D. Hilarii Pictauorum Episcopi Lucubrationes quotquot extant olim

481쪽

Φ D. Η I L L A R I I IN cim milia Iegionum angeIorum possent in tempore passionis assistere, tamen omne officium humilitatis explenda, passioni se ec infirmitati subesse permisit,

orans tantum,&dicens:Pater comendo in manus tuas spiritum meum. o ex

emplo hic idem per similitudine passionu suturae eius passioni propheta, no coi

tradicit,no resistit inimicis , malum pro malo ex praecepto euagelico non reddes, sed dominius masuetudinis aemulator,cum tribulatur,cu proditur, clim figatur, dominum cuius latum aduersus impios armis utitur,deprecatur. Psalmo autem

huic titulus ex historia praescribitur, sed ante historiam quatenus, di quando,5 in quem ea quae sub liistoria dicuntur, a nobis sint intelligenda monstrantur. Est enim prima, In sinem intellectus illi Dati id, tum deinde sequitur: Conuenerunt Ziplaei,dixerat Saul: Nbnne ecce Dauid abscosus est nobiscum Ergo hoc quod a Tiptitas David proditur,in finem est intelligendu,per quod osteduntur ea qus

in prςsens tu erga Dauid gerebatur,prsirmatione in se futuri teporis cotinere, cu innoces in elatione uexatur, cum *pheta columeliis illuditur, cum deo pla, cens ad morte requirit,cum rex inimico suo, ut Herodi dominus atm Pilato, ab

his proditur,cu quibus tutus esse debebat. Psalmi ergo intelligentia in fine est, Nin Dauid illo intellectus in quo finis est legis. Et qui Dauid habet claues, adita in

telligentiacitum aperit,cum quae de se a Dauid sunt prophetata consummat .Ipsa autem secundu Hebraeam proprietate interpretatio nominis affert no exiguum

ziph et quid nobis ad intelligendu prosectum.Ziphaei nan* significatur, quae nobiscum sunt fouet imbrii, aspersiones, hae ab Hebrsis Ziphaei nuncupatur.Aspersio secundum legem

emundatio peccatorum erat,per fidem populum sanguinis aspersione purificas, cuius aspersionis hic idem beatus Dauid ita meminit: Asiperges me hysopo ec mundabor Sacramentum futurae ex domini sanguine aspersionis,fide interim Iogis sanguine holocausitomatu repraesentat. Sed hic populus ut populus Ziphaei ore potius quam fide aspersius,ec mundatione aspersionis labris magis quam cor de suscipiens,infidelis in David suum N proditor extitit, quod antea per prophe tam dixerat Populus hic labiis me honorat,cor aute eius longe est a me. Ad pro dendum David ob id pronus,quia cessante fide cordis, omnia per oris fraudulentiam legis acramenta gessisset. Deus in nomine tuo saluum me fac, & in uirtute tua iudica me. Deus exaudi orationem mea,auribus percipe uerba oris mei.

Secundum demonstratam tituli ratione, passio David prophete dei ac domini nostri Iesu Christi passionis exempla est . Idcirco oratio quoin eius etiam ad intelli

gentiam orationis eius, qui uerbum caro factum est,temperatur,ut qui omnia secundum hominem passis est,idem omnia secundum homine eloquatur. Et quo rum infirmitates portauit,& peccata suscepit, eoru ad deu deprecetur obsequio. Proprietates autem uirtutes. Verborum etiam inuitis licet& ct metantibus no/bis intelligentiae huius exigunt sensum, ut omnia ex persona eius dici non ambi gamus in psalmo. Ait enim: Deus in nomine tuo saluum me fac. In humilitate

corporis unigenitus dei filius sub prophetae dictis haec precatur, qui re gloriam

quam ante secula habuerat,reposcebat.Salvificari se in dei nomine rogat, in quo est 5c nuncupatus Θc natus, ut se in eo corpore in quo erat natus, idipsum quod naturae anteriori suae ec generi erat proprium, saluum faceret dei nomen.Et quia omnis haec ex persona formae seruilis oratio est,cui serinae seruili usim ad crucem mortis assumpi salutem eius nominis quod dei est deprecatur, & saluandus ex dei nomine,id continuo si ibiecit: Et in uirtute tua iudica me. Nant ob meritum humilitatis, quia se exinanivisset sormam seriti accipiens, firma non rursum dei consortem in ea quam assumpserat humilitate repetebat, in dei nomine homine ipso in quo deus nasci obedierat,iaturio . Et ut huius nominis,in quo se saluari o/rabat

482쪽

LIIII. PSALMUM ENARRATIO A s bat,hon rem non nudat latam nuncupatiois doceret esse, iiudicari se in iliitute dei precatur. luimum enim ex iudicio eli, quod meretur Factus,inquit, Obediens is p ad morte, mortem autem crucis.Propter quod exaltavit illu detis,ec donauit illi nomen, quod est super omne nomen, ut ei nome quod super omne nomen est donetur.Tum deinde hoc ipsum iudicium sit in uirtute iudicii,quia per uirtutem dei is qui ex deo homo mortuus fuerat, idem rursus in deis ex homine mortuo re surrexit, eluidit illud Apostoli: Crucifixus ex insirmitate, resurrexit ex uirtute.& rursum:Non enim erubesco euangelium. Virtus enim dei est in falutem omni credenti. Per iudicη enim uirtutem infirmitas corporalis in dei nomine natura saluattar,ati ita ob meritum obedietiae, insalutem nominis dei ex iudicη uirtinerrovehitur,ut in eo dei re nomen ec uiritis sit. Caetera si excosuetudine humanaermo iste coepisset,in misericordia potius uel aequitate, quam in uirtute iudicari

se propheta poposcisset. Sed uirtutis illic opus fuerat iudicio, ubi dei filio in filiuhominis ex partu uirginis nato,rurium ipsi hominis filio per iudicii uirtutem dei filii,&nome redhibendum esset&uirtus.Sequitur dehinc: Deus exaudi ora tionem meam,auribus percipe uerba oris mei. Promptu propheis fuerat dixiss deus exaudi me Sed quia ex persona eius tquitur qui solus sciret orare,idcirco costans postulatio postuladae orationis ostenditur. Paulus beatus neminem ho minum qualiter orare oporteat scire docet dices:Quod enim,quid oremus, qua Ister oporteat nescimus. Non est ergo infirmitatis humanae exaudiri orationem suam postulare,cum doctor gentia post constitutam licet iam a domino sormam orandi,quid θc quatenus oret ignoret. Sed eius ista fiducia est, qui solus patrem uidet,qui solus patrem scit qui Ius potest orare pernoctans. Secundu euangeli um enim dominus pernoctauit orans, qui per speculum uerborum forma ipsam occultissimi sacramenti sub communibus uerbis, dum oraremus ostendit. Et qui orationem suam poposcit audiri, ut peculiare hoc fiduciae suae doceret esse, sub iecit: Inauri uerba oris mei. Et quisqvbm hoc humanae fiduciae esse existimabit, ut uerba oris sui uelit audiri 'An illa quibus motus animi nota & impetus pro

nunciamus, tum cum de ira exardescimus,lum cum de odio obtrectamus, tum ea de dolore querimur, tum cude adulatione bladimur, tum cum aut pro spe lucri, aut de ueritatis pudore mentimur , aut de contumeIiae offensione maledicimus cEt quis unquam uitae ita emendatae ec patientis ad omnia sui ut his humanae demutationis uitiis non esset obnoxius Solus hoc potuit cll fiducia Delie,qui peccatum non secit,in cuius ore dolus non fuit,qui flagellis dorsum praebuit,qui maxillas ab alapis non deflexit, sputamentorum contumeliam non exprobrauit, ecin illo uoluntate eius,cuius ad haec uoluntati in omnibus uoles obediebat, offen dit Causam deinde cui uerba sua audiri oret adiecit: Quonia alieni insinex runt in me,& fortes qaaesierunt animam me di non proposuerunt deu ante conspectum situ. Unigenitus dei filius dei uerbii,oc deus uerbum, cum uti* omnia quae pater posset, omnia ea re ipse posset,sicuti ait: Quaecunt enim pater secit, eade ec filius facit similiter, ut in indiscreto deitatis naturaei, nomine indiscreta quo esset θc uirtus,ut absolutissimu nobis humanae humilitatis esset inemptu, omnia quae hominum sunt,ec orauit, passus est. Et ex communi nostra instramitate salutem sibi est deprecatus a patre, ut natiuitatem nostram cum ipsis in semitatis nostrae inesse intelligeretur officiis. Hinc illud est quod esurivit, siti uit , dormiuit, lassatus fuit, impiorum coetus sugit, moestus fuit,& fleuit, ecpassius, oc mortuus est. Et ut his omnibus non natura, sed ex assumptione itae ctus esseposset intelligi, perfunctus his omnibus resurrexit. Omni ergo eius in psalmis ex naturae nostrae affectu querela est. Nec mirum si ita intelligimus nos

dicta psalmorum, cum ipse dominus secundum euangelicam fidem passionis

Forte impra

483쪽

suae sacramenta siccipia esse fuerit testatus in psalmis. AIieni igitur stiper eum insurrexerunt. Non enim iam filii Abrahae sunt , neque filii dei, sed natio Dipe rarum,sed serui peccati,ssed seme Chanaan, patre Amorrco,matre Cethea,ta dia topatre silij diabolicae uolutatis. Quaerunt quot & amma suam 1brtes, cu Herodes principes sacerdotu ubi nasci habebat Christus,interrogat, cum omnis S nagoga aduersius eu testis falsia coniurat. Sed animam hac hii manae naturae ec infirmitatis esse existimantes,no proposuerunt deum ante conspectu ium. Quia deus ex eo quod deus manebat usip ad origine nascendi se hominis humiIiailet, id est,ut hominis filius esse qui erat antea dei filius. Non enim alius filius dei Φqui filius hominis.Et filius hominis non ex parte ,sed natus. forma enim se dei ex eo quod erat ad id quod no erat,id est,ut nasci posset in anima stram corpus cp ua

euante.Et idcirco Κ filius dei 5c silius hominis, idcirco ec deus homo id est, dei filius habitu humanae originis natus est, usis ad naturam scilicet hominis nascendi qui totus anima re carne formabilis est dei se humiliante substantia. Ob quod

ca insurgut aduersum eum alieni, cum potentes anima eius exquirunt, quae fie quenter in euangeliis tristis re moesta est , deum ante conspectum suum non pro posuerunt,quia deus dei filius ante secula manes humanae naturae habitu, id est, nostri corporis ait animae homo ex partu uirginis natus esset,per Operu magni ficentiam non intelIigentes, quia hominis filius cuius animam quaerebant, adiuquod homo esse coeperat,ex dei filio quod semper manserat,extitisset.Interuentia diapsalmae non dicentis,sed cui dicebatur demutata perina e Nunc enim generalis sermo est propiaetiae. Nam post eam oratione quae ad eum suerat, ut fiducia orantis posset intelligi , in eo ipso precationis tempore quod poposcerat impctra to, cotinuo subiecit: Ecce enim deus adiuuat me,ec dominus susceptor est anime meae. Conuertet mala inimicis meis. Effectus proprios proprijs reddidit postula sis,docens,no negligente orationis nostae deum esse, nem irracionabilem praestationem misericordiae suae existimanda,cum nos secundum quod precaremur au

diret. Nan ad id quod ait: oniam alieni iusi irrexerunt in me proprium illud

est Deus ad1uuat me. Ad id autem ec sortes quaesierunt animam meam,in eo e Mauditae orationis peculiaris effectus est, quo ait:Et dominus susceptor est animae meae. Ad id uero quod ait:Et non proposuerunt deum ante conspectu ium, hoc petenter adiecit: Couertet mala inimicis meis. γ Deus ergo re aduersus in

surgentes adiuuat,& quaesitam a sertibus anima sancti sui suscipit,& no propos

tuS ante oculos,nem ab impiis cogitatus,ad inimicos mala ipsa conuertit. Du de um no cogitant iusti anima quaerendo,& aduersum eu insurgedo, adiuto eo at suscepto eo, que inter iniquitatum opera no cogitabat, ultore maliciae ipsius retra hutione sentirent. Habeat itam hanc innocens religio fiduciam,ut inter humanas insectationes,ec animae pericula adiutore sibi deum esse non ambigat,&si quai do iniuste mortis uis affertur, excedente habitaculo corporis anima sciat in dei sasceptione requiescere:habeat ultionis quo certissima securitate, cum mala omnia in eos qui inserat reuertatur,m potest in talis argui deus,nec persects bonitati mali nae uolutatis instinctus ac motus ammixtus est.Malaem no malevolus excitat,sed ultor retorquet:nem ea ex malicia sita affert, sed in merita nostra comuertit.Statuta em in omnes sunt adulationu ministeria,mala ista cu Iege uiuendi

iusti iudicii secura sutate moderant. Sed liscae auersea iustis sui Iege iustitie, recouereunt in iniquos squitate iudicii. Vtrum iustu, ut Sc iustis ad metu propia sint,nec admixta,quia iusti sunt,5 iniustis ad poena sitiat coueraeda, quia meriti sunt, nec iustis admixta cu propia sint nec iniustis des itura, ua propia sunt. Delum rursum sit ad persenam cicadqueprimu deprecatio erat coepta, conuersior In veritate

484쪽

LIII. PSALLMVM ENARRATIO. q. TIn ueritate tua disipetae illos. Veritas mendacium consutat, edic perimitur falsitas Ieritate. Omnem autem superiore orationem esse eius hominis in quo siti iis dei natus est docuimus,etiam hoc quom nunc a deo patre deprecatis, ut inimicos suos in ueritate disiperdat,& quae sit ueritas no ambigitur,nempe ille ipse qui dicit Ego sum uita uia,ueritas.Disperduntur ergo in ueritate inimici, cu falsis testibus damnationem Claristo comparantes, resurrexisse a mortuis eu audiunt, di in dei ueritate gloriam suam resumpsisse cognoscunt. Nam postea ob poenam dei in crucem acti,fame Mello absumpti ac perditi int,vitae autore morte damnates,neo deu in ueritate per opera magnificetiam cogitates.Hos igit disperdit dei ueritas,cd ad resumendam loriae paternae maiestatem resiurgens, absoluta in se diuinitatis probauerit ueritatem.Qubd autem Ec in cruce aclium unigenitum dei silium,& morte damnatu eum qui natiuitate quae sibi ex aeterno patre est naturalis N aeternus sit,s equenter,imb semper praedicam tis,no ex naturae necessitate potius quam ex sacramento humanae salutis palsioni fuisse subditus intelligedus

est,ec uoluisse se magis passioni subiici ' coactu, & quanΦ passio illa non fuerit

coditionis re generis, quia indemutabilem dei natura nulla uis iniuriosae perturhationis offenderet tamen suscepta uolutarie est,officio quidem ipsa satis iactura poenali,no tamen pinnae sensu laesura patientem. Non quod illa laedendi non has sρὴ iis pes huerit pro ipse passionis qualitate natura, sed quod dolore diuinitatis natura non quai. , in sentit. Passus ergo est deus,quia se subiecit uolutarius passioni. Sed suscipiensna christo turales incongruentia in se Passionu, quibus dolore patientibus necesse est eas inferri uirtutes,ipse tamen naetvrs suae uirtute no excidit ut doleret.Sequitur enim:

Volutarie sacrificabo tibi. gis sacrificia quae in holocaustomatibus ec oblatio nibus hircorum at thauroru sunt,non habent in se uoluntatis professione, quia maledicti sententia legem sit decreta uiolatibus. Qui uis enim a lacrificio desti tisset,ipse obnoxiia se efficiebat esse maledicto. Necesse ergo erat effici quod si hat quia sacrificii negligentiam maledicti non admitebat adiectio. A quo maledicto nos dominus noster Iesus Christus exemit, Apostolo dicere: Christus nos r demit, de maledicto legis factus pro nobis ipse maledictu,quia scriptu est:Mese/dictas omnis qui pependit in ligno. Maledictora se ergo obtulit morti, ut maledictum legis dissolueret hostiam se ipsum deo patri uoluntarie offerendo,ut pci hostiam uoluntaria maledictum quod ob hostiae necessariae re inter I reatigrat auditum solueretur. Cuius sacrificii alio loco meminit in psalmis:HOstiam Oo . eis plationem noluisti persecisti autem mihi corpus: deo patri legis sacrificia respueti, hostiam placente suscepti corporis offerendo cuius oblationis beatus Appitolus ita meminit: Hoc enim fecit semel seipsum offerens hostia deo. Omnem l Damaenetis salute oblatione sanctae huius 8c persectae tostis redempturus. Ob quae milia ita gesta laudem deo patri refert: Cositebor nomini tuo domine, quomahonu,quoniam ex omni tribulatione eripuisti me.) Reddidit in singulistionibus proprias absolutiones. Nam in exordio dixerat In nomine tuo sesuifica me Post orecum uero fatisfactionem,congruam gratiaeationis e oportuit prsessionem,ut eius nomini cofiteretur,in cuius nomine saluati sese fuerat deprecatus Et ouia auxilia contra alienos insurgentes in se poposcerat, idipsum adepta sese fui oroseisus o hoc gaudii exultatioe memoraret, ua ex omni tribulati e

Urim oreclare inde mutabilis diuinitatis docuit eternitate, in eo qd dictu

485쪽

detur esse penetrauit. Sed manet resurges,ec inimicos siuos immortali oculo de spicit glorificatus in deu,8c ex hominis illio in dei filiv,ex quo etia hominis filius eiue cceperat, per resurrectiois gloria iam renatus, inimicos suos desipicit,quibus dixerat: Solvite templum hoc, ec post: triduum aedificabo illud. Aedificato igitur hoc corporis sui templo,eos qui quaesierant animam suam ex aedito uidet, re ill/tra humanae mortis legem autores mortis suae sublimis ipse despecta morte per petiens,sed mori nesciens,deus homo dominus noster Iesus Christus, qui est honedictus in secula seculorum Amen.

In finem in carminibus intellectus David,

Naurire deus orationem mea, dc ne despexeris deprecationem mea, intende mihi,& exaudi me. Superscriptio psalmi sine historia est, tantum in finem intellectus in hymnis est.Hymnos aliqui trastatores nostri carmina nuncupauerunt:pIstim autem hymnos ex ipsa Grae citatis usurpatioe posiverunt.De nomine nihil differt,dum modo res una esse quae uel in hymnis,uel in carminibus significabit intelligatur. Hoc ergo de psalmo sciendum est,qubd qus hymno eius uel carmine continentu in finem intelligenda scint, omni intellectu scilicet nostro ad dominum nostrum Iesum Christum, quem apostoIus finem legis docuit esse, reserendo. Frequenter au fltem admonuimus, eam in psalmoram cognitionem sensius nostri temperanda esse rationem,ut eum de quo ec per quem omnis prophetia est,ex dei filio homi

nis filium natum meminerimus, θί dei naturam omnibus ante seculis manen fltem in naturam hominis esse ex partu uirginis genitam, ita ut naturae posterioris adiectio nullam desectionem naturae anterioris afferret,nem qui ia homo esse coeperat,id quod ante hominem manebat,deus scilicet,esse desineret. Hic ergo assii/mens carnis nostrae fragilitatem,ec manens suus atm noster ita agit, orat, prosi Ietur,expectat omnia illa quae nostra sunt, ut in his admisceat etiam illa quae suae sunt. quattiri, interdum ex persona hominis, qua ec homo natus, repastas,&mortuus est,interdum autem omnis ei secundum deum sermo sit, quia ex deo homo,&ex dei filio hominis filius extitisse naturae scilicet eius confidentiam non oblitus in uerbis,qua in assumptione licet hominis no carebat, & ita ex nobis at ex infirmitate nostra humani 1ermonis consuetudine usui, loquens, ut ex se at uirtute sta, quae deo siunt propria & digna loqueretur, ut in praesenti psalmo co

gnosti potest,qui ita coeptus est. Inaurire deus orationem meam, ec ne despexeris deprecationem meam,intende mihi, Ac exaudi me. Contristatus sum in exercitatione mea,& coturbatus sum a uoce inimici,& a tribuIatione peccatoris. Quo niam declinauerat in me iniquitates,& in ira molesti erant mihi. r meum con/turbatum est in me,&formido mortis cecidit super me.Timor di tremor lienit super me,& contexit me tenebra. Et dixi: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, ec uolabo di requiescam Ecce elongavi fugiens, re manu in selitudine. In exordio psalmi ec si humilitatis uoce usus sit cum ait: Inaurire deus orationem mea, non tamen sine aliqua propria constientia altioris siduciae intelligitur haec Iociitus. Non enim cuiuscunm est innocentiae id postulare, ut orationem suam deus

inauriat Promptae nata. semper precationi hominum dei aures sunt,qtria qui naturam audiendi humano generi impertit,ipse extra auditus non potest esse natu/ram:& qui ubim hunc in nobis sensum auditionis operatur, no potest non ubiculnipso eue quod prςstat. Deus itain ubim semper audit,sed no omniumeriti est, ut quod audit inauriat, auditu quide eius orantis uoce penetrate, sed dignatione eoru quae audiant inauriendi QIa oratiois innocentia 4 merente. plex aute in exordio

486쪽

LI I. PsALLMUM ENARRATIO. w9 exordio oratio precationis est aedita .Prima enim ea est, ut inauriatur oratis. Se qtiens est, ne despiciatur deprecatio.Tertia est,ut intendat sibi fel exaudiat. Et necesse est discretam esse unicuiusq; generis naturam, ut non idem sit inaurire,&no despicere,rursum differat ab utrol intendere re exaudire. Et quia de inaurienda oratione quid intelligi posset ostedimus,quid illud sit, ne despexeris deprecationem meam,tractandum est. Despicisitur oratioes leues, dissidentes, inutiles, seculi curis anxiae,N rerum corporaliu desiderijs implicat honor u operu fructi bus infoecundae. Hae igitur despicabiles stant orationes dei dignatione no dignae, de quibus per Esaiam prophetam,ait: Et cum extenderitis manus uestras ad me, auertam oculos meos a uobis. Et causam despiciende otiationis cotinuo subiecit dicens:Manus uestrς sanguine plenae sunt.ubi ergo operatio iniqtiitatis exstabit, illic despicitur oratio deprecantis.At uero tum in eo qui spcrat intenditur, cum tacitae spei fides,piae conscientiae religione cohibetur.Et est nobis hoc absolutissimuuniuscuius proprietatis exempla Inauriuit dominus uerba Chananeae saepe clamantis,despexit orationem adolescentis illius,qui ab sternitatis largitore diuisio nem patrimonii postulabat:intendit autem in eam foemina, quae fidei silentio is lutem sibi etiam a uestis fimbria expectabat.His ergo totius precationis sus generibus distinctis, nunc causam ipsam exposuit deprecandi,quia in exercitatioe sua conturbaretur a uoce inimici,& a tribulatione peccatoris. Et quidem exercitatio

nunquam nisi ad res utiles statutaresin suscipitur, quas quia in sancto quo im pii serre non possunt,omnibus eum iniuriis afficere, re uis ad sermidinem mor tis defatigare contendant.Sed haec in domino Iesu Christo exercitatio, nostrae saIutis operatio est,quam diuersiarum senationum dehinc passionis ipsius exercitatio prouehebat . in hoc quom se invido consortio nostrae infirmitatis exercens, quam exercitationem egressu suo Isaac in campum praefigurauit, cum inuectae camelo Rebeccae tanqu am sponsis ex gentibus exercens se in hoc mundo Chri stus occurrit. A uoce inimici etiam turbatur,cum Samaritanus, cum daemonium habens dicitur, cum quia a se cruce non eruat, negatur esse caeteris salus,decii/ Soloeci'M. nantes in eum iniquitatem falsorum testimoniorum oc sententiae mortis. In ira quoque molesti sunt dum flagellis, dum colaphis,dum alapis desaeuiunt. Sed in ter haec habens potestatem duodecim milia legionum coelestium euocare non videtur me /ad iram commouetur, neque ad ultionem exacerbatur. Sequitur enim: Cor mortis lapsis, meum conturbatum est in me.) Pati omnia in seipsio constituit,dummodo hu/ Nam in II at μmanae salutis sacramenta perficeret. Difficillimum autem hominis infirmitati ibaeo non habest intra ipsium perturbationes mentis commotionesque cohibere, ut non etiam bentur nigusque ad ipsam uultus demutationem tacito licet motu significatio anxietatis duodeeim Ie/uci indignationis erumpat. Verum unigenito deo quamuis infirmitas nostra su giones. Vmuscepta sit tamen diuinitatis suae non est oblita natura,ut non in his omnibus quae codex uetuin infirma simi salua maiestatis suae dignitate perfunctus sit, dum uniuersa quα stus similiter mortis nostrae sunt ac timoris ita pertulit, ut in eum inciderent haec potius quam ha bat in ea inessent,dum infirmitas nostra magis qaam naturalis in deo est. Denim idipsum non αsequens sermo connexuit, cum dicit: Et formido mortis cecidit si per me. Timor 8c tremor uenerunt super me,re contexit me tenebra. Et haec quidem

in eum omnia quae nostrae necessitatis sunt irruerunt,sed ab eo naturae siuae uirtute suscepta sunt, dum mortem nostram potens non mori, etiam timore in se mor/tis inmiente non renuit. Et cum haec eadem tanquam in hominem imbecillitati eius dominatura cecidisseiat,tame ut non subiectu se his quae ingruertit edoceret,

substeit: Et dixi,quis dabit mihi pennas sicut colubae, & uolabo θc requiesca. Nam infirmus est, cui ad euolandum de cotegentibus se tenebris metuc, mortis

Pennae

487쪽

D. HILARII N Sopennae aliunde sumendae sunt.cum enim dicit:Quis dabit mihi, non postentis ab aliquo,sed no aliunde sperantis est.Euolare autem ut coluba sestinat,id est , in spiritualem redire naturam, in columbae specie spiritus in eum uolado requieuit, habitatione aliquado in homine qui tum de Iordanis aquis ascend bat inuenta. Et haec quidem precationis est causa, quia infirmitate corporis degrauattis, hoc quod nobis est mortale susceperat,ut caro factus in sipiritu evolaret. Et Iaaru qui dem pennarum suarum in psalmo alio ita meminit:Si sumpsero pennas meas an te lucem, ec habitauero in extremis maris. Ita enim illuc manus tua deducet me. Saas ita* sumet,ut non intelligatur eas ex his euacuatus assumere, sed sumptis pennis ut uolando requiescat quo sit quieturus ostendit dicens: Ecce elongam

tugiens,& manstin deserto. Ceciderunt quidem super lucem tenebrae,sed tenebrae eam non comprehenderint. Elongavit enim fugiens, qui ne b gentibus quide potuit comprehendi. Fugit ergo etiam eos qui se persequebantur,& ab his longe iactus habitat in deserto.Et quod desertum hoc uel quae s litudo sit nam eodem uerbo utrum Graecitas elocuta est)ita alio loco propheta declarat:Lstare desertu sitiens exultet desertum 5c floreat tanΦ liliu,ec storiam re exultet deserta Iord nis.Invalescite manus inualidae oc genua distatuta c5solamint,modici animi sen/m inualescite, ec nolite timere. Ecce deus iudiciu reddidit, ecce ueniet di faIuabit nos.Tunc aperientur oculi caecorss,& aures surdoru audie eradietur Iingua mutorum,ttac saliet claudus tant certius.Venerat quide ad oves perditas domus Israel sed ab his fugatus haec deserta laetificat,in his enim manet,& masit post* uolando requievit. Est em dei requies quae impqs denegatur cum dicitur: Si intra/but in requiem meam. Resiumpta spiritali gloria unigenitus deus in his tanΦ intemplo digno se corporibus quae erant ante deserta requiescit inua plures iam si Ih desertae magis quam eius quae habet uirum. Non sum aut nescius plaerosin Q lum uerborum sonum 5c literam contuentes, nihil de omnibus sere psalmis con gruum personae domini nostri resu Christi existimare, putentc, totum querelis Prophetae increpari, sed nos litem non movemus. Neque enim destruimus seu adstruimus,addetes potius de obscuris intelligentia quam simplicibus de thrahentes, quia quscussi Dauid aut passus aut quaestus est, etia passionibus eius qui uniuersitatis nostrae caro est fac ius,impleta sint.Et ut arbitror ea quae sequuntur intelligentiae nostrae cursum probabunt. Intercedens uero diapsalma demutauit ecsentiam.Nam omnis rursum aduersum eos de quibus est suerela sit sermo,hono re tamen eius ad quem omnia est referre solitus antelato.Sequitur enim: Expectabam salvificantem mea pusillanimitate ec tempestate. Non noua haec eius cxpectatio est,nam re in eo psalmo quem ex persona eius esse non dubium est sic precatus est Saluum me lac deus,quoniam intrauerunt aquae usio ad animam meam.Infixus sum in limo profundi,& non est substantia, ueni in altitudine ma ris, etiam tempestas demersit me. Ab hac igitur tempestate at* ab hac pusillani/mitate,humiliatus enim erat iis ad mortem crucis,saluari expectat ab eo ad queprecatus est , dicens : Pater clarifica me apud temetipstim claritate quam habui

apud te priusΦ mundus esset. Sed expectans saluari se plus iam Φ spem salutis

expectat. Sequitur enim: Praecipita domine re diuide linguas eorum .) Pro prietatem uerbi siue Hebraici siue Graeci Latinitas,uti in multis, non elocuta est Nam id quod praecipita dicitur cum illis καταποντισον enunciatum est. Quo sermone no ut praecipitentur, sed ut in profundu demergantur oratur. Demergi ergo eos linguasqtie eorum diuidi rogat,quorum aliud sub Noe,aliud post aedificationem turris scimus effectum, cum illos diluuio submersos consi impsit pro

fundum. Hos ergo linguarum diuisio ad causam aeternae in se concertationis distreuit

488쪽

LIIII 'PIALMUM ENERRAT 1o discrevit, ut conspirationem aduersius deum tintam, dum se inuicem di nesci init ec metuunt,non tenerent. Non dispar ergo nunc in hos poena deposcitur,scalcet ut in morem genitu, quas in aquis significari meminimus,absumpti,et in omines linguas cu quibus nuc habitant, quibus loquunt diuisi amiterent uitae ac regni sui dignitate, ut aut oburtia ciuitatis couadictionem p praeceptoru suorum haec cosecutura nosceremus adiecit: Quia uidi iniquitate re contradietione in ciuitate.Die ac nocte circudabit ea super muros eius, ec iniquitas,& labor in me

dio eius,ec no desecit de plateis eius usura ec dolus. Ob haec lit uitia ec crimisna future captiuitatis ec disipersionis poena deposcit, sed potimma inter crimina sunt inlatas ec cotradictio. Nam ea quem lex ec prophetae nunclauerat reiicien tes,contradictione impia resipuerul.Que cotradictio noete di die circundas inviros ciuitatis ipsius supergresti est, quia & ip assionis suae flaticte cu se uidenda

in cofessu,& a dextris uirtutis psiteretur,discissa ueste etia cu blasphemis inuidia

contradixerat,in muris aut tuitione salutis significari meminimus, sicut unouae

Hierusale aedificatio ec munitio,id est,c5sti uel ioec custodia eius coelestis optat, ita scriptu est:Benigne fac tae in bona uolutate tua Sion, dc Milicent mari Hi rutilem..Erat ergo tu in eo populo custodia spiritalis, ec dispositae per angeIos Iegis administratio comuniebat.Sed ubi ipso mediatore Iegis reiecto, hos muros, ec hanc custodia circadans iniquitas stipergressa est,tu coepit maius esse ipsa munitione peccat ut iniquitas uinceret custodis uoluntate usura di dolo, caeterisc.qus in lege fiunt uetita edundate 8c indignitate ratae huius iniquitatis ostendes, subjecit: Quonia si inimicus meus ii perasset mihi, supportassem uti . Et si odiens me super me magna locutus suisset, abscondere me ab eo. Tu aute homo unanimis,dux meus re notus meus,qui simul mecu dulces capiebas cibos an do/mo dei ingressἰ sumus in cocordia. Querela no de passione est, sed de Apostolo Proditore Nam cu salute generi humano suscepta crucis morte donaret,non po/test uideri sacramentu hoc magns pietatis arguere. a utim s inimicus esset, quere causa no esset,cia in se consummaret, quod ad salute nostra perpeti ipse u luisset.Et sicuti fi odies se locutus sua se magna esset, absicosus ab eo fuisset, quia ei no cognitus in homine deus esset,ec ob hoc minus esset criminis nescieti. Nonem gentes aestu carnem factu praenuncia sibi Iege didicerunt, quod ut 3 his qui sub lege suntetia ipsius gelis ad specie suturae ueritatis aptatum es cum oc hominem Abraha adorauit,& Iacob in homine deu uidit,portasse haec opprobria gemitu,qubd c si esset homo deu se faceret, quod daemoniu ha ns populu seduceret, quia ignorassent haec omnia in lege quς ad Israel lata est,cotineri eruntame cu inanimis,ec dux,& notus hse faciat,unanimis cu eIectus ad apostoIu est, dux cudemorante Go ipse ad pridicatione aduetus sui ad castella prsmissus est, futuri regni dux ab eo ac princeps est costitutu notus aute cu omnis ingressus eius

egressias didicisset, cognoscereti, in hominis filio ec dei siliu , qui re particeps

in demutado ex Maa uino dulcificando in populi cita ordeo extitisset, conui uio , eode usus esset, secum dei domu semper esset ingressus, maiore de se querelam in hoc confestist diuini minister assiimptus exhibuit.Sed quan* spectiua

haec in impietatem eius dicta essent, tamen poene decretum resertur ad plureS. Veniat mors super eos, ct descendat in infernu uiuentes, m nequitiae in hospit is eorti, 5c in meSo eoru est. Id est,totos ipsios intra extraq; nequitiae opera cir cundet,ita super eos morte uentura, ut ad poenae sensum uiuentes descendant in . insernum, cum hospitiis eoru.Verum ille haec his Uentibus at meditantibus

ad quem spes di precatio sua esset ostendit dices: Ego ad deu clamavi,&domanus saluauit me. Vespere, re mane,& meridie narrabo,& renuciabo, ec exaudiet S uoce

489쪽

uocem meam.Liberabit in pace anima meam ab Iais qui appropiant nillis,quonDinter multos eram mecum.Et exaudiet me deus,ec humiliatat eos qui est ante se cula. Clamore fideIem mox dominus exaudit, di hanc ipsam exauditi clamoris sui gratulationem uespere dc mane ec meridie narrabit, dipem omnem in his diei partibus per quas dies continetur ostendes . Talis autem temporum ordo no nisi ex prophetica scientia distributus est i uesipere, ec mane, di meridie nunciet, requia secundum legem dc obseruantia legis a uespere dies coepta adem ipsa usim ad meridiem deputatur, cum inchoatione diei non mane lux reddita,sea uesipere nox facta perficiat. 4rrat ergo Sc renunciat ea quae in psalmocontinentur, qud Iuocem eius audiat, re in pace anima suam liberet. Pacificauit enim innnia inc lo oc in terra,ut liberet ab appropiantibus sibi. Superior enim querela de prora mis cum etia unanimas di dux ec notus haec agere cum apostolis caeteris oc ipse Heclius in apostolu.Debis ergo qui est ante secuta, id est per que omnia sunt,quia ante omnia sit, audiet eum,oc humiliabit eos,cum indigni gloria aeternae resura recitionis effecti sint.Nam itueriecta diapsalma omnem his ob impinnitentem impietatis professionem spem recidit dicens: Non enim est illis commutatio, ecnon timuerunt deum.) Omnes secudum Apostolum resurgent,sed no omnes commutabuntur,quia no timuerunt deum. Fas enim fuerat ignorame in homine deum,si resurgentem tamen deum ex mortuis credidissent,patente his etiam post passionis piaculum poenitentia ec indulgentia. Non enim solum non timuerunt deum,sed cum ad retribuendum his manum extendisset, id est,auxilium obtulis

siet,contaminaverunt testamentum eius,cuna eum qui testamento legis ad salute praeminciatus est,repulerunt. Sequitur enim: Extendit manum suam in retri huendo, contaminaverunt testamentum eius,divisi sunt ab ira uultus eius.) ta

idcirco demutatio his non relicita est,quia pro peccato semel mortuus est,& reiurgens eos tantu demutatione donauit, qui secum per sita dicausa mortui sunt tiresurgent.Hos aute ab ira utilaus sui euersia ciuitate diuisit, panemineorii cu inflfidelibus ponen eos uel disipersit in omnia,uel diuisita iam lis,dehinc degenerali querela ad significatione eius qui ei di dux ec unanimis ec notus fueratrue o se retulit: Et appropiavit cor eius MoIIterum sermones eius siuper oleu,'ipsissimi iacula. Ammixtus Apostolis 5c cura pauperum agenS,maximum sciliceaministerii opus curans appropiavii cor situm. Adappropiatibus enim liberati animam sua gratulatus est,non hium ministerio ficta appropians,sed irae dei re cen/taminationi testamenti euis.Caetexu ipse Hadiloquus emollito super oleu sermo ne curam agere se pauperum fallens,etiam tum cum preciosi unguenti effusa alabastro conquestus est,tan* id magis uenire insiimptum inopum debuisset. Sed ille occasione furti de pecuniae collatioe quaerebat. Et istiusmodi soree Hadiloqui; ου-ν era oleum psalmo aliis euitat prometa cudicit: eu peccatoris no impinguet caputa oris inputa mess,quia sub specie boni ope is maliciae arma comoueat.Sunt aute etiam in uersub prietextu bis iacula sicut dentes,scutum,ct Lagittae sunt,ei lingua machaera acuta est. Haeepi isti. igitur sermonu iacula detestatur quae magis sub bladimento& adulatione noci tura sunt. Sed inter ista inimici iacula imperterritus manet, nobis* portu securstatis tutum fidum*demostrat Sequitur enim: Iacta in dominu cogitationem tuam,& ipse te enutriet,non dabit in Hernu fluctuatione iusto. Ademit nobis etiam in euagellis dominus solicitudinis potestate,dicens: Nolite soliciti esse de crastino sufficit diei malicia sita. Quaerite primu regnum dei di iusticiam eius, ecomnia praestabutur uobis.Omne stilicet cura in promeredo dei regno ec iusticiaccillocandam.Iacitanda ergo super eum cura est Ipse enim enumet secundu illud: Super aquam resectionis enutritur me. Enutriens aine non relinquit in fluctibus

istiug

490쪽

Mius seculi, sicuti enutritus Iacob omne tempestate Nodioru ec di arae seriuti itis euasit, dices: Deus qui nutriciit me a iuuentute mea. Ipse cnim uitae autor est. ipse cibi largitor,no terreni tantu, sed etiam spuitalis. Sed illo stuper aqua resectionis educato ec a procellae fluctibus liberato,digna ire pios poena cos qui tu cum dicit: Tu uero deus deduces eos in puteu interitus, uiri languinum θc dolositatis no exdimidabunt dies suos, ego autem jerabo in te domine. Est quidem puteus aquae uiuae,sed est puteus interitus secundum illud No me demergat tempestas aquae, neque absorbeat me profundum, neque commeaI silpcr 1 ne puteus os suum. Non relicto igitur in fluctuatione iii sto, illi in purcum interitus dcdu centur, cuius os clausum resurgente ex inseris unigenito deo esse non potirit. Caeterum post passionem domini statim eos helli uictoria cum excidio ciuitatis absiumpsit, omni promiscua aetate ad satisfactionem uincentiu intcrempta, non dimidiaris uitae diebus iuuentute prostrata. Dies autem pleni sanctis ecfidei sebus reseruatur,secundum illud Et dies plani inuenientur his, quorii spes semper in domino est,qui est benedictus in secula seculorum .Amen.

In finem pro populo,quia a sanctis loge factus cst David, in tituli

inscriptione cum tenuerunt eum Allophyli in Geth.

Vix pselmi superscriptio comprehendit, quae praeter rerum gesta

ruin notionera, alterius intelligetiae intimant sentium, cum pro popu lo qui a sanctis Ionge est Psalmus est,cu tituli inscriptio praelirtur, cffpostremo exordia ipsum in fine praescribitur.Si enim ea solam qtiere iam prssens sermo cotineret, quod cu fugeret ab Allophylis in Geth Dauid teneretur, totum se circa id tantum hic iniquitatis increpitae motus ex re tet. At uero cu haec ante rei gestae significatione ad imbuendum legentiu sensum dirigendum . praelata sint,sine dubio intelligimus per reru gestarum,quae in Da uid gerebantur,effectus imprimi nobis secundum 1piritum prophetiae carum re rium quae sub his era scriptioibus significata sunt,notione, ut quod David passus est, praefiguratio uterit passionum domini nostri Iesu Christi, ut quod situli inscri/ptio est, eius qui moriendo uicerit si Mificata uideatur aeternitatis , quia tituli in scriptio Ruam stilographia sermo Graecitatis enunciat his maxime qui probabilem uitam degentes etiam pro salute patriae mori bello non timuerusiaci aeternitatis gloriam deseratur. pulo aute qui Ionge sit factus a sanctis Isiael indignus iactus sanctificatione gentium longec, ab ea discedes eise noscendus est. Qilodaui tem in finem est,propriu ei esse qui sinis legis est intelligatur, quod idipsum psal

ini fine noscetur, cum litiuis ipsius intelligentiae nostrae ab huione his maxime quo psalmi finis cochiditur, sereno declaret.Perhse certe que superscriptioni praeterrera genera conexa sunt,psalmu etiam persena domini tractabimus,no tamea prophetae ipsius dissidetes querelis,ne eu his quae pertulit non etili gemuisse' existimandu est,qina idcirco his ipsis qliae spiritalem sensum intimat, rerii gestaxonexa sunt,ut per actione prophetae sensiis ac sermo notes eret prophetiae, cum propheta n5 tam *iritu quam pastionibus prophetarit.Erit ergo sermo inter Dauid ipsum ec homine Iesum Christu temperatus,ut quia infirmitates omniu portauit ec peccatorum nostrorum frequeter ec uoce sit usus & Iachrymis extra contumeliam dei sit 8c affectus ec scivio qui hominis est.

NARRATIO PSALM . LV.

Iserere mei domine,quonia culcauit me homo tota die, pugnans tri

balatiit m conculcauerat me inimici met tota die.) Diem frequenteri mavi significari Dro aetate cognostimus,ut ubi dies tota est, illic omne uitae

lepus ostesium sit. olem uel diis unius ianu diei insectatime uexatus