunt. raco iste quem formasti ad illudenda ei.Et rursum in psalmo nonagesimo nor Veni in altitudine maris, et tepestas demersit me Unigenitus istam dei filius, ei uerbum,& deus uerbss,ad eruendos nos ex alto in prosundu seculi huius naufragitim descendit doctrins suae rete,cui regna coelorusimile est,haec uniuersia piscium genera extracti trus,ab impio populo proditur 3c inhonorat,sese s populo confit
malo ad illudendu dracone socium ipse demergit, & in hoc se prosundu ad incola trus eius contritu praecipitat.Sic oc incredulus Mosi Aegyptioru popuIus precipitari demergi , meruit,es impie agente refusi in se maris fluctus absorbuit praecipitationis uerba tam cum deo obstitit diligente. Quia ergo Iudere populus incredulus,ec regem suu prodens, uerba precipitri dilexit,dicens: ege no habeo,nisi Caesarem deo rege neglecto, A rege homine cofessis in hoc sie seculi prosundu ipsis demersit ideo m si nem destruitiir.Vscs in cosummatione enim seculi regnu destru 'ae cicutatis amisit,ec de tabernaculo evulsus ei transimigratus est, uagus nunc in toto orbe terraru 5 ubim peregrinus,cosummatis omnibus suis in domini passione peccatis. uia praecipitationis uerba dilexit, tabernaculo illo caret in quo pro, pheta semper dei spiritu plenus fuit, in quo iunctara uirtiatu tremede templationes ta salutares uisiones extiterunt, in quo hostiaru ad redemptione animae utiles
oblationes,in quo pasche agnus in clade Aegypt a fideliu custos, ec in liminu sin/guine postis signu,in quo aemulae aeternor si tempora temporariae sestiuitates. Ab hoc ital tabernaculo euill si, his spiritalium donora honoribus carent. Euulsi aut fani no ex hoc terrenc tantii habitaculo, sed ex illo de quo dictum est Eleuabo ta/bernaculu David quod cecidit, sanctum illud sicilicet ec uenerab Ie nati ex uirgitae dei corpus di teptum,in quo qui crediderit,iani consors dominicae carnis habita hit. Omnis aut infidelis a cognatione hac no crediti corporis,id est dei tabernacu
lo euelletur ec emigrabit,spiritalis huius tabernaculi indignus habitaculo,qiiod si